John Fortescue.

The works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) online

. (page 16 of 87)
Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 16 of 87)
Font size
QR-code for this ebook


cum juftitia, ut funt notitia et amor unum cum mente a qua fluunt. Ouare fi juftiti:e ortun.
perfefte doceamus, etiam legis natunr genituram pariter et docemus. ,

Cap. XXXVII. , '

Naj'cititr Jus a Jiiflitia ut Films a Patre in Divinis.

ED ne tarn celfa humili, ut ita dicam, ymagine oftenfa videantur minus reverenier
tradari, libet ea ex altioribus fimilacris quafi ex nobiliori fonte guftare. San(il,us
Auguftinus, in libro De Dignltate Conditionis Humana;, nu-moriam hominis Deo
Patri affimilat, intelledum Eilio eternaliter genito, et voluntatem, a memoria et intelleclu
procedentem, Spiritui Sando effigiat, qui a Patre et Filio fimul eternaliterque procedit ; non
quia potential ha;c eterna.' funt ut Deus, fed quia tres ilhe potential fempitern . operantes
Trinitatis eterna; ymaginem in fe gerunt. Nam ficut tres PerfoiKU in Deo (unt unus
Deus, ita tres HIe potential in anima hominis funt anima una : ut idem Augufti lus ibidem
latius liquidiufque declarat. Sic et fupernos illos fpiritus a quibus hominem Dominus
minuit paulominus, Ipfe, ut facrum teftatur eloquium, fuit fimilitudinis fignaculo venuftavit.
Sic et quafcumque ceteras fui operis creaturas de lua- pulcritudinis plenitudine decoravit, ut
non fit vermiculus ullus aut creatura tam exigua qu:t non gerat fui veftigium Conditoris.




PARS PRIMA.] De Naturd Legis Naturce. loi

Qimre jam non finimur faltem opiiiari i]iiod Legem Natur.T, qiiam Domiiuis poll liumanam
fubftantiam iiobilillimani concreavit niuiuli hujus creatuiarum, taiiti fui inuncris leliquit
immunem. Q].io ficut Omnipotens ipfe tribus dignitatibus tam nobilibiis hominem infignivit,
ita cenfendum eft eum Legem Natural; quam regulam inftrumciitumque fuuni (.nc voluit ad
regendum in temporalibus orbem, tiibus nobilibus infigiiiis quafi potentiis ct dignitatibus hiis
fimilibus ad fui fimilitiidinem decorafle. Ouare ficut in Deo fuiit Pater generans, Lilitis ;

genitus, et Spiritus Sanftus ab utroque proccdens, qui tres Perfona: unus Deus funt, ita
cenfendum eft quod in lege natura; funt juftitia generans, jus genitum, et equitas naturalis a
juftitia et jure proccdens, quas tres nobilitates, ficut Dei veftigia, funt una lex natura". Nee
hujus fententiit caufii poterit Scriptor de temeritatis crimine reprehendi, cum confimiliter in
creaturis aliis Dominus operatus fit; nam, ut dicit Philofophus (DeCoeloet Mundo), " nichil
eft perfeiftum nifi Trinitas, quia ad pcrfedionem cujufcumque rei tria requiruntui , fcilicet
fubftantia virtus et operatic." Et idem dicit Dionifius in libro De Divinis Nominibus. Sanftus
quoque Auguftinus dicit quod in fole funt iubftantia ejus, raiiius, et calor ; radius de fub-
ftantia nafcitur, ficut filius de patre generatur, calor ab utroque progreditur ficut Spiritus
Sanftus a Patre Filioque fpiratur ; fol a nullo iftorum procedit ficut Pater non eft genitus
nee procedens, et tamen ha'c omnia funt unus fol ficut tres Perfon;i; funt unus Deus. Con-
fimiliter quoque in rebus infimis poteft cerni effigies Trinitatis. Nam fons rivum ficut Pater
generat Filium : et fons et rivus faciunt ftagnum, ficut Pater et ImHus producunt Spiritum
Sandum ; fons vero a nullo iftorum procedit ficut Pater a nullo exiftit ; et tamen in fonte,
rivo, et ftagno eadem eft aqua, ficut in Patre, Filio, et Spiritu Santflo eadem eft fiibftantia.
Et licet in veftigiis et fimilitudinibus creaturarum nulla fit vera fimilitudo qua creatura luo
aftlmilari pofilt veraciter Creatori, ficut nee umbra corpori, veftigium pedi, nee ymago vera;
rei, aliqua tamen in omnibus rebus reperitur fimilitudo, licet tenuis, Creatori. Qiiare nee
jus natura; tanti Divini beneficii expers fuilTe licet fulpicari. Qiio illud a juftitia credimus .
emanafi'e, ficut fplendorem a lumine, ardorem ab igne, aquam a fonte, et notitiam a mente
humana fuperius diximus effluxifie. Et cum Auguftinus predidus generationem radii folis, |
et emanationem aqua; fontalis generationi eterni Filii afiimilaverit, audaciam nobis inde prebet,
etiam eidem generationi Divina; juris natura; produiitionem abfque temeritatis nota pollc | ,
fimilari. Quo cum Chrifto qui ait : " Ego in Patre et Pater in me eft,'' dicere poterit Jus
Natura;, " Ego in juftitia et juftitia in me eft." Qiiare et nos cum eodem Domino qui ait
Philippo, " Qui videt me videt et Patrem meum," fane dicere valemus, Qui jus natunj redte '
confiderationis oculo intuetur, etiam juftitiam qua' jus illud peperitipfe veraciter contem^ilatur. ,
Unde oftenfo juftitia; originis modo, etiam juris natura; nativitatis torma infimul re\elatur. Aj-proUitu,
Et numquid tunc Lex Natura; fuperius rec^iftime diffinitur, qufe juftitia; efle Veritas af.eritur, f '"""-'"'■-
quam humana ratio poterit explicare : cum ficut Deus Dei Filius eft, Veritas Patris increata,
ita lex naturae a juftitia genita eft Veritas juftitiae creata, qua mundum quern condidit W^ritas
eterna conditum jam regulat ipfa fempiterna .''



