misit, Imperii praedicti jurisdictio, regimen et dispositio devolvantur, et ea, tempore
durante ipsius vacationis Imperii per se vel ahum seu alios exercuisse noscitur in
Imperio memorato; nonnulli tarnen in Italias partibus — vicariatus seu alterius
cujuseumque nomen othcii, quod Imperatore vivente ex ipsius commissione gere-
bant, — post decessum ipsius absque nostra — licentia retinere sibi — praesumpse-
runt. — Quia igitur error, cui non resislitur, approbari videtur; — nos volentes
nostris et ecclesia? sponsag nostra juribus et honoribus in hac parte prospicere, —
nee non periculis animarum hujusmodi retineutium — noiiiina — salubriter occur-
rere cupientes; praesentium auctoritate monemus sub excommunicationis poena
omnes et singulos, — quatenus de cstero a denominatione hujusmodi, — necnon
usu, potestate et exercitio supradictis prorsus abstineant. — Alioquin in omnes et
singulos — excommunicationis in singulares personas, et in terras et loca ipsorum
— interdict! sententias — publice promulgamus, etc. Concerning the dispute with
Matthew Visconte, the imperial Vicar in Milan, who resigned this title, it is true,
but as captain retained the same power, see Villani IX. c. 85 seq. Robert, king
of Sicily, being unable to cope with him, Philip of Valois was appointed assistant
Vicar (Raynald. 1320, no. 10), and Matthew declared a heretic, cum illi ecclesiae
auctoritas sacrorumque religio ludibiio esset (ib. no. 13). During these disturb-
ances the great Dante Alighieri {"f 1321) in his Monarchia (ed. in Schardii de
jurisdict. imperiali variorum auctorum scripta Basil. 1566. tbl.), defended the im-
perial rights against the encroachments of the Pope (see Bartolus note 9, below).
— The attempts of the Pope to assume the same office in Germany, noticed by
Olenschlager, S. 102.
* Compare Zschokke, 1. c. S. 148.
* Bull of 8th Oct. 1323 (Processus primus contra Lud.) in Raynald. ad h. a. no.
30; more complete in Henoart, P. I. p. 194; and in Martene et Durand thes.
nov. anecdot. T. II. p. 644: Ludovicus a nobis, ad quem sua; electionis — ac per-
sona- ipsius examinatio, approbatio, ac admissio, repulsio quoque et repi-obatio no-
scitur pertinere, electione prEedictanequaquam admissa, nee ejus approbata persona,
— Romanorum Regni nonien sibi et titulum Regium usurpavit ; quamvis prius-
quam alterutrius eorum per sedem Apostolicam fuisset approbata vel reprobata
persona, neutri electorum ipsoi-um assumere licuit nomen et titulum praelibatum:
cum nee interim Romanorum Reges existant, sed in Reges electi. — idem etiam
Ludovicus — ad administrationem jurium Regni et Imperii praedictorum, in gravem
Dei offensam et contemptum, ac manifestam injuriam Romana; Ecclesia; matris
suEe, ad quam ejusdem vacationis tempore Imperii regimen, sicut et inpraesentia-
rum vacat, pertinere dignoscitur, necnon et plurimorum scandalum et rei turbatio-
nem ac l^sionem publicae, ac suep animas detrimentum prosilire, seque illi immiscere
irreverenter ac indebite prasumpsit hactenus et pra\';uinit. — Ejusdem insuper
Ecclesiae Romanae hostibus, sicut Galeacio de Vicecomitibus (Galeazzo Viscount,
the son and successor of Matthew) et ejus fratribus, quamvis sint de crimine
haeresis — condernnati, — se exhibere fautorem et defensorem — non est veritus
nee veretur. Nos itaque — praefatum Ludovicum — pra;sentium tenore monemus,
eidem sub virtute sanctEe obedientiae, ac excommunicationis poena, quam ipsum,
nisi cum effectu hujusmodi monitioni nostrae paruerit, incurrere volumus ipso facto,
auctoritate Apostolica nihilominus injungentes, ut infra trium mensium spatium, a
