John Fortescue.

The works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) online

. (page 23 of 87)
Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 23 of 87)
Font size
QR-code for this ebook


ha;c ignorat ; reniinifcitur tamen qualiter in libro Numeri, xxvij. C". fcribitur, quod fili^e
Salphat, qui fuit de femine et tribu Jofeph, acceflerunt ad Moyfen dicentes, " Pater 'lofter
mortuus eft in deferto, nee fuit in feditione qua- concitata eft contra Dominum fub Choie, fed
in peccato iuo mortuus eil ; hie non habuit mares filios, da nobis poftelTionem inter coi natos
patris noftri." Retulitque Moyles caulam earum ad judicium Domini, qui dixit id eum ;
" Juftani rem poftulant filia; Salphat, da eis pofleftionem inter cognatos patris fui, et ei in here-
ditate fuccedant." Per harum filiarum petitionem impiicite edocemur, quod fi pater tirum
in feditione predicfta morti adjudicatus fuifiet, ut fuerunt omnes confcii et rei feditionis illius,
quo eorum heredes inhabilitabantur ad omne hereditamcntum, etiam nee filia' Salphat lere-
ditario jure aliquid poftulare potuifient per medium patris earum, licet filia; illas defcenderint
de Jofeph qui filius erat Jacob, cui et femini fuo, ficut et Ifaac et Abraham, tota terra (?h; naan
erat promilTa a Domino. Nam ut in tertio et quarto libris Regum legitur, quotiens Ijominus
judicabat aliquos de regibus Ilrael per ydolatriam alia ve flagicia Indignos amplius regnare, eos
que punivit ultimo fupplicio, filii eorum in regno illo nequaquam poft eos fuccefferunt Sic
namque a regno illo excludebantur filii Nadab, qui fuit filius Jeroboam, filii Hela, qiii fuit
filius Baze, filii etiam Zambri, et filii Joram, qui fuit filius Achab, ac allorum regum filii quam-
plurium. Ouo dum ipfi exclufi erant a regno patrum fuorum, eo quod patres illi judi^iaban-
tur indigni regno, a fortiori multo filii lUi preclufi erant ad poftulandum regnuni illud jure
avorum et proavorum luorum, progenitorum regum fie conjuntflorum et punitorum ; quo nulli
eorum unquam delude regnurn illud pofliderunt. Ouare et Nepos qui jam cciitendit, dum
mater ejus legis natura judicio inhabilis judicatur regno patris fui, quo ipfe ei iem matri in
regno illo non poteft fuccedere, etiam a fortiori fuccedere non poterit avo fuo per medium
matris illius. Sic quoque in Regno Francia nepos ex filia non fuccedit avo ni d jminiis here-
dibus mafculis a rege collatis, nee in dido Regno Anglia in terris hercdibus mafculis talliatis,
ut fuperius eft oftenfum. Ouare dum nedum racionis difcurfu fed et clariftlmorum exemplorum
evidentiis erudiris, Judicum fcientifiima, nepotem regis qui jam contendit luccedere non pofle



PARS SECUNDA.] De Nciturd Lcgis Natiircc. * 157

avo fuo in regno ejus, Impone ei filencium fentencia tua, ne examen tuum ipfc aniplius jam
inkftet, et judica caufam meam, michi tribuens regnum fratris tnci, quod a Priaia Caula niichi
qui ei fine prole rcgni capaci decedenti in proximo fuccellionis gradu conjunrtus lum,
continuatis caufis firmiffimis cathenatur. Kt noa te tediat, oro, deceptatio niea tanto
delata fermone, quia duni caufam difputo mundi maximam non poflum ego ejus merita
fermone modico refcrare, tempore namque non parvo crefcit quidquid erit magnum.



HIC SEQUNTUR DUPLICACIONES OMNIUM CONTENDENTIUM.
DUPLICACIO FILI.^ REGIS.

Cap. XXXIX.

Judicium in prtmam Pnrentem latum frohat earn non fuijje Legi hlcUur^JubjeLiam.

