John Fortescue.

The works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) online

. (page 25 of 87)
Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 25 of 87)
Font size
QR-code for this ebook


caput eft Deus Pater." Obedientlam debuit Chriftus Deo Patri, cui faftus eft obediens uique
ad mortem. Obedientiam debet vir Chrilto : fic et mulier viro, ficut et capiti debet totum
corpus hominis. Nam quid eft hxc methaphora, " Mulieris caput eft vir," nifi quod I cut
caput hominis preeft corpori fuo, ita et mulieri preeft vir. Per caput videmus, audinius,
odoramus, et guftamus, a quo, ut dicit Philofophus, ell: omnis fenfus et motus, quo non nifi
ejus direcftione quidquam facit corpus quod fibi extat accommodum vel jocuncum; quare
capiti fingula membra obediunt, et ad ejus nutum fine revifu moventur. S;e et per virum
videt mulier celeftia et terrena, audit addifcenda, odorat deleiflanda, et guftat omi ir. qua? pro
fui ftatus nutrimento expedit deglutiri ; quo fine virilis direcftionis refpeftu mulier nichil
plufquam corpus fine capite operaretur. Ouare, ut ibidem dicit Apoftolus, mulier velat caput
fuum, quo oftendit fe altius et nobilius quam corporeum habere caput per quod ipla rege-
retur; unde earn pudet muliebre caput oftendere, ne putetur fe velle illo capite regulari.



PARS SECUNDA.] De Niiturd Legis NatiircE. 173

Primi namque parentes noftri pudenda membra fua cooperuerunt, ne ipfi membrorum
illorum inftindu, et non rationis motu, concitari ad opus conjugii vidcrentur. Leges Ang!i;t
muliercm iiuptam, non nuptani fed, cuopcrtani viro nominant. Cooperire cajuit niuliebris
pudicitia vult, nefcio qua energia, nifi quud obedientiam quani viro debet niulier Natura earn
excitat hoc figno quafi ejufdeni virtutis oftendere facramento ; dicente ibidem Apoftolu,
"muliereni non velatam etiam orare Deum nee ipia natura docet." Unde cum vir fit
mulieris caput, et corpus caput ilium tranfceiidere monflrLim efllt in natura, muliercm virum
tranlcendere qui eft caput ejus, ita ut per eum nullatenus regeretur, quale eft fuppreme
regnare, non minus efl'et monfti-uofum in ordine univerfi. AuCtoritatem banc apoftolicam
non ideo in medium proferimus, ut per earn, licet fola fufficiat, noftram in hac parte folve-
renius queltionem, quam abfolvit lex natunt, ied ut ea qua; lex natura: rationis difcurfu
peregit etiani Apoftoli aucftoritas comprobaret.



Cap. LVII.

Leges Camniim fortius quam Civiles Mulieres repellmit a Regno.
***'^E13 quia Apoftolus ifta methaphorice tantum, quo non palani fed fub fimilitudinis




„^ quadam umbra, oftendit, oportunimi efte videtur ut, dempta tenebrarum omnium

^^ - 'S'H caligine, ea nobis clarius innotefcant. Quid igitur inde, nullum proverbium dicens,
Apoftolus fenfit manifefte petimus ut revelet. Scripfit vero Apoftolus ipfe, non omni po])ulQ
quibus in parabolis datum eil nofci mifterium Voluntatis vEterna^, fed doftiftimo viro 'I'himo-
theo Epifcopo, ftc dicens; " Docere autem mulieri non permitto, necque dominari in virum
fed efle in filencia" (j. ad Tymoth. ji. C".). Jam vero aperte quam querimus Apoftolus
detegit veritatem, nee proverbium ullum dicit. Si jjnim dominari in virum mulierem non
permittit, profecfto nee fuper virum iple earn patitur tunc regnare, quod ipecies eft potiftima
domiiiandi ; prohibito namque genere, onirics ejus fpecies prohibentur. Kt cimi negativa
confufe neget et diftributive, dum mulieri negatur dominandi faftus, etiam regnandi faftigium
eidem denegatur, cum regnare dominandi fpecies fit fupprema. Qiiid tunc an mulier fuper
virum regnare valeat alias rimari libet Canonum fancciones, cum potilllmus decretorum
Dodor, cujus omnes Epiftolas abforbuit Canonum pelagus, mulierem iuper virum regnare
non poffe, jam clariftlme promulgarit. Et, ne ejus fentenciani mulier declinare fe pofte putet,
Apoilolus fententiam illam fulcimentis duobus tortilfnnis communivit, dum docere midierem
non permifit, fed eam voluit in filencio efle. f^iis dodtor pedagogus ve tarn ieduk docet
ut rex, qui et indifciplinabiles quoique dignis pledit posnis ? Et quis rege (ilencii magis eft
immunis, duin regnicolarum clamores eum vix filere permittunt ? Untie dum mulier docere
non poterit, nee fdentium devitare eam permittit Apoftolus, ipfi nee regnare poterit, et fi
aliter prohibita non fuiflet. Qiiare ut Lex Civilis, etiam jam Canonica mulierem regnare



