the emperor had declared for the Pope and the Council of the
Lateran, ^^ the Synod of Pisa soon disappeared, whilst the Council of
the Lateran continued to thunder excommunication against it, as
patria, loco aptissimo et tutissimo, apud Lateranuni, ubi plurima Concilia per anti-
quos patres nostros habita fuerunt, et Altissimus Petri sedein collocari voluit, —
inchoandum A. D. ÄIDXil. die lunae XIX. mensis Api-ilis — denuntiamus, con-
vocamus, etc.
>' The articles of the league in the Lettres du Roy Louis XII. T. III. p. 65
seq.
'^ Their Acta in Richerii hist. Concill. gener. lib. IV. P. I. cap. 3. In the
Sessio I. on the 5th of November, 1511, all the papal decrees against the council
are declai-ed of no effect. Sess. III. on the I2th of November, the deci-ees of
the Council of Constance concerning genei-al councils (see § 130, note 8), are
renewed, and it was then resolved absque ulla sui dissolutione to remove to
Milan. An attempt was made to concert a council with the Pope : but their
ambassadors not even being admitted to audience, a sentence of suspension was
passed on him, Sess. Vlll. on the 21st of April, 1512, accompanied by the
declaration, ipsam papalem administrationem, pi'opter gubernationis defectum, ne
Ecclesia discrimen aliquod patiatur, ad ipsam sacrosanctam Synodum fuisse, esse
et fore ipso jure devolutam. This, however, was the last session : soon after this,
the fathers who composed the council were, most of them, scattered, for fear
of the Swiss : an insignificant remnant removed to Asti, and soon after to Lyons.
In Pisa as well as in Milan, the council was considered wrong, and the inter-
dict was observed, Guicciardini, lib. X. The council was defended by Philippus
Decius, Canonist in Pisa, then in Pavia, Consilium pro Ecclesia; aucloritate supra
Papani and Apologia sacri Pisani Concilii modern! (both in Richer, lib. IV. P. I.
c. 2), and Zacharias Ferrerius Vicentinus Abb. Subastensis (see Raynald, 1513,
no. 51) : against it Thomas de Vio Cajetanus de potestate Papas supra Concilium,
Franciscus Poggius and Angelus Anachoreta Vallumbrosanus (see Raynald, 1511,
no. 31, and Mansi ad h. 1.). To the time of this council belongs the gold medal
of Lewis, with the inscription : Perdam Babilonis nomen (see Le Blanc traite
hist, des monnoyes de France ad p. 263, N. 3, Tab. 46), which Harduin (Supple-
ment du Journ. des Sijavans Janv. 1707. p. 194) attempts to refer to Cairo : see
Ch. S. Liebe Roma Babylon ex nurais. Lips. 1714. 4to. Deyling observatt.
sacr. P. III. p. 498 seq.
*^ During Julius' last sickness, 1511, the emperor seems to have conceived the
idea of becoming his successor, cf. ejus epist. ad Baroneni Paulum a Lichtenstein
dd. 16 Sept. 1511 (in the Lettres du Roy Louis XII. T. III. p. 324 seq.) : nihil
nobis honorabilius, nihil gloriosius, nihil melius obtingere posse, quam si praefa-
tum Pontificatum, ad nos proprie pertinentem, Imperio nostro recuperaremus.
He commissioned the bishop of Gurk to negotiate with the Pope to appoint him
his coadjutor, and furnished him with money to bribe the cardinals; also to his
daughter Margaret, queen of the Netlierlands, he writes dd. 18 Sept. (probably
1511) (Lettres T. IV. p. 1 seq.), de avoir le Papat et devenir Prester et apres estre
Saint, et que yl vous sera de necessite, que apres ma mort vous seres contraint
de me adorer, dont je me trouvere bien gloryoes. See E. S. Cyprianus de
Maximiliano I. Imper. Pontificatum maximum affectante in his Dissertationes
varii argumenti. Coburg. 1755. Through the agency of Ferdinand the Catholic,
he was drawn over to the League, April, 1512 (Ranke Gesch. der roman. u
german. Bolker. Bd. 1, S. 371 f.) : at the third Session of the Council of the Lateran,
December 3, 1512, Matthew Lang, bishop of Gurk, appeared in the name of the
emperor formally to join the council (Paris de Grassis in Raynald, 1512, no. 92,
the document in Labbei et Cossartii Concil. T. XIV. p. 80 seq.).
