John Fortescue.

The works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) online

. (page 15 of 87)
Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 15 of 87)
Font size
QR-code for this ebook


juris, ipfa tamen fie defcrlpta eft genus ad legem natunr, confuetudinum, et ftatutorum, ac ad




PARS PRIMA.] De Natia'd Legis Naturce. 93

cunftas leges fpeciales et privatas, quarum, ut fuperius memoratur, numerus eft adinftar acer-
vorum lapidum arborum ve illvarum. Igitur quotlens In hoc Tradatu loquinur de hiis qua-
ad jurifdiftionem pertinent, legis vel juris nomine utimur abfolute ; fed cum fit fermo de
alicujus rei poilidend;t vel habenda; titulo, aut hujufmodi qua; juriiliiiftionem non refpiciunt,
jus et non legem nomlnamus. Nee admiretur legens ha;c et premifta, fi tantis digreifionibus
difcifionem propofitas queftionis protelemus, cum mulier nimis accelerata ad partum fope
abortivum pareat, aut erumpnarum multitudine mortis periculo fe exponit. Et idee :it
partus hujus gravida queftionis concedente Domino nafcatur incolumis, et mater minoribus
affligatur erumpnis, Tradans tanto magis fe diktat, ut fi impugnantium emulatione pericula
ingruant matri aut proli, reperiantur in hoc Tradatu antidota quibus eifdem mederi poftit,
cum non femper Scribens fe poterit prefentem exhibere, quando ejus delatores fua 1 voment
occulte venena.

Cap. XXXI.

I

[IRES au6toritatem que Legis Natura; jam intelligimus, fed fpeciem ejus non dum
^%d videmus : quo non minimum formidamus ne lex quirvis alia, nomen ejus affu-
'3S mens, in hujus examinis tribunal afcendat : per quod nos caufam banc coram ea
ventilantes qua; judex competens non exiftat fudaremus incaffum. Quare expedit ut qua; fit
lux'c lex natura: quam tam feftine preconifivimus diligenter inveftigemus ; ut agnita ejus ,
fpecie declinare poftiimus omne forum judicis peregrini; fed quibus mediis fpeciesejiis agnofci
poterit dubio urgemur ingenti. Tullius in exordio iibri fui De Offlciis dicit, quod omnis qu;c
a ratione fufcipitur de aliqua re inftitutio debet a diftinitione proficifci, ut intclhgatur quid fit
id de quo difputetur ; tamen fi de lege natunt difiinitionem ejus interrogemus, diftinitio ilia
genus legis, fed non fpeciem nobis revelabit ; quia defcriptio juris naturae generalis legem (
natura; qua difciduntur lites quam nos querimus non fegregat a lege natura; qua procreatur
proles, lege etiam qua foetus et partus fuos omnia fentientia faciunt, nee a lege qua nidificant '
aves pullos que educant et fimiiibus, cum ipfa defcriptio omnes has leges fub uno contextu
ampleftatur, dicens, " Jus naturale eft quod natura omnia animalia docuit." (juid obfcurius I'litimtio
indiftindius ve dici poterit ut non una le^um fpecies difcernatur ab alia, quum omnes eas lic /-'n'^ "^tur*
paffim in uno quafi tafciculo complecftitur ? Species eft quam cjiierimus et non genus ; genus <|uo ipCi
namque caulas hominum judicare non poterit, fed fpecies, immo verius aliquid individuum ' '- • '^~'
fpeciei. Et nunquid difficultas Samueli prophet;^ non minima fuit, placidillimum Dcj qui
regeret populum Ifrael de filiis jtf^'i eligere, cum feptem de filiis ejus in dome una inven.lll-t ?
Major vero difficultas eft multo, unam de tot fpeciebus quas continet jus naturas eligere ad
regendum orbem. Quid fi Senlualitas, qux' fub hac diffiiiitione comple(5titur et primogenitus
humans natura: efle videtur, ut Eliab primogenitus Jcfie, adducitur coram Propheta
ut ungatur ad regendum populum ? Credo quod diceretur de ea quod de Eliab dii-Hum



.iniiii.intKi



'j-^£:



94



De Nat lira Le/is Natin'o.'.