I- 'i



'74



De Natiird L^eg-'is Naturce.



[par



S SECUNHA.



non finit, fed ha^c expreflius multo fortius que quam ilia muliercm a rcgnandi culmine
eliminat. Ut quid tunc, Mater et Kili, lite h;lc conamini juilicein aiiiplius laccliire ? \}\\-
ufque veftrum caufiv nierita rationis difcurfu detegit lex natura- ; fententias quas meren-ur
caufa; illie leges nedum Civiles, fed et Canonic^ jam pronipferunt ; et judicia qux- in eis
aufcultabitis Divina Lex formavit, dum mulierem fcmper fubeffe viro ipfa precepit, quo t ■
matrem abdicat a regno, et te tiliuni ejus ne per eani fuccedas, dum ipiam fprevit, penitus
repulit et feclufit. Recordamini igitur, confulo, Sandi Auguitini fententiie, qua fic ait,
" Major morbus animorum eft, poft rationem plene redditam, quanta homini ab homine
debetur, femper ad contradiftionem niti ; fi talibus refpondentibus femper refpondere vellemus,
non effet finis difinitationis." ILec ille fecundo libro De Civ. Dei. Ouare dum fingulis qua;
in hoc certamine protuliftis reddita ell ratio, quant.a, ut ellimo, homini ab h imine debetur, ; d
contradicftionem ulterius niti vos confulo evitare, ne prefignato morbo infi i videamini, n^-c
fcire difputationis terminum reperire, reminifcentes moralis Catonis verficuli qui I'l canit,
" Proxinuis ille Deo qui fcit ratione tacere."




Cap. LVIII.

Conclufio dijputationurn et vudus Juilicis J'e ad judicandiUH difpo>ie>itis.

*0X Filia Regis hire audiens taliter locuta eft. Non, ut conjicit patruus meus, hiis
K qua: ego propofui rationibus fuis eftti fufpicor fatisfadum ; tamen Judicis i oftri
prudentiam, quas omnium propofitorum ac totius cauft hujus merita perlj icue
intuetur, confiderans, ne gravitatem ejus noftra; difputationis tedeat protelatioi ego amcdo plus
in caufi ifta replicare non propono. Oualiter et ImHus ejus fe effe tafturum time talius eft,
quo et Patruo non relinquebatur materia amplius replicandi. Ouare et Judex terminum alium
in eodem loco partibus predidis tunc prcfixit ad audiendum luper premilfis judicium (unmet
fententiam diffinitivam ; adveniente quo termino, et Judice predido in loco ftatuto kdente,
pro tribunali partes prediifta; perfonaliter comparuerunt, et quilibet earum inftanter petiit
fententiam pro fe reddi. Intervallo deinde non magno Judex filens, vultu ad yma dimiljlo, et
quafi fpiritus fuos ad interiora recolligens, demuni pauliiper occulos erigens modefto eloquio
fic exorfus eft.



Cap. LIX.

Judex prima ojlendit qiiomodo Mulier Juhurdinata efi Viro in ordine Univ rfi.