VOL. III. 32
250 Third Period. Div. V. A. D. 1409 — 1517.
well as the Pragmatic Sanction, and France.^^ On the succession of
Leo X., the relations with France became at once more pacific, and
Louis XII. even sent deputies to the Council of the Lateran ; ^^ still
the dithculties were not all settled, when the young king Francis I.
advanced into Italy (1515).!'^ Leo, however, had the address to
convert the threatened defeat into a victory by making peace at
once with Francis, i~ and in a personal interview at Bologna (Dec.
1515) prevailing upon him, by the assistance of the chancellor of
France, du Prat, to abolish the Pragmatic Sanction ; in place of
which a concordat was agreed upon between them, placing the eccle-
siastical affairs of France mostly on the old footing. ^^ The Council
'^ The council was opened on the 10th of May, 1512. Sess. II. on the 17th
of September, the Council of Pisa was condemned, ConciUabuli Pisani (Lahheus et
Cossart XIV. p. 63). Sess. III. December 3, (1. c. p. 82 seq.) a papal ordinance
of August 13 was renewed, in which regnum Francis;, et proesertim Lugdunum,
ducatu Britanniae excepto, — ecclesiastico subjecimus interdicto, nundinasque
Lugduni fieri solitas in Lugduno extunc de cetero fieri inhibuimus, dictasque
nundinas in civitate Gebennensi (Geneva) faciendas transtuliinus. Sess. IV. De-
cember 10 (1. c. p. 97 seq.) the attack upon the Pragmatic Sanction began,
First the letter of Louis XI. was read, in which he promises to annul it (see
§ 132, note 3.5), then a Monitorium contra Praginaticam et ejus assei-tores :
Dudum displicenter per nos pluries accepto, per niulta temporum spatia per
nonnullos Prselatos Gallica; natioiiis, et nobiles laicos, — prssertim cujusdam sanc-
tionis praetextu, quam ipsi praginaticam vocant, Aposiolicae sedi, sanctseque Ro-
manEB universalis Ecclesias capiti, libertati et auctoritati enormiter detractum,
canonibusque prsfatis deiogatum fuisse ; rem adeo pcrniciosam, in Dei offensam,
et Ecclesise prafat» vilipendium et evidens detrimentum, amplius ferre neque-
untes, cum sanctio ipsa ah omni ad id potestate carcntibus — facta, sed quodam
abusu tantum in illis partibus introducta et observata fuerit, — quam etiam clarse
memoriae Ludovicus undecimus Francorum Rex abrogavit : — Galileos Prselatos,
Capitula Ecclesiarum et Monasteriorum, Parlamenta, et laicos illis fa\entes,
cujuscunque dignitatis, etiamsi regalis existerent, sanctione praefata abutentes,
seu illam approbantes — per edictum publicum — moneri et citari — ad compa-
rendum coram nobis et Concilio praefato, causasque dicendas, quare sanctio prae-
fata illiusque corruptela et abusio — nulla et invalida declarari, decerni et abrogari
non deberet, — statuimus.
*^ Sess. VIII. the 17th of December, 1513, see Lahb. et Coss. Cone. XIV. p.
177 seq.
•« Leo's Gesch. v. Italien. Th. 5, S. 274 tY.
" In Viterbo the 13th of October, 1515. Leo, S. 286,
'* The circumstances of this interview are very accurately described by Paris
de Grassis in Raynald, 1515, no. 29 seq. ; but he says nothing of the negotia-
tions. Its results were first made known bj' Leo X. at the 11th Session of the
Council of the Lateran, December 19, 1516, by the bull Primitiva ilia ecclesia
(Labhei et Cossartii Concill. XIV. p. 292 seq.) : Sane inter arcana nostrae mentis
revolventes, quot tractatus inter pise memoriae. — Romanos Pontifices, prasdeces-
sores nostros, et claras memoriaj Reges Francise Chrislianissimos super abroga-
tione certa; constitutionis in dicto regno Franciae vigentis, quae Pragmatica voca-
tur, habiti fuerunt ; et licet Pius II. pra^fatus, nuntiis ad cl. m. Ludovicum XL
Francis Regem Christianissimum destinatis, tantis eidem persuaserit rationibus, ut
Rex ipse pragmaticam sanctionem hujusmodi, tanquain in seditione et schismatis
tempore natam, suis patentibus Uteris abrogaverit ; tamen hujusmodi abrogatio,
nee etiam liters apostolicae pra-fafi Sixti super concordata, cum oratoribus pra;fati
Regis Ludovici ad prajfatiim Sixtum praedecessorem destinatis habita, expeditae
per Prttlatos et personas ecclesiaslicas dicti regni receptae fuerunt, nee ipsi Prfe-
iati et personas ecclesiasticas illis parere, nee monitis Innocentii et Julii praadic-
torum aures praebere, scd eidem pragmaticae constitutioni inhasrere volucrunt.