12 Third Period. Div. IV. A. D. 1305 — 1409.
ed himself on the ground that he derived his dignity from the choice
of the electors," upon wiiich the exasperated Pope excommunicated
him forthwith (March 21, 1324).8
data praesentium computandum, — ab administratione, fautoria et defensione prae-
dictis prorsus abstincat ac desistat ; — quodque gesta per eum post prssumptum ab
eo (itulum menioratuin circa praemissa, quatenus processere de facto (cum de jure
non teneant, vehit ab ipso, cui jus faciendi iion cornpetebat nee competit), attentata,
curet infra prjtdictuin tcrminuin, cjuantuin patietur possibilitas, realiter I'evocare.
Then follows a command to all the subjects of the empiie sub pcenis excommuni-
cationis in personas, et interdicti in terras eorum, necnon privationis privilegiorum
quorumcunque Apostolicorum et Imperialium, ac feudorum, qute ab Ecclesia vel
Imperio obtinent, to render to Lewis neither obedience nor support. Finally : Ut
autem hujusmodi processus noster ad ipsius Ludovici — notitiam deducatur, chartas
sive membranas processum continentes eundem in Ecclesia Avenionensi append!
vel affigi ostiis seu supeiliminaribus ejusdem Ecclesire faciemus, qua? processum
ipsum suo quasi sonoro praiconio et patulo indicio publicabunt ; ut idem Ludovicus
et alii, quos processus ipse contingit, nullam possint excusationem pra;tendere,
quod ad eos non pervenerit : — cum non sit verisimile, quoad ipsos remanere incog-
nitura, — quod tain patenter omnibus publicalur. This new mode of publication is
worthy of remark.
'^ Lewis' protest, taken before a notary and witnesses in Ntirnberg, 16 Dec.
1323 (in Herwart I. p. 248; inOlenschlagers Urkundenb. S. 84), — Nos
circumcincti stola justitia?, et amicti pallio veiitatis, in hac parte facti et juris conscii,
clare respondenuis, — quod hactenus a tempore, cujus non est memoi-ia, circa electos
Romanorum Reges et Principes sic est de jure et consuetudine observatum, —
quod Romauus Rex eo solum, quod electus est a Principibus Electoribus — omnibus
vel majori numero eorundem, et coronatus corona Regia in solitis locis et consuetis,
Rex est, — acjura Regni libere administrat. — Nee concedimus, ita simpliciter, ut
proponitur, ad Sedem Apostolicam examinationem, admissionem et appiobationem
electionis et persons nostra;, [aut] repulsionem et reprobationem pertinere, sicut
asserit. Sed si, quod non credimus, pei'tineret, hoc unuin demum siLi locum vendi-
care forte posset, si per querelam, vel per viam supplicationis, appellationis vel
provocationis, vel alio modo ad ipsam Sedem fuisset devolutum ipsum negotium vel
deductum ; qua" locum non obtinent in prajsenti : vel si forte, petitis per nos infulis
Imperialibus vel denominatione nostra, ex causis legitimis jui-e scriptis, quas ad
nos locum non credinuis habuisse, personam nostram contigisset exigente justitia
refutari. Denoniinatio quippe personae vel electionis adniissio habitEe subsequenter
nobis non jus, nomen vel titulum tribuissent, qua jam ex ipsa electione sortiti
sumus, sed ea potiiis detexissent, approbassent et latius commendassent. — Quod
vero adjunxit, nos Galeazio de Vicecomitibus et ejus fratribus de ha-resi condem-
natis — defensioncm exbibuisse, penitus nihil scimus. Nam si dicti Galeazius et
fratres sui sunt de hajresi condemnati, nobis non innotuit. — Inio quem favorem aut
defensionem eis — exhibuimus, et quoniodo sint vel fuerint rebelles Ecclesiae, non
videmus ; aperte conjicimus, et per eflectum opcris cognoscimus, nonnullos rebelles
nominari Ecclesia;, qui per fidem devotionis sua molientibus contra statum et jura
Imperii renituntur. — Sed nos astringinms et offerimus — legitime probaturos,
quod ipse est dissimulator, defensor et i'autor ha;reticae pravitatis ejus, qua^ totam s.