^'UM fummam Dei potentiam, qua mundi hujus machinam et omnia ejus cor.tenta
ex nichilo in efle produxit, profunda mente conl'picimus, Ejulque fapientiam, qua
^/(| Ipfe tot bona tarn pulchra tot fpeciebus et qualitatibus diverfa quse mundura
replent condidit, eadem mente rimamur, admiratione non minima humiliamur. Sed cum



PARS SRCUNDA.] De Natiird Lcgis NaturcV. 175

ejus bonitatem qua Ipfe omnia tali conftrinxit ordine, ut ad ejus laudL-m et gloriam, hominis
quoi|UL- honum, onincs crcatur;tj ilhu fnigulos niotus ct curfus fuos luiiforniitcr dirigaiU et
confuniment cerninuis, nun niiiioris adniirationis cuinulo Deum beneiiicimus et huuiamus.
Moc ordine concordant calida cum frigidis, arida cum humidis, gravia cum levibus, maxima
cum minimis, yma cum fummis. Hoc ordine preeft angelus angelo, ordo ordini in regno
caslorum, liomo homini, heftia beftia-, avis avi, et pifcis pifci, in terra, acre, et in mari ; ut
non fit repens ymo vermiculus, celfe volans avis, aut profunde natans pifciculus, queni nori
conftringit hujus ordinis feries confonantiflima armonia. Solum Infernus quern tantum pec-
catores colunt hujus ordinis amplexus vindicat declinare. Philofopluis etiam (iij. de Ca^lo ct
Mundo) dicit, quod ordo eil propria natura reruni naturalium ; et (xi. Methaph.) quoci
bonum univerfi confillit in ordine. Ordinem vero cum deferit homo, nepharii funt aftus
ejus, elemofina vertitur in ypocrifim, votum in abhominationem, oratio in deteftatione n, et
jejunium nil nifi panam confert jejunanti. Ouid ultra ? Virtus aut bonum non ell; ahquid
quod ordinem non confervat. Ouare Sandlus Augullinus virtutem diffinicns, ait, " Virtus
ordo elT: amons," (xv. L. De Civ. Dei ) Unde nee caritas virtutum maxima ordinis evafit
feriem, canente Sponfa, "Ordinavit in me Deus caritatem." Et quid ell: ifte ordo nifi parium
diipariumque rerum fua cuique loca tribuens dilpoficio .'' (xviij. Lib. de Civ. Dei.) Sed quis eft
locus luperioris nifi ftatus et gradus quo fuperior preeft inferiori ; et locus inferioris nifi
ftatus et gradus quo iple fuperiori fubfiftit ordine univerfi } Et verum namque eft quod tot
creavit Deus rerum diverfitates quot et creaturas, ut non fit creatui'a aliqua qux' non ii;
aliquo differat ab omnibus ceteris creaturis, quo ipfa ceteris illis in aliquo fuperior fit aut
inferior. Ita ut a fuppremo angelo ufque ad ejufdem nature infimum exclufive non reperitur
angelus, qui fuperlorem non habeat et inferiorem ; nee ab homine ulque ad vermem
minimum creatura aliqua qua* non alls in aliquo prefit, ct alias lubfit creatura- ; ut non
remaneat aliquid conditum quod non amplecftitur orilinis nexus. Et dum fie cuncHas
ordinavit Dominus creaturas, eum genus humanum, quod terrenarum creatura: um fup-
premum fecit, inordinatum reiiquiffe nephas eft putare. Et cum genus illud per fexus
duos, mafcidinum videlicet et feniininuni, Ipie geminavit, dum vn-ilem iexum c[ui prior con-
ditus eft, quem et ceteris preeffe voluit omnibus terrenis creaturis, fexui iubordinafle muliebri
qui in ejus adjutorium conditus efl:, fufpicari nequimus, femininum iexum in creatione fua
mafculino fexui fubordinatum fuifie neceflario fateri compellimur. Elic eft igitur ordo in
quo natura humana in ejus inicio conftituta eft. Hii gradus viri et mulieris natur; les.
Hoc ordine virum mulieri preefle et cam fubefte viro in eorum creatione eis inditum eft.
Quare et huiic ordinem deierere, deferere eflet ordinem univerfi, quo et peccatum h ret,
quod ordinis defertio diffinitur.



•ill.'lilOT

5:1 ';ck;
•iilil.i ;.> '

.■nr'.iJ.xi



■ u'/y :■;..



'.I'.li''li






176 De Naturd Legis Natu?'ce. [pars secunda.

Cap. LX.

!^ialis lojipore iiuioientuf fiierat hominis frdlatia.