!m(:i!




I02 De Natui'd Legis Natural. [pars prima.



Cap. XXXVIII.

Shi a liter Lex Ncitur.e creata ejl.

^i^^NTELLIGIMUS jam ex prsfcriptis qualiter Ifx natura- antequam fieret Divina;
Providentias oraculo decreta eft poftmoduni facieiida, fed qualiter ipfa perfefte
creata fit noiidum nobis revelatur. Librum igitur predidum Genefis qui de
ejus futura creatione divinum nobis revelavit concilium, de perfecfta ejus creatione confu-
lendum zK^ credimus et fcrutandum. Scribitur vero in ejufdem libri ij C°. fie : " Formavit
igitur Dominus Deus homineni de limo terra et infpiravit in taciem ejus fpiraculum vita-, et
fa6tus efl homo in animam viventem." Miniitrum fe fafturum fuperius ftatuit 3ominus, et
quid efiet minifterium ejus Ipfe defignavit : jam minifter ille (|uem, antequam fier:t, hominem
fore Dominus predixit, faflus eft; nunquid et officium minifterii ejus quod etiam Dominus
promifit hominem ipfum habiturum cum eodem homine elt perfecftum ? Copulative nam-
que, ut prefcribitur, Dominus ait, " faciamus hominem, et ipfe prefit univerfa; creaturs,'
quo colligitur quod in nulhl temporis inil:antia fieri potuit homo quin et in eodem infi; nti
homo ipfe univerfit prefuit creatura*. Faiftus igitur homo in animam viventem, fimul et
mundi fa6tus ell: prelatus, quod fieri non potuit fi non ipfe tunc mundi habuerit prelatii.m.
Minifter igitur quem promifit Dominus fe fadurum jam fadus elt : fimiliter et officium
minifterii ejus, quod fuit mundi preiatia, jam cum eodem homine eft pertedum, et cum
officium illud fine juftitia ^^^ non poterat, ut fuperius eft ollenfum, jurtitiam etiam fimul cum
homine et ejus officio in creatione eorumdem eflecreatam, fuperius peripicue edocetur. Ac cam
jufiitiam et legem natura; unius efl'e fubfiantia-, licet accidentalis, unius qualitatis, et natura;,
quo et unum elfe comprobentur, legem natura; fimul cum homine effe creatam in uno eodem
que inftanti certiffime erudimur, quo legem et hominem dicere compellimur effe coevos, ut
erant homo primus, ratio, voluntas et memoria ejus, cpias potentias, antequam fiereijt,
Dominus exprefle non promifit fe fadurum, fed cum Ipfe hominem ad ymaginem fuam elfe
ficiendum decreverat, etiam has potentias quibus homo fuae effigiaretur ymagini facefe
inckifive Ipfe tunc decrevit. Sic et cum officium regendi orbem Ipfe ftatuit faciendum, etiam
et juftitiam qua mundus regeretur Ipfe inckifive flatuit concreandam : quod et expref.'e
perfede perfecit quando hominem fecit reiftum, et bonam habentem voluntatem, p'out lupra
apertius declaratur. Sic que fimul fa6la efl fublfantia videlicet Homo, fadum ell e : accidens,
k'ilicet lex natura', ita homini indita et connaturalis fa6ta, ut ab eo nullatenus pcfiit evelli,
quia, ficut quumdixerat Dominus, " Germinet terra herbam virentem," indita eft terrx poteftas
naturalis producendi herbas, ut dicit Saniftus Thomas, fie cum dixerat Dominus quod
creandus Momo preefTet univerfa creature, homini cum creatus fucrat in ejus creatione
inditum eft officium prelatiii; orbis, fimul et lex natura' faifla, qua' fimt ei officium et lex ilia