[par



S PRIMA.



eft a Domino, " ne refpicias vultuni ejus quoniam abjeci cam." L't fi fecuiuia, ut Abinadab
filiiis ft'cuiulus JelTc, adducatur coram Pj'ophcta Ratio, videlicet natiiralis, qiiam port fcn-
fualitatem fecundam gignit humana natura, nunquid diccretur de ea ut de Abinadab
dixerat Spiritus, " nee hunc elegit Dominus?" et fie de aliis viribus et potentiis quas natura
onines homines docuit, ut de hiis omnibus dicatur quod dii5lum elt de feptem filiis Jefle,
" Non elegit Dominus unum ex illis." Sed tamen poll: hxx Jefi'e ait ad Prophetam, " Adhuc
reliquus ell: parvulus et pafcit ovcs:" cui dixit Samuel, " Mitte et adduc eum ;" fed quis
iiuntius in hoc negotio pronior quam Ratio poterit inveniri ? ipfli iiamque taliter diffinitur ;
"Ratio eft vis animi divinum participans lumen qua; necellario intert veritatem." Sed quam
veritatem jam poterit ilia infcrre nifi veritatem juftitia.' ? Et nunquid eft ipfa noftra lex
natura; quam querimus ? Canones vero Spiritu Sando afRati Sancftorum etiam \ allati fcripturis
legem natura; vocant veritatem ; ubi earn fupra conftietudmes extollunt, dicen-.es, " Veritate
manifcftatii cedat conUietudo veritati" (viij. Di. C°. de Veritate) et ibidem, " Nemo conliietu-
dinem rationi et veritati pra^ponat, quia conkietudinem ratio et Veritas Temper excludun ."
Ac in eadem DiftincT:ione (C°. Fritjlra,) ex fententia Sanfti Auguftini fcribitur fic, " KruTra
quidem qui ratione vincuntur conkietudinem nobis objiciunt, quafi conluetudo major fit ve -i-
tate." Ecce quomodo ilia; facra; fcriptunr legem natur;u non alio quam veritatis nomine
Difliiiito legis defignant, et quomodo ipfx' affirmant rationem liquide pofle oftendere veritatem! Oi id
tunc aliud poteft efle Lex Natura; quam jujtiti.e Veritas qu.e retla ratione poterit revdari?
Invenimus jam, facris nos informantibus Canonibus, qualiter lex natura; juftiilime poterit
diffiniri, cum diffinitio, ut ait Januenfis in fuo Catholicon, lit terminus demonftrans quid fit
efte rei. Quare videtur quod lex natura; fic le habeat ad rationem ut centri m ad ciicu n-
ferentiam ftjam. Circulus verus centrum demonftrat, fed verius centrum ftia orbis i idi :at
veritatem, fic et redla ratio legem natura; revelat, fed certius lex ilia oftendit certitudinem
rationis. Adduftus eft ut eftimo jam de agro reliquus ille parvulus qui pafcit oves, liavid
videlicet manu fortis qui regere polfit populum Ifrael ; ipfe eft pulcher aipecTiu ct dccprus
facie (priino Regum xvj. C".) ; fic et hac Juftitia Veritas qua jam noftra venit Phror.efis,
decora eft facie et venufta afpecTiu ; de qua Sorobabel ait quod ipfa fortior eft rege, vincit,
valet, invalefcit, et in eternum vivit, et optinet in frcula iaculorum (ij. Efdr. v°. C".)



Cap. XXXII. |

De malicid detrahentium predittis retorquenda.

N^UOBUS jam fcopulofis valde concutitur animus premifla fcriben, : primo ne
K quifpiam dicat, Ecce ifte qui legem natura difcripfit, primitus non nifi qu^ fit

^ lex ilia quefivit, et jam </«/W ipfa fit ille diffinivit ; de fpecie interrogavit et fub-
ftantiam modo defcribit. Quis, fi de duobus viris an eorum alter fit Johannes fuerit icilciratus,
contentaretur, fi fibi fuerit refponfum, " ille quern tu queris eft animal bipes rationale," cum



. ,^. ,x\



;irii.'



