John Fortescue.

The works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) online

. (page 13 of 87)
Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 13 of 87)
Font size
QR-code for this ebook


facienti promifit. Quis hajc legens nefciat dignitatem regiam bonam elfe et fanttam a
Domino dileftam et contirmatam, legem quoque iub qua ipfa primitus erupit tanto effe
fandtiorem quanto prolem talem ipfa fit enixa ? Infipientiam tamen et ingratitudinenKlefti
populi fui et non regii culminis dignitatem Dominus in hoc proceflli reprehendit. C^iare
bona eft regalis dignitas, et bona eft lex qua- eam inftituit. Redeat propterea domum pDpulus
ifte regem petens qui fua penitentia turrim noftram obfedit, hiis fermonibus fatiatus, et
accedat jam Propheta legem regiam fic extollens, ac audiat quae dicentui .




PARS PRIMA.] De Nat lira Leg is Natin'ce. 77



Cap. XVI.

Rejpunfio lid jeciDidaiii caufam gnerr.t' preditJw : fed tamen prima dlftinguit TrnBo.ns Jus Regis
regidtter regiiantis a Jure Regis politice et regaUter dominant is.

SAMUEL propheta Domini, non jullit tibi J3ominus ut cujuilibet regis legem
ediceres populo Kraeli, fed Ipfe inconiulta petitione populi luijus ad feveritatcm
coiicitatus ait tibi, " audi vocem eorum, verumtamen contell:are eos et predic
cis jus regis, non oinnis regis, fed regis qui regnaturus eli: fuper eos:" nee tu Propheta
cujuflibet regis jus iudicafti eis, ied, Dei mandatum fideliter exfequtus, dixifti populi illi :
" hoc erit jus regis qui imperaturus eft vobis, filios veftros toilet et ponet in curribus fuis "
etc. .Sanclus Thomas in predieto libro quern regi Cipri fcriplerat, diverfa dominandi genera
qua; docet Philofophus conmiemorans, dojuiniiim regcde et dominium politicum precipue iple
conuiiendat, quas dominandi fpecies, Egidius Romanus in libro quetn ipfe De Regimine
Principum fcnpferat, dilcribens ait, quod ille preell domimo regali qui preeft iccundum leges
quas ipfcniet ftatuit, et fecundum arbitrium fuum ; ied domimo politico preeft qui fecunduni
leges quas cives mftituerunt eis dominatur. Sed et tertium efl'e dominium non minus his
dignitate et laude, quod politicmn et regale nominatur, nedum experientia et vcterum hiiloriis
cdocemur, fed et difti Sanfti Thomje doftrina edoftum elTe cognofcimus. In regno namquc
Anglix- reges fine Trium Statuum Regni illius confenfu leges non condunt, nee i'ubfidia
imponunt fubditis fuis; fed et judices regni illius ne ipfi contra leges terr;t, quamvis mandata
principis ad contrarium audierint, judicia reddant, ornnes fuis aftringuntur facramentis.
Num(|uid tunc hoc donimuim poUticuni, id ell: planum difpenfitione regulatum, dici pollit,
vcruiii etiam et regale dominium nommari mereatur, cum nee ipfi iubditi fine regia audlori-
Ute Icgci coiulerc vulcant, et cum rcgnum ilhul regi;e digmtafi iujipofitum per reges et eoruni
Ihcrvwick ujccstSvc h<rc\iiuriu jure jviinjcatur, qu.ilitir nun i.ollidciitur dominia ali(]ua politice
eiflfum recutita. l*lt in Ronunorxjm hiiloriis crudimur qiialitcr populus ille pnmitus fub
U\^a\ Itgibut regale regimen cxjKrtus, dcinilc, quia rcguni inhertias luxus et rapinns diutius
fuffcTfC uoi\ |)0(rtat, regale cxcuticn.s jngwm, Tarquiniuin eorum regem feptimum fimul et
rtgJ:lc rrgimcn profcfipfcruiu, ac fc dcinccps politico regimini fubmittentes fub Confulibus et
Dkiatoribus Scnjturuin confiiltu rcgulatis plufquam quingentis annis regebantur. Sed demum
Julius alter ibidem Cunfulum, focialis duminii impatiens, tarn urbis quam orbis iibi foli arrip.uit
moiurcKiani, quo ipfe ex tunc rcgalitcr vivere arbitratus eft, non tamen Regis nomine, quod
Romanis cxofum fuit, voluit infigniri, fed Imperator nominari maluit, ut iiuidam Con "ulum
appcllari afieclabant antca Diiftatores. Sed eo hujus arrogantia; caufa demum interfedto, Oda-
vianus vir manfuctilFimus in totius mundi monarchlam ertflus mundum univerfum nedum
rrgalitrr, fed ct politice Senatorum confiiio gubernavit : confimiliter que fecerunt nonnulli
fibi fuccedentes Imperatores, quorum dominium regale et politicum nominat Sandus Thomas