,-„v GITUR dum graduni Inveniinus in quo Cdiiftitutus eft vir fupra mulierem et
-psS^ ceteras terrenas crcaturas in ordiiie univcrli, qiudis tunc erat ilatus et dignitas
%}^ ejus in gradu illo fupra nudiercni, neutro eorum in peccatum lapfo, cxpedit inda-
gare. Non enim tunc prefuit vir mulicri, ut dominus Tervo, judex reo, aut tutor pupillo ;
nam tempore illo vir non habuit tremendum dominium fuper mulierem quam Dominus
dedit ei in fociam, nee peccatum aliquod mulieris fuit quod corrigere potuit vir ut judex; et
fi minis aut verberibus mulier ut pupillus artaretur ad virtutem, jufl:iti;e; meritum non
habuiflet ilia ut vir, qui jufticiam tunc coluitnon coaftus ; fed, ut fupra meiaoratur, Sanftu;,
Thomas dicit, quod tempore innocentia: homo prefuilTet homini, ut habens ofRcium preelt
non lervo fed libero, dirigens eum ad ejufdem lilieri comodum vel commune bonum, quam
prelaciam ipfe dominium ibidem appellat. Tamcn quia llatus humani generis poft peccatum
ita immutatus eft, ut jam non podit reperiri prelatia in terra qua; prelacia quam habuit h )mo
ante peccatum rcfte poterit funilari, prelatiam angelorum, qua peccato inutata non eft rimari
nos expedit, ut comparatione ejus qualis fuerat hominis prelatia, dum ipfe ut angelu: ii no-
centiam iervavit, certius intelligamus.

Cap. LXI.

Shialiter prelatia viri in terra affmiilabatur prelati.e Angeli in ctlo.

v^UPERIORES Angelos dignitatem habere et poteftatem fuper inferiores quo eis
inferiores obediant et fubdantur non ambigitur. h\ Apucalipfi enim fcriliitur,
" Pugnabat Michael etomnes angeli ejus cum eo." Subditi fuerunt qui angeli ejus
nominantur. Et Danielis x. C". angelus dixit ad Danielem, "Michael unus de princij'iibus
primis venit in adjutorium meum." Ecce nedum poteftatem adjuvandi Miciiaelem habuifte
foebatur, fed et dignitatem fibi et aliis principandi. Nomina etiam ordinum qui Principatus
et Poteftates appellantur nos erudiunt poteitate et dignitate angelos angelis prefulgere. Sic
et Chcrubyn qui plenitudo Jciencut interpretatur, nomine fuo infinuat angelos angelis preefle
fcientia; magnitudine, quo inferiores illuminare merentur. Sic et fortitudlne an:i;elos angelis
preelTe nomenGabrielisdenunciat, <\noi\fortitudo Dei interpretatur. Nominaquoque ceterorum
angeiorum eos diftare virtutibus, et in hiis luperiores efte quofdam, et prelatiam labjre fuper
inferiores nos inforjiiant. Similiter et diftindiones novem ordinum, quorum quilibet a fup-
premo Seraphyn alteri fubrogatur. De hiis igitur prolixius difceptare non ex.pedit, dum
angeiorum prelatiam quam quarimus ift:a fufficiant revelare. Nam per ea oftenditur fuperi-




PARS SECUNDA.] De Nciturd L^cgis Ncituj-cc. 177

ores angelos inferioribus preefle virtutibus, dignitate, potellate, et officio, virtutibus quibus
inrcrlores dirigere pollunt et illuminare; quo ipfi fuperiores digni efficiuntur fupcr inferiores
habere poreHatem et officiuin. Uiide inferiores iuperiuribiis juile rubduntur, et ratione
earum dignitatum illos venerantur, et ratione potellatuni et offieioruni eis obediunt, quo Deo
obediunt, et in Ci-lo ordineni fervant qualem diximus ^^^ et In terra. Sic et primus vir pre-
eminebat prima; mulieri virtutibus quibus earn dirigere poterat et doeere ; quo ipfe dignus
efficiebatur hal)ere, et habuit luper earn officium et potefbitem ipfam ad fui ipfius et eorum
commune comodum dirigendi. Kt virtutuni gratia mulieri profuit viro fubdi, et fubdebatur,
et ratione dignitatis earn decuit virum venerari, et ex caufa poteftatis et officii ei debuit
obedire ; quod hiciendo Deo etiam obedivit, et in hoc fervavit ordinem univerfi, quern fervare
innocentiam tuit colere, et quem deferere rehnquere fuerat equitatem.



Cap. LXir.

Shiibus virtiitihus Sexus Virilis prceminet Midiehri.