PARS PRIMA.] De Natin'd Lcgis Natiira. 95

licet anibos bipides rcfpiciat, et eoruni fcrmonibus intelligat eos eflc rationales, Johannem ab
akcro per difcrlptionem illani iion fecernit, nam fpecies Johannis demonftratione et non
diffinitione cognofcitur ? Sic denionftratione magis quam diffinitione nedum fpecies legis
natui'X' oflendi poterit, fed et eo medio congruentius rcfpondei'etur qiieflioni Scribentis.
Secundo, videtur Scribentem tcmeritatis macula pofTe notari, cimi ipie legem natura- qua
a(5tus reguntur humani, quam nobilillima: Leges iike Civiles qu^t quafi totius mundi curam
tamdiu egerunt fpecialiter defcripfifle non leguntur, defcriberc jam fit aufus. Qiiid hiis
duobus poterit Scribentem majori impudentia? et temeritatis crimlne difi-'amare ? Scribens
igitur ifta verenSj et licet amplillimum colendum habeat arvum, boves fuos paulii'per jam
fubfiftere compefcet, donee offendicula ifta ab aratri fui fulco amoverit, ne inftrumento illoab
eis quaffaio agri fui cultus retardetur. Et ad primum dicit quod corporalia et fenfibilia
certius demonfiratione quam diffinitione cognofcuntur, nam eorimi agnitio ortum habi t a
fenfu, fed intelleiftualia et incorporea, dum ilia inquifitlone intellec'^tus agentis adquiran.ur,
magis nobis diffinltionibus quam demonflrationlbus patefiunt. Q^iare rcthorici perfuafiones
et non demonftrationes ad luas conclufiones oftendendas exquirunt, cum intelleftuale verl-
fimile fit quod probare nituntur ; fed mathematici demonftrationibus utuntur cum aliquid
concludant, eo quod corporate neceflariuni ell quod ofiendunt. Et (\ quis lormam prefignati
Johannis fenfibus iemel apprehenderit, deinde elongata perfona ejus a corporis fenfu, quid
tunc aliud fibi retinet intellec^tus de toto quod ipfe percepit, nifi tantum difcrlptionem fpeciei,
aut iubltantia; ejus quem fenfus eidem intellei5tui demonftravlt ? Unde licet aliquod fuppofitum
corporale ut Johannes melius poffit agnofci demonfiratione quam defcriptionc, nihil tamen
intelleftuale, ut fcientia, lex, virtus, et hujufmodi, ita potell demonfiratione ut delcriptione,
et niaxime diffinitione cognofci. Demonltratur tamen lex quam nos defcriplinuis, vel verius
diffinivimus, defcriptione predifla, cum ipfa dicat quod refta ratio nobis legem natur:t revelat ;
unde illi quibus diffinitio ilia non placet ut diffinitio, utantur eaJem ut delcriptione, vel
demonftratione, quia ut credimus utrumque nomen ipfa meretur.

Et ad fecundum dicat Scriptor predidus quod Lex Civilis, qua;, ut dicitur, tam diu quafi
univerfi orbis curam gelHt, tantis folicita minifieriis fingula particularia qua; hominis icire
glifcit animus enodare non curavit, fed quamplurlma ad excercendum reliquerat ftudioios, et
forte reverentla; caufa Legem Nature, qua; cam edidit, ipfa noluit infra defcriptionis clauftra
reciudere : quare liberam earn reliquit et propriis gaudere permifit habenis. Sed lani5la
mater Ecclefia Chrifti fponfa, qua; non femel, ut Johannes, (upra pedus Domini recubuit
quo ipfe tot copiofa fapientias fluenta potavit, fed femper requicfcit in leifto ejus florii. o,
liEvam ejus habens fub capite, et dextra illius amplexata, pra;ponens legem natura; coniueiuy
dini et conftitutionibus hominum, earn ex Sanftorum fcripturis liquidiffime demonrtravit eili;
jufliltia; veritatem quas reda ratione potelt agnofci. Unde tunc poterit Scrlbeiiti temeritatis
crimen imponi, cum ipfe de fua; inventionis aufu, proprio innitens ingenio, nichii in hiis
fcripferit, fed ea qua; ex tantas matris haufit uberibus de fuas plenitudine caritatis eruitavit ?






^/ :l:i






'!■,,). -Ji



g6 De Naturd Legis Nature. [



PARS PRIMA.



cum dicat Salomon, (Proverb, i. C".) " Audi fill mi difciplinam patris tui, et ne dimittas
legem matris tua', ut addatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo/' &c.

Cap. XXXIII.

