A new national council (11 Aug.) enacted the Advisamenta super modo regimi-
nis Eccl. GalUcancB durante neutralitate (in the Preuves, 1. c. no. 16. Bulceus,
1. c. p. 175).
*° The summons of Benedict's cardinals of 14 Jul. in d'Jlchery I. p. 811; of
Gregory's, ibid. p. 814.
> cf. Prima Appellatio Universitatis a Bencdicto XIII. A. D. 1396 (Bulceus IV.
p. 806) : Nee est credendum, Jesuni Christum sponsam suam omni adjutorio spoli-
atam relinquere velle ; sed pie dicendum, adjutorem et propugnatoi-em suscitasse,
suscitasse inquam Danielem eruditum in sapientia adversus senes. Susannam Ec-
clesiam, pudicam Christi sponsam, qua? unius cubiculi puritatem casto pudore
custodivit et custodit, adulterare molientes, contra Jasonem et Menelaum praitac-
tos, de Pontificatu dissidentes, Mathatian Mathateosque (leg. Maccabmosque)
legis Dei zelatores ferventissimos, Universität em Parisiensem, matrem omnium
scientiarum, fontem sapientise totius inexhaustum, lumen Ecclesis verum quod
nunquam appropinquat occasui, nunquam pertulit eclipsim, speculum fidei ter-
sum et politum, convexum non concavum, non angulosum, nullis offuscatura
nebulis, nullis contagiis maculatum ; Serenissimuin Regem Francorum, solem
Jusiitia;, illustres Duces ccpterosque Frincipes domus FrancicB, Stellas fixas in
luce orthodoxae religionis clarissimo resplendentes fulgore.
72 Third Period. Div. IV. A. D. 1305 — 1409.
the church.2 But, on the other hand, its most faithful friends could
not but see that the power of the popes was overgrown, and their
pretensions beyond bounds exaggerated.'^ They saw in the temporal
ambition of the popes the source of all mischief, as also of the
schism,*' and sighed for the times when the emperors summoned
* Epist. Univ. Paris ad dementem VII. A. D. 1394 (Bulaus IV. p. 700) :
Jam 60 ventum est, et in tantam perniciem erroremque res processit, ut plerumque
passim et publice non vereantur dicere, nihil omnino curandum qtiot Papce sint,
et non solumniodo duo aut tres, sed decern aut duodecini, iino et singulis regnis
singulos piffilici posse, nulla sibi invicem potestatis aut juiisdictionis auctoritate
praelatos. It was maintained by Jo. de Guignecurtius of Paris, that the church
could do without the pope altogether ( Enguerrand de Mnnstrelet I. c. 30, 43,
52, cited in the Catalogi lestiuni veritatis Auctarium, Cattopoli. 1667. p. 100.
•* Comp. Jo Gersonii Considerationes de Pace, in a sermon delivered before
Benedict XIII. on new year's day, 1404, in Tarascon, Consid. I. (0pp. ed. Dxi
Pin, T. II. p. 6.9) : Quis non videat, quau) iinpium est, prajsertim apud eos, qui se
Ecclesiasticos dici volunt, si pcritos in Evangelica lege vel non consultare vel abji-
cere, vel majori sacrilegio, habere probro cognoscantur ; hinc errores, hinc pras-
sumptuosaj assertiones, hinc perplexitates inexplicabiles, hinc obsiinats defensiones
adinventionum humanarum in perniciem Ecclesi® et pacis salutiferte, finis sui,
surgunt : ut, quod non licet disputare de potentia Papa;, quod non potest sibi dici,
cur ita i'acis .' cum tamen sit peccabilis ; quod non potest in aliquo casu Ecclesia
sine eo convocari vel aggregari ; quod hie est fidei articulus, Benedictus est
Papa (exempli gratia) ; quod non potest in aliquo casu ad Concilium Papa vocari ;
quod absque eo non stat salus, cum tamen salus Ecclesia; in solum Deum oi-dine-
tur absolute et essentialiter, et in houiinem Christum de ordinata lege, sed acciden-
taliter ordinatur in Papam mortalem ; alioquin, dum vacat Sedes per mortem Papae
vel naturalem vel civilem, utputa si sit ha;reticus depositus, quis hominum salvus
esset .' Alii Papam praedicant impeccabilem, alii omnipotentem, alii sine ulla
exceptione credunt extra salutis statum quemlibet sua; parti non obedientem. —
Quod quanta temeritate dicatur, ipsi viderint assertores.