^i^^Ji^I^V^UIBUS vero virtutibus, aliis quam in hac dilputatione memorantur, fexus viriHs

'I urv- J re conditus el1: preeminere fexui mulicbri, quo ex conaruo vir iupra mulierem
C^x^W/J . . ... . ,

f<l£??;^.'i>-S! dignitatem et poteilatem habuit preiignatas, etiam coiivenit perfcrutare. Prcfuit

fexus virilis muliebri in omni virtute morali, quali mundus regitur, et pax ejus confervatur.

Unde Salomon in Ecclefiafte, loquens de utroque fexu, ait, " Virum de millc unum reperi,

mulierem ex omnibus non inveni." Invenit vero Salomon mulierem, ut virum, fide, fpe, et

caritate perfedam, devotam, et l^mftam, fed in moraliI)us virtut:bus non invenit. Miilier, ut

vir, innocentife tempore prudentia non polluit; l^va namque decepta ell-, fed non eft deceptus

Adam. (j. ad Tymoth. ij. C".) Ouare poll peccatum Apoftolus ftatuit mulierem in filentio

difcere cum omni iubjertione, fed doeere earn non permilit. Kt mulierem vii'o fortitudine et

temperantia naturaliter irquiparari non videtur ientire Keclefia, cum ipfa, de fexus muliebris

martiribus loquens, dicat, " Etiam in fexu fragili vii5loriam contulifti ;" quibus verbis fexum

muliebrem a virili fexu fragilltatis nota ipfa diftinguit, ac quafi mirando data: fortitudinis

gratia; miraculum. Sapiens videtur mulieris fortitudinem adniirari, cum dicat, " Mulierem

fortem quis inveniet .'' Procul et de ultimis finibus pretium ejus." Neque in juftitia mulieres ut

viros graves judicatEccleiia, feu conftantes, cum eisomnem judiciariam abdicaverit poteftitem.

(tricefima tertia Oueilione v". Mulierem). Conlimilibus quoque quam plurimis hab indat

Scriptura, qua; jam compendii gratia omittimus, quibus erudimur ut, ficut liominem niinuit

Deus paulominus ab angelis, ita et a viro uiiniiit Deus mulierem ; quo vir tempore intiocentia;

dignus extitit habere poteftatem et officium eam, ut angelus angelum, dirigendi. Non eft

enim fexus in animabus, nam fpiritus mafculi non funt aut femellaj; folum in corporibus eft

fexus. Corpora vero virorum mulierum corpora in natune donis exccdere, nemo ambigit.

I. .A A.



I:)' ■ ...ivj,;



:^t-i



,;w';;il






178 De Naturd Legis Naturce. [pars secunda.

Non funt cnim mulieres, ut viri, viribus robufta;, ingenio perfpicaces et naturu, corporibu;
agileSj animo audaces, feu quacumque virtutc corporea prellantcs. Undc coiillat natiirani
fexum muliebrem a fexu viri in doiiis naturalibus minorafTe. Et cum ordo fit parium difpari-
umque reriim fua cuique loca tribuens difpoficio, altiorem locum Icxui virifi quaiii niulitbn
tribuit natura; ordo. (^lare fcxum muliebrem fubordmari fexui virili jure natur;rj quo ei
fubditus elt in ordine univerfi, neceffiirio nos videmus. Kt fi pulcriores afpedrlui fiut feminse
quam viri, hoc eis nichil confert fuperioritatis ; nam muliebris decor plus vires deleftat
quam ipfas mulieres, quo ipfa; magis viris quam fibimet ipfis miniitrant delicias, et ferviunt,
quemadmodum hominibus ferviunt herba; flores deleftabiles producentes.



Cap. LXIII. ;

Prelatia Firi fuper MuUerem ajfimilatur TrelaciiS Amnne Juper Caniem, et Juperioris ■
partis Rationis fuper infer tor em.