^^FJ^UNC Filia Regis, fuper hiis qux- erga eam per Filium et Patruum tam argute
Wl ~X^ replicata funt paulilper fufpenfa ftupore, relpiracione tandem modica refumpfit
^2(1^^^ fpiritum et Judiceni fie afflitur. Non te latent, Judicum prudentillima, fentencia.-
fimul et merita omnium qua; fuaferunt adverfarii mei. Nam non ut hominis intelleftus tuus ;
tu namque verfutias omnium a veritate deviantium primo contuitu deprehendis, quo tc fuper
replicatisfolicitare aniplius temerarium forearbitror ; dum et proverbialiter dici foleat, " Non
licet docere Minervam." Replicata igitur ilia gravitatis tua; libramini relinquens, amborum
contradicentium objeiftis fatisfacere conabor unico fub contextu. Eilius quam plurima muli-
erem viro innocencia; tempore fuifTe fubjedtam fuadentia jam invexit, et patruus per mulicris
culpam fubjectionem mulieri fuiile injunc^am ex Divino judlcio in eam lato revelavit. Tunc fie,
fi pro tranfgrelTionis poena mulier fubjedionem luit, ante peccatum ipfam non fuiffe fubjedam
illud judicium tunc declarat. (^^uis equitatis cenfor non aliam reo quam qua;jull;o debita elt
pojnam imponit ? Et fi fubjedio poena non eft, cur ipfa mulieri imponitur pro peccato ? Et
fi poena eft, quare eam fuftinuit fexus muliebris non dum lapfus.'' Ratio reddi non poteft. Sic
ergo ex Divino judicio iupradifto clariftime edocemur, mulierem ante peccatum viro non
fuifle fubjedam, dum pro peccato dicioni viri earn Dominus fie fubegit. Unde et eodem
judicio evacuantur omnia quibus Filius aut Patruus mulierem de jure naturai viro fui.fe
fubjedlam probare nituntur. :



>flA'i



>IH



158



De Natiird Lcg-js Naturct.



[p/



ARS SECUNO/



Cap. XL.
Solum MuUeres Niipt.e Juhdiaitur I'iris judicio Divino.

YpRETF.liEA, licet judicium Dei predi61:am mulieretn viri fubjiciat poteftati, non
^1 ^Ml2 onmeni mulierem, fed folani conjiigatam, poteftati viii judicio illo fuifle fubjeftam
})^ examinis illius circuniftancix- patulo nos uiturniant. Nam dum Adam et Eva
caro erant una, et vir, ut ait Apoftolus, cajnit eft mulieris, dum parens prima caput fuum
dirigere prefumpferat, quod natura; non congruebat, juftitia; equitati congruit ut ipfa pro fua.
praefumptionis culpa deinceps vii'i fui fubjacere regimini artaretur, quam poenam in cuntlar
fuas pofteritatis confimiles virus iccleris illius transiudit. (^lo mulieres foluta ;, qu;e fe viris ui
capitibus minimefubdiderimt, judicii illius involvl cenfura, ut parentem prin-am, qua' fc vn-o
uitro iemel iubdidit, prophanum videturlulpicari. Quare dum ego filia regisnullius conjugii
nexu homini jam conjungor, quo judicii predi(5li non implicor cenhira, lex ilia Eva; et fv xui
ipfius fequuto impofita iiec me viri cujufquam fubdidit poteftati, et per confequens m c a
regionis quam poftulo imperio me propellit. i liis, ut meaj difceptationis termino, refpondt ant
Kilius et Fatruus, ft fuppetat virtus. Nam auditorium iftud pro hac lite non proponj nieis
queilubus amplius molell-are.



DUPLICACIO NEPOTIS.



Cap. XLI.




Hie oftendit Filiiis primum diEfum Matris J'li.e ejfc Julutum per Patruum ejus. I

5 TEC audiens Filius et quafi in yronicam prorumpens vocem ait ; Confumpta' jam



\h^'\ S ^'^^ cerno omnia tela matris me-a;, dum tam exilia frivola quoque, falva pace
^^^, ejus, ipfa premit in fubfidium caufs fua;. Duo etenim funt qux- ipfa condipit,
fed verius conjefturat, a prelibato judicio refultafte ; unum, mulierem judicii illirs cenfura
viro fuiffe primitus fubjedam : alterum conjugatas folas fub obediencia viri illud judicium
vinculafle. Sed quid hiis duobus ftolidius ymaginari, majus ve veritate diftb uim poterit
cogitari ? Horum tamen primum, antequam illud mater premeret, per patn um ejus in
replicacione fua penitus vacuatur, dum oftenderet ipfe evidentiis clariftimis pro deferta
obedientla quam viro mulier debuit judicium illud prodiifle. Quo edocetur quod non fen-
tentia ilia mulier viro fubjicitur, fed quia ipfa, antea viro fubje<5ta, ejus prelacioni recalcitravit,
priftina ejus fubjeclio fententia ilia majus folito ei inculcata eft et aggravata ,• non tamen nova
fubjedlio injunda eft ei, led veteris qualitas jam mutatur, ut ijuit primo libera tuit et