Unde — Julius — in prjesenti Concilio Laterancnsi — abrogationis pragmaticae
Chap. I. Papacy. ^ 134. Leo X. 251
of the Lateran was now made to pass a formal sentence of condem-
sanctionis hujusmodi negotium — congregationibus — commisit, Gallicosque Praj-
latos, etc. — citari — ad coinparendum coram eo — jussil. — Et cum super his in
forma juris — procederetur, — nosque — ad summi Apostolatus apicem assumpti
fuissemus, et contra Pi-ajlatos, Capitula, conventus, et personas hujusmodi ad non-
nullos actus processissemus : tandem considerantes, pacem esse vinculum caritatis,
— matura deliberatione cognovimus, non per nuntios aut legatos nostros, sed in
prasstatione obedientias filiahs, quam carissimus in Christo filius noster Franciscus,
Francorum Rex Christianissimus, personaliter nobis prasstitit, hsc cum Majestate
sua coram discutere, eamque paternis hortari monitis, lit ad laudcm Dei et sui
honorem prompto animo libens ac volens dictae pragmaticse sanctioni abrenuntiare,
et secundum canones et constitutiones s. Romans Ecclesiae, quemadmodum cajteri
Christiani, vivere, mandatis apostolicis et provisionibus, quse a sede apostolica pro
tempore emanarent, pareie et obedire vellet : et cum ex electionibus, quae in
Ecclesiis cathedralibus et metropolitanis ac Monasteriis dicti regni a multis annis
citra tiebant, grandia animarum perieula proveiiirent, cum plersque per abusura
sascularis potestatis, nonnulls vero praecedentibus illicitis et simoniacis pactionibus,
alias particulari amore et sanguinis affectione et non sine perjurii reatu fierent,
cum electores ipsi, etiamsi ante electionem per eos i'aciendam magis idoneum, et
non eum, quern promissione aut datione alicujus i-ei temporalis, seu prece vel
precibus per se vel alium intei'positis electionem procurare didicissent, eligere
sponte jurarent, juramentum Inijusnjodi non servarent, sed contra proprium hujus-
modi juramentum in aninia? suas pra>judicium venirent, ut nobis notorie constat ex
crebris absolutionibus et rehabilitationibus a nobis et prEedecessoribus nostris petitis
et obtentis : idem Franciscus Rex nostris paternis monitis, tanquam verus obedi-
ential filius parere volens — in locum diets pragmatics sanctionis — constitutiones
infrascriptas — cum pra?fato Rege concordalas — acceptavit. — (1. Be elect ion e) :
quod cathedralibus et metropolitanis Ecclesiis in regno, Delphinatu, et comitatu
Diensi ac Valentinensi, — etiamsi per cessionem in manibus nostris et successorum
nostrorum — sponte factam vacantibus, illarum Capitula et Canonici ad electionem
seu postulationem inibi futuri Praelati procedere non possint : sed illarum occur-
rente hujusmodi vacationc Rex Francis — unum gravem Magistrum seu Licenti-
atum in theologia, aut in utroque seu in altero jurium Doctorem aut Licentia-
tum in Universitate famosa, et rigore examinis, et in vigesimo septimo sus
statis anno ad minus constitutum, et alias idoneum, infra sex menses a die vaca-
tionis — nobis et successoribus nostris — nominare, et, de persona per Regem
hujusmodi nominata per nos ct successores nostros — provideri ; et si contingeret,
prsfatum Regem personam taliter non qualificatam ad dictas Ecclesias sic vacan-
tes nominare, per nos — de persona sic nominata eisdem Ecclesiis minime provi-
deri debeat, sed teneatur idem Rex infra tres alios menses — alium — qualifica-
tum nominare : alioquin — Ecclesis tunc sic vacant! per nos et successores nostros
— de persona, ut prsfertur, qualificata, necnon Ecclesiis per obitum apud sedem
prsdictam (apostolicam) vacantibus semper, nulla dicti Regis prscedente nomina-
tione, libere provideri possit ; decernentes electiones contra prsmissa attentatas,
ac provisiones per nos et successoi-es nostros — factas nullas et invalidas existere.
