John Fortescue.

The works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) online

. (page 17 of 87)
Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 17 of 87)
Font size
QR-code for this ebook


ejus, fed ut lumen de lumine ipft ex lege Divina fit cum' ea lex divina: ex quibus rede edo-
cemur in lege Divina confiftere plenariam poteftatem et virtutem omnium legum humaiioium,
cum alia; plures ve humana; leges non exiftant quam confuetudines, conrtitutioncs, et lex
naturje, nee aliquid humanif ilht leges poOint quod non potell; lex Divina. Sed quid hiis
fcrupulofius nos difficultatibus arduis poterit intricare ? Nam fi firme fint ha;c ccnclufa,
omnes leges humana; inutiles efle videntur, cum nihil aliud illx agunt, aut poifrnt quai i quod
agit et poteft lex Divina: qua igitur lege divina perfec^e cognita nofcuntur et alia; leges jni-
verfa;, ipfa quoque fola fufficit ad regimen univerfi. Nee judicium hominum aliquod bonum
ell quod ipfa non formavit, ab omni enim errato ilia corrigit et reprobat omne mali m :
de qua etiam fie dicunt Canones ; " Cum Deus aliquid contra morem aut pa6 um
quorumlibet jubet fieri, et fi nunquam ibi taftum eft, tamen ficiendum elt, et fi oniill im,
inftaurandum eft, et fi ftatutum non erat, inftituendum eft " (viij. Di. C". S:)jix contra mores).
Ut quid tunc tanto fudarunt ftudio Legum Civilium conditores, et non minus imprudeijter fe
affligunt qui tot vigiliis leges illas ftudentes macerant carnes fuas ? utquid fapientifilmi Fr^ncia;
judices nedum pro legibus civilibus fed etiam pro regni illius legibus addifcendis tot pere-
grinationis fua; annos confumunt ? Sed fuper omnia, fi hxc vera confiftant, admirandum
foret, cur ftudentes leges regni Anglias, qua; tantum infulares funt, et quarum peritian. ftu-
dentes illi vix viginti annorum lucubrationibus adeo adquirunt ut ad infimum gradum in
legibus illis donari folitum eligi mereantur, tot annos preteriunt fie incaftum, et, quod majus
eft, cum gradum ilium fufcipiant non multo minore quam duoruni milium fcuto'um effufionc
ordinarias expenfas, quas folempnitas fufceptionis gradus illius depofcit, perfolvunt, dummodo
ipfi paucorum multo annorum ftudio minorumque fumptuum largitione comp.-tentur leges
potuifTent didicifle divinas, et ad gradus fummos in eidlem fuifte provectos, cum quibus
recipifi'ent peritiam omnium legum et gradus eifdem condignos. Similiter et nos legis natura;
invanum indagavimus jam naturam, dum Inutilem earn nobis efte confpicimus, cum lex Divina
omnia perfefte doceat et faciat qua; docet aut facere poterit lex naturx-. Sed proh pudor !