v'3



I'umplil \o
aliuliiin



PARS PRIMA.] De Naturd Legis Natia-ce. 103

connaturalia et fempiterna ; quo ratione tantas unionis inherenti;^ et participationis nature V^li^^ Inc
human;t lex ilia ab eadem natura nomiiiis fui vocabulum traxit, et vocatur lex natur.v, cjua,- )I',uiri' n.
fimul cum natura humana, antequam fiercnt, Divinas vocis oraculo predeftinata eft, delude m"
cum eadem natura concreata, et per cam ac ipfii per illam, univerfam regunt creaturam. Dc
qua lege etiam dicunt Canones memorati quod ipfa incepit ab exordio rationalis creatura;,
fcilicet hominis; in quibus verbis ha:;c prepofitio "ab" non exclufive fed inclufive dici per-
hibetur ; ficut ubi dicitur in Evangelio, "' Poflidete regnum quod vobis paratum eft a confti-
tutione mundi," ha'C prepofitio "a" non dicit mundi conftitutionem fuilTe ante preparationem
regni falvandorum ; fie que non fuit tempus aliquod quo genus humanum non legi natura-
Aibjacebat. Nam port hominis creationem Dominus deftitit novas delude condere creaturas.
Taiiter igitur, et fi.ib hac torma condita eft lex naturas cujus tarn fedulo ortum fategimus
percunftari.



Cap. XXXIX.

OJlenditur hie qualiter Jujiitta remanfu in homine fojlquam homo deferuit earn.

©cSlKoAM quia recollmus iuftitiam, qu:r non aliud a lege natura: eft, voluntatem efie
(j-g^A- ; r^ T J ' 1 to '

^V^V K^ J*^^ fiium unicuique tribuentem, et quod prinuis homo earn deferuit voluntate
^^^L^s4-^ ^liit delegatus, fuperius fuifle diffinitum, quo tunc abiit juftitia, querere com-
pellimur, cum ipfa fie defierit cum homme habitare. Sed fi fuperius pertraclata mentibus
nortris firmiter infigantur, hoc quod queritur ablque docentis magifterio oftenditur. Legem
namque nature diftincftis quibufdam operationibus quafi potentiis fecundam, quibus ipfa
iemper una diverfimode fu;t virtutis pandit effedus, div.in.-e elTcntia," ymagini ficut et
humanam animam aftimilavimus. Quo cum Deum, qui fua efi'entia, prefentia, et potentia mun-
dum replet univerfum, aliquando adefl'e, aliquando abeffe Sacra crebro Scriptura commemorat,
et tamen nullibi deefle poterit, a Ouo omnia, in Quo omnia, et per Ouem onmia fiunt,
et fubfiftunt ; fed quotiens fua; largitatis beneficiis nosfovet Eum prefentem nobis efie dicimus,
et cum eadem a nobis ipie retineat, abfentem Eum coiiquerimm- ; fie et juftitiam, qiiam ut vefti-
gium Deo aftimilavimus, totiens a nobis abefl'e dicimus, quotiens ab ejus regulis ipfi nofimet
ipfos elongamus ; ipfa tamen nunquam nos deferit, fed quos aliquando pro meritis, cum non
fuerint, prajmiare non poterit, punire tunc pro crimine non defiftit ; ficque nobis femper ipfa
ptccfens eft, puniens, dirigens, vel remunerans fecundum noftrorum exigentiam meritorum.
Non enim ut corporalia quasque locum ipfa occupat, quo humanx' voluntatis habitajido
deftituta in nobis fubfiftere non poftlt ; fed ut Deus, quern peccator fa;pe ab anima fua
abjicit, vagus ab hofpite illo non dilcurrit, fed cum eo femper habitans eundem in ^z^iz
confervat, et quem prxmiare non poterit pro merito, punire non deferit pro delit'lo, fie
femper in homine et cum homine habitat juftitia, nunquam effedu vacua, fed femper eum