Consanguineis tamen prsfati Regis ac personis sublirnibus ex causa rationabili et
legitima, — necnon religiosis mendicantibus reformatis, eminentis scientis et ex-
cellentis doctrins, quijuxta sui Ordinis regularia instituta ad gradus hujusmodi
assumi non possint, sub prohibitione prsmissa minime comprehensis. In like
manner with the Monasteiiis et Prioratibus conventualibus et vere electivis
vacantibus. Per prsmissa tamen non intendimus in aliquo prsjudicare Ca-
pitulis Ecclesiarum, et Conventibus Monasteriorum, et Prioratum, hujusmodi
privilegia a sede apostolica proprium eligendi Prslatum obtinentium, quo minus
ad electionem — juxta privilegia eis concessa libere pi-ocedere possint: — dum-
modo de privilegiis sibi concessis hujusmodi per literas apostolicas seu alias
authenticas scripturas docuerint, omni alia specie probationis eis in hoc adempta.
(2. De reservationibus .) Volumus quoque et ordinamus, quod in Regno, Delphi-
natu et Comitatu prsdictis de cstero non dentur aliqus gratis expectativs, ac
speciales vel generales reservationes ad vacatura beneficia per no3 et sedem prae-
dictam non fiant : et si de facto per importunitatem, aut alias, a nobis et succes-
«152 Third Period. Div. V. A. D. 1409 — 1517.
nation on the Pragmatic Sanction and the principles which it taught ;
soribus nostris et scde pra?dicta emanaverint, illas irritas et inancs esse decernimus.
In cathedralibus tarnen — et collei^iatis Ecclesiis, in quarum statutis caveretur
expresse, quod nullus ibidem dignitatem — obtinere possit, nisi in illis actu Cano-
nicus existat, Canonicos ad etTectum dumtaxat inibi obtinendi dignitatem — creare
posse intendimus. (3. De coUationibus.) In every calliedral cliurch at least one
Canonicatus et praebenda theologalis shall be bestowed on a Magistro, seu Licen-
tiato, aut Baccalaureo formato in tbcologia, qui per decennium in Universitate
studii generalis privilegiata studuerit, ac onus residentiae, lectura; et prsdicafionis
actu subire voluerit. Furthermore every collator shall bestow the third part of
the benefices viris literatis, graduatis et per Universitatis nominatis, namely,
such as fall vacant in the 1st, 4th, 7th, and lOlh months. Also it is required
of them to show that they have been in the university for a certain time, which,
however, is for the nobility much shortei-. (4. De inandatis ajwstolicis.) Statui-
mus quoque et ordinamus, quod quilibet Romanus Pontifex semel dumtaxat tem-
pore sui Pontificatus literas in forma mandati, juxta formam inferius annotatam, et
non ultra dare possit hoc modo ; videlicet unum collatorem habentem collationem
decem beneficiorum in uno, habentem autem collationem quinquaginta benefi-
ciorum et ultra in duobus beneficiis gravare possit. — (5. De appellationibus.)
Statuimus quoque et ordinamus, quod in Regno, Delphinatu et Comitatu pra;dictis
omnes et singulae causaj, cxceptis iiiajoribus, in jure expresse denominatis, apud illos
judices in partibus, qui — illarum cognitionem habent, terminari et finiri debeant.
Et ne sub umbra appellationum, quaä nimium et nonnunquam frivole interponi
consueverunt atque etiam in eadem instantia ad prorogationem litium s»pe multi-
plicari, injustis vexationibus materia prasbeatur : volumus, quod si quis offcnsus
coram suo judice justitias complementum habere non possit, ad immediatum superio-
rera per appellationem recursum habeat, nee ad aliquem superiorem, etiam ad nos
et successoi'es nostros — oniisso medio. Nee a gravamine in quacunque instantia
ante diffinitivam sententiam quomodolibet appelletiir, nisi forsitan tale gravamen
extiterit, quod in diffiiiitiva lepai-ari nequiret, et eo casu non nisi ad immediatum
supeiioi'cm liceat appellari. Si quis vero immediate subjectus sedi Apostolicffi ad
eandem sedem duxerit appellandum, causa committatur in partibus per rescriptum
usque ad finem litis, videlicet usque ad tertiam sententiam conformem inclusive,
si ab illis appellari contigerit ; nisi propter defectum denegatae justitia;, aut justum
metura ; et tunc committi debeat in partibus convicinis. — Processus autem contra
praemissa attentates nullos et irritos esse volumus. — Statuimus etiam et ordina-
mus, quod judices causas, qua; in partibus terminari debent, — infra biennium
terminare debeant. (6. De jmcificis possessoribiis) against disturbing unlawfully
the holders of benefices. (7. De pubiicis Concubinarns.) Such piiests shall be
suspended for three months a perceptione frnctuum omnium beneficiorum, and in
case of their persisting, their benefices shall be taken from them. Quia vero in
quibusdam regionibus nonnulli, jurisdictionem ecclesiasticam habentes, pecuniarios
quaestus a Concubinariis percipere non erubescunt, patientes eos in tali focditate
sordescere ; sub poena maledictionis aterna; prajcipimus, ne deinceps sub pacto,
compositione, aut spe alteiius quajstus talia quovis modo tolerent aut dissimulent.