* Comp, the jurist Jo. Petri de Ferrariis Practica (written 1409-1413),
Forma responsionis rei conveiiti (edit. Lugdun. ann. 1502. fbl. 39) : Quomodo et
quot modis isti clerici illaqueant laicos, et suam Jurisdictionen! ampliant ! Sed heu
miseri Imperatores et principes saeculares, qui ha;c et alia sustinetis, et vos
servos Ecclesia» facitis, et mundum per eos infinitis modis usurpare videtis, nee de
remedio cogitatis, quia prudentiae et scientiEe non intenditis, etc. — fol. 43 verso r
casus, in quibus non currit prsescriptio, — Nonus est, dum est schisma in ec-
clesia Dei, sicut moderno tempore, quo sunt duo Papa;, qui jam durarunt XXX
annos et ultra ; et perseverabit, nee unquam quiescet ecclesia, nee Italia, donee
ipsa Ecclesia possideat civitates vel castra, et donatio eidem facta per Constanti-
num fuerit per aliquem probum et potentem Imperatorem penitus revocata, cum
non bene conveniat psalterium cum cithara, nee datum sit a Christo, nee a b. Petro,
quod possidere debeant talia. Sed quod est Ca;sari3, i-eddatur Ca'sari, et quod est
Dei, Deo. — Forma in actione confessoria pro servitntibus fol. 113 verso: —
Vides, quod ipse Papa, qui deberet tanquam verus vicarius vestigia sequi Jesu
Christi, possidere et manu armata nititur detinere Jurisdictionen! in terris, civita-
tibus et villis et locis, qua» sunt naturaliter, et a mundi creatione et Christi ordina-
tione, Imperii Romani. — Immo ipse Papa in ipso Imperatore nititur superioritatem
habere, quod ridiculum est dicere, atque aliominabile audire. Nam naturaliter a
principio mundi omnes Clerici, nedum Laici, erant sub potestate et jurisdictione
Imperii : sed ipsorum Imperatorum dulccdine et benignitate fuerunt clerici dimissi
sub potestate Papx', et beneficium hoc tauquam ingrati sciunt male cognoscere, ut
notat P. Innoc. in c. II. de maj. et obed. Bene ergo et sancte faceret ipse Papa,
si totam corporalem jurisdictionem in manibus Imperatoris remitteret, nee aliter
unquam respublica, et maxime Italia, quiescet: nee ulterius de Papatu tale schis-
ma, quale fuit et est XXXVI annos pra?feritos, ullo tempore amplius accideret ; et
ex hoc Status universus clericorum magis redderetur Deo ac populo devotus, et
ipse Papa cum Cardinalibus viveret quietius ac Dec devotius, et populo magis
acceptius et gratius.
