John Fortescue.

The works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) online

. (page 51 of 87)
Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 51 of 87)
Font size
QR-code for this ebook


reprobari. Etdum eorum dida atHrmativam contineant, non facile poterunt ilia percircum-
ftantias aut obliqua alia improbari. Quis tunc poterit fuorum aut iui ipfuis. Tub lege tali,
vivere lecurus, dum cuilibet fibi inimicari volenti lex tale preftat iuhfidium ? L.t qui iniqui
duo tarn incauti funt, quod fafli, de quo ipfi examlnabuntur in judicio, non, antequam in teftes
producantur, oculte fingant imaginem et figuram, componant quoque eidem omnes circum-
ftantias qualcs fibi afFuiflent fi illud in veritate cunftitiiTet ? "Prudentiores namque," ut dixit
Dominus, " ftint lilii hujus mundi quam filii lucis." Sic Jeiabell keleratilfima teftes duos, hlios
Beliall, .contra Nabot in judicio produxit, quo ipfe vitam perdidit, et Achab rex ejus vineani
poflidebat. Sic duorum fenum etiam judicum teftimonio, mortua tuiiTet pro adulterio uxor
caftiftima Sufanna, fi non earn miraculofe liberalfet Dominus inexcogitabili prudentia, quam
a natura non habuit puer minor, nondum etate provectus. I'.t fi iplos, depohtione iua
varia, convicerat puer Daniell efie falfarios, quis, nifi folus Dominus, novifie poterit eos in
dii5tis fuis taliter variaturos .? dum, non de arboris natura, fub qua imputatLun tacinus nebat,
lex aliqua eos artabat renfinifci. Ouia teftes fceleris cujufque confidcrare non putantur omaia
umbracula et cetera vicina illi fac^o, que ad aggravationem vel deteccionem criminis ftl us
minime operantur. Bed dum de arborum fpeciebus judices illi neijuam ultro deponertes
variabant, eorum difta ipfos veritatis fuifte prevaricatores demonftrabant ; quo et talicnis
penam merito incurrerunt. Nofti et tu, Princeps divine, qualiter jam tarde Magiller
Johannes Fringe, qui poftquam annis tribus facerdotali fundus eft officio, duorum uuquorum
depofitione, qui eum anteajuvenculam quandam affidafl'e teftati funt, facrum preftjyteratus
I. .z z.



;s2 De Laudihus Lcriuji Aiivlue.

ordinem relinquere compulfus eft, et matrimoniuni cum tcmina ilia coniiiinmare. Cum
qua poftquam annis quatuordecim moratus, fobolem fcptimain fufcitaverat, demum de
crimiiie lefe majeftatis in tuam celfitudinem conjurato convidtus, fiiboniatos fuifTe teftes illos
et falium dixifle teftimoiiium, in mortis lue articulo coram omni populo fafl'us eft. (Jualiter
et fepe perverti jiidicia taliorum teftium medio, etiam ("ub optimis judicibus, non eft tibi in-
auditum, nee mcognitum numdu, dum fcelus illud (proh dolor !) creberrime committatur.



Cap. XXII.
Vidi hie de inhunuDi'uate torturiinnn.