(8. De exconimunicatis non vitandis.) Ad vitandum scandala et multa pericula,
subveniendum quoque conscientiis timoratis it is ordered, that no one is to be
shunned praitextu — censurce ecclesiastica; — ah homine vel a jure generaliter
pi-oniulgata% but only when the sentence has been pronounced specially against
an individual or a community. (9. De interdictis non leviter ponendis.) The
interdict is to be passed on a place only culpa ipsorum locorum, aut Domini seu
Rectoris, vel ofRcialium ; and for the fault of a private person only, when the Magis-
trates, after having been called upon by the ecclesiastical coui-t, refuse to drive
forth the excommunicated person. (10. De snblatione ClementincB lifera.) —
The resignation of benefices is only then to be considered regular, when it shall
be proved per publica instrumenta vel documenta authentica. (11. De firina et
irrevocabili Concordat oriun stabilitatv.) After having established this it was
provided that this Concordat, if not latificd within six months, and accepted by the
French prelates and parliament, shall not be valid. Et nihilominus prajfato Fran-
cisco — in virtute sanctas obedientiae mandamus, quatenus — praesentes literas —
Chap. I. Papacy. § 134. Leo X. 253
asserting on the other hand the unlimited power of the Pope.^^
publicaii, et ea inviolabiliter observari faciat, contradictores, cujuscunque dignitatis
et prajeiiiinentia; fuerint, per censuras ecclesiasticas et pecuniarias pucnas, aliaque
juris et facti quajvis opportuna reiiiedia (appellatione qualibet omnino postposita)
compescendo. Besides this Concordat some other matters were settled at Boloona,
Comp. Ce que le Pape octroya au Roy and Capita tractatus circa Concordata
in Leibnitii Mantissa Cod. jur. gentium I. p. 158 seq. and Münchs Concoi-date,
Th. 1. S. 219 ff. The Pope remitted a debt contracted by Louis XII. and bestowed
various privileges and indulgences on the king, une decime and la croisade (Cap.
tractatus, § 10. De Decima Papa concedit, ut, si quse pars debeat dari Papse
pro fabrica basilica; Principis Apostolorum de urbe [ccBtera sit'\ relicta libertati
ipsius Regis. De Cruciata Papa est paratus concedere, dummodo pecunias depo-
nantur penes idoneos mercatores, convertends pro sancta expeditione contra Tur-
cas). The king on his part was obliged to approve the revival of the Annates,
though this is passed over in silence in the Concordats (Cap. tractatus, § 6, quod
Papa mittat unum Legatum in Regnum Francis, qui una cum aliquibus Prslatis,
deputandis per Regem Francis!, taxas Ecclesiarum et Monasterioruin omnium
moderetur augendo vel minuendo, etiam apud Monasteria, quae in libris Camerae
apostolicae taxata non reperiuntur : et interim servetur taxa libri dicta; Camerae
hactenus servata).
13 In this same 11th Session, in the bull confirmed by the council, Pastor mter-
nus (Labbeus et Cossart XIV. p. 309) : Pastor aeternus — migraturus ex mundo
ad Patrem, in soliditate petra; Petrum cjusqne successores vicarios suos instituit,
quibus ex libii regum testimonio ita obedire necesse est, ut qui non obedierit,
niorte moriatur. Et ut alibi legitur, in Ecclesia esse non potest, qui Romani Pon-
tificis calhedram deserit. — Sane felicis recordationis Julius Papa secundus
provide considerans cum eodem sacro Lateranensi Concilio Bituricensem regni
Francia; corruptelam, quam illi pragmaticam sanctionem vocant, cum maximo
animarum periculo et scandalo, ac dignitatis sedis Apostolics detrimento et vili-
pendio retroactis teniporibus viguisse et adhuc vigere, — quamquam sancfio pvse-
fata ex multis nullitati notorie subjaceret, — ex abundanti tarnen cautela — Galileos
Praelatos, etc. — monuit et citavit, ut — coram eo et Concilio comparei-ent, causas-
que dicerent, quare sanctio prafata — nulla et invalida declarari non deberet.