PARS SF.cuNDA.] De Naturci Legis Nnturcc. i^c^

voluntaria, mulieris arbitrio rcgulata, jam fafta eft ei necefniria quodainodo et penalis, viri
arbitrio regulanda. 'I'anien ut ifta clarius emineant, etiain ea qu;u fccundo comecit gcnetrix
mea, libet qua'dam in hac concertatione etiam L-t in priori Traiftatu digella itLruni rurninarc,
ea que parumper trad:are litjuidius.



Cap. XLIJ.

^laiitate et non Siihjlancia diverfificatur J'nhje^io Mulieris pojl feccatiim a fuhjetUone

ejus natifi all.

;||'' - '"N priori Traftatu oftenfuni eft virum luper feminani et cunCtas creaturas mundi
^^ hujus a primi hominis conditione prelatiam habuifte, quam San6tus Th mias, in
S^ Prima Siimms, Qiieftione iiij" xvj. Ai ticulo iiij", dominium appellat. De quo
ipie etiam in tertio iibro De Regimine I'rincipum lie fcrihit ; " Si loquaniur de dominio prout
importat officium confulendi et dirigendi, illud naturale poteft dici, quia in ftatu innocencia;
hoc fuiftet. Et hccc eft fententia Auguftini in XIX Iibro De Civitate Dei. Unde illud
competebat homini in quantum hom.o eft animal fociale et politicum ; talem namque focietatem
oportet ordinarCj et in hiis qua' lunt adinvicem oidiiiata oportet Temper efte aliquod priinum
et dirigens, ut Philofophus tradit in primo J^oliticorum ; et hoc oftendit ratio ordinis." h.t
poft pauca, " Ideo fecundum banc confidcracionem dominium hominis hiper hominem eft
naturale, et eft in angelis, et fuit in primo ilatu liominis." Hac ille. Et in eodem trartatu,
Iibro 11' ipie (Ic dicit ; " Sciendum ell: quod ex duplici parte regimen politicum prepijuitur
regali. Primo quidem ft referamus dominium ad ftatum integrum humana; nature, oui ftatus
innocentia- appellatur, in quo non fuilFet regale regimen, fed politicum, eo quod tunc non
fuiflet dominium quod fervitutem haberet, led preemmenciam et iubjec'tionem in difpunendo
et gubernando multitudinem lecundum merita cujufque : ut ftc vel irifluendo vel recipicndo
influentiam quilibet efl'et dilpofitus fecundum congruentiam fua natura." Ex quibus verbis
erudimur quod tempore innoccntia humana fuerat prelatia, quod ipie dominium vocat,
importans officium confulendi et dirigendi, fimiliter et lubjedio. Sed dum tempore illo non
fuerunt homines plures quam vir imus et mulier una, dum mulier ilia prelatiam illam tunc
non habebat, virum earn tunc habuifte hefitari nequimus. Superius quoque nos, limiliter et
patruus fupradidus, oftendimus, nedum ex Sacra: Scriptura fentenciis, fed et ex evidentiis
clariftimis et dic^amine rationis, mulierem femper naturaliter viro fuifte fubjeiftam. Ex juibus
omnibus lucet, qualis hac mulieris lubjeitio fuerat, ea non dum Ipreta. Nam, ut ait Sanchis
Auguftinus (xiiij. Lib. De Civ. Dei), in Paradifo ante peccatum affuit homini omn- quod
voluit volimtas bona, et defuit omne quod animum feliciter viventis oftenderet. Voluit
ergo mulier fubje(5tionem quam in Paradilo ipia habuit nondum peccatrix. b't cum nichil fit
volitum quod non dileiilet, delectabilis tunc erat el fubjedio ejus ; et quam deleclabilis ipfa



•iA"!