78 De Natiird Legjs Naturcc. [pars pr



IM.A.



in libro iuo predidio, regale^ quia eorum placita lex crant omnibus kihditis fuis, fed politicun ,
non quia per Senatores fempcr confuiti fuiit, nam eorum confilium multi Impcratorum ii
eorum pernitiem contemplcruiit, fed quia ad plurium ufum videlicet Romanorum re^ebant
rempublicam, nee ad proprios hercdes, ut lolcnt regna, imperiun^ Romanum defcendebat.
Sic et filii Ifrael, ut dicit Sanftus ille, ante poftulatum regem poiitice regebantur ; quo dominium
eorum politicum erat et regale, politicum, quia Judices, lub quibus ipii regebantur, omnia ad
eorum commune et nihil ad fingulare commodum eorumdem Judicum minil-i:rab?nt — (undc
Samuel ultimus Judicum eorum oprulit le coram Saule prinio Rege gentis illius de omnibus
qua; ipfe in officio Judlcis tecerat relpoiilurum, et quam magna erat tunc concio confdii populi
hujus, Liber Numeri xix. ejufdem C revelat, cum ibidem fcribatur quod ducenti et quin-
quaginta qui per nomina vocabantur ad confilium fuerunt in feditione Chora;, in qua nor
alios fuiffe conltat, quam de folis duabus I'ribubus, videlicet Levi et Ivubei , per quod con
jefturari poterit magnam tuilTe multitudinem in confilio illo de omnibus Tribubus Ifr.iel;) et
regale fuerat regnum populi hujus, cum Rex ommium regum hunc populum tunc re> er; t ut
peculiare regnum fiumi. In hoc regno nulli ante opcentum regem homini alteri tacere li:uit
quod fibi ipfi eum velle ratio non (inebat, quo nee iervum aut ancillam cujulque poti.it uinc
aliquis invito domino abftuliile, aut alterius agrum contuliiTe fervis iuis, qualirer tace-e am
dicit Propheta effe jus regis: quare jus regium quod predixit Propheta tunc in regno llo lex
non erat, ficut nee illud jus eft in regno aliquo poiitice regulato. Unde Propheta fimpliciter
et precife non dixit, legem quam ipfe promulgavit effe jus regis ied relative dixit eam efle jus
regis qui imperaturus erat filiis Ifrael : ac fi dixifiet non amodo politico dominio, aut regali
et politico, ut antea, regetur populus ifte contumax et ingratus, nefcius fui bcni, fed dominio
tantum regali gubernabitur, quo ut chamo ct treno eorum pertinatia conitringetur.

'1
Cap. XVII.

Delude comparat Jus Regis cum Jure Natiir.e et ojlendit dijficultatem hujus difputationis.

'EMOR AVIMUS jam paululum litem qua? inter legem naturae et jus regis tuilTe
tf putabatur, ut jam non omne jus regis, fed folum jus regis regali dominio { refi-
dentis, cum lege natura contendere relinquatur. Sed hoc Jus I'ieo'ium cum lub
maximis niundi principibus militet, confilum de eorum prefidio non le\'e vidctur poffe com-
mittere cum Lege Natura; duellum. Nam San6tus Thomas in libro fuo prcdifto fentire
videtur quod, quanto regimen aliquod diviiio regimini fimilius fit, tanto regi uvi. illud fit
preftantius, ut meliora funt omnia quanto Divini fimilitudini vicinius appropinquaiit. Ex
qua veritate Sanftus ille jierlpicue deducit, ut ficut Deus unus ut vulr (olus omnia regit, fie
et unius optime difpofiti viri principatu melius quam plurium regentium dominio regitur
omne regnum. Sed principatus talis non alterius poteft efle, quam regis regali dominio




■■'{



PARS PRIMA.] De Natiird Legis Natu7'ce.