\jr^y-4ED quia fimilitudo ann-elica,' nrelacia-, qua; celeftis efl: et remota, diftare vid :tu ■ a
^i^^^^yX fimilitudine prelacia; viri fupra mulierem, qui corporibus vigent, vicinius accedi re
|jS^§^^ libet, ut ha:c innocens Humana prelacia, quam ollendere nitimur, clarius doc;at'ir.
Sandtus Gregorius, fcribens AugulHno Anglorum Apoltolo, dicit peccatum ex tribus con-
fummare, fuggeftione, deledatione, et confenfu. Ut ficut ferpens mulieri fuggeffit, ipfa
deledata eft, et vir confenfit, ita et Diaboli fuggeftione inchoatur peccatum, deledlatio le
carnis crefcit, fed animi confenfu perficitur. Et Magifter Sententiarum libro ftcundo, eadcai
aftirmans, etiam fentire videtur, quod fi Ads confenfus mulicris delido non afFuiflet, origin;Je
peccatum confummatum non fuilTet. Sandlus quoque Auguftinus fuper hoc verbo, " Neque
ex voluntate carnis," dicit, quod mulier debet efle fubjctita viro, ut caru fpiritui, et iicut
diflipatur poflelho domus in qua principatur mulier et vir iubjicitur, ita diftipatur homo in
quo caro dominatur fpiritui et vires inferiores portioni fuperiori. Qiiibus fententiis viri fupra
mulierem, ficut rationis iuper fenfualitatem, vel animaj fuper carnem, prelatias pofle aft-.pii-
lari videtur. Sed Magifter ipfe nedum libro predifto, fed et fuper Pauli Epiftolam primam
ad Corinth, xi. C". luxe traiflans, aftimilare videtur rationis fuperiorem partem viro, et
inferiorem mulieri. Ut ficut pars ilia fuperior Deo adherens, et in id quod eternum eft fe
extendens, incommutabilem contemplando veritatem, cenfetur ad ymaginem De fac^a ; cui
non erat bonum elTe folum ; quare fadum eft ei adjutorium fimile fibi, viilelicet pars interior
rationis, temporalium reruin curam gerens, qua: nee ut mulier dici poterit ymaj. o Dei, led
ficut mulier viri gloria, etiam ipfa gloria nieretur dici fuperioris partis mentis, dum ei
fubditur et obcdit ; unde ha;c prelatia fuperioris partis rationis fimillima videtur eftc pre-
latiit quam tempore innocentia; vir habuit fupra mulierem, et verc iimillima, cum, ut dicit
Apoftolus, " non vir propter mulierem creatus fit, fed mulier propter virum, nee vir ex



PARS SECUNDA.] De Natiird Legis Naturce. 179

muliere fed mulier ex viro ;" fie pars inferior rationis propter fuperiorcm, et ex ea ; ut non
fit aftus homituim bonus qui non ex fuperiori parte prodeat rationis, et fiat propter earn ; et
ficut vir et mulier funt duo in carne una, ita fuperior pars et interior rationis duo hint
in anima una. Prefuit homo macrocofmo, preefl: microcofmo fuperior pars rationis. De hac
parte loeutus eft Apoitolus cum dixerat, " Renovamini fpiritu mentis veftra%" et alibi,
" Induite novLmi honiinem qui renovatur in agnitione Dei fecundum ymaginem Ejus qui
creavit eum." Nam, ut fupra memoratur, dicit Magifter predieHus fuper Epiftolam preno-
tatam, "Nulli dubium hominem efie faftum ad ymaginem Dei, non fecundum corpus neque
fecundum quamlibet anima." partem, fed fecundum rationalem mentem, ubi poteft efle agnitio
Dei, qua^ fit in fuperiori parte rationis. Et non eft ymago Dei nifi quod inheret incom-
mutabili veritati. ElffiC mens propter carnis conjuuL-Honem, qua ipla et caro funt unus homo,
dicitur homo ad ymaginem Dei fadus." Hax ille. Ouid tunc fimilius poteft effe virc quam
ifta pars iiipprema mentis, qua;, carni jundia, etiam homo vocari meretur? Et quid .nu'ieri
fimilius quiim interior pars rationis, quae a fuperiori in ejus auxihum tada eft, cum ea mens
una, ut Eva ex Adam in adjutoriuin fa6ta cum eo erat caro una. Nee huic obeft quod
mulier fine viro mortaliter peccare poteft, etiam eo contradicente, quod non poteft caro fine
anima, cum viro et inulieri du;e fint anima; rationales in quibus ipfi difcreta habent arbitria.
Quare de illis ait Dominus. " Erunt duo in leifto uno, unus alfumetur et alius relinquetur."
Sed non ita eiTe poteft de anima, qua; unica eft in carne et in partibus rationis, ut nee ilia fine
ipfis, aut ipfe fine ilia dampnari poftint. Sed inter res fimilimas necefliirio quaedam aftunt
diverfitates, quia non fimile, fed idem eft, quod in nullo eft- diverfum.