Ecclesiam inficil et conturbat, et a confessione retrahit pocnilentes. — Nam cum
ad ipsius summi Pontiiicis audientiam gravibus et frequentihus Archiepiscoporum,
Episcoporum — querimoniis sit deductum — contra — Fratres Minores — , quod
jpsi sint secret« confessionis proditores, et petei'etur ab eo, ut hoc — emendaret;
ipse tanquam tergiversando, dissimulando et celando morbum hujusmodi — curare
— non curavit, dictis fiatiibus in hac parte s. Romana; Ecclesiaj et fidei catholicae
inimicis constituens se fautorem. Cetcruin — ipse contra divinas dispositionis Ordi-
nationen!, per quam in lirmamento Ecclesia' militantis duo magna lundnaria Deus
fecit, Pontiticaleiu vid(dicet auctoritatem ct Imperatoriam Majestatem, illud ut
prajesset dici, spiritualia disponendo, alterum ut pra^esset nocti, temporalia judican-
do, manifeste nilitur luminaris alteiius, potestalis scilicet radios sa;cularis sufTocare :
,unde in confusionem et errorem sancta reponetur Ecclesia, causabuntur haereses,
jngerentiir Ijtes, susrilahuntur scandala. et Ecclesia Romana, carens pra-posito
Chap. IL Papacy till 1378. /. Political History. § 96. 13
Thus, then, the contest was once more renewed between the papal
and the imperial power, the insatiable popes not being content till
they had robbed the empire of the last ray of its glory, and sacrificed
another of the best of the emperors to their ambition. Public opinion,
however, hitherto the strongest ally of tjie popes, was now against
them, especially at the outset. The jurists were naturally bound to
the emperor,^ and even the canonists were hardly able to keep up
advocato, resisteie non poterit insurgentibus ex adverso. Nos igitur, — sentiens,
nos et jura Imperii et nostra, sanctam prof'essionem catholicam, sanctam Ronianam
Ecclesiam ex pra;dictis processibus — graviter et enormiter — aggravalos esse ; — a
processibus dicti Pontiticis manifeste iniquis — sanctam Sedem Apostolicam —
appellamus. — Cum vero propter prasniissos articulos — opus sit convocatione con-
cilii generalis, instanter et cum omni devotione ipsum, quam primum commode
potent, ad locum communem et aptum petimus congregari.
** The Processus secundus, dated 9 Jan. 1324 (in Martene et Durand thes.
anecd. T. II. p. 647), contains only a confirmation of the first, adding two months
to the grace. Processus tertius, 21 March, 1324 (in Martene, 1. c. p. 652. Olen-
schlager, 1. c. S. 96) : Nos adhuc volentes cum eodem electo uti potius mansuetu-
dine quam rigore — per infra scriptum modum duximus ordinandum, videlicet quod
ad publicationem sententiffi excommunicationis, — in qua idem electus propter
suam in prsdictis inobedientiam et contemtum incidisse dignoscitur, procedentes,
ab aliarum poenarum publicatione, in quas similiter incidit, supersedeamus ad prae-
sens. Then Louis is charged to obey within three months sub poena privationis
omnis juris, si quod sibi ex sua electione — quoquomodo competit: ac insuper infra
dictum terminum per se vel procuralorem — compareat coram nobis, super dictis
excessibus — definitivam sententiam et beneplacitum, quantum officium nostrum
patitur, auditurus, ac alias facturus et recepturus quod justitia suadebit. Against
those who should adhere to him, the thi'eats of the first process ai-e repeated. Et licet
contra civitates, communitales, universitates, et singulares personas alias, quae in
prsdictis vel circa ea forsitan deliquerint, — ad debitam impositionem poenarum
propter hoc fuisset merito procedendum, tamen de apostolicEe sedis gratia adhuc
providimus expectandiim. All who fi-oni this time forward continued to obey or
assist Louis, should be under the Interdict, from which they could be released
only by the Pope.