79



principantis, cujus lex efl: jus illud quod Propheta predixit. (-^lare fcquitur quod lex ilia
neduni inculpabilis eft, fed ct optimam eflc judicari meretur, cum optinie regentis jus fit,
ct legi Del qua, ut vuk ipfe, omnia regit maxime fimilctur. Num jam Jus Regis neduni
ftrenue in hoc certamine fe defeiidit, fetl et Legem Natura; nonnulli impellit difcrimini, cum
jus iftud regium hoc refpedlu omnium legum vendicet habere primatuni ? Quae tunc poena
ex promulgatione tanta; legis Ifraeli populo potuit rucceilifle, aut quern terrorem potuit lex
optima fub optimo rcge populo illi intuIilTe ? Numquid lex natura; dampnare poterit legem
quam natura; Dominus inftituit ? Verum et fi bona lex ifta non fuiffet fumme, bonus et
juftilTimus Princeps populum fuum peculiarem per earn regi non jufliflet. Sed, e regionc,
cum populus ifte in regiuim peculiare ex omnibus populis a Domino elecHus, et ab eo, quafi
unigenitus a patre, tencrimc educatus, ct legibus quas Iple pro corum fingulari regiinine et
favore piiffime edidit regulatus, hax parvipeiidens ingratus ei eum dereliquerit, ut Ip e con-
queftus eft, et defideraverint iterum effe ut omnes gentes, et habere regem hominem eos
judicantem ficut tunc univerfe habuerunt nationes, pro.ut in predicfto oftavo capitulo primi
libn Regum continetur, quo Dominus commotus caelum jufterit eos imbribus et tonitru
terrere, et preceperit Prophetae ut conteftando ediceret eis jus regis, et non omnis regis, fed
jus regis qui regnaturus effet fuper eos quibus Ipfe erat olfenfus, quafi ut feveritate legis illius
conterriti, ipfi a ftolida et minus provida poftulatione fua defifterent, potelt h^c lex quam
Dominus tarn rigide ingrato populo diftribuit dici lex optima aut eis bona fufpican r Quis
judex bona tribuit merenti mala, cinn bona bonis, mala malis, omnis a-quus arbiter recom-
penfet ? An meliori lege quam ea qua Dominus eos antea rexerat potuit populus jfte per
hominem gubernari, aut placitum poteft efte patienti quod ei infligitur pro peccato ? peccatum
nanique eorum tunc in toribus aderat, quo compulfi, ut iupra mcmoratur, dixerunt, "adiiidimus
univerfis peccatis noftris malum petendo nobis regem." Et tamen malam efte legem, quam
Dominus nedum publicari fed et ad perpetuam memoriam fcribi mandavit, iiephas eft putare.
Nonne jam quafi procellofis undis quatitur hxc Traftans ut navis in turbido mari ? Nam fi
dicat jus regis prediftam legem efle optimam, Providentiam Divinam ipfe culpat, qua; legem
illam pro fceleri genti tribuit peccatrici ; et fi condempnet illud, numquid et Deum ejus auc-
torem pariter ipfe feticiatur condempnaffe ? Ecce anguftias undique ! Quid igitur confulendum
eft, nifi ut mutuum traftatum, ad quern fuperius Traiflans condefcendit, ipfe jam cum modelHa
profequatur, quo fortafTis reperiet confolamen aliquod hujus difcriminis lui ? quod et ipfe
tacere proponens. Jus Regium taliter allocutus eft.



' ■• '- r
' tuoiific'



■1^ ' J



De Natiird Legis Natura'.



[pars prima.



HIC SEQUUNTUR INVECTIONES QU/EI)AM CONTRA
COMPARATIONEM PREDICTAM.



Cap. XVIII.

l.ex Ndturj' ftatum regium in ejus biitio operata eft, licet iniqiii eimdem
jlatiun prinicrdiariDit.