" ".'':b



i6o De Natiird Legis Natui'cc. [pars secunda.

tunc fuerat, etiam ex fupradiftis patefaftum eft. Nam deledtare quempiam magis non poteft ■'
aliquid, quam per influentiam in fingulis dubiis agnofcere veritatcm. Nee optabilius quid-
quani efte poterit quam alterius diligeiicia et opera in omnihus tute dirigi, nee ambiguis
aliquibus agitari, et ardentius aliijuid non glifcit animus hominis quam illud explore ipiod
ipfemet naturaliter concupifcit. Singula Hkc ante peccatuni operata eft in muliere naturalis
fubjeftio ejus ; ut ex fupradiftis patere poteft confideranti. Pudeat igitur dicere fubje(51:ionem
banc in peccati pccnam mulieri fuifte injundlam, cum piniire non poterit quod fie omnis
neicium eft masroris. Sed profefto poenam mulieri intulit judicium prelibatum, dum pro
peccato illud in eam promulgatum eft ; fubjeiftionem namque, qua fie deleCl;al)atur mulier,
judicium illud fecit efie moleftam, dum neceftariam eam efte fanxit mulieribus omnibus con-
jugatis et folutis. (^lid tajdere magis poterit quam libertate privari, aut falHdire amplius
quam deftitui proprio arbitrio, et arbitrio fubjici alieno ? Cruciari etiam oportebat mulierem
qua fub minis tremere cogebatur, quai antea tantiy gaudiis fruebatur. Dominus t nim quafi
dans minas dicitur ; quare mulieri minari poteft vir, cum dominus ejus conftitutus fit, quo el
pcenas inferre. Hsec omnia judicium prediftum in muliere operatum eft. Pcenam igitur
non modicam illud mulieri inflixit, dum nedum tot deleftabilia, qua; fuperius recitantur, fibi
abftulit, fed et eam tot incommodis circumcinxit. Sicque jam evidet, quod fubjetlio
muHeris, qucE ei dudum fuerat optabilis et jocunda, modo per judicium iftud amariftlinis
circumftanciiseft refperfa; circumftancia; namque, ut dicunt Leges, qualificant aflus hominum.
(^ualificatur vero mulieris fubjedlio hujus judicii cenfura qualitatibus amarifiimis et moleftis.
Dignitatem viri hoc judicium potentia auxit et honore, fed mulieris fubjeiftioncm obedientia
arcius quam antea compreftit. Oualitatem attulit fubjedioni mulieris, fed nichil abftulit a
priftina fubftantia fubjec5tionis ejus ; veterem fubjeftionem confirmavit, fed novam ei penitus
non injunxit.

'1
Cap. XLIII. , |

Mulier es nedum mar it at. t Jed et Joint. e femper Jubduntiir Vir is.

I
Vfl^^JTHECUNDUM quod afteruit Mater non minus quam primum meretur reprehendi.
^K'^W^ Dixit enim judicium prelibatum folas conjugatas mulieres virls fubjiigalTe. Sed
^>S%'^^ quid opinione iftiireniotiiis diftat ab diftamine rationis ? Nonne oftendimus nos
muliebrem fexum in generis humani initiis plafmatum effe fexui virili fubjeftum : Unde
dum mulier prima dirigere virum prefumpfit, ipfa fui ftatus gradum in ordine univerfi
tranfgrefia meruit pcenas prsdido judicio diffinitas. Quid tunc peccavit conjug.um, ut
illud fui complices graviori folito farcina oneraret } Non peccavit illud, fed muliebris erai
fexus qui deliquit. Quo conjugatas et folutas pcL'na una paftim merito jam involvit ; a vicio
namque errantis fexus erupit peccatum mulieris, et non a matrimonii lacramento. Nam etfi