^ The notion of the universal monarchy of the emperor (see § 54, note 3) was
now carried so far that Henry VII. in a law passed in Pisa, 1312 (Extravagantes,
quas nonnulli XI Collationem appellant Tit. 1. appended to the Cod. Justin.) thus
expresses himself: divina prscepta, quibus jubetur, quod omnis anima Romanorum
Principi sit subjecta. The great jurist Bartolus de Saxoferrato (in Bologna "J"
1356) in his Comm. super secund. Partem ff. novi (in Dig. Lib. XLIX. Tit. 15 de
captiv. et de postlim. 1. 24) proves in full this right of the emperor, and closes
thus : si quis diceret, dominum Imperatorem non esse dominum et monarcham totius
orbis, esset hasreticus : quia diceret contra determinationem ecclesise (compare §
59, note 31) et contra textum s. Evangelii, dura dicit : Exivit edictum a CcBsare
Augusta, ut describeretur universus orbis, ut babes Luc. II. vel. III. cap. et ita
etiam recognovit Christus Imperatorem ut Dominum. See, however, ad Dig. Lib.
XLVIII. Tit. 17 de requir. reis 1. 1. § 2. Präsides: Dantes — in uiio libro, quem
fecit, qui vocatur monarchia — disputavit tres quffistiones, quarum una fuit, an
imperium dependeat ab ecclesia, et tenuit, quod non: sed post mortem suam quasi
propter hoc fuit damnatus de haeresi: Nam ecclesia tenet, quod imperium depen-
deat ah ecclesia pulcherrimis rationibus, quas omitto, tenendo istud, quod imperium
dependeat ab ecclesia. The following passage on the question whether Henry VII.
had the right to summon Robert to his presence, and on the bull, Pastoralis (§ 95,
note 17) is characteristic : Cynus (Bartolus' teacher, "f 1341) disputavit istam
quaestionem Senis, et dicit, quod ista citatio potest fieri. — Sed ad illam decretalem
dicit ipse : non potest dari responsum in pace, sed pertranseat cum a]iis errori-
bus Canonistarum. Ita dicit ipse. Ego consuevi tenere illam decretalem, tam-
quam existens in terris ecclesiae, dicens eam esse veram de jure. Nam, etc.
14 Third Period. Div. III. A. D. 1305 — 1409.
with the rapid progress of the papal pretensions.^^ The popular feel-
ing ^^ of the justice of Lewis' cause was confirmed by the conviction
Thus the papal jurist makes the universal monarchy of the emperor to depend upon
the Pope, after the example of Boniface Vlll. (see § 59, note 31). — Worthy of
notice is Albericus de Rosale (of Bergamo, -f 1354). In his Lectura super Cod.
ad Cod. Lib. I. T. 1. 1. 1. no. 7, we find some very sensible objections to the asserted
universal monarchy of the emperor, concludino; ad 1. 7 §. G]orio.~issimo, no. 6:
Quidquid ergo dicatur, credo potestates esse distinctas, ut unus prssit in spirituali-
bus sc. Papa, alter in temporalibus. His discussion of the subject fullest ad Cod. Lib.