^|T|V((MEC0GITA, obfecro, Jus Regis, et mente pertrafta qualiter poteftatem regiam fub
M} R'^^ ^^8*^ ^^ ^ '^'§^ naturae fumprifle exordium, et per earn Temper fuiffe et effe
^<i$^^l regulatam audilli fuperius verillime declaratum ; quibus non obeli:, fi nephandi
homines poteftatem illam inchoaruiit : nam licet Judei mor« Chriftum tradiderintj etiam
Deus Pater ipfum per eos niorti contradidit, fed Judei propter invidiam, Pater prop'er
mifencordiam ha;c fecerimt; (ic beet iniqui propter ambitionem cubiien regium initiarunt, ex
natura.- propter hominis bonum etiam ilkid per iniquos illos inchoavit, illi peccantlo, .ex
juftiilime operando, ut in uno eodem que aiflu nedum juftitia^ virtus, fed et peccati mabeia,
legis naturs operibus militarent. Sic quoque iniquitas Cayin avaritia; caufa prime limitcb
pofuit in terra, et fuperbia Nembroth primum fuper homines dominium ufurpavit, nil tamen
hiis melius aut commodius humano generi potuit accidilTe, cum i\ omnia, ut antea, commu lia
remanfilTent, nee in terra tuiffet fuper homines dominatus polt hominis culpam, res publica
homi^j minus conmiode tuiffet trac'tata, et pro defedu juftitiiv humanum genus (^(e. ca,-d(e
mutua lacerallet. " Gentes etenim," ut ait Apoftolus ad Romanos fecundo capitulo, " lictt
legem non habeant, naturaliter ea qu;e legis funt faciunt, et ejufmodi legem non habentJ^
ipfi fibi funt lex, qui oltendunt opus legis fcriptum in cordibus fuis." iViodum tamen quo
gentes per legem natura; regiam poteftatem inehoarunt, vel potius, quo lex ipfr eam pJr
gentes inchoavit, Sanftus Thomas primo libro tracTiatus fui De Regimine Principum, cieditur
veraciter docuiffe, cum dixerit, quod in omnibus qua; in unum ordinaiitur ali(]uid invenitur
alterius naturaliter regitivum : ut in univerfitate corporum per primum corpus lilicet celcfte
tereftria corpora regulantur, et ilia per creaturam rationaleni, et corpus hominis pei animam
ejus, et partes anima;, ut irafcibilis, et concupifcibilis, per rationem, et membra co-poris
hominis per caput et cor omnia gubernantiir. Et cum naturale fit honunis, quod lit animal
fociale et politicum m multitudine vivens, ut ibidem liquide comprobatur, ct unuiquilque
privato et proprio comodo naturaliter provideat et intendat, humanaj focietatis multitudo, fi
nullo ejus gerente curam regeretur, deflueret et perriret, maxime poft hominis naturam



PARS PRIMA.] Dd Natiira Legis Naturcc. 8i

peccato vitiatam, quo prona fafta efl: ad deliftum. Hinc et cum ars, ut dicit Philolophus, in
quantum poteft naturam imitctur, geiitcs multitudini focietatuni fuarum rcftore? conftituerunt,
ut natura in omnibus ex divcrfis unitis aliquid conftituit rcgitivum, ct horum reiflorum
poteftatem, quia alios ipfi rcgiint, dignitatem et poteiT:atem ■rcgitu)! gentcs antotwuiatice
appellarunt. Sic que culmen regium ortum et efle fuum, licet Tub vel ab infidelibus,
naturaliter tamen et legis natura' inilitutione, 'fortitum eft. Et cum jus dicatur id quod
Temper bonum et a_'quum eft (ut ft": de Juftitia et Jure), regix poteftatis inftitutio a quo-
cumque ipfa fafta fuerit jufta erat, cum nedum ieniper bona fed et a;qua cenleatur, nee quin
ratam earn habuerit Domlnus Sacra Scriptura nos hefitare permittit, cum ficut homini quern
ipfemet creavit, etiam et regnis qua? gentes fecerunt, Angelos pro eorum tutela delegaverit,
ut patet Danielis x. C". Et licet principes Grscorum et PerHirum qui ibi menu rantur
Angelos fuifle malos a quibufdam hierit fufpicatum, ipfos tamen bonos Angelos e::ftitifte
Sanftum fcripfifte Gregorium Vincentius in libro quern De morali inftitutione Principum
fcripfit affirmavit ; nee parva regnorum infidelium approbatio eft, quod Deus Azahel in re-
gem Siria unius regnorum Gentilium ungere Uelia propheta preccpit, iij. Reg. xix. C".



Cap. xix.

Jura gentium leges fJelibus non faciunt.Jed eorum legihus nomina fepiits imponunt.