Caiija quare Tratlans invejligat ortiim Legis Nature.

^",(]PBERRIME jam nobis fulgent legis nature nedum dignitas et poteftas, fed et
quae ac quid fit ilia nobis liquide conftat ; ortus tamen ejus quo nobis fua:
ingenuitatis claritas patefieret, nondum innotefcit ; hunc igitur amodo perfcru-
temur, nam ejus agnitioni non modicus legis illius decor, veneratioque fuccedent Revela-
buntur namque nobis in ejus fcrutinio quo tempore, quo ftatuente, et qualiter lex ilia mundi
funipfit imperium, aliaque quamplurima ejufdem legis infignia preconia que clareicent, f:t
finaliter nobis hujus legis nobilitas et omnia ejus carifmata inde luculentiirmie rcdundabunt.
Quare jam legis illius natalitia rimari nullatenus pigritemur.

Cap. XXXIV.

^laliter Joli viro promijja eft Prelatura mundi antequam homo crearetur.




%



^^ l



v*a.



EGITUR in Genefi quod, fexta die a mundi creationis exordio, terra herbis ct
arboribus, aqua pifcibus, aiere avibus inftauratis, conditis que jumentis, beftiis,
et reptilibus, ait Dominus " faciamus liominem ad ymaginem et fimilitudinem
Noftram, et prefit pifcibus maris et volatilibus coeli et beftiis territ- univerfa; que creature:
omni que reptili quod movetur in terra." Ex quibus verbis perfpicue erudimur quod dud
nondum fafla Divina tunc fanxit Providentia fore tacienda, hominem videlicet et officium,|
prelatam et prelaturam, miniftrum fcilicet et minifterium ejus, quibus fub Deo mundus
conditus regeretur. Non enim ait Dominus, " faciamus hominem ut prasfit pifcibus maris etc."
quafi quod prsefidentia ilia effet finis hominis faciendi, qui Deo frueretur, quo Deus eflet finis
ejus qui et principium illius fuerat tunc futurus ; fed copulative dixit Dominus, " faciamus,
hominem £"/ pra-'fit pifcibus maris ^ac univerfx" creatura;:" quo fignanter hominis efientiam
Dominus diftinxit ab ejus officii dignitate, non ut unum fine altro efie deberet, fed it homo
velut fubftantia et officium illud velut accidens femper infimul permanerent. Subjedum
tunc et accidens faiflurus erat Dominus, non ut omne accidens quod adelTe et abefle poierit,
veluti pietatem mifericordiam et hujufmodi virtutes, qua; confiftunt in hominis voluntate, non
tamen natuni fed gratia et Dei bonitate, quibus inter alia redimitus fuerat primus homo
faftus ad fimilitudinem Dei, fed accidens indelibile et naturale homini, quod ita fu;t natura;
inditum foret et unitum ut nedum voluntarium ut virtutes predifta;, fed et neceflarium veluti



., ,,,'.. 'k'