lit ON igitur contenta eft lex Francie in criminalibus ubi mors imminet reum
teftibus convincere, ne falfidicorum teftimonio fanguis innocens condempnetur ;
led mavult le.K ilia reos tales torturis cruciari, cjuoufque ipfi eorum reatum con-
fiteantur, quam teftium depofitione, qui fepe paftionibus iniquis, et quandoque fubornatii ne
malorum, ad perjuria ftimulantur. Quali caiicioiie et allucia, criminofi etiam et de crim nil us
fulpecfli, tot torturarum in regno illo generibus aff^iguntur, quod faftidit calamus ea litt ris
defignare. Ouidam vero in equueleis extenduntur, quo rumpuntur nervi, et vene in fan 'ui iis
fiuenta prorumpunt. Ouorundam vero diveribrum ponderum pendulis dift'olvuntur com-
pagines et junfture. Et quorundam gaggantur ora ulque dum per ilia tot aquarum intun-
dantur fluenta, ut ipforum venter montis tumefcat more ; quo tunc venter ille, foflbrio /el
fimili percuiTus inftrumento, per os aquam illam evomet, ad inftar balene, que cuni hal xibus
et aliis pifciculis mare abforbuit, aquam defpumat ad altltudinem arboris piiii. Pudet (proh
pudor !) jam penna exqiiifitorum ad hec cruciatuum enarrare immania ; nam eorum variatus
numerus vix notari poterit magna in membrana. Leges etiam ipl'e Civiles, deficiente teftium
copia in criminalibus veritatem conlimilibus extorquent tormentis. Oualiter et taciunt e.;-iam
quamplurima regna. Sed quis tarn tiuri animi eil;, qui ieme! ah atroei tanto torculari laxatus,
non pocius innocens ille omnia fateretur fcelerum genera, t|uam acerbitatem fie experti iturum
lubire tormenti, et non femel mori mallet, dum mors fit iiltimum terribilium, quam tociens
occidi, et totidem Gehennales furias niorte amariores ftiftinere ? Et iionne, Princepi, tu
novlfti criminofum quendam, qui inter tormenta iiujiilmodi niihtem nobilem, probum, et
fidelenij de prodicione quadam ftiper qua ut afteruit ipfi duo iniimul conjuran nt, accufare,
quod et conftanter poftmodum ipi'e fecit, a torturis illis relaxatus, ne iterum ead an tormenta
fubiret ; fed demum, cum ex penis illus lefus ufquead mortis articulum infirmare.ur, ultimum
quoque viaticum, ChiilH videlicet corpus, fumpfiiTet, juravit tunc luper corpus illud, et per
mortem, quam tunc protinus credidit fe fubiturum, militem ilium innocentem fuifle, et im-
munem de omnibus in quibus eum accuflivit ; tamen ait penas, in quibus ipfe tempore



De Laudihus Leguni A/ivlicc. 353

delacionis fue fuerat, ita atroccs exftitille, quod priufquam eas itcruin experiretur, eciam
eundeiii militem ille iterum accufiirct, fimilitcr ct patreni propiium, licet tunc in nn)rtis limine,
qiiam iion credidit fe pofle evadere, fuerit conllitutus. Nee vcro ipfe mortem quam tunc
metuit evafit, fed demum fufpenfus, tempore mortis fue, ipfum militem purgavit ah omiu
crimme, de quo eum defamavit. Ceterum li innocens aliquis non immeniur falutiii eterne, in
hujufmodl Babylonis tornace, cum tribus pueris benedicat Domino, nee mentiri velit in per-
niciem anime fue, quo judex eum pronLmciat innocentem, nonne eodem judicio judex ille
feipfum reum judical omnis fevitie et pa-narum, quibus innocentem afflixit ? O quam crudelis
ell: lex talis, que dum innocentem dampnare nequit, judicem ipfa condemnat ? Vero non lex
ritus talis efle perhibetur, fed pocius femita ad Gehennam. O Judex, quibus in fcolis
didicifti te prefentem exhibere dum penas luit reus? Execuciones quippe judiciorum in
criminofos per ignobiles fieri convenit ; nam carum adores infames folent efle ipfo facT ), quo
et ipfi deinde ad judicialem apicem redduntur indigni. Non enim per angelos, fed per
demoneSj exequi facit Dominus judicia (ua, rcddita in dampnatos. Nee revera in Purgatorio
cruclant animas quamvis predeftinatas ad Gloriam Angeli boni, fed mali. Maligni eciam
homines funt, per quos Dominus in lioc nuuido mileris tribuit malum pene. Nam cum dixerat
Deus iii. Regum, in capitulo vicelimo iecimdo, " (^uis decipiet michi Aehah?" Maluserat
fpirituSj ille, qui relpondit, •' Ego ero Ipiritus mendax in ore omnium prophetarum ejus."
Non enim decuit fpiritum bonum exequi talia, lieet a Domino prodiit judicium, quod Achab
mendacio deciperetur. Sed dicet judex forfan, Ego nihil egi manibus meis. Tamen eum
prefentem elTe et quod tadum ell mandate Ilio iterum atque iterum aggravare non licuit.
Solum magifler navis elT; qui eam dueit ad portum, licet ejus mandate alii agitent proram.
Credo quod vulnus quo fauciatur animus judicis penas hujulmodi infligentis numqvam in
cicatricem venict, maxime dum recolit acerbitatem penarum mil'eri (ic afflicfti.