Chap. I. Papacy. III. Schism. § 104. Effects. 73
Synods by their own authority to compose schisms as soon as they
appeared.'^ Equally general was the indignation at the ecclesiastical
abuses of the popes, and the wish to remedy them by putting bounds
to the papal authority." No question was more frequently discussed
* Theodoricus a JViem de schismate III. c. 7 : Fatue etadulatorie loquiintui-illi,
qui dicunt, quod Papa seu ecclesia duos habet gladios, seil, spiiitualein et tempora-
lem. — Eteniiu si uterquc gladius apud Papain existeret, supervucue vel ficte Im-
pei-ator, vel Rex Romanorum illud nomen haberet. Sed isti adulatores seu assen-
tatores per talia scripta et dicta inducuat maximum errorem in tota Christianitate,
et suscitant quodam modo perpetuam amulationem seu discordiam inter Papam et
Imperatoren!. Conculcatur enim per hoc imperialis auctoritas, et ejus potestas
sub dubio collocatur in totius reipublicaj detrimentum, ut videmus. Patet enim
ex Decreto, quod, cum schisma viget in Romana sede, quod propter auctoiitatis
excellentiam et in temporalibus potentiarn Imperator, vel Rex Romanus prslatos
ecclesiasticos potest convocare, ut illud omnino tollatur. Quod credo intelligi
debere de illis, qui re et nomine Imperatores vel Regcs exiitunt Romani, non
autem de illis, qui desides, seu solo nomine Imperatores seu Reges Romani sunt,
sicuti fuerunt Imperatores et Reges Romani, quos nostro tempore habuimus et
habemus. Uli enim non merentur Imperatores vel Reges Romani nominari, qui
sunt pusillanimes et eifoeminati. By way of comparison he relates how Theodo-
rick, king of the Ostrogoths, conducted in a case of a disputed papal election : quod
autem imperialis potestas sit praicipue super malum et incorrigibilem Pontiticem
Romanum, per quem scandalizaturEcclesia,he proves, c. 9, by the history of Otho's
interference against John XII.: tunc erat adeo excellens Augustus, quod nemo
contra ejus voluntatem aliquem Papam, praeserlim nialignum, abjectum, vel schis-
maticum ausus fuisset publice confovore. Cap. 10. Quid igitur inducit aliud hate
pompa tantorum temporalium dominiorum, de quibus nunc gloiiatur ecclesia Ro-
mana, quam negligeutiain in spiritualibus, et erectionem tyrannorum in eisdem
dominus, et divisiones seu schisma in eadem ecclesia, et alia mala plurima, [sicuf]
satis est notum. Cap. 11 : Quis tunc disputasset cum eodem magno Augusto
Ottone de ipsius judicio super contendentes super Papatu, seu perverso unico
Papa, seil, quod nisi a Deo possent judicari .•' Utinam talis Imperator surgeret
temporibus nostris, qui nunc cassaret sciipturarum multiplicitatem in hoc laby-
rintho, quse adeo creverunt, — quod vix eos centum cameli portarent. Nee credo
illud obstare, quod Canonistfe dicunt, quod Papa, nisi a tide sit devius, dejici non
possit, et quod nemo judicat primam sedem. — Qufe licet ita teneantur, tamen in
putative et contendente de Papatu in schismate variantur nee subsistunt, nee etiam
intelliguntur rationabiliter in uno et indubitato Papa malefico, et ecclesiam scanda-
lizante, quia ille revera proprie dici non potest Christi vicarius, — sed bestia magis
proprie appellatur, etc.
^ This Benedict XIII., 1403, had to promise the French church, see above,
§ 103, note 11. Matthäus de Cracovia de squaloribus Rom. Curia; (see § 102,
note 7), cap. III. : Considerandum, quo jure, ratione, vel modo sedes apostolica
sibi usurpaverit promotionem et provisionem Episcopatuum, Abbatiarum, et alia-
rum dignitatum, collationem quoque omnium beneficiorum, quae sunt de jure patro-
natus spiritualium personarum. Et videtur quod non de jure, sed contra jus et
cum injuria capitulorum, — quibus competebat electio, — nee non cum injuria
Episcoporum, etc. — Forte dicitur, quod sedes Apostolica fecit hoc ob culpam, et
in poenam Praelatorum et capitulorum, quia hi eligebant et illi providebant minime
bene. Sed si ilia ratio valeret, tunc etiam deberet auferri et dimitti ab ecclesia
Romana: quia jam providet ita male, sicut prius est factum. — Insuper hoc non
est de jure introductum, sed per cautelam et astutiam. Quia, ut fertur in principio
electionis ac coronationis suk Apostolici dirigebant primarias preces diajce.-^anis pro
faujiliaribus suis. Talis enim ordo et Komana; curiae fuit consuetudo, quod primo
monitoria;, secundo prsceptoriaj, ultimo executoria? Utters concedebantur (see
§ 62, note 10). — Item non erat verisimile, quod nullus Piaslatorum bonus et
diligens fuerit in providendo, et ideo non debuit omnibus auferri. — Amplius hac
non est poena medicinaJis, (ju« non sanai, sed mortificat. Nee enim per hoc pro-
visum est, ne male provideant, sed ne quicquam in hoc boni vel mali faciant, sicut