PARS SECUNDA.J De Nciturd Legjs Natu?'ce. i6i

mulier prima peccatrix conjux non fiiini't, folitaria ejus vita earn non defendifTet a prefump-
tionis fua; crimine, nee a poena qiiani meruit pro eoJem ; quo pcccato illo non fojdatur
matrimonii ordo, quamvis iliud luat omnis mulierum fexus ; pcena etenim Temper delinquentem
perfequitur, ct non punit innocentem ; quare matrimoniuin, quod iniiocens fuit a crimine
pareutum primorum, immune etiam perfeverat a pcena qua; eos pro eorum crimine cruciavit.
Abfit igitur aiiquem ita defipere, ut tantiim mulieres nuptas putet judicio predicio vel etiam
lege naturae viris fuilTe fubjedtas, cum matrimonium feminas iibertate potius ditet quam
humiliet fubjedlione. In fociam recipitur mulier omnis cum nubat et nunc^uani in ancillam.
Ouare Adam uxorem fuam fociam vocans, allocutus de crimine fuo,ait DominOj" Mulier quam
dedilli michi fociam dedit michi de ligno et commedi." Quo fit ut fi ante fponfalia mulier
ferviat viro, copulata deinde ei conditionem fuam mutat, ejufque efficitur confors cuju? antea
erat ancilla. Nam fic mulierem honorant nuptia; ut poll; earum contraftus milieres
honoribus virorum quibus maritantur femper refplendeant. Sic Hefter paupercula, AfTueri
regis nuptiis tradita, facta eft maxima mundi regina. Sic et omnis mulier Regi nupta Regina
efficitur, Duci copulata Ducifla, ComitI ComitilTa, et fic de aliis ftatibus univerfis, dicentibus
Legibus quod mulieres clarefcunt radiis virorum fuorum. Nam fi uxores alia fubjeftione quam
fociali, qua,' civilis appellatur, humiliarcntur fub viris fuis, ftatus earum inequalitas humilitas
que eas verecundia quadam retralierent a thoro miftifque amplexibus virorum fuorum ;
quod matrimonii facramento minime conveniret. Ouare non legitur nobili nuptam deinceps,
etiam inter Barbaros, ancillari. Neque Deus Pater Fili Sui Matrem nuptiis tradidiflct, fi per
eas ipfa extunc fuilTet minus quam antea honoranda. Nee mulier qui'vis a conjugio foluta
a viri abfolvitur poteftate, quia etfi fub paterna dicione non remaneat, obedienciam ejus qui
patriam fui incolatus fuppreme regit ipfa non evadet. Ouare folas conjugatas mulieres viris
effe fubjedlas nephas eft putare.



Cap. XLIV.

Hie ojiendit jententiam Divinam repugnare opinioni Matris.



S0iC




iRETEREA fententia Divina erga mulierem lata bifaria fuit et bifacuta ; quia
earn non tantum prefata fubjeiflione comprelTit, fed eani erumpnis multiplicatis,
pariendi doloribus, mancipavit ; qua; pcena cundas indiftinfte mulieres gra"at,
non dillinguens maritatas a folutis. Quare tunc ejufdem fententia; pars altera ad univejfas
mulieres, ut ilia, extendi non debeat, caufi non fentitur, cum neque conditionata modificatiVe
ifta fuerit, fed, ut prima, verbis puris prolata limpliciter. Et dum conjugatas et celibes eadem
caufa pares fecerit in crimine, verifimile non eft tantum Jud^cem, qui omni a;quo arbiter eft,
eas in pcena difpares judicafte, aut prolem, quit; non nifi in parente peccavit, acriiis pro peccato
illo cruciare quo ipfa facramento matrimonii fuerit infignita. Neque enim taliter pro Ade, qui

1. .V.






'',*.;u JiSr::



^■'-■■■:'J



1 62 De Natu7'd Lcgis Naturce. [pars secunda.

conjugatus erat peccato, Judicis illius fcntentia pervagavit, cujus filios maritatos et non mari-
tatos confimili laboris pa-na; ct fudoris efl'c fecit indiffcrenter obnoxios ; \'ere nee in ferpentis
genimiiie, quod cum omni mulieris feniine helium intrac5labile gerit, fententia predifta hujuf-
modi diveiTitatis modum operata ell. (^"'"'^ tantam difcrcpanciam feu vcrius iiicouvenien-
tiam in tanti Judicis cenfura fuifle dicere, ve! faltem opinari, non minoris eft imprudencia;
quam pudoris. Qualem quoque dominum mulieris Divina fententia viiuun conftituit, quale
fit dominium ejus, qualiter que illud difterat a domiifio quod Sandus Thomas dicit hominem
tempore iiinocentiie habuiffe, jam expedit perfcrutari.



Cap. XLV. ■

Sljialiter dominiuw quod propter peccatiim J'iro datum eft differ t a duminio quid erat

Tempore ln>iocenci.e.