Cap. XXIII.

Hie ojlendit quomodo Lex Civilis Jepe defieit in Jujlicia.

r^ti^RETEREA, fi excontrattibus, illatifve injuriis, vel hereditatis tituio, jusaccreveri':
/ )%^ . . . . . , . . ,

homini agendi in judicio, fi teftes non fuerint, vel fi qui tuerint moriantur, luc-

T^SX eumbent ipfe agens in caula i\ia, nifi jus fuum probare poflit fufficientibus

conjeiituris quod facere crebro non contingit. Ouare de dominiis et aliis pofleflionibus jUre

civili regulatis, fimiliter et in omnibus accionibus cadentibus fub eodem jure, aecii nes

agencium pro defedu teftium quam pluries fufFoeantur, ita quod earum vix pars media

optatum finem fortiatur. O^^'^'is ti-inc ell lex hujufmodi, que injuriatis taliter deficit in jufticia

rcddenda? Dubito an jufla vocari mereatur, quia in eadem lege fcribitur, quod "Jullitia

unicuique tribuit quod fuum eft," quod non tacit lex talis.




:'■ I I '. I'l.



354



De Laudibus Leo-ton Anvlice,

o o



Cap. XXIV.




llic docet qualiter Comitatus diftbiguuntiir^ et Viceconiites eligiintur.

JXPOSITA jam forma, qua leges Civiles de veritate facfti in jiidicio dedudi judicem
erudiunt, fupereft ut moduni quo leges Anglie hujufmodi fadi eliclunt veritatem,
eciam doceamus. Nam ambarum Icgum fonnulis contigue pofitis, qualitates
earundem lucidius emiiiebunt. Cum dicat PhilofopKus, quod " oppofita juxta fe pofita magis
apparent." Sed in hoc, oratorum more (prohemii loco) quedam prenarrare congruet,
quorum agnicione, deinde tra61:anda clarius patere queant; quare fie procedimus. licgnum
Anglie per Comitatus, ut regnum Francie per Ballivatus diltinguitur, ica ut i on fit locus
in Anglia, qui non fit infra corpus alicujus Comitatus. Comitatus quoque dividuntur in
Hundreda, que alicubi Wapentagia nuncupantur. Hundreda vero dividuntur per Villas,
fub quarum appellacione continentur et Burgi atque Civitates. Villarum etenim mete non
muris, edificiis, aut ftratis terminantur, fed agrorum ambitubus, territoriis magnis, hamiLti.'
quibufdam, et multis aliis, ficut aquarum, bolcorum, et vaftorum, terminis, que jam
non expedit nominibus defignare ; quia vix m Anglia ell locus aliquis, qui non ii fra
villarum ambitus contineatur, licet privilegiati loci quidam infra villas de eifdem villis pars
efTe non cencentur. Preterea in quolibet comitatu eft officiarius quidam unus, Regis
Vicecomes appellatus,' qui inter cetera fui officii minifteria omnium mandata et judici;.
curiarum regis in comitatu fuo exequenda exequitur, cujus officium annale eft, quo ei pofl
annum in eodem miniftrare non licet, nee duobus tunc fequentibus annis ad iciem officiurr
reaffumetur. Officiarius ifte fie eligitur. Quolibet anno in craftino Animarum, conveniunt
in fcaccario regis omnes confiliarii ejus tam domini fpirituales et temporales, quam alii omnes
jufticiarii, omnes harones de fcaccario, clerlcus rotulorum, et quidam alii officiarii, ubi ii
omnes communi aflenfu nominant de quolibet comitatu tres milites vel armigeros, quos int'er
ceteros ejufdem comitatus ipfi opinantur melioris efie depofitionis et fame, et ad officium
vicecomitis comitatus illius melius difpofitos ; ex quibus Rex unum tantum eligit, quern per
literas fuas patentes conftituit vicecomitem comitatus de quo eligitur pro anno tunc fequente.
Sed ipfe, antequam literas illas recipiat, jurabit fuper Dei Evangelia, inter articulos alios, quod
bene, fidellter, et indifFerenter exercebit et faciet officium fuum toto anno illo, neque aliquid
recipiet colore aut caufi officii fui, ab aliquo alio quam a rege. His jam fie prefuj pofitis, ad
eorum, que querimus, indaginem procedamus.