V V- •■.



1 K f.






- 11'.


J')':'iji'


■:- 0/!


:,.J(J*


:> : ■ V




1 :.


iihrr




:':.-.?r



I04 De Naturd Legis Natural. [



PARS PRIMA.



regens, et ei reddens ftipendia utionimque nieritoriim. Et quamvis leges diffiiiiant juflitiam
efTe perfec5tam voluntatem, Atifelnius, ut iuperiui, recitatiir, won dicit cam efle voluntateni
fed reftitudinem voluntatis, (]iio profefl:o voluntas habcns reftitudincm ncdum voluntas
redta fed et juftitia merito appcllatur. Nam, ut dicit Sandus Augurtiiuis xiiij. libro Dc Civ.
Dei, voluntas in omnibus ynuno omnis nichil aliud eft quam voluntates funt. Qi_iare et
dicit, " Quid eft cupiditas et Ixtitia, nifi voluntas in eorum confentione qu;E volumus .'' Et
quid eft metus atque triftitia nifi voluntas in diftentione ab hiis cjua.' nolimus?" Sic ergo et
nos dicere pollimus, Quid eft juftitia nifi voluntas in confentione perpetua; conftantix reddendi
unicuique quod fuum eft ? Quare ficut palllones preditT::c totiens in honiine celTare videntur,
quotiens ejus voluntas in earum confentione vel difTentione ceflaverit, fie et virtus, qua;
juftitia eft, etiam in homine ceftarc dicitur quotiens hominis voluntas a re. titudinis con-
fentione celTaverit. Sed ficut pafiiones prediclaj per hominis dilTentioncm non amt in homine
omnino extinds, fie nee juftitia extinguitur licet aliquando non conftiterit lU hominis
voluntate, quo fibi meritum ipfa minime operatur.



Cap. XL.

Sliialiter )W!nc)i Juftitia affimilaiur nomini Hominis.

^ED ut ha-c lucidius apertiufque clarefcant fubfequentia confideremus. Homo, it
predicitur, fatlus eft ad ymagineni Dei, et tamen compago humain corporis qutd
ex carne, nervis, et ofiibus componitur, nullam Dei, qui ipiritus eft carnem m rvos
et ofiii non habens, fimilitudinem gerit ; fed quia anima hominis vera Dei eft ymago propter
carnis et anim;t conjunftionem, qua anima et caro funt unus homo, totus homo dicitur ad
ymaginem Dei fadus, prout docet Magifter Sententiarum fuper Epiftolam Pauli primo' ad
Corinth, xj. C°. Sic potentia ilia animc'e humanx' qua; voluntas dicitur, et fepius bona \}ult
fepius vero mala, juftitia, qua; virtus eft, feinper non eft ; fed cum voluntas ilia juftitiam firme
voluerit, tunc propter ejus cum juftitia unionem tota voluntas ilia juftitia appellaturj, et
conftans ac perpetua dici poteft quia conftans et perpetuum eft quod vult ; quod et cum
ipfa velle cefTaverit, etiam juftitia deinde vocari merito et ipfa celTat. Quare dum voluntas
et juftitia taliter uniuntur, ipfre ambse fie unitae juftitiam vocari merentur, ut carj et anima
merentur dici unus homo. Et fie juftitia redit et reeedit juxta libitum humanx- voluntatis ;
quam tamen feme! defertam homo non refumit, nifi cum earn iterum dederit gratia primi
Donatoris qui folus juftificat impios. Et tamen juftitia fie varians vices fuas cam homine
femper manet virtus conftans et perpetua, totiens honfini de novo data, quotiens fibi volun-
tatem prebuerit Deus amifTam earn denuo refumendi, et voluntas, c|ua' iolum potentia eft,
proprio arbitrio diverfimode variat ai5tus fijos.