PARS PRIMA.] Dc Natiu'd Legis Naturce. J09

Quam ftolidum probrofumque eft taliacogitare ! Nonne luna, qua: corpus eft opacum, omne
lumen quod liabet a fole recipit, quo nofteui ipfa illuniinat et gradientihus iter oftendit, et
tanien fol line lunic medio lure noii facir, qui proprio curfu nofteni caulat et in ea tcncbras
potius quam fulgorem, et tamen in fole, et a fole eft omne lumen quod luna fic emittit ? Et
nonne confimiliter omnes planets ceteri a fole habent claritatem fuam, fimiliter et omnes
ftellit% quarum quadibet ab altera fobs effeftu diftert in claritate ? I larum profedo omni
neceftitate bonitate et decore coelum privat qui leges hominis, qua; ut ftellas lucent et differunt,
auferthic de terra. Et quis unquam Aftrologus curfus perfefte novit ceterorum fiderum qui
non nifi fobs iter confiderat ejufquoque ortum novit et occafuni? Zodiacus vero obliquus cir-
culus folis meatum docet, fed non in toto ipfe judicat flexus et reflexus alioruni orbiuni
planetarum : quilibet nanique planeta in propria verlatur fpbxra, in qua ipfe line naturx'
explicat vires, et tamen folis ipfe non declinat leges quas omnes planets participaiit, non
minuentes folis claritatem. Sic infimi cceleftium I'pirituum ordines fummorum angdorum
participant carifmata gratiarum, et licet illuminationis gratiam qua ipfi interiores fulgent per
fuperiores recipiant, abfit per hoc fentire eos non efte neceftarios ad coeli perfe^ilionis com-
plementimi. Quid fi dixerit Dominus " In duobus mandatis totam pendere Legem et
Prophetas," num per hoc Ipfe dum decern mandata docuit, oll:endit ie leges fuperfluas
addldifle ? Aut cum dixerat, "Qua^cumque vultis ut taciant vobis homines hoc et vos facite
illis, hoc eft enim tota Lex et Propheta," Ipfe tunc decreverat Novi et Veteris Teftamenti leges
tarn profufe prolatas, fimiliter et Prophetarum doftrinas nobis non efle accomodas aut non
neceftarias ad faluteni ? Abfit talibus eftuare frivolis et iniquis fic deviate meandris. Nam
ficut a fole luna, cetera quoque fidera fplendores fuos accipiunt, alias que virtutes quibus
terra; et mari fuos explicant effeftus, et tamen folis rimantes naturam curfus ceteroruni
fiderum poterunt ignorare ; fic et Divins legis influentia omnia hominum jura iuas recipiunt
vires, quibus operationum fuaruni ad omne genus hominum tliverfimode cmittunt effe(^tus,
nee Divina; legis fcientia eruditi licet profunde fine legum humanorum ftudio in legibus
humanis poterunt efte diferti. Sic nee audientes mandata duo in quibus pendent tota Lex et
Prophets, neque facientes aliis quod fibi nolunt fieri fciunt aut intelligunt omnes leges et
prophetas, licet ex hiis paucis dependeant feu proveniant omnia qus fcribuntur in legibus et
prophetis. Ex quibus jam liquet omnes leges humanas quafi inftrumenta efie quibus lex
Divina in humanis adibus explicat virtutes fuas, et ita fe habere ad legem Dei ut luna ad
folem, oculus eredus ad lumen, fed potius ut fatum fe habet ad eternam Providentiam ; de
cujus relatione, comparationeque Boetius in iiij". libro, Confolationis Philofophis fic ait:
" Uti eft ad intelleftum ratiotinatio, ad id quod eft id quod gignitur, ad eternitatem tempu ;, ad
punftum medium circulus, ita eft fati feries mobilis ad Providentiae ftabilem fimplicitatem."



.. iiii:>j'.''



. . ' :>nnon






:)■;;. ii->(.




De Naturd Legis Natu?'(V. [pars prima,



Cap. XLIV.

^li fioit fines Divin.e legis et human.e hie queritur et oftendit.