' The whole text between " uppellatus" in Cap. x.\iv. and " alteri vul amicicia" in Cap. xxv. is wanting in the
Cambridge M.S. Tanner has written on its margin, " I lie defunt i[Liajdai"n."'



r\>v • ■ 1



:^'-^




M



De Laudibus L,eguvi A7}vli(V. 355

Cap. XXV.

Sliialiter Juratores eligi debent et jurari.

jUOTIESCUNQUE contendentes in Curiis Regis Anglie ad exitum plnciti fuper
materia fadtl devenerint, concito jufticiarii per breve regis fcribunt vicecomiti
^f coinitatus, in quo fadlum illud fieri fupponitur, quod ipfc venire faciat coram
eifdem jufticiariis ad certum diem per eos limitatum, duodccim prohos et legales homines, de
vicinetOj ubi illud faftum fuiiponitur, qui neiitram partium fie placitantium ulla affinitate
attingunt, ad recognofcendum fi.iper eorum facramenta, fi fadum illud faelum fuerit, ficut
una earundem partium dicit ; vel non, ficut altera pars negat. Qiio adveniente die. vice-
comes returnabit breve prediftum coram eifdem jufticiariis, una cum panello nominum eurum,
quos ipfe ad hoc lummonuit, quos, fi venerint, utraque pars reculare poterit dicendo, quod
vicecomes panellum illud favorabiliter fecit pro parte altera, viz. de pcrfonis minus indiffer-
entibus. Cue exceptio, comperta fuerit vera per lacramentuni duorum hominum
de eodem panello ad hoc per jufticiarios eledorum, mox panellum illud quafiabitur ; et
jufUciarii tunc fcribent Coronatoribus ejufdem comitatus quod ipfi novum hiciant
panellum. Ouod cum fecerint, fi et illud confimiliter repertum fuerit vitiatum, etiam et
illud quafiabitur. Et tunc jufticiarii eligent duos de clericis curie illius, vel alios de
eodem comitatu, qui in pra;fentia curie per eorum iacramenta facient indifferens panel-
lum, quod deinde per nullam partium illarum calumpniabitur ; fed cum venerint fic im-
panellati in curia, quelibet partium excipere poteft contra perfonam cujufcunque eorum,
ficut et poteft in omni cafu et onuii tempore, quo aliquis qualitercunque impancllatus com-
paruerit in curia fuper veritate exitus hujufmodi juraturus, dicendo, quod impancllatus ille eft
confanguineus vel affinis parti altcri, vel amicicia quacunque tali fibi conjimflus, quod
indifferens ipfe non eft oftendere inter eos veritatem. Oualium exccpcioiunn tot funt genera
et fpecies, quod non licet eas brevi expiicare fermone. Ouarum fi aliqua reperta fuerit vera,
non tunc jurabitur ille contra quem excepcio ilia proponitur, fed cancellabitur nomen ejus in
panello. Sic quoque fiet de omnibus nominibus impanellatorum quoufque duodecim eorum
jurentur ita indifferentes, quod verfus eos neutra parcium habeat aliquam materiam calumpnie.
Horum autem duodecim ad minus quatuor erunt de hundredo, ubi villa in qua tadum, de
quo contenditur, fieri fupponitur, fita eft ; et quilibet juratorum prcdidorum habebit terras
vel redditus pro termino vite fue, a^l minus ad valenciam annuum duodecim fcutorum. Et
hie ordo obfervatur in omnibus accionibus et caufis criminalibus realibus et perfonaiibus,
preterquam ubi damna vel debitum in perfonaiibus non excedunt quadraginta marcas monete
Anglie, quia tunc non requiritiu^, quod juratores, in accionibus hujulmodi tantum expcndere
pofiint. Habebunt tamen terram vel redditum ad valorem competentem juxta diicrecionem



"I •: ; JiH'.