PARS PRIMA.] De Natura Legts Naturcc. 97

obedientia, quam, fi nolit homo, fiibire coiiftringitur, natura; humana; nexu perpetuo cohe-
reret. Sic que duo llatuit Dominus fe tunc fafturum, honiinem, lit predicitur, et officiuni,
quibus ipfe Deus mundum conditum gubernaret. Nam quid aliud ell: preefle univcrfa;
terra; et animantibus ejus nili officium qiioddam regendi terrani et omnia qua; contincntur in
ea, cum non tunc fanxerit Dominus primum hominem foluin tuturum dominatorem terra;,
fed dominium terra homini illi ac mulieri, quam de eo ipfe erat formaturus, Dominus tunc et
HI creatione hominis illius refervavit eidem homini ac mulieri in communi poftmodum con-
ferendum ? Unde fob viro hoc officium regendi orbem conceiTum eft ; nee officium illud
donibiium^ fed frdaturam congruit apeHare, cum ex Dei decreto vir ad illud non ut
dominaretur fed ut preeffiet fuerat tunc prelatus. Sic namque et Ecciefia regentes ejus
^^Qm\\\\■^ frelatos nominat, et non dominos, cum dominia ilia Ecciefia; conftent, et non fint
domini eorum omnes illi qui ea regunt aut qui eildem pra,'feruntur. Tamen S tnd:us
Thomas in Prima Secunda; Queftione Ixxxxvj. Articulo iiij"., et etiam in tertio libro De
Regimine Principum, dicit quod dominium duplicitus potefl: accipi, uno modo prout quis
dominatur alteri ut fervo, quod fit quando eo utitur ad utilitatem et bonum ipfius domi-
nantis, et iftud dominium introdudlum fuit per peccatum, cjuare tale doniinium non
habuifiet homo fuper hominem in ftatu innocentia; ; alio inodo poteft accipi dominium prout
eft officium gubernandi et dirigendi hberos ad eorum bonum, vel ad bonum commune, et
illud dominium eft naturale, quale dominium habuifiet homo in ftatu innocentia;, eo quod
homo eft animal fociale et politicum, et non poteft in focietate vivere fine aliquo pra'fidente
et regente, ut tradit Philofophus in primo Politicorum. Et fimiliter '^\ unus homo habuerit
fupereminentiam fcientia: aiit juftitia;, inconveniens fuifi'et fi illud non cederet in commodum
aliorum. Quare fcribitur prima Petri iiij. C". "unulquifque gratiam quam accepit in alteru-
trum illam adminiftrantes." Et Auguftus in xix li". Dc Civ. Dei, dicit, quod julli non domi-
nandi libidine imperant fed officio coniulendi. Et cum dicat Apolliolus quod ea qua; a Deo
funt ordinata funt, (ad Ro. viij.), et ordo fit, ut ait Auguftinus, " parium difpariumque rerum
fua cuique tribuens difpofitio," fi non effet inequahtas in focietate humana, ordo focietati illi
non inefi'ec, quia inequalitatem nomen ordinis importat. Sic igitur innocenti;e tempore ordo,
qui decor eft univerfi, exigebat ut homo homini prasfideret ; fie que in ftatu integro humani
generis homo hominem direxiflet, vir uxorem, pater filium, majus fapiens minus fapiente.n
confulendi officio gubernaflent. Ouare et Philofophus in primo Politicorum dicit, quod
vigens intelledu et induftria eft naturaliter dominus, et pollens viribus et difficiens intelleftu
eft naturaliter fubditus: unde accipiendo dominium predido fecundo modo, per San ftum
Thomam declarato, prelatia quam habuit primus homo fuper ceteras creaturas re<fle poteft
dominium appellari ; nee tamen hoc efficit ut dominium illud non etiam prelatia nominari
poterit, cum idem dominium officium fit et dignitas creaturis onnnbus preeftcndi. Sanftus
tamen Auguftinus, in prediifto xix. libro, preeminentiam et dignitatem quam habuifiet homo
fuper hominem tempore innocentia; videtur indignari vocare dominium : nam ipfe ibidem
I. . o .



■ < ;i;.j^ .is

IjljU'tilofj



,r.i;.r :-.;!;■

J < ( r. ; ' ' J

.'■■Uj a, a



" '"\>



98 De Naturd Legis Natta\e. [par



S PRIMA.



dicitj " rationalem creaturam faftam ad ymaginem fuam noluit Dominus nlfi irrationabilibus
dominari, non hominem homiiii, fed hominem pecori." I Ltc ille. Igitur aptiHimc et abfque
cujufque contradicentis indignatione videtur nos poffe dignitatem fummam et officium prinii
hominis prelatiam nominare. Qua.' refte confiderans Johannes Crifjftomus piimuni Iiomineni
ad officium prediiftum a Domino prelatum et in eodem confedentem non dominum fed
praefidem appellavit. Nam ficut pralatvis a conftitueiite nomen prelati trahit, fic cum in
officio prelatiae federit homo, merito fr^efidens poterit nuncupari. Unde idem Crifollomus
in quodam Sermone ita de primo homine affatus eft, " Deus liominem, quem fecundum port
fe pra:fidem faceie difponebat, plenum fecit et perfecftum, habentem in fe dignitatem qua pr^-
celleret, et poteftateni qua cundis animantibus imperaret, ut iniperaret mundo et ferviret
Deo, a quo fibi cundila fuerant fubjugata."

Cap. XXXV. '■ .