'GTjv'ON enim ab aliqua alia lege quam a lege natura regiam poteftatem fuifle primitus

:^ inftitutam poftumus confiteri, cum tempore inftitutionis ejufdem aliam nor fuifle

5 legem fuperius fit oftenfum. Et licet Leges Civiles dicant, quod a jure gentium

V ■ difcreta funt gentes et regna condita, ut in preditio Titulo Digeftorum expreflatur, illud in

' ' nullo detrahit iupradit^is. Nam in eodem Titulo exprefle docetur quod illud quod naturalis

ratio inter omnes homines conftituit apud omnes gentes peraque cuftoditur, et vocMur jus

gentium, quaft quo jure omnes gentes utuntur. Et quid eft quod naturalis ratio inter omnes

homines conftituit nifi naturalis aquitas, qua lex natura eft, ut quiiita Di. C". primo, in

Bii.V 'Clofla docetur : ? Quid tunc aliud eft jus gentium quod tam celebre extollunt leges nift Ilia

juris natura leges quas omnes gentes obfcrvant .? Nam poftquam gentes aliquas juris natura

leges quas eis tam accommoda fucrunt, quod fine illis etiam ipf\' rcfte vivere nequierunt, in

fuos ufus receperunt, leges ilia fie per eos admifla juris gentium nomen fortita funt. Abfit

enim fufpicari quod jura gentium ideo leges funt fidelium quia gentes eifdem utebaniur-^

nam et ydolatriam inter potiflima jura fua gentes antiquitus numcrabant ; quid tamen hoc

fceleftius inter fideles poterit nominari ^. fed profecflo folum leges illas natura quas gentes ad

fui regimen admiferunt, ad differentiam aliarum natura; legum in quas omnes gentes non

aflentiunt, nomine juris gentium leges civiles defignabant. Nufquam enim in tota N'eteris

Teftamenti ferie leguntur leges aliqua nomine juris gentium fuifle defignatas ; folum enim

I. .M-




82



De Natura Leg is Natura



['■



ARS PRIMA.



Leges Civllcs kint quce leges a legibus nomine illo prunitus diilinxcrunt. Scitur nanique
indubie quud ufus inter geiites, licet longidimus tuerit et in legem conruetudinis evains, non
ideo nomine juris gentium fideles ligat inter quos ufus ipfe minime inolevit. Nam quamvis
facrx' ills Leges Civiles dicant, quod emptioncs, venditioncs, conduftiones, et hiijulmodi a
jure gentium tuerunt inftituta^, coiiilat indubie quoti millibus annorum antequam gentes efle
ceperunt contradus hujulcemodi legittime exnterunt. Nam ante diluvium gentes non
tuerunt, fed, ut oftcndit Sandus Auguftinus xvj. lihro de Civitate Dei, tenq)ore Phaleg qui
fextus a Noe fLiit, et divtfio interpretatur, primitus divifa ell terra, et divili funt populi in
gentes feptuaginta duos et in totidem linguas, dum turrim i'abulonis lilii Noe edificarunt, et
ante hanc divifionem conllat gentes non tuifie, fed in toto orbe erat gens una, populus unus
et lingua una. Unde Genefis X. C". icribitur fic : " Ha' familia: Noa; juxta populos et
nationes iuas, ab hus diviix- limt gentes m terra;" et-ibidem xj. C". ait Doi.iinus, " ecce
unus eft populus, et unimi labium omnibus ;" qu;e verba nutans Saneftus prediftus in libro
predifto ait, " et dixit Dominus Deus, ecce gens luia et labium unum omnibus." Unde illud
quod dicunt leges, videlicet quod coiurai^lus predic'li a jure^entiu.m tuerunt inftituti, nihil
aliud eft aut elfe poteft, quam ut (i dixiflent quod contractus liujulmodi a lege natm-ie qu i
gentes in calibus illis utuntur, hierunt inrtituti, et (ic non primarie aut originaliter, fed
fecundarie et approbative a jure gentium inftituti linit. Et llib hac forma intelligi deben;
verba fuperius recitata, qua- dicunt quod a jure gentium difcretit funt gentes et ri^gn i
condita : nam ante dilcretas gentes jura gentium non fuerunt : quare a jure L'cntium
nequierunt gentes primitus fegregari, fed conflat difcretas gentes jura gentium eftecifTe. Si ;
nee emptiones, venditiones et hujufmodt a gentibus incepta; funt, feci a lege natur;u refl i
ratione inventa a jure gentium eadcm ratione ratiu fuerunt et admillx-.