^*<OMINUS enim, ut fuperius eft dicflum, quafi dans minas per ethimologiam nomi-
_.,,,., .jatur ; mina,- etenim funt futurarum ncenarum conditioiiale judicium, ut, fi is
g|-^^% cui minatur non faciat quod injungitur ei, pttnas iple fubeac {\Vi\ (ic ftatutas. Ni n
igitur fine poena domino fubjicitur, dum timere fubditoejus femper necefie fit, etiam ettreme-e
cum delinquat. De cujufmodi dominio Sancflus Auguftinus, C". 1. xix. De Civ. Dei, fie aic ;
"' I^"a6lus eft homo ad ymaginem Dei ut irrationabilibus dominetur, non autem rationabilibus, i
quia ut homo homini dominetur ex peccato contingit." Et fi ex peccato contigit Iujc
dominium quod eft, tunc quid dicit Sandus Thomas dominium aliquod efie laturale i-t
fuifie ante peccatum ? Profedo dominium omnimodo, quo et proprie dic'^tum, import it
dignitatem et pimiendi potei^atem, quo et minas imponendi, et donnnium tale non habint
homo fuper hominem ante peccatum ejus; de quali dominio loquitur Sand-lus Augid1.inus iii
loco predido, quia dominium hujufmodi pro peccato primitus concelTum eft, videlicet viru
fuper mulierem propter peccatum ejus. Sed dominium de quo loquitur Sandus Thomas
licet dignitatem importabat, non tamen poteftatem habiiit contumacem fubditum piniiendi
nee fibi minas quomodolibet imponendi, quo non proprie et onmi modo dignitas talis domi-
nium dici meruit; fed quodam loquendi modo dignitas hujulmodi dominium fuit, cpna vir
potitus eii mulieri honore prefuit et officio eam dirigendi, ut habens ofiicium [in-eft noti
fervo fed libero, dirigens eum ad ejufdem liberi commodum vei comnnuic bonun ; quale
Sandus Thomas in lupradida iiij^xvj'. Oueftione domuiium appellat. Domim etenim
appellantur filii regum et principum, qui folum dignitatibus fulgent abfque jurif lidionis
poteftate. Sic et regina; domina- nominantur, cjuamvis non habeant poteftatem regnicolas
puniendi. Tali etiam loquendi modo Philofophus in Politicis precellentes iapientia dominos
appellat, dicens quod ficut pollens viribus et deficiens intelledtu eft naturallter fervus, fie vigens
intelledu et induftria eft naturaliter dominus. Non tamen femper fapientes dominos neque






CO I



PARS SECUNDA



,] Dc Naturd L,egis Naturce. 163



intellecftu deficientes naturaliter fervos elTe intelligimus, quia de fervis Sanftus Auguftinus in
libro predifto fie dicit, " Niifquani Scripturarum legimus fervum, antcquam hoc vocabulo
Noejuftus peccatum filii fui vindicaret." Sed origo vocalnili illiiis .';_/t'rivi;/i/(5 dicitur, quia qui
jure belli poterant occidi, dum fervabantur dicebanturyifrzi/. Ouare non proprie iiominabat
Philofophus deficientes intelleftu fi;rvos, neque fapientia pollentcs dominos, fed quodam
loquendi niodo. Sic et SanLT:us 'Ihomas, quia quodam modo dirigentes et confi-ilentes fubditos
domini fi.mt, videlicet dignitate et ofTicio, ut iiint dominationes in ordine Angelorum qui
folum per influentiam iiiferiores dirigunt, hujufinodi officiuni dominium appcllabat ; ut patet in
Queftione preditfla, fimiliter et in predid:o fecundo libro De Regimine Principum, ubi dicit
dominium ante peccatum fuifie politicum, et non habuilTe fervicutem, led folum preeminen-
ciam et fubjecftionem ; quo illud prelatia ilia erat de qua in priori TraLliatu locutum efi, quam
Dominus dedit viro, dum eum plafmavit et voluit preefie fingulis hujus mundi creaturis,
qua; prelatia expers tunc erat omnis posna; et minarum. Tamen modo ac lemp''.T manet
prelatia aliter t|uam prius fupra mulierem qualificata, cum ei jam minas fimiliter et in caiu
pcenas tribuat, quo dominii nomen fuper cam ipfa propi'ie jam iortitur.



Cap. XLVI.

Midier Viro Julniitiir dum in aliqua dominandi J'pecie ei ohcdit.