Providentia Divina p\flaturam mtindi, et juftitiam infimiil fanxit faciendas. '

X hiis verbis Crifoftimi hquet primi prelati fuiffe officium, cundla rex'fle
animantia terra; et eifdem reftiffime imperafle, ad qua facienda poteftate plenus
^^av^ 'a 'P^s erat, et dignitate perfccflus. Sed cum ipfe ad eadem perficienda plenus et
perfedlus efle non potuerit, fi juftitiam, qua regula forma que regendi eft, non habuerit,
dum plenum et perfedlum eum efle ad regendum mundum Crifoftomus dixit, ipfum et
juftitiam habere, qua fic facere pollit, etiam non dubium ipfe arbitratus eft. Leges namque
civiles dicunt quod concefTo uno conceduntur et omnia fine quibus illud fieri non poteft ; ed
fine juftitia mundus regi non potuit ; quare cum ejus regimen homini a Domino fuerat
commiiTum, etiam et juftitiam homini tunc fuiffe concefi'am, eft neccffe confiteri. Quod nedum
fic inclufive fiincitum, fed et poftea fuifl'e perac5lum fapientiffimus ille Salamon confideraiis
in Ecclefiafte ait, "Solum modo hoc inveni, quod tecerit Deus hominem reftum ;" non eniim
reftus faftus eft qui non habuit recftitudinem, fic nee fortis qui tortitudine non potitur,
aut quomodo fanus judicari poterit quifpiam qui aigritudine prsgravatur ? Reftitudinei^i
igitur habuit primus homo in creatione fua quem redtum tunc tuifle Salamon fic dcclarac.
Sed an redlitudo ilia juftitia fuerat, qux' oninis regiminis forma eft et regula, ulteriis
convenit indagare. Anfelmus vero diffiniens juftitiam ait, quod ipfa eft " reditudo volun-
tatis propter fe fervata :" et cum diffinitionem convertibilem effe oporteat cum diffinito,
fi juftitia fit reftitudo voluntatis, voluntatem redam juftitiam efle neceflario ccncedetur.
Quare et leges civiles dicimt quod juftitia eft " conftans et perpetua voluntas jus fuum
unicuique tribuens." Quo fequitur quod primus homo cum ipfe creacus fuerat rectus,
voluntatem habuit conftantem et perpetuam, jus fuum unicuique tribuentem : et per
confequens ipfe habuit juftitiam per quam ille mundum rcgere potuit univerfum et fic
prajefle omni creatura'. Ac quod ipfe in fua- creationis initio talem habuit voluntatem.



i\><;



:. ..>i]






I'ARs PRi.\!A.J De Naturd Lcgis Natuvce. 99

ct qiiod onjnia prcdiifla rcdifTime funt conclufa, Saniftus Auguftinus in xiiij. libro de Ci. Dei,
caiicm qujfi fub uni complcdens lententia, affirmut dicens, "fecit Dcus hominem redum,
ac fxr hi>c voluntatis bonx : non enim reclus effet bonam 11011 habens voluntatem : bona
igitur vohinUt opus cll Dei, cum ea qiiippe ab illo faiflus elt homo." Wxc ille. Nee hiis
obHjt qu»xJ primus homo legem Divinam tranlgrediens voluntatem habuit non redam fed
L'J<qu.tni c( inconrtantcm, (|uo nee ipfam diceie pofiumus fuifle perpetuam c]u;t etiam unicuique
jii» fiium non tribuit, dum ipfa Domino Deo abftulit quod erat jus fuum. Nam voluntas
UU qui primus homo tam perperani operatus eft, non erat voluntas ilia qua; fibi a Domino
CoilaU Tuit, quani ct juftitiam fuifle elt fuperius diffinitum, fed voluntatem illam bonam
(Mi.'nut homo dclcruit, cum voluntate fua, quam iniquam ipfe fecerat, tam fceleftum facinus
ilk tommifit : non enim ad meritum ejus prima voluntas quam Dominus ei confilit, fua
voluntas dici potuit, fi non eam cum voluerat ipfe deferere potuiflet : ipfa vero \oluntas
prima conftans et perpetua fuit, quia non nifi conftantia et perpetua ipfa volebat, licet eam
homo primus inconftantis voluntatis fuae ftimulo repudiaverit : fie que voluntas cum qua
prinuis homo tam inique nuuchatus eft, non ilia fuit voluntas qua; juftitia diffinitur, fed alia
qua; non juftltia fed injuftitia vocari meruit. Nam reditudinem ipfa non habuit quam
Anfclmus juftitiam efle diffinivit, de qua poft pauca in fubfequentibus eft clarius dilTerendum.