si Deus homini peccanti libertatem voluntatis auferret, ne ultra peccaret. Am-
voL. in. 10
74 Third Period. Div. IV. A. D. 1305 — 1409.
during the schism than the (for the pope so dangerous) one of the
rehition of the papal authority to that of an oecumenical council ; a
question at length decided in favor of the latter." The result of the
plius quando Prfelati conferebant beneficia, melius impediri vel revocari potuit
mala provisio, et puniri male providens, quam jam. Tunc enim Papa tauquam
superior potuit irritare provijionem, privare institutos, et instituere meliores. Hoc
autein per inferiores contra superiorem fieri non potest tarn bene vel congrue. The
Pope had not the necessary local knowledge of things to make wise appointments.
Evil consequences of the papal Reservations. Cap. IV. : Posito auteni, scd prop-
ter rationes pramissas non concesso, quod Papa de jure — potuerit omnium bene-
ficiorum et dignitatum sibi collationem attrahere, quid boni vel ulilitatis importat
ista mirabilis multitudo gratiarum ad beneficia vacatura ? — tot gratia; sunt, ut non
sit possibile, vel medietatem earum effectum habere. — Hence Cap. V. the advice,
recurrendum ad priorajura, non faciendo gratias exspectativas, and to leave the
elections to the Ordinariis, sicut erat prius. Comp. Speculum aureum (see § 102,
note 8), cap. 4 seq. .jYicolaus de Clamengis de ruina Eccl. (see § 102, note 1),
cap. 4 seq.
^ Matthäus de Cracovia de squaloribus Rom. Curise, c. 20 : Dicunt (the
papal party), quod si Papa peccet, oportet tarnen obedire et non resistere, —
imo nee jutlicare, quia membra non debent regere caput, sed e converse. It
is conceded: nullus inferior habet judicare superiorem, imo nee conununitas,
quamdiu restat aliquis superior, cui de jure competat, et qui velit justitiam
facere. — Quando vero non est aliquis talis, qui possit, et si est aliquis talis,
qui possit, et si est invocatus, non vclit facere, ((uod officii sui eit; tunc
communitas tota, vel hi qui sunt et totum simul aut partes reprassentant, possunt
judicare eum, in quo manifestum est eum delinqueie, et in quo incorrigibilis
esse et peräeverare comprobatui'. Cap. 21 : Ad hoc convenienfius declarandum,
ponatur casus, — quod ipse Deus aliquem Abbatem — exemerit — ab omni juris-
diclione spiritualium et sseculariuni, etiam Papas, et quod Abbas ille in reprobum
sensum conversus gravet monachos suos, contra regulam intrantes simoniace
recipiat, — onines sibi consentientes perniov eat ad agendum contra salutem suam
et regulam, committitque bona monasterii monachis dissipatoribus eorundem. Et
arguitur primo, quod in hoc casu non teneantur ipsi obedire monachi, sed resistere
et opponere se ipsi, — et si opus est, ad ejus depositionem procedere. For this
the proofs. Cap. 22 : Si ergo contingat, qilod Papa sic agat circa universalem
ecclesiam, sicut talis Abbas, — sequitur, — quod possint et debeant procedere
contra eum. — Jo. Gersonii tract, de unitate eccl. written in January, 1409 (0pp.