Cap. XX.

Lex Naturae for mavit contratfus hombiuni >icc ipja viiutatd ejl hoiiiinis peccato.

&r§T cum dixerat Dominus xVda;, " in ludore vultus tui vefceris pane tuo," numqnid
ex tunc Ad^ non licuit alteri vendill'e panem quern dixerat Dominus efle fuum ?
et cum fcribatur Gencfrs iiij. C". quod Abel optulit de primogeiiitis gregis fui,
numquid non lua tunc erant ilia qua Scriptura Sacra dicit effe fua .'' et tunc cjnfla.t jura
gentium non fuiffe cum fratres duo gentes nequiverunt eftecifle. ^2'-''''''^' necef arie c^nce-
ditur quod fola lege natura- proprietas rerum, maxinie iudore adquifitarum, homi li- primitus
accrevit, cum tunc al'a non fuerat lex humana ; et per confequens emptiones, venditiones,
locationes, condudiones et hujulmodi, a lege natura- uriginem fumpfL-runt, qua- lex peipetua
eft et, ut dicunt Canones fuperius memorati, ab exordio rationalis creatura- incepit nee
variatur tempore fed immutabilis perfeverat. Hominis tamen tT:atus per peccatum mutatus eft,



' iq



I'ARS TRiMA.] De Nntin-a Lcgis Natu?\-c. 8:;

fc.l lion lc:< uatiim;, dc qu:i ctiani dicunt leges civiles, quoil, naturalia jura qua.' apud omnes
genres jKr.njiic fiTvaiitiir diviiia quadam providentia coiirtituta Temper firma et immutabilia
pcrnuncrit. (Iiillit. de Jure Nature, Gentium et Civil.) IpHx namque lex qua; jam nos facit
diccrc, hoc crt mcum ct illud tuum, ante hominis peccatum taliter dicere proliibebat. Nam
lex ilia cadcm eft cum innoccntem libertate gaudere decernit, et cum eumdem hominem
crimini* conftium libertate privet vinculis que detrudat, et pro facinore omnibus privet bonis
(iji»: in his n.imque hominis Itatus et meritum fed non lex naturx mutatur. Sol idem ell
(jui hi'iJm liquidimi condenfat in teftam, et qui aquam congelatam refolvit in fluentem : et
flatus qui faccm ignitam accendit in flammam, non alius eft quam qui calidam refrigcrat tunc
|X)!cntam ; in hiis enim patientum qualitates mutationes caufant quas luunt ipfi patientes :
{i:\ cfficiens cauHi ftabilis permanens non mutatur: fie que juftitias naturalis equitas non alia
eft (]u;i; olim iniKicenti homini communionem tribuit omnium rerum, quam equtas ilia eft
qua: jam homini culpa vitiato communionis boiium aufert pro deliito. Numquid tunc non
conftans Temper eft lex natura; vel jion perpetua, ant fi non femper unicuique quod Tuum eft
ipTa tribuat non niutata ? O Jus Regis ut quid te comparas huic legi ? Tu Temper in terra
cum peccatoribus converTatum es : ha'c olim in ParadiTo mediante gratia meruit regere inno-
ccntes; tu lionTmis aftutia, ha.'c, ut dicunt leges, Divinfi providentia conftituta eft; tu a
gentibus prodifti, ha-c a Deo; tu voluntate hominis niutabilis es, ha:c immutabilis Temp ;r
una et eadem perTeverat. Et cum ifta regem Tub quo tu militas regat, numquid et te ejus
Tamulum ipla gubernabit? Nihil vere aliud eft regere regem quam regere aftus ejus quorum tu
pra'cipuus es. i^cfine ergo cum Lege Naturir certare ; ipTa namque domina tua eft, et domina
donTmi tui ; fi bene egeris adoptata et dileda eris ei ut filia, fi vero male, punieris ut



Cai'. XXI. t

RfUi^t nuli ijinj eXinirt f<eik{t ppuk I'rjfli ptr "Jus Ri^is Jubjiiinuit Jraihvn I

<cmj>jralicwm pre.ii'l.un.