VIL Tit. 39. De quadriennii pr;escriptione, 1. 3. Bene a Zenone. Here some
remarkable reminiscenses from former times, e. g. omnes clerici et ecclesiae anti-
quitus subcrant Imperatori. — eodem modo posset dici de electione Papse, nam olini
eligebatur per Liiperatorem. — Et ista forte privilegia perdidit Imperium de focto
potius quam de jure, propter longam vacatiouem ejusdem et potentiam et pruden-
tiam sumniorum pontiiicum et aliorum prajsidentiuiii Romanffi Ecclesia?. Finally:
Nunc illam duram et subtilem qusestioneiii aggiedior, utrum Imperator ex sola
electione concordi vei a majori parte facta dicatur verus Imperator, et omnimodam
administrationem et potestatem habeat circa privilegia concedenda et omnia alia, an
veroindigeatconfirmatione,unctione,exaniinatione, coronalione Papae. After having
given in full the grounds for and against, he continues: Quid ergo in tanta jurium
Doctorum et glossarum varietate tenebiinus .' Dominus Oldradus (de Ponte, Advo-
catus Consistorialis, and much appealed to by Johannes XXII. "f 1320) sequebatur
opinionem, quod administrare non posset. — In eadem opinione fuit Ostiensis (Hen-
ricus Card. Ostiensis, Canonist about 1260) and other writers on the Canons. Con-
trariam opinionem tenuit Jacobus de Arena (in the beginning of 14th century,
prof juris in Padua), qui banc quajstionem publice disputavit, et cujus dispulatio-
nem inseruit hie Cynus (jurist in Bologna and Perugia, "J* 1341), qui eandem
opinionem clare hie sequitur. Eandcni opinionem sequitur Guilelmus Naso, —
qui dicit quod eligendo confirmatur, sicut Dominus Papa, — quia sacerdotium et
Imperium parum discrepant. — Et tenet, quod privilegia per eura concessa valeant
etiam si cassaretur ejus electio. Hanc etiam opinionem sequitur Innocentius (IV.
who wrote Comm. in Decretales Pontificum) d. c. Venerabilem (Deer. Greg. I.
6, 34) in glossa art. quod sicut potest, ubi ha-c verba ponit : Credimus tamen, quod,
si Imperator coronam in loco debito recipere non possit, nihilominus auctoritate
minisirandi ah archiepiscopo Colonienn posset recipeie, vel sua auctoritate, quam
habet ex electione. Hsec ibi. Et hanc opinionem vei'iorem puto per jura et
rationes ad hoc adductas, et maxime auctoritate dicti Domini Innocentii et aliorum
hoc tcnentiuni. Alias sequeretur maxima absurditas, quod cum Imperium et
Imperatores fuerint ante Papam, — et multi etiam tempore Papa; fuerunt non con-
firmati nee coronati ab eo, immo eligebant Papam, ut praedictum est, videretin-,
quod gesta per eos non valuissent, et sic leges civiles et multa subverterentur.
Hanc etiam opinionem sequitur quidam magister Joannes Parisiensis (see § 59,
note 35) et Dantes de Florentia (above, note 4). — De hoc fuit magna concertatio
tempore Joannis XXII. et successoris sui Bencdicti XII. inter eos et Dominum
Ludovicum de Bavaria, electum in Imperatorem. Et me existente tunc in Ro-
mana curia, audlvi magnos prcelatns et etiam laicos titrosque jurisperitos in
hanc opinionem inclinare tamquam veriorem. — Prtesidentes Romanas ecclesiae
eorum astuta et sagaci prudcntia secundum temporum varietatem sua variaverunt
statuta, modo Imperium suhlimando modo paulatim deprimendo de tempore in
tempus : sed considerato initio cujuslibet puto potestates fiiisse distinctas, et si
quaelibet fuisset contenta suis limitibus, et una alteram coadjuvasset, sicut facere
tenentur, puto, quod pax esset in universo orbe.