ed. du Pin, II. p. 114). Consider. II.: Unitas Ecclesia; essentialis semper
manet ad Christum sponsum suum, nam caput Ecclesiae Christus. — Et si non
habet Vicarium, dum sciHcet mortuus est corporaliter vel civiliter, vel quia non
est probabiliter exspectandum, quod unquam sibi vel successoribus suis obedientia
prasstetur a Christianis; tunc Ecclesia tain divino quam naturali jure, cui nullum
obviat jus positivum rite intellectum, potest ad procurandum sibi Vicai'iuni unum
et certum semet congregare ad Concilium generale reprsesentans cam, et hoc non
solum auctoritate DD. Cardinaliuni, sed eliarn adjutorio et auxilio cujuscunque
Principis vel alterius Christiani. Non enim habet corpus Ecclesiae mysticum a
Christo perfectissime stabilitum minus jus et robur ad procurationem sufe unionis,
quam corpus aliud civile, mysticum, vel naturale verum : neque enim est de
immediato ac immutabili jure, divino vel naturali, quod Ecclesia se non possit
congregare et unire sine Papa, aut sine ali(]uo particulari Statu vel Collegio, ubi
in casu cadere potest mors vel error. — Consid. X. : Occurrere possunt casus multi,
in quibus pro adeptione pacis publicae autjustae defensionis, sicut vim vi repellendo,
liceret a rite electo in Papam substrahere obedientiam, liceret in neutralitate
manere, liceret ipsum corporalit_'r incarceiare, liceret ei administrationem omnem
publicam interdicere, liceret per appellationein aut simile remedium sibi resistere,
fieretque sic obedientia vera potius quam contradictio vel resistentia : — liceret
concilium generale eo invito celebrore, liceret landem i|)sum ad cessioneni com-
pellere, vel I'enitentem dcjicere ab omni honore et gradu, immo et vita privare.
Ha-c omnia dcnique taliter licere possunt stabili jure divino et naturali, quod adver-
8US hanc veritatem nulla lex vel constitutio puri hominis cujuscunque sine nova
authorizatione Dei fieri debet, quia erroris intolerabilis damnanda sit. Comp, his
Chap. IL National Churches. § 105. Relation to the State. 75
whole was the calling of a general council, which was not only to
decide the controversy between the two popes, but to set bounds to
the abuses of the papal power, and threatened to destroy entirely the
system which had now so long subsisted.
CHAPTER SECOND.
HISTORY OF THE NATIONAL CHURCHES.
^ 105.
THEIR RELATION TO THE STATE.
The collision between the ecclesiastical and the lay courts, caused
by the encroachments of the former, still continued, though the laity
were gradually gaining the advantage. In Germany, the principle
had long been acknowledged, even by the prelates, who were them-
selves temporal lords, that secular affairs belonged to the jurisdiction
of the secular courts, i and was in general maintained in practice,^
work written soon after, lib. de auferibilitate Papse ab Ecclesia (I. c. p. 209).
Consider. IX. : Auferibilis est Vicarius sponsus Ecclesise per voluntariam ejus
cessionem aiit renuntiationein a Papatu. — Cons. X. : Auferibilis est in casibiis
dabilibus Vicarius sponsus Ecclesije ab ipsa Ecclesia, — sive consentiat ipse —
vel non consentiat 3ua3 cessioni. — Nam si Vicarius sponsus potest resignare sponte
ipsi Ecclesi», dando ei libellum repudii ; cum sponsus et sponsa non debeant quoad
hoc impari jure censeri, poterit similiter repudiare sponsum talem ipsa Ecclesia
sponsa, dum par ratio vel potior adducitur pro ipsa contra sponsum ; vel quia pros-
tituere quaerit earn quantum in se est, vel tyrannide ssva tractare, laniando earn
vel plagando, bona sua dissipando, vel quia abuti conatur ea in perniciem filiorura.