riy^jTWEN^TK etiam rumina, Jus Regis, qualitcr toto tempore (|uo populus ifte, cui tu
Ci^V^'Mk JTcfiilcs, fub lege Deo ut ci peculiuris poTuice rcgebatur, nee unius eoruni
•r'-i^V^.4^ impunitus cvifit cxcclfus, nee, ut fupra Tcribitur, quiTquam alter! fiicere quod
fibi fieri noluit, hahuit lil>crtatcm : Tcil conftituto eis rege homine, licet eorum omms reliqui
ut antca fub difciplina lcgis remanTerint, ipTe tamen rex nulli rehnquebatur Tubditus, qui l^gis
dijufquc vigorc potuit ejus tacinora cohibere ; fie que poteftatem recepit rex poiiulatione
pnj)uli hujus eredhis, ut licet quolquc alios ipTe pofiit ad rede vivendum conftringere, ip'e
t.itnen dcinccps pcrpcram agcre potuit omnibus humana: legis nexibus abTolutus. Unde et
(\ pctcntis populi rcgcm filios et filias operibus ipTe opprefferit eorum vc bona diiipuerit.



84 Dc Naturd Lcgis Naturcc. [pars prima.

fervos et ancillas fcrvitio fuo niancipavdrit, aut eoruin pra^dia dcLlerit fervis fuis, corripientem
lion invenit rex ille ; nam potellatem fummam et alifolutam aci petitioneni populi gravati a
Deo ipfe receperat, ita ut ejus excellus corrigendi poteilas niilli honiiai fuerat tunc relitta.
Q_iild tunc ante regem hujufmodi eis concefTum penalius dici potuit populo huic qui petendo
regem Dominum ad iracundiam provocavit, quam edicerc eis jus reais qui fuper eos poterit
iic regnare : et ne fpes ulla eis reliiiqueretm- quud Deus tiraiinideni (lu regis, ii in eos taliter
fuerit debachatus, ad eoruni clamorein retunderet, ait eis Propheta, " Claniahitis in die ilia a
facie regis veftri quern elegiilis vobis, et non exaudiet Dominus vos, quia petillis vobis regem."
Numquid jam jus regis finiile eft juri naturi- ? ficut yronice ait Dominus Ada;, quem poft
peccatum tunica pellicia veftivit, ''' Pxce Adam fac^us eft ijuafi unus ex Nobis."

Cap. XXII. -

Rex regaliter et Rex politice regens equaliter ajfnmlantiir Deo.

Vi'^T licet principem Tub quo tu militas. Jus ivegis, qui ad nutum fuum omnia dirigit
n regno fuo, fmiilem in hoc eil'e Deo, qui ut vult univerfa giibernat, reftillinie
l^ confiderafti, quo et te ipfum, ejus placitum, iimile efll; legi Dei, cujus veil.; h x
eft:, non minus prudenter gloriabaris, pertimefce tamen ne hiis conlidcrationibus datum up -a
leges regis regaliter et politice popidum fuum gubernantis temere te extollas: tu nainqiie
fimile es legi Dei c^ua Ipfe univerfi regit in terra, ilUe vcro leges fnniles iunt legi ejus qua
in patria pace quam optant reguntur omnes Beati coregnantes cum Chrillo, quorum ienator ;s
quidam fedent fuper tronos homines judicantes, et quidam, ut ait Apoftolus, etiam Angeli^s
judicabunt ; ubi non aberit concenfus omnium civium in fingulis judiciis Regis. Et Sandus
Thomas in fecundo libro De Regimine Principum dicit, quod " regimen politicum regali pre-
ponitur, fi regimen illud referatur ad ftatum integrum humanre natura; qui ftatus innoceijtix-
appellatur, in quo non fuifiet regale regimen fed politicum :" tamen quia tmius et ejufdem
poteftatis ac majeftatis eft femper Deus regens in ca'lo et in terra, et judicia qure vos amba;
Leges profertis, ut ait Jofophat ij". Parolip. xix". C", " non ftmt judicia hominum," et ideo nee
Regum quibus fubeftis, fed judicia funt Dei qui non eft acceptor perlbnarum, et ideo 'lec
populorum — nam, ut ait SanLT:us Petrus Aftuum x. C", " in omni gente qui timet eum et
operator jufticiam, hie accejnus eft llli" — quare cum ;rqualis fimilitudo Dei Reges fub quibus
vos regitis populum ejus a'quales reddiderit, et monarchx" fint ambo Reges in res. n is fuis, ut



Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 13 of 87)