Nos — ad summi Apostolatus apicem assumpti — terminum citationis — ad aliiira
tunc expressum terminum jam diu etHuxum in diversis sessionibus pluries proro-
gavimus. Cum autem moniti et citati prjedicti — coram nobis et dicto Concilio
non comparuerint, nee comparere curaverint, — possintque merito contumaces
reputari : — nos mature attendentes, pragmaticam sanctionem, vel potius, ut dictum
est, corruptelam, schismatis tempore a non habentibus potestatem editam, et a
clarae memoria; Ludovico XI. Francoi-um Rege Christianissimo revocatam, cassa-
tam, atque abolitam, auctoritatem, libertatcm ac dignitatem dictas sedis violare ac
diminuere, — ipsamque notorie nullitati subjacere, nulloque nisi alicujus temporis
sen potius tolerantire cujusdam adminiculo fulciri ; — ab ejusdem improbfe sanctio-
nis extirpatione et totali annullatione, sine nostra et tantorum patrum in prsesenti
Concilio congregatorum nota, ac nostrfe et dictorum ilia utentium animarum peri-
culo, abstinere sen desistere non posse, Augustino teste, judicamus atque cense-
mus. — Nee illud nos movere debet, quod sanctio ipsa et in ea contenta in Basi-
leensi Concilio edita, et ipso Concilio instante a Bituricensi congregatione receptata
et acceptata fuerunt, cum ea omnia post translationem ejusdem Basileensis Concilii
per fel. mem. Eugenium P. IV. — factam, a Basileensi conciliabulo — facta exti-
terint, ac propterea nullum robur habere potueiint : cum etiam solum Romanum
Pontificem pro tempore existentem, tanquam auctoritatem supra omnia Concilia
habentem, tam Conciliorum indicendorum, transferendorum, ac dissolvendorum
plenum jus et potestatem habere, nedum ex sacras Scriptura; testimonio, dictis s.S.
Patrum ac aliorum Romanorum Pontificum, — sed propria etiam eorundem Conci-
liorum confessione manifeste constet. — Cuiiientes quoque hujusmodi negotium ad
debitum finem perduci, — de apostolicEe potestatis plenitudine, eodem sacro appro-
bante Concilio tenore pra;sentium prajfatam pragmaticam sanctionem seu corrupte-
lam — nullius roboiis vel momenti fuisse et esse decernimus et declaramus.
Necnon ad abundantiorem cautelam eandem Bituiicensem sanctionem sive corrup-
telam — revocamus, cassamus, — annullamus ac damnamus. — Et cum de necessi-
254 Third Period. Div. V. A. D. 1409 — 1517.
Great as was the indignation excited by this in France, there seemed
no chance of resisting successfully the alliance of the highest tempo-
ral with the highest ecclesiastical power.-" Thus the papal power
täte salutis existat, omnes Christi fideles Romano Pontifici subesse, prout divinae
Scripturae et ss. Patrum tcstinioiiio edocemur, ac constitutione fei. mem. Bonifacii
P. VIII. — quae incipit Unam sanctam declaratur : pro eorundem fiilelium ani-
marum salute, ac Koinani Ponlificis et hujus sanctae sedis suprema auctoritate, et
Ecclesiae spons» sua* uuitate et polestate Constitutionen! ipsam sacro präsente
Concilio approbante innovamus et approbamus, sine tamen pra?judicio sanctae
memoriae Clementi P. V., quae incipit Meruit (see § 9.5, note 2) : inhibentes in
virtute sanctae obedientia;, ac sub pcenis et censuris infra dicendis omnibus et
singulis Christi fidelibus — in praefato retjno Franciae, Delphinatu, et ubicunque
prajdicta pragmatica — vigeret, quomodolibet existentibus, — ne de caetero prsfata
pragmatica sanctione, seu polius corruptela, quomodolibet — uti — pra;sumaut, —
nee prsefatam pragmaficam sanctionem, aut in ea contenta capitula seu decreta
ulterius in doniibus suis, aut aliis locis publicis vel privatis teneant : quinimo
illam ex quibusvis archivis, etiam regiis, seu capitularibus, et locis pra?dictis infra
sex menses a data praesentium computandos deleant seu deleri faciant, sub majoris