Q.KV. XXXVI.

Jnjlitia et Jus Naturae uni us qualitatis Junt et accident alls ejjentu:.

jED nunquid juftitia, quam Dominus in forma preditT:a ftatuit faciendam, eft
lex ilia nature, cujus initia querimus.'' Fruftra profedo juftitia; nativitatis
modum pandimus, fi non eadem explicatione etiam legis nature originem quam
promere decrevimus revelemus ; quod via qua jam gradimur minime faciemus, fi non
juftitiam legem que natura; unius efle qualitatis et eflentix', licet accidentalls, demonftreraus :
quo<l ct fi fecerimus juftitia; tunc origine revelata etiam legis natura; origo pariter eft
oftcnfa. Igitur priufquam nos ad ulteriora divertamus naturam virtutem que juftitias et
legis predie^aj, ut fi unius fint efficaci;e et virtutis, perfcrutemur. In quo labore primitus
undc jus dicatur, fed potius unde nominis ejus caufa emanavit, expedit indagare, ut fi a
juftitia; tunc profundis ejus emanationis modum rimantes ipfius fortaflis perfedle naturam
nos penetrare continget, qua agnita identitas ejus cum juftitia, vel difcrepantia qua cisjun-
guntur, nobis liquide tunc patebit. Leges civiles dicunt quod jus ■5. juftitia eft: appellatum
(ff. de Juftit. et Jure.) Sed quid nobis confert in hoc fcrutinio ethimologia nominis
ejus? Ethimologia enim et derivatio, quas grammatica docet, potius vocabulorum quam
rcrum erudiunt nos naturas : tamen Sandus Yfodorus in libro Ethimologiarum nonnullas
tarn legum quam virtutum aliarum naturas ethimologiarum vigore nos informal. Et non eft




..If. V.



loo De Nat lira Legis Natnric. [



PARS PRIMA.



putandum quod inconfiderate iiobilininKt leges civiles jus dixerunt eirc a juftitia appellatum.
yuare conjicere merito nos debemus quod ficiit jus a juftitia nominis lui funipfit vocabuluni,
ita ab ea fua; generationis originem contraxit, quo parentis fu;i; nomine illud meruit infigniri.
Sic lex a Uganda, et rex a regendo non abfque confimilis affinitatis caufa, quafi a parentibus
fuis nomina fortiuntur. Tamen fi jus a juftitia, ut filium a matris fubftantia dixerimus efTe
progreflum, cum fiiius a maternis finibus elongare fe poiTit, etiam jus a juftitia pofie diftare
neceftario confiteremur, quod cum verum non fit alterius generationis modum naturamque
necefle eft fcrutari. Non enim relative tunc ut fiiius ad patrem qui fecundum fubftantiam,
ut predicitur, abefle poterit et adefte, aut abftradive ut humanitas ab homine qu^e aliud
Temper eft a concreto, dicere poftimus jus a juftitia nomen prellimpfiiTe, cum jus idem Temper
eiTc cum juftitia probare nitamur, fed ficut fplendor a lumiiie, ardor ab igne, rivus fcaturiens
a tonte fuo, fic jus natura; a juftitia venit, ut non fit aliud ab ea, ficut nee fplendor a lumine,
ardor ab igne et manans aqua a tonte fuo. Et ficut Yix emaiiationes produdiones ve ea'dem
funt cum hiis a quibus ipfas emanunt vel producuntur, fed quia per eas emanantia ill.
diverfimode efFundunt vires fuas nomina diverfa ilia fortiuntur ; fic jus natura; cum juftiti:
idem eft in natura et ejufdem qualitatis bonitatis et efircacia', licet jus et juft;itia diverfimadt
unitatis fua; virtutes efl^undant, quo et ipia diverla nomina fortiuntur. Nam ficut n en'
humana, ut dicit Auguftinus v'". De Trinitate, notitiam gignit, ac mens et notitia producun
amorem, quo mens fit quafi parens, notitia quafi proles, et amor ab utraque procedit ; fic
juftitia jus parit, jul1:itia et jus producunt equitatem, et funt jus et naturalis equitas unum



Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 15 of 87)