Cap. LXIV.

Prelatias prenotatas liic comhhmt Scriptor.

REEMINET inferior! parti mentis pars fuperior virtutibus theologicis, quo
digna eft pars ilia poteftatem habere fuper inferiorem, et eam regendi officium.
Ouare ratione dignitatis meretur ab inferiori venerari, et ratione poteftatis et
officii inferior fuperiori eft obnoxia obedire ; unde merito fubjefta eft pars inferior fuperiori,
et fibi debet obedientiam et honorem. Non enim fide poUet pars inferior, ut fupprema quae
incommutabilem veritatem indefelTe contemplando haurit inde fidei veritatem, quam i.efcit
pars inferior, nifi quatenus eam fibi revelaverit pars fupprema. Spe etiam pricpollet hax pars
fuperior, qus alas fuas terrenis non maduit undis, quo ad coelum properans evolat gardens
fe nefcire repulfam ; ut de ea dici poterit, " Quje eft ifta quae afcendit per defertum dtliciis
affluens, innixa fuper dilecftum fuum?" (Canticorum ultimo.) Ha:c etiam pars, ut Seraphyn
Deo adherens, fuaviftimo ardet nmore, de qua dicit Apoftolus, " (^i adheret Deo fit unus
fpiritus cum eo." (i. Cor. vj.) Sed hiis humanis non eget Kec pars fuperior extolli praxoniis.




i8o De Natu7'd Lcgis Naturae. FrARS secunda.

aut fupra partem qu;r agibilibus intendit huidihus hominum pra-'fcrri, cum de Maria
fecundum earn vlvere ellgente dixerit Veritas Summa, " Maria optimam partem elegit."
Unde ficutvirum mulierein virtutibus moralibuset donis naturcu excedere fuperius oftendimus,
quo digne fuper earn poteftatem habuit ipdmi dirigendi, ita et ha;c pars fuperior rationis
fide, fpe, et caritate prcfLilgeiis, digua ell fuper inferloreni, qua; nou uifi per eani hiis virtut -
bus lucet, liabere prelatiam, poteftatem, et officium iplam dirigendi pariter et regendu
Refultat jam ex prefcriptis hax Veritas folidillima, quod tempore humanir innocenti:f talis
erat fupra mulierem viri prelatia qualis jam ell fuperioris angeli in ca:lo fuper fibi proxime
inferiorem, et qualis iu terra eft prelatia auinue fuper carnem, rationis fuper fenfualitatem,
et fuperioris partis rationis luper ejuldem rationis inferiorem. (juare, ficut inferior angelus
non poteft fe erigere fuper fibi iuperiorem, nee fenfualitatis natura regere rationem, neqie
rationis inferior pars ejus poteft fupenori dominari ; fie nee mulier fupe virum fe poteil
elevare, feu eum natura; lege luppreme regere, aut fibi I'umme c[uonioi.lolibjt principari. Et
per confequens nee regale faftigium quod Iuperiorem nefcit poteft mulier adumere, aut inde
capax eft, cum earn a dignitatis illius culmine alienaverit natura, fexum quoque ejus exclu-
ferit cenfura juris. Hx'c argumcnta a fimilibus fortilfima funt in jure, cum juris re gula
concinat quod de fimilibus fimile eft judicium.



Q.KV. LXV.

I

Prelatia Jociall vitiC non repiignat.

''"AM diverfis fimditudinibus oftendimus qualis erat et eft jure natura; prelatia 'iri
p5^ luper mulierem. Et fuperius oftendimus eandcm habuilfe virum fuper mulierem
prelatiam tempore eorum innocencia-, licet eorum vita tunc fuerat tarltum
focialis ; (quia non dum dixerat Dominus mulieri, " Eris fub poteftate viri et ipfe dominabitur
tui;" fed ante illam Dei fententiam dixerat Adam Domino, cum ei de crimine fuo
alloqueretur, " Mulier quam dedifti michi fociam dedit michi de ligno et commedi ;" quibus
verbis ipfe oftendit mulierem tuifle datam viro in fociam et non in ancillam,) tamen in' ilia



Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 25 of 87)