.\l. 'i . 'l- V



■i'rj'iijjij'J'!-



PARS PRIMA.] De Naturd Legis Naturce. 105

Cap. XLI.

Vide hie quomodo differ t Juftitia origiualis a Jnftitia naturali.

^l|^Pj|DHUC uniini reftat explorandum quod hucufque juftitia- perftrflani notioneni nebu-
M^^^S?, lofd quadani caligine contenebrat. Juftitia enim, quit grntiam gratum facientem
^'^ty^% includebat, in ejus exordio tant:r fuit efficacia- et vigoris quod, ft ipfam fervaftt-t
homo, ipfe ab omui incommodo liber et prudentia plenus non inori potuiflet, verum femota
omni corruptionis moleftiil modo fuo ad equalitatein pervenifte potuit angelorum. I [a-c non
prxftat juftitia cujus ortum oftendimus : quare aut duas juftitlas fuifle creatas, aut banc quam
colimus non efte conftantem et perpetuam, quae tanta ftia; virtutis emolumenta amifi , fateri
ar6l:amur. Sed abfit duas dicere juftitias fuift^e creatas, et non minus confundimur I muta-
bilitatis aut inconftantitc vitium juftitia imponamus. Scimus profe6lo quod Deus unus ad
fui fimilitudinem honiinem unum, juftitiam unani, quo et legem nature unam in forma
quam deteximus concreavit. Sed juftitiam illam ymmo et hominem tanta ftja; gratis
affluentia in eorum initio fecundavit ut ft ipfam juftitiam intemeratam illibatamque fervaftet
homo, ipfe fine omni incomodorum difpendio ad prediftam parilitatem angelorum veheretur.
Sed, Heu, juftitiam illam deferuit homo, quo et predida gratia ipfe privatus eft, ignorantia,
malicia, infirmitate, et cupiditate propterea vulneratus. In reftitudine namque hujus juftitiam,
qua: fupernaturalis gratia; donum fuit, facflus eft homo, et ipfa in eo fubjecftionem rationis fux
ad Deum fupernaturalem operata eft, qua et corpus fuum anima; ejus, ac inferiores vires
rationi fua; perfede fubdebantur : unde, fecundum Auguftinum, tunc amor hominis in Deum
imperturbatus fuit, qui eft caritas, quo ftatus ejus fanftus etiam et fupernaturalis exiftebat.
Nam ft tantum naturalis tunc fuiflet ftatus ejus, etiam et poft pcccatum hujufmodi per-
manfifl^et, quia fecundum Dionyfium etiam data in demonibus naturaiia Integra poft peccatum
remanferunt, qualis non fuit hominis ftatus poft lapfum. Nam ipfe tunc carnis fuK motum
inobedientem anims fuas fentiens contulus eft nuditate ejus, quo reciprocam inobdienti^ fua;
recepit pocnam. Juftitiam hanc, dum tanta gratia aff^uebat, originalem juftitiam appella-
vimus, fed earn tanta gratia viduatam non originalem, led folum juftitiam patimur nominari.
Nunquid tunc ex hoc duas fuiiTe juftitias fateri docemur, aut poterit inde juftitia de muta-
bilitatis aut inconftantia; vitio dift'amari ? Ipfa vero femper eadem eft in genere, licet tanta;
gratiae beneficio hominis incuriil jam privetur. Qiiid aufert caftitatis natura; quod femel
corrupta caftitas non eft caftitas virginalis? Gratia receftit quam habuit virnjo, quo calcltatis
ejus meritum, licet continens ipfa deinde permaneat, eft minutum ; virtus, qua; caftit:.s eft,
eadem femper eft in genere virtutis in virgine, in ca;libe alia qualicumque. Sic et peccatum
quod originale dicitur, quod carentia originalis juftitia; cum debito habendi difcribitur in
primo parente, non aliud fuit in genere peccati quum avertio ab incommutabili bono et
convertio ad bonum commutabile, ftcut et omne acftuale peccatum eft', quamvis unum alio fit



T -y:. iniiio

iV,'ir,-;;iT£



]o6 De Natu7~d Legis Natu?'cc. [



PARS PRIMA.