jED ut omnia fupra fcripta manifeftius perfeiftiufque clarefcant, neceflarium fore
videtiir ut qui fint fines ad quos Divinas et humans legis tendunt effedus
t!?^^^ demonftrentur. Nam hiis patefaftis etiam quali fubjeftione lex naturas legi
fubordinatur divina; et omnium legis natura; virium lumma plenarie cognofccntur. Conftat
profefto legem naturae non aliud pofTe operari quam hominem difponere ad virtutem : quia
cum regis officium cui, ut dicit Saniftus Thomas, fumma regiminis cura in rebus humani;
comittitur, hoc folum efficiat ut homines fiant virtuofi, ymmo et illud fit linis omnis legis
latoris, et omnis politia corrumpatur fi ab hoc fine declinetur, proutSantflus ille in liliro fuo
De Regimine Principum profufe demonllrat, nos liquide edocemur leges humanas efFed.um
producere non pofle alium quam hominem dirigere ad virtutes, quibus pax, qua; unitas efi:
focietatis humans, et amor, qui ell vinculus pacis, nutriantur et conferventur. Vi tu um
quoque ufus perfedtus, ut dicit Philofophus (vij Politic), felicitas e(t, quam omncs Peripite-
tici Jummum honum appellant. Ex quibus dicere animamur quod virtus eft finis tciius
efFedtus legis nature et omnis legis humans. Ipfa etiam finis quodammodo cenfeatur,
ad quern primo tendit motus totius humani afFeftus. Nam, ut dicit Boetius in tertio Fbro
Confolationis, "mentibus hominimi eft boni naturaliter infertacupiditas, ut ne quifquam a'iud
cupiat quod non fit bonum, fi non eum ad falfa devius error abducat." : Et cum dicat
Philofophus, etiam et Sandlus Thomas in primo libro Traftatus predidi, quod virtus cujulque
rei efle deicribitur quas bonum facit habentem, non poteil: homo, qui folum bonum appetit,
virtutem pofle non appetere, nifi errore feduftus ; quo fequitur quod unus et idem eft finis
legis humans et humani appetitus, videlicet virtus, qus hominem reddit bonum, etj qus
bonitas eft humana, de quo fine loquitur Philofophus, in fecundo et tertio Metaphys. cum
dicat quod finis et bonum convertuntur. Sed hie finis non eft finis ultimus quo hominem |ducit
appetitus ejus, nam ad ulteriorem finem quam ad iftum conftat hominem efle creatum, cui
naturaliter ineft defiderium quod neque virtute, neque bonitate aliqua qus hie poterit adipifci,
aut ullis hujus mundi commodis poterit fatiari, nam omnia hsc licet homo uniis in folidum
poflideret, dum fecuritatem ea retinendi ipfe hie habere non poflit, animus eju' quietari non
poterit ab eftu et defiderio ulteriori ; nee tamen defiderii motus in infinitum ]irocedit, quia
tunc inane eflet illud conditum, cum infinita pertranfiri non poflint; neque repleri pofle
hominis defiderium diflidimus, cum dicat Propheta, " Oui replet in bonis defiderium tuum."
Sed quodcumque eft illud quod hominis replet defiderium, hoc profedo finis eft ultimus
appetitus humani, et hoc eft finis quern querimus, nee ad hunc finem hominem fuifle plaf-



PARS PRIMA.] De Nat lira Legis Natiirce.



Ill



matum finimur dubitare. Hunc igitur finem qiiis fit omni conatu perfcrutemur et quce lex
nos illuc ducat non pigeat fcilcitari. Boctius vero in predifto tcrtio libro talitcr affatiis eft.
" Oninis mortaliuin cura quani multiplicium ftudiorum labor excercet, diverfu quidem calle
procedit, fed ad unum tantum beatitudinis fiiiem nititur pervenire : id autem eft bonum quo
quis adepto nihil ulterius dcfiderare queat." Ha;c ille. Et quid fit ha;c beatitudo ipfe
ibidem diffinit dicens, " Liquet efle beatitudinem ftatum bonorum omnium congregatione per-
fecftum." Quid tunc amplius defiderare pofiit homo, cum ipfe obtinuerit omnia bona ?
Sanftus vero Thomas in prediifto primo libro dicit quod " beatitudo eft ultimus defideriorum
finis." Numquid tunc ipfa eft finis ille ultimus quem querimus, quo replet Dominus omne
hominis defiderium ? Invenimus jam profedio ultimum finem quo tendit et quo faturari
pofiit omnis hominum appetitus, beatitudinem videlicet, qux- ut dicit idem Sandlus in tertio
libro traftatus predifli, "in fola vifione divina confiftit." Sed ad hunc finem attinger; non
poteft homo per legem naturae, quce circa adeptionem virtutum omnes vires fuas confumat
hie in terra, dum finis ifte non nifi in coslis poterit reperiri ; illic enim non alcendit lex
naturas, qua; ultimos fui termini limites fixit hie in terra, dicente etiam Domino, quod, " nemo
afcendit in ccelum nifi qui defcendit de cct;lo,"fed Lex Divina, cui natura: legem fuperius diximus
efie fubjedam, de cceIo defcendit. Quare ipfam folam elTe credimus quK illic nos conducere
poterit, quam nos Dei providentiam fuperius nominavimus ; Providentia; namque nomine
totam Legem Divinam dicimus tam Novi quam Veteris Teftamenti, ficut " dileftionis "
vocabulo Apoftolus plenitudinem legis defignavit ; et licet non fola lege fed potius gratia ad
beatitudinem perveniatur, dicente Apoftolo, " Gratia Dei vita eterna," tamen cum Providen-
tiam legem Dei dicimus, Divine gratis dudum et opem, ficut et Divina; Providentia;, ab hac
conclufione minime relegamus. Hsc lex vero fapientia ilia eft quce attingit a fine ufque ad
finem fortiter, et difponit omnia fuaviter. Dodrix ipfa eft difciplin:e Dei et elecftrix operum
illius; fobrietatem et fapientiam ilia docet et juftitiam et virtutem, quibus utilius nihil eft in
vita hominis. Quare virtutem non habet lex naturas quam non fuxit ab uberibus ejus qua;
contubernium habet Dei, et nos per eam charitatem habemus ad turbas, et honorem apud
feniores ac immortalitatem et memoriam eternam (Sapientia; viij. C°.) Nedum jam invenimus
humani defiderii finem ultimum quem quefivimus, fed et Legem qua finem ilium ampledti
pofiimus et tenere, fi ejufdem legis monita perfequamur?