'" Hermannus Jannensis, about 1348, in the continuation of Martini Minoritae
Flores temp, (in Eccardi corpus hist, medii aevi, T. I. p. 1638) : Papa anno 1323
Ludovicum excommunicavit, etc. Isti processus a quibusdam stride servabantur;
a multis vero quasi invalidi nihil curabantur, quia Bononiap et Parisius, ut dicitur,
examinati a Doctoribus Theologia; et utriusque juris judicabantur penitus nil valere.
of. Jilbericus a Rosate, note 9.
" How entirely this was in Lewis' favor is shown by its taking the form of
revelations. Thus the infant Jesus appeared to Margaretha Ebner, a nun in a
Chap. I. Papacy till 1378. /. Political History. § 96. 15
that the Pope was acting in this, as in other cases, under French
influence ; and still more by the imputation of heresy cast upon him
by the Minorites, who had sought refuge from his persecutions under
the protection of Lewis. '"^ The writers on the imperial side, the
court-physician Martilius of Padua (f after 1342), and John of Jar-
dun (â– f after 1338) ^-^ only made the public more distrustful of their
convent near Dillingen, saying : " I will never forsake him, for his love to me."
See Jo. Heumanni opuscula, p. 340.
^^ Namely, on account of his decision given A. D. 1323, hoereticum esse, perti-
naciter alfirmare, Christum ejusque Apostolus in speciali non habuisse aliqua, nee
in communi etiam. See below, in the history of the Franciscans.
" According to Albert. Mussatus in Lud. Bav. (Murat. X. p. 773) Lewis'
advisers, quorum consiliis potissimum fruebatur, were Marsilius de Raymundinis,
civis Paduanus plebejus, philosophise gnarus et ore disertus (supposed usually to
have died 1328, but mentioned in Ludov. ep. ad Bened. XII. iu Raynald, ann.
1336, no. 36, as still living, neither is there any reason to doubt that the work de
jurisdict. imp. in causis matrim., which appeared in 1342, see below, § 98, note
18, is by him), et Ubertinus de Casali Januensis Monachus, vir similiter astutus
et ingeniosus (see § 70, note 13). Besides these two there were also Johannes de
Janduno (incorrecth' de Gandavo, or of Ghent, see Oudin. comm. de Scriptt.
eccl. ant. T. IIL p. 883) and Ulrich Hangenor (Mag. Uhicus de Augusta) private
secretaries to the emperor. In this period was written the work, the joint product
of John and Marsilius: Defensor pacis (in Goldast. Monarcbia, T. II. p. 154);
the work of Marsilius de translatione Imperii tract, (ibid. p. 147) and of John tract,
de potestate Ecclesiastica (Ms. bibl. Colbert, see Oudin. 1. c. p. 884). The Defen-
sor pacis, in 3 Dictiones s. Partes, treats in the first part of the origin and the aim
of the state ; in the second, of the relation between the temporal and ecclesiastical
favor ; and in the thii-d gives 41 Conclusiones from what precedes, cf. Concl. 1 :
Solara divinam s. canonicam scripturam, et ad ipsam per necessitatem sequentera
quamcumque ipsius Interpretationen!, ex communi concilio fidelium factam, veram
esse et ad asternam beatitudinem consequendam necesse credei-e, si alicui debits
proponatur. II. Legis divine dubias definire sententias — solum generale conci-
lium fidelium — debere, nullumque aliud partiale collegium aut personam singu-
larem, cujuscunque conditionis existat, jam dicta; determinationis auctoritatem
habere. III. Ad observanda prscepta divina; legis pcena vel supplicio temporali
— nemo Evangelica scriptura compelli prcecipitur. IV. Solius novae legis divinae
praecepta, vel ad ipsa per necessitatem sequentia, et quae secundum rectam ratio-
nem fieri aut omitti convenit, propter aeternam salutem necesse servari, antiquae
vero legis nequaquam omnia. V. In divinis novae legis praeceptis aut prohibitis