Quomodo eliam uni sin2;ulari persona; fas esset in casu violentiaj attentats; per
Papam verum contra castitatem suam,vel vifam, vim vi repellere, cum appositione
inculpatae tutelae, etc. et ita licite stabit, quod tangat Papam violenter, vel in mare
dejiciat : cur similiter, in casu, non liceat idem toti Ecclesise pro dcfensione sua, et
violentiae attentatae cauta repressione. — Cons. XII. : Auferibilis est in casu Vica-
rius sponsus Ecclesi» per Ecclesiam, vel generale Concilium, nedtim conciliative,
aut dictative vel denuntiative, sed auctoritative, judicialiter atque juridice. — sicut
enim tradit Aristoteles V. Politic, quod üd communitatem totam spectat Piincipis
vel correctio, vel totalis destitutio, si inemendabilis perseveret. — Sic Symmachus,
sic b. Marcellinus, sic ipse Gregorius, sic alii plures judicium subiere Concilii :
nequaquam ex humili condescensione, sicut fingunt aliqui, sed ex debito et obliga-
tione : quorum multos, quia Concilium non reperit convictos de crimine, reliquit
causam eorum examine judicis Dei terminandam. — Sperneus concilium Ecclesise,
spernit Deum, a quo dirigitur. Et ita consequenter apparet enormis error dicenti-
um, quod deliberatio Papse prsepondcrat super deliberatione ex concilio Ecclesiae
seu Concilii generalis, nee tenetur Concilium insequi aut eidem acquiescere nisi
velit. See Gerson's later work. Circa materiam excommunicationum resolutio. —
Consider. VIII. (1. c. p. 423) : si dicatur quod ita potest a Papa fieri appellalio ad
Concilium generale, dixerunt olim ante Concilium generale Pisanum et Constan-
tiense, quod hoc nuUo modo licebat.
' Comp. § 6.3, note 23, and generally for this period the works there cited in
note 20.
* Comp, the prohibition by Lewis of Bavaria A. D. 1318, of all complaints
76 Third Period. Div. IV. A. D. 1305 — 1409.
although the ecclesiastical courts occasionally transgressed their due
bounds.'^ The Swiss put an end to the encroachment of the eccle-
siastical courts by an especial enactment A. D. 1370.' In Italy, the
authority of the ecclesiastical courts, like every thing else in that
country, was constantly vacillating. During the Ghibeline ascendan-
cy, it was often entirely suppressed.'' In France, this authority was
perhaps greater than in any other country. The kings were indul-
gent for the sake of securing the favor of the clergy, whilst they knew
how to restrain occasional irregularities. The barons, on the other
hand, were involved in almost constant strife with the clergy on the
subject, and loud complaints of encroachment were constantly heard
on both sides.'' The remarkable negotiation of the Parliament with
before ecclesiastical tribunals in civil matters, in Gudeni sylloge diplom. p. 487.
Also his ordinance of A- D. 1329 in the Frankfurt Privilegiis, p. 15. In the
golden bull (1356), cap. XI. : in defectu vero justitia; praedictis omnibus ad Impe-
rialem duntaxat Curiam et tribunal, sen judicis inmiediate in Imperiali Curia pro
tempore prsesidentis audientiam, et etiam eo casu non ad quemvis alium judicem
sive ordiuarium sive etiam delegatum, his quibus denegata fuerit justitia, liceat
appellare. Quicquid vero contra praemissa factum fuerit, sit irritum eo ipso (direct-
ed against the ecclesiastical encroachments mentioned in § 63, note 21. See
Olenschlagers Neue Erläuterung der güldenen Bulle, S. 240).
^ e. g. that of Mayence in Hesse, see Kopps Nachricht v. d. Verfassung der
geistl. u. Civil-Gerichten in d. Hessen-Casselischen Landen, Tb. 1 (Cassel. 1769.
4to.), S= 177. But by a compromise made 1347 and 1354, the general principle
was recognised.