De Naturd Levis Naturcc.



[^PARS PRIMA.



Cap. XLV.




Duo/unt fines !)iltVitionis agent is per iiitelleiluni.

EC admiretur leil^or fi duos conftituerimus fines concupifcentic'E hiimanae, primum
videlicet et ultimum ; primum virtutem gratia informatam ad quam omni ftudio
pervenire contendimus, uti ejufdem mcrito ad ultinuun finem, beatitudineiii Tcilicet,
tanquam ad coronam et premium pertingere vaLamus. Confimiliter namque ponit fines duos
humani intentus Sancftus Thomas fopius in prediifto libro De Regimine Principum, pofi.ierunt
etiam et veteres qui prinium finem nomine TiAss et fecundum nomine XkcVsk defignabant.
Ut cum quis pro lucre fibi proriiifib ad fignum aliquod fagittaverit, primus ntentionis lua;
finis eft fignum illud ferire telo fijo, pro quo fine arcum parat et cordam, fagittam aptat, tendit
arcum et trahit, ac totum fui coiiaminis niium ita ad hunc finem applicat, ut ulterioris' finis
videlicet lucri, cujus gratia hax omnia fiunt, ipfe videatur quodammodo oblivilci : et tamen fi
fignum ipfe Ia;ferit quo primum finem ipfe conlequtus fit, ultimum finem, videlicet lucrum,
confidenter repetit, pro quo ha;c omnia ipfe tam cedulo operatus eft ; fie finem boni qui ta itiun
virtutibus gratia infiormatis poteft adipifci, videlicet ut homo bonus fit, omnis homo { rinio
intendit, licet errore fepius abducatur, fciens quod, fi himc finem ipfe optinuerit, gratia Divi:ia
interveniente et fide Jefii Chrifti, etiam ulteriorem finem, quem fibi ultimo proponit, videlicet
beatitudinem, quafi ex merito confequetur. De hiis duobus finibus loqutus eft Pfalmifta, cum
dixerit, " Qui pofuit fines tuos paccm." Nam per primum finem, videlicet virtutem, adquiritur
pax cjUcT in via poterit nancilci, et per fecundum pax fempiternapofiidetur in pa.ria. Similit t
et Apoll:olum de hiis duobus finibus loqutum fuifie cenfetur cum dixerit, "Nunc autem literati
a peccato, fcr'.'i autem faiti Deo, habetis fruiflmn veftrum in fanflificationem, finem vero
vitam eternam." (ad Romanos vj. C°.) Nam virtus, quam primum effe finem diximus, fruetus
eft quo boni fumuset fantli, et beatitudo, quam ultimum finem pofuimus, vita eft eterna : lifte
namque finis ultimus eft, finis ille de quo Philofophus dicit quod agens per intelleiftum
propter finem operatur. Et hos ambos fines docuit Dominus in Evangelic quando in mupte
pro virtutibus beatitudinem ocfties repromifit. Et licet beatitudo quam appetit homo fit
ultimus finis ad quem eum ducit Lex Divina, non eft tamen beatitudo ilia finis ultimus legis
divine, qui in Deo confiftit, in quo nihil eft quod non fit Deus ; fed ipfemet Deus finis
eft legis fuai, et principiinn fine principio, et fine fine. Sed quia legem natur.-e c mi Divina
gratia ad finem primum humani defidern, videlicet ut virtuofus fiat homo quo et bonus,
oftendimus defervire ; et legem divinam ad finem ultimum humaifi appetitu;, videlicet
ut beatus fit homo, a Domino effe collatam ; quid ex hiis duobus finibus jam refultat
videamus.