neminem mortalem dispensare posse ; permissa vero prohibere, obligando ad cul-
pam aut poenam pro statu prKsentis SKculi vel venturi, solum posse generale
concilium, aut fidelem legislatorem humanum. VI. Legislatorem humanum solam
civium Universitäten! esse, aut valentioreni illius partem. VII. Decretales vel
Decreta Romanorum aut aliorum quorumlibet pontificum, communiter aut divisim,
absque concessione legislatoris humani constituta, neminem obligare poena vel
supplicio temporali. VIII. In humanis legibus solum legislatorem vel illius aucto-
ritate alterum dispensare posse. X. Cujuslibet principatus aut alterius officii per
electionem instituendi, pra?cipue vim coactivam habentis, electionem a solius legis-
latoris exspressa voluntate pendere. XV. Super omnem singulaiem personam
mortalem, cujuscunque conditionis existat, atque collegium laicorum ac clericorum,
auctoritate legislatoris solummodo principem jurisdictionem tam realem quam per-
sonalem coactivam habere. XVI. Excommunicare quenquam, aut divinorum
officia interdicere absque fidelis legislatoris auctoritate nulli Episcopo vel sacerdoti
aut ipsorum collegio licere. XVII. Omnes Episcopos aequalis auctoritatis esse
immediate per Christum, neque secundum legem divinam convinci posse in spiri-
tualibus aut temporalibus prseesse invicem vel subesse. XVIII. Auctoritate
divina, legislatoris humani fidelis interveniente consensu seu concessione, sic alios
Episcopos communiter aut divisim excommunicaie posse Romanum Episcopum, et
in ipsum auctoritatem aliam exercere, quemadmodum e converso. XIX. Conju-
16 Third Period. Div. IV. A. D. 1305 — 1409.
cause by the boldness of the assertions with which their works were
filled. On the other hand, they have the merit, of having furnished
gia — divina lege, nova prKsertiin, prohibita per mortalem neminem dispensari
posse ; humana vero lege prohibita ad solius legislatoris vel per ipsum principantis
auctoritatem pertinere. XXI. Ad Ecclesiasticos ordines promovendos, ipsorumque
sufficientiam judicare judicio coactivo, ad solum legislatorem fidelem spectare, ac
sine ipsius auctoiitate quenquam promovere ad hoc cuiquam sacerdoti vel Episcopo
non licere. XXII. Numerum Ecclesiarum sive tcmploruin, ac in ipsis ministrare
debentium sacerdotum, diaconorum, et reliquorum officialium ad solum piincipan-
tem secundum leges fidelium pertinet mensurare. XXVIl. Ecclesiasticis tempo-
ralibus, expleta sacerdotum et aliorum Evangelii ministrorum, et his quae ad
cultum divinum pertinent ac impotentum pauperum necessitate, licite ac secun-
dum legem divinam pro communibus seu pnblicis utilitatibus aut defensionilius uti
posse legislatorem humanum totaliter et in parte. XXXIII. Generale concilium
aut parli.ile sacerdotum et Episcoporum ac reliquorum fidelium per coactivam
potestatem congregare, ad fidelem legislatorem aut ejus auctoritate principantem
in communitatibus fidelium tantummodo pertinere, nee in aliter congregato deter-
minata vim aut robur habere. According to Concl. XXXII. the right of estab-
lishing and breaking up Metropolitanships, was leserved to the general councils ;
also, according to Concl. XXXV., that of canonizing saints ; also, Concl. XXXVI. :
Episcopis aut Presbyteris aliisque templorum ministris si uxores interdicere conve-
nit, reliqua quoque circa Ecclesiasticum ritum per generale solum fidelium conci-
lium id statui et ordinari ; et illud solum collegium, aut personam in hoc cum
prsdictis dispensare posse, cui data fuerit ejus auctoritas per concilium supra
dictum. Concl. XXXVII. A judicio coactivo, Episcopo vel sacerdoti concesso,
semper ad legislatorem contendentem liceat appellare, vel ad ejus auctoritate prin-