■» M Ü Hers Schweizergeschichte (Leipz. 1825), Th. 2, S. 287.
* See above, § 98, notes 7 and 15.
^ On the side of the clergy, Durandus de modo Concilii generalis celebrandi,
P. II. Tit. 70 : Quasi per quandam alluvionem frustatim Domini temporales ad se
omnia trahunt. Et sicut frustatim lupus agnum comedit, ita per ipsos jurisdictio
ecclesiastica frustatim quodammodo devoratur, quicquid ad ecclesiasticam Jurisdic-
tionen!, potissime quoad tempuralia, pertinet, sibi aufcrri putantes : then follows
along list of the encroachments of the temporal power. — Cone. Avenionense,
ami. 1326 (Mansi XXV. p. 739) c. 8-10, 14, against the interference of the
civil courts against the clergy ; c. 42, 43, against those who hindered the jurisdic-
tion of the church.
On the other side, see especially the 66 Gravamina in the work cited in the next
note, Petri Bertrandi (Goldasti INIonarch. II. p. 1362: I. Prirao de jure com â–
muni cognitio causarum, qua? tangunt rcalitatem, sive sint in possessione sive in
proprietate, pertinet ad jurisdicdonem temporalem. Et officiales pra-latorum impe-
diendo jurisdictionem temporalem nituntur sibi attribuere co<;nilionem causarum
realium, specialiter super possessione et super omnibus inteidiclis. II. Item
quando laicus turbatur vel impeditur in possessione terra? suas per aliquem cleri-
cum, et propter hoc impetrat adiornamentum (Citation) a judice sfeculari in casu
novitatis vel alias: Officiales pralatorum — faciunt moneri ad instantiam clerici
judicem sa;cularem et partem, ut post adiornamentum cessent sub poena cxcommu-
nicationis et certa? pecuniae quantilatis. III. Item cum cognitio personarum laica-
rum pertincat ad judicem sa-cularcm, exceptis casibus spiritualibus, Officiales
pra'latcruin faciunt eos citari coram se ad instantiam partis. Et si i\\c\m personae
laica? declinant jurisdictionem dictorum officialium, vel Domini, quibus subjiciun-
tur, requii'unt eas remitti coram eis, — dicti officiales renuunt hoc facere, et com-
pellunt per excommunicationem partes ad procedendum coram eis. IV. Item
pra;lati faciunt concilia provincialia, et synodalia statuta, in quibus plura faciunt et
ordinant in grando pra?ju(!iciunijurisdiclionis temporalis. XIV. Item si duo laici
sint in processu in curia alicujus Domini temporalis super actione reali vel perso-
nali, et contingat quod altera partium difTugiendo appellet ad curiam alicujus prse-
lati coram officiaii suo, post magnos processus factos et litem contestatam Offici-
Chap. II. National Churches. § 105. Relation to the State. 77
the prelates, who were summoned before it by order of Philip of
Valois (1329)," was unsuccessful.^ Immediately afterwards the clergy
ales — nituntur retinere cognitionem talium causaruin, — et virtute monitionum
et sententiaruin faciunt desistere Dominum temporalem a cognitione causa post
appellationem : quod nisi faciat, exconimunicatur et trahitur ad emendam. —
XXIII. Item ad finem, quod dicta curia ecclesiastica augmentetur, dicti pralafi
faciunt magnam multitudincm tonsurarum pueris aetate ininoi-ibus, — ac hoiiiinibus
conjugatis insuflicientibus et illiteratis. — XXX. Item si contingat, quod gentes
regis capiant aliquem malefactorem pro crimine certo per eum cotumisso, et idem
malefactor dicat se clericum esse, licet nee tonsuram, nee habitum deferat cleri-
cales, ofiiciales pra?latorum faciunt in continenti detinentes et capientes compelli
per nionitiones et sententias ad restituendum sibi praedictum malefactorem tan-
quam clericum suum. — XXXIV. Item quando aliquis malefactor redditur judi-