PARS PRIMA.] De NatM'd Legis Naturce. 113

Cap. XLVI.

Hie ojlendit TratliDis qiiali fubjeFiioue Lex Natiuw Legi Divin.e fiibrogetur.

^ANCTUS THOMAS, \\\ predido prinio libro De Regimiiie ]^-incipum, dicit
quod tanto eft omne regimen iublimius, quanto ad finem ultcriorem ordinaiur ;
et feniper invenitur illc ad quein pertinet ultimus finis imperare operantibus
ea qua; in ultimuni fincm ordinantur ; ficut gubernator navis ad quern pertinet navigationeni
difponerej et ejus eft cura ultimi finis navis, videlicet ut ipla perducatur in portum, iniperat
fabro qui navem conftruit et reficit ejus collefa ; et miles imperat fabro qualia irma ipfe
fiicere debeat, et qualiter defedus, fi qui in faClura eorumdem acciderint, ipfe delcat refor-
mare. Sic et gubernatores ac restores in lege Divina, qua; ad ulteriorem finem ordinatur
quam lex humana, imperare debent gubernatoribus et reftoribus in lege humana, et eorum
defeftus, cum fuerint, corrigere et facere emendari. \r\x.z carptim colliguntur ex fcriptis
predidi Sanifti Thoma: in predi6to primo libro et in aliis fequentibus libris traftatus predicli
Similiter et Philolbphus in primo Ethicorum dicit, quod ars architeftoria eft omniun
aliarum preceptiva. Tanien eadem apertius multo docet ille magnus legifiator Moyfei
Deutron. xvij". C°. fie dicens : "Si difficile et ambiguum apud te judicium efie perfpexeris
inter fanguinem et fanguincm, caufam et caufam, le'pram et non lepram, et judicum inter
portas tuas videris verba variari, furge et afcende ad locum quern elegerit Dominus Deus
tuus, veniefque ad Sacerdotes Levitici generis et ad Judicem qui fuerit illo tempore, qua;res
que ab eis, qui judicabunt tibi judicii veritatem, et facies quodcumque dixerint qui prefi.mi
loco quem elegerit Dominus, et docuerint te juxta legem ejus ; fequeris fententiam eorum, nee
declinabis ad dextram vel finiftram." Ecce quomodo lex quas ad ulteriorem finem ordinatur
legem regit qua: ad primum finem dirigit, et recftores legis divine redores humana; leo-is
dirigere precepit lex divina ! Sic ftiperiora quxque inferiora gubernant, fie celeftia terreftribus
virtutes miniftrant, ccelum terram irrigat et germinare facit, fie rationabilia brutis imperant,
fentientia utuntur vegetantibus, et ab inanimatis vegetantia nutriuntur, ut non fit ymum
aliquid quod ftiperiori non fuccumbit, pra^ter temerarium hominem qui ftia iniquitate la;pe
deierit et conturbat ordinem univerfi. Ouare cum non polfit lex humana, neque judex
fententiam per earn diftans, legis Divina; preterire mandata, necefiarium fore videtur judici
feculari, ut ipfe in Divinis legibus fit expertus et in rebus dubiis decretum fequatur Summi
Sacerdotis, cum fecundum legum ipfarum cenfuram ipfum femper formare oporteat de retum
fuum, nee eifdem ei liceat in aliquo contraire. Quare et Leges Civiles dicunt, quod jurifpru-
dentia eft Divinarum atque humanarum rerum notitia, jufti atque injufti fcientia, quia profefto
leges non intelligit humanas, qui omnino ignorat Divinas. Nee ob hoc exigitur ut judex
fecularis fciens fit ut theologus in Divinis ; nee ut fubditus in temporalibus fcientiam



T - fl.^l



.-. -''si



114 • . De Naturd Legis NattiJ'a. [



PARS PRIMA.




habeat in legibus humanis perfeftam, ut judex qui de eifdem legibus judicabit, quamvis
ignorantia juris neminein excufct ; fed fufficit fubdito ut precepta Icgis agiiofcat, ficut et
fervo voluntatem domini fui, remancntibus apud legis peritos altioribus legis facramentis :
(ic enim f;vpi} meritorie magis per minus fcientes, quam per peritiores legibus obcditur.