gravius ; fed illud primum quia omni hiimani generis peccatoriim origo fuit, de quo dicit
Apoftoliis ad Ronianos v. C". " Per imum homincm in huiic mundum peccatiim intravit, et
per peccatum mors," originalis peccati nomine defignatur. Tamen iliud et omne peccatum
mortale confimilis funt maliciif in modo genere que peccandi. Sic Saulus Paulus efFccfhis
idem qui antea homo fuit, fed alterius gratia;, quo nomen cum moribufque ipfe tranfmutavit ;
fie et Petrus qui olim Simon Barjona vocabatur, donata gratia, mutavit et nomen fuum.
Sic et juftitia non ei1: mutata, licet fecundum gratia; fuas affluentiam diverfam diverfa nomina
fortiatur : ipfa enim, ut de lege natura; dicunt Canones fuperius recitati, ab exordio rationalis
creaturse incepit, et nunquam eft mutata, fed immutabilis perfeverat.



Cap. XLII.

^uare Lex Naturae dicitur Divi/ia et flia Legis Diviuce.

ATURAIM et vim legis natura; ita modo nos credimus elfe fcrutatos, ut vi:.
potenti;t dignitatis aut virtutis ejus nobis juftitia aliqua relinquatur, I'ameii
quia Yfiodorusin libro Ethimologiarum fimiliter et Canones legem iftam nomii.an ■
Jus Divinum, etiam et nos earn fuperius diximus effe filiam Legis Eterna;. Unde ha;c jire-
conia fibi conveniant nondum enodatur ; et fi ab ejus creatione quam denudavimus fibi e:.
dixerimus advenifle, cunflas tunc res creatas confimilibus pallim infigniis decoramus, quod
pudet cogitare. Igitur aliam nos inveftigare caufam cur lex natura; hiis nominibus venuftctu.
oportebit, aut base pati, ut antea, juftitia; nebulis agitari. Igitur neceftarium judicamu .
primitus quasrere qua fit ilia lex Divina cujus filiam diximus Legem elTe Natura;, qu;
perfecfte cognita, forfan et cur lex natura; lex Divina nominetur pariter agnofcetur. Sanftus
vero Auguftinus, Contra Fauftum libro xxij. fie ait : " Peccatum eft didtum, fadium, vel cdn-
cupitum contra legem eternam, legem eternam voco Divinam Providentiam." Ex hiis verbis
conftat Sandtum ilium docuifie Divinam Providentiam legem effe divinam, cum eternitas non
differat a divinitate, ficut nee divinitas ab eternitate. (^la; fit tunc ha;c providcntia quam
legem Dei Auguftinus fie nominat, ulterius poftulemus. Boetius in libro Confolationiim
Philofophia; ita dicit, " Providentia eft ipfa divina ratio in fummo omnium principe con-
ftituta, qua cunfla difponit." Si cundla difponat, fequitur quod legem natura; ipfa difponit :
tamen idem Boetius hoc apertius multo ibidem revelat, dicens, "Omnium generitio rerum
cundufque mutabilium naturarum progreftus, et quidquid aliquo movetur mo.lo, caufas,
ordinem, et formas ex Divine mentis ftabilitate fortitur. Ha;c in fua; fimplicitatis arte com-
pofita multiplicem gerendis rebus niodum ftatuit, qui modus cum in ipfil divina; intelligentia;
puritate confpicitur Providentia vocatur." Quibus concordat Damafcenus libro ij". Sententi-
arum ita dicens : " Providentia eft voluntas Dei propter quam omnia qua; funt convenientem
dedudionem fufcipiunt." Ex quibus jam perfpicue erudimur qua; fit providentia Divina



I,, />'