;OST dominium quod viro fuper mulierem a Domino collatum eft conftitutum eft
^/^ ab homine dominium aliud quo homo homini utriufque fexus dominatur, quod
K^J^ politicum dicitur ; non illud quod ante peccatum erat nefcium omnis pana;, fed
aliud quod pcenas intulit omni fubdito delinquent!. Hoc dominium tempore nequilfimi
Cayni in civitate Lnoch, quam ipfe edificaverat, primo fubrepit, quo nedum politicum fed et
civile appellatum eft. Deinde poft diluvium cum Nembroth gigas potenciam fuper homines
ufurpafl'et, ingruentibus ex hoc inter eos bellis, dominium delpoticum emanavit, quo viuT:or
viftum fervitute comprefllt. Ac deinde tempore Nini filii Beli qui primus, ut dicit Sandus
Auguftinus, nomine Regis infignitus eft, prorupit dominium tercium quod regale nuncupatur.
Ac poftca diu, tempore videlicet juhi Ca'faris, puilulavit Romanorum dominium maximum,
quod ex tunc Imperiale vocabatur, quod et politicum efle fimiliter et regale Sanftus
Thomas aflerit in fupradidto traftatu fuo De Regimine Principum. Alia quoque dominia
diverfis nominibus aliis appellata, ut ea qu;i; Philofophus Ariftocrachia, Oligarchia, et J )emo-
crachia appellat, necnon et alia quam plurima, ab inftitutionibus hominum diverfis te.m-
poribus et locis effluxerunt, qux" omnia mulieres ut viros, conjugatas ut folutas iu.j iub-
jugaverunt ditioni, non fexui parentia aut conditioni. Quo mulieres non folum viris pro-
priis, ut Eva Ada;, fed et aliis viris in quorum jurifdiftionibus et territoriis ipft manebant
fubjeftffi funt. Nee per hoc maritatx- mulieres declinare valebant domiiiia maritorum



164 De Natiird Legis Naturce. [par



S SFXUNDA.



fuoriim ; ad differentiam tamen ceterorum dominiorum, quas tarn copiofe invalefceb.int,
dominium viri fuper uxorem fuam yconomicum, et fociale vel civile vcteres nominabant.
Yconomicus enim eft tarn pecuni;f quam frugum et omniuiT. quae poffidentur difpi n-
iator ; difpenfat namque maritus omnia qux poiTident conjugati. Civile autem a civitate
dicitur, non ea quit muris circumdatur, ied ab ea quam Sandus AuguAinus in primo librc
De Civ. Dei fie diffinit : " Civitaseft hominum multitude aliquo focietatis vinculo fociata, di-
quali civitate materialis civitas nominis fui traxit origincm." Similiter et dominium civile ;
unde civile dominium quah dominium dicitur fociale, quale vir quifque habct fuper uxorem
fuam qua; ei, ut fupradicitur, conjungitur ut focia et non iit ancilla ; ex latere namque viri
primi plafmata fuit uxor ejus, ut effet illi collateralis et focia. Sub hoc dominio Aihjicitur
uxor omnis viro iuo, licet ipfa et vir ejus aliis viris fub aliis dominiis ilnt fulijefti. Sed foluta
mulier dominium iiliud yconomicum fubire nequit : et tamen ipfa ab 01 mi dominio non
poteft elTe libera, cum fub poteftate viri vivere omnis mulier juflii fit, et ipie fit conftitutus
dominus ejus; omnia namque quce judicialiter dixerat Dominus parenti prims, non folum
ei fed et omni dixerat fexui muliebri ; quo mulier nulla pcenam Eva; injundam effugere
poteft, ficut nee pa-nam Adie ianccitam evadere poterit uUus homo; quare omnis im lier,
ficut et Eva, fub dominio viri eiTe judicata eft, dum Eva fie fubjici judicatur. Nor ta nen
omnis aut aliqua mulier fub omnis viri poteftate vivere jubetur, nee alicujus viri pottftati
mulier ulla poft Evam judicio Divino diffinite commifla eft; dixerat namque D jm nus
omni mulieri, " Eris fub poteftate viri," et non dixit, " Eris fub poteftate omnis
viri," nee "fub poteftate viri tui," quo folas conjugatas ipfe fubjugaffet; fed ir dif-



Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 23 of 87)