Cap. XLVII. i

Finis.

jr;|X finibus legum quos ofliendimus plenaria omnium qux qua-iivimus jam refultat
agnitio : videlicet quali lubjeftione Lex Natura? Divinx* Legi fubrc^atur, et om-
^^^^^^ nium legis natura; virium fumma exinde penitus denudatur. Qiiaie modo cum
finibus illis huic operi finem imponimus, et de Legis Nature Naturu claudimus hunc liliel-
lum, proteftando iempcr quod, licet nos in hoc Tratftatu fepius Legem Naturae non inLmii
extulimus preconiis, non in hoc tuit aut eft intentionis noftri' conceptus, quod lex ilia, jam
originalis juftitias viduata prsfidlo, fufficit, aut unquam fic deftitiita fufficiebat, juftifi:ar ;
hominem aut a6lus ejus, ut meritis legis illius, qua^ tantum naturalis eft, merer! poilit homo
lupernaturale premium, aut aliquid fine gratia facere quo promoveretur ad vitam eternam. E:
fi quid huic contrarium nos fcripfifte in premiffis ab aliquibus cenfeatur, ab ignorantia:
nebulis hoc prodiit, et non a noftraj beneplacito voluntatis. Qiiare fi quod tale fuerit,
(quod abfit ;) illud jam revocamus, fubmittentes nos tarn de prasmiftis, quam in omnibus qua:
in hoc opufculo (cripfunus aut fcribemus examinationi Ecclefiie ejufque judicio et ceniura'.



Cap. XLVIII.

Continiiatio hujus Tratlatus ad fubjequentem.

;EC admirentur premilTa legentes quamquam eorum Audor, qui tantJE difficuitatis
queftionem difputare conatus eft, quafi affumpti operis fui immemor tarn morofe
inftitit indagini legis qua; earn diffinire fufficiat. Ncque eos moveat quod
peregre profefturus quifpiam eo magis accelerat gre/Tus fuos, quo prolixius iter fibi reftat vel
difficilius peragrandum. Nam artifex tarn pracceps negligens ve non eft ut opus ajgrediatur
aliquod, donee inftrumentum quo illud fiat preparaverit, aptaverit que fabrics juam ipfe
mente geftat. Sic et premiftbrum fcriptor, opificis modum fequtus, non prius argumentorum
molimina aggredi aufus eft, quam Legem qua ea recite librari dilcuti quoque poterunt
adinvenerit : qua jam reperta, ipfe ad predidta; dilputatioms acies iecurus progreditur : alium
fuperinde, qui De Jure Succedendi in Regnis Suppremis intitulabitur, exordiens fic Libellum.






liijhnti dupt vt a>n(htiut^'^
h\<* ex 11 V ui j u Y io p ("2 to '^







unci



.^Lj











\\':




J? K



SECUNDA PARS



VIDELICET, DE JURE SUCCEDENDI IN REGNIS SUPREMIS.

JuSTJCIA ELIGITUR ET CONSTITUITUR JuDEX [N' CASU I'ROPOSITO.