.(■'T.'-l'l



PARS PRIMA.] De Nattird Legis Natii7'ce. 107

quam Irgcm clTc IVivinam Augufliiius affinnat, quo niatrem jam invenimus cujus filiam
iliiirnui legem cfTc naturx, Scd cur ipfa ejus filia dici debeat, aut lex divina nominari, non-
tlum crt ollcnlum. Ouarc de liiis aliquos majorum noflrorum confulere videtur oportunum.
Sani'lu* vcTO 'I'honvjs, in Prima Secundaj (^ueftione Ixxxxj. Articulo ij% fic dicit : "Omnia
qur Divine Providcntis fubduntur participant legem etcrnam in quantum habent inclina-
liooct U» propnos a(f\us et fines, et inter cetera rationalis creatura excellenter quodammodo
Oiviiuc I'ruviJcntix fubjacet, in quantum et ipfa lit providenti^e parciccps fibi ipfi et aliis
|>#i5iriilf n* : undc ct in ipsa participatur ratio eterna per quam habet naturalem inclinationem
»i ilchiluin aiftum et finem, et talis participatio legis eterna; in rationali creatura, lex naturalis
dkiiur, ct fic lex naturalis nichil aliud eft nifi participatio legis eternas in rationali creatura."
Wtc illc. f-t cum homines gratia participationis divinitatis, qua; participatio gratiam gratum
fiidcnfcni indudit, qua nedum filii Dei fed et Dii appellari mereantur, (dicente Jo )anne in
Evangelic, " Quotc[uot autem reciperunt eum dedit eis poteftatem filios Dei fieri ;" et
Pfalmifta, "Ego dixi, Dii eftis et filii Excelfi omnes ;" ac Apoftolus ad Romanes viij°. C",
" Quicumque Spiritu Dei aguntur, hii filii Dei funt ;" fimiliter primo ad Corinthios vj%
*' ^ui adhcret Deo unus fpiritus eft cum Illo ;" quare et Boetius in tertio libro traftatus fui
predidi dicit, quod, " licet natura unus fit Deus, participatione nichil prohibet Deos effe quam
plurimos,") confequenter judicandum eft, ut cum lex natura; ita participet legem eternam
quovl nichil aliud ipfa fit, ut dicit prediiftus San6tus Thomas, nifi participatio legis illius,
quoti ipfa nedum filia legis divinas dicatur, fed etiam meretur ut ipfa nominetur Lex Divina,
jwr imitationem tantiim et non squalitatem. O quahs eft hasc participatio legis eternas !
Cum non tantum uc homo- Deo, lex naturas divine legi adherens eidem uniatur, fed cum
totum quod eft lex naturaj participatio fit legis divine, de qua ipfa lex naturas nedum ut a
fonte rivus fluit, fed ut alti maris finus, pars eft alta; Divinitatis abifil. Civiles namque
leges dicunt quod partus portio eft vifcerum maternarum, tamen et a patre partus fumit
portionem. Sed hac lex natura- nihil aliunde habet ad fua; naturas cumulum quod non
cffudit pelagus incircumfcriptibilis legis eterna; ; nee pars eft ha;c divina; legis, ut quantitas
a quantitate fublata quae totum minuit a quo aufertur, fed ut ignis ab igne accenfus, ha'c
lucem divina legis non minuens nobis eam per fe reddit clariorem. Sic ergo lex natura
lex divina eft, cum totum quod ipfa eft fit divinum, et filia legis Divina; ipfa eft, cum totam
cam peperit et femper pareat lex divina. Hte funt duo luminaria magna in firmamento
cceli pofita, videlicet in Ecclefia Dei. Luminare majus eft Lex Divina qua; preeft diei 1 liritu-
alis vitE noftra; qua Deum contemplamur, Eo quoque fruimur hie in terra: et luminare
minus Lex Natura eft, qua preeft nodti tenebrofe hujus temporalis converfationis noftrx qua
pcregrinamur a Domino, Ejus tantum gratia jufte agentes in hac vita.



> . 'Ui




De Natura Legis Naturce. [pars prim/



Cap. XLIII.

Sicut liina adjolem, ficje hahent humcULc leges ad Divitiam.

^F.D proh dolor ! jam ccrniinus ex coiiclufis exalationes quafdam atras afccnderc, '
qua;, fi non fcrvidi folis vericatis radiis dilTolvaiitur, in luibem fuccrefcnit condcn-
fam qua; omnia fuperius conclufa iua caliginc obicurabit. Confuetiidines namque
et conflitutiones humanas legis natura; regulis fupra diximus fubjacere, et cas ita ab ejus finibus
egreflas participantes naturam ejus, ut fi ipfas ratas ilia non habiicrit, confuetudines et confli-
tutiones ilia; non leges fed corruptela; vocari mereantur. Et jam ipiam nat ir;e legem ita tlr
finibus legis Divina; diximus elTe progreflam, ut nedum ficut filia a matre, qu;t pars ell: vifcerui i



Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 16 of 87)