iREPOSITA queftio, cujus folutionem querimus, trium Competitorum de
Jure fuccedendi in Regno uno contendentium caufam exponit. Et nos
Legem qua folvi potcrir queftio ilia, et hujus caukt fedari litigium, Trac-
tatu non modico pandimus jam finito. Judex tamen cujus decreto ha'c
fieri poterunt nondum eft repertus ; et quid proderit edificium conftruc-
turo fecuris fine fecante, aut fiirra fine trahente in ea ? Artlfexeftqui domum talibus fabricat
inftrumentis. Non magis veto opitulabitur lex contendentlbus, fi non aftit ifquitatis cenfor
qui legis regulis lites icit fopire. Judicem igitur adire hujus caula- partibus necefTe eft, fi
pacem quam quarunt veritatis revelatione confequerentur ; iolus namque Judex eft qui
audloritate abfconditas referare poterit veritates, et legis cenfiara litigia referare. Igitur quis
Judex competens in hoc certamine eligi poterit, jam qua;rumus. Leges Civiles dicunt quod
jufticia eft conftans et perpetua voluntas jus fuum unicuique tribuens ; qua vero unicuique
jus fijum tribuit, et contendentlbus hiis jus earn tribuere pofie non ambigitur. Judex quoque
Juftitia eft, nam judex qinfijus diceus dicitur, et hsc jus dicit, cum ab ea, ut dicunt Leges
generaliter, jus dicatur ; ipfa profeifto judex eft omnium afluum humanorum a Summo et
Omnipotente Domino conftituta. Unde potentior ea, aut in hac caufa noftra aptior, nequit
Judex aliquis cogitari ; nee ejus potentia; obftat quod feminas a judiciali officio legibus repel-
luntur ; nam licet nomen JiiJIicia genei'is fit teminini, ipfa non eft femina neque fexus
feminini, in virtutibus namque ficut nee in fpiritibus reperitur fexus. Jufticiam igitur ademt
Partes predid:^, et ut earum litem fcntentia iua dirimere dignetur poftulent cum effe(;;u.
Hoc igitur agere, fano confilio fretx", mature properabant, ad eamque venientes pronx' in
terra, hiis verbis ipfam alloquuta; fimt ; "O Judicum maxima, cui Dominus nedum, ut
homini, regendi orbem, fed ec ipfum homiiiem politice regere contulit poteftatem, compatere
mundo fub queftionis noftrae nebulis oberranti et velut turbido mari tenipeftate non minima
concitato. Serena mentes hominum queftionis hujus ignorantia tenebratas decreto tuo, hujus





■^^• - ^f'H


) f!',Oh.:;


i.'.'u-A'Mtii


......l,;j|


. -■■.ilvr



:u;!u]



ii6 De Nat lira Legis Natiircc. [



PARS SECUNDA.




ambigui referans veritatem. Eya, eya, Veni et judica caufam noftram, ac fententia tua
diffinitiva litem hanc diilblve. In tc cnini confentinuis ut judicem, et luijus cauhc confti-
tuimus te cenforem.-" Juftitia tandem benigna hax mente complcdens, ac tumultuanti
mundo fub ignoranti.L' hujus caliginc pio conipaciens afteftu, incolarum etiam regni quod
jam petunt partes predidcf calamitate compunda, dum eos fub earundem partium evaginatis
enfibus cernit formidine contrementes, judicii onus in hac cauft fuper fe gratanter fufcepit,
et pronunciato primitus pro fua jurifditftione, terminum partibus ad fuas peticiones in forma
juris preponendum judiciorum more, alTignavit. Ouo adveniente, ipfaque in loco ad hoc
deputato pro tribunali fedente, partes antedidcX', Filia videlicet, Nepos, et b'rater Regis coram
ea perfonaliter comparentes, finguli hereditario jure Regnum defundli Regis fibi adjudicari
petierunt. Et primo b'iliu Regis Judicem alloquendo taliter exorfa eft.



Cap. II.

I
Titiihts FilLf Regis.

RUDENTISSIMA Judicum, Reftrix orbis terrarum, illuftriftimus olim Princips
Ailiriorum Rex, totius Afia; Monarcha Majoris, dominus et pater mens non
recognofcens in temporalibus fuperiorem, filium non habens in fata deceftit, me
que folam filiam ejus totius regni fui reliquit heredem, quod, renitente natura, filius quern
fuderunt vifcera niea, et jam adeft coram te molefte ferens, me exclufa, Regnum invadere et
ut proprium poffidere, quin verius ufurpare, aufus eft. Similiter, et quod majus eft horren-
dum, patruus m.eus etiam jam te coram prefens confimiliter michi injuriatus eft. Ipfe i ec
filium meum patitur Regno predidto titulo meo aut avito jure gaudere. Quid igitur juris fit
in hoc cafu, nos tres aflenfu mutuo petimus, ut tua dignere fententia diffinire. Omiii
revera eflet miraculo mirabdius, fi Nepos ex filia, vivente matre, in avi fui patrimonium, ipla
exclufi, fuccederet ; fed monftro adhuc fimilius foret, fi, defundii filia et ejufdem filiit fili'^j,



Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 17 of 87)