35^ J^^ Lainlihi/s Lcguf/i A?urlice.

jufticiariorum ; alioquin ipfi minime jurabuntur, ne per iiiedi;im et pauperratem juratorum
hujiirmodi, de facili valeant corrunipi aut fubornari. Et fi per tales excepciones, tot jura-
torum nonnna m j)anelIo caneL-lleiitur, quod non renianeat nunierus liifEcieiis ad faciendum
uule Juratatn, tunc mandabitur vicecomiti per breve regis, quud ipfe apponat plures jura-
tores. Quod et fepius fieri poteft, ita quod inquificio veritatis fuper exitu placiti non
remanebit ob defectum juratorum. Et hec ell: forma qualiter juratores et veritatis hujufmodi
inquifitores eligi debent in curia regis, fimiliter et jurari. Quare, quomodo ipfi de veritate
ilia dicenda onerari debent et informari, jam reftat ut queramus.



Cap. XXVI. ■ :

Slttaliter 'Juratores evidinciis ct tejlihus informari debent. \

p^-'URATIS denuim in forma predifta duodecim probis et legalibus hominihus
'^-'^ habentibus ultra mobilia fua poffeirioneSj ut predicitur, fufficientes unde e irt m
ftatum ipfi continere poterunt, et nulli partium fufpecftis nee invifis, fed e fd( m
vicinis, legetur in Anglico coram eis per curiam totum recordum et procerus placiti quod
pendet inter partes, ac dilucide exponetur eis exitus [placiti de cujus veritate jurati "Hi
curiam certificabunt. Ouibus peradis, utraque parcium per fe vel confiliarios fuos, m
prefencia curie, referet et manifeltabit eifdem juratis omnes et fingulas mater'as et
evidencias quibus eos docere fe poffe credit veritatem exitus taliter placitati. Et tunc
adducere poteft utraque pars coram eifdem jufticiariis et juratis omnes et fingulos tejles,
quos pro parte fua ipfa producere velit, qui fuper fantta Dei Evangelia, per julliciarios
onerati, teftificabuntur omnia que cognofcunt probantia veritatem fac'H de quo partes
contendunt. Et fi necelfitas exegerit, dividantur teftes hujufmodi donee ipfi depofuerint
quicquid vclint, ita quod di6tum unius non docebit aut concitabit eorum alium ad con-
fimiliter teftificandum. Ouibus confummatis, poftquam juratores illi deinde ad eorum
libitum, fuper veritate exitus hujufmodi, deliberacione quantam ipfi optabunt colloquium
habuerint in cuftodia minifirorum curie, in loco eis ad hoc alfignato, ne interim eos aliqui
fubornare valeant, revenient illi in curiam, et certificabunt jiifticiarios fuper veritate exitus
fie junfti in prefencia parcium (fi interelTe velint) et maxime petentis. Ouorui i Juratorum
di(5tum per leges Anglie Veredii5tum iiuncupatur, et tunc fecundum hujufmudi veredic5li
qualitatem, jufl;iciarii reddeiit et formabunt judicium luum. Tamen, C\ pars altera, contra
quam veredidum hujufmodi prolatum eft, conqueratur fe per illud injufte effe gravatam,
profequi tunc poteft pars ilia verfus juratores illos, et verfus partem que obtinuit, Breve
de Attin6la ; virtute cujus, fi conipertum fuerit per facramentum viginti quatuor hominum.



De Laud i bits Legtiiii Anglice. 357

in forma prenotata, retornatoruni, eleftoruni, et jur.uorumj qui imilto majora habebunt
patrimonia quam juratorcs priini, quod iidcm primi juratorci; fairuni feccrunt racramentuni,
corpora eorundem primorum juratorum prifone doniini regis conimitrentur, bona eoruni
confifcabuntur, ac onmes pofTenioncs eorundem in manus regis capientur; domus quocjue
eorum et edificia profternentur, bofci fuccidentur, et prata arabuntur ; ipfi eciam juracores
primi ex tunc infames erunt, nee alicubi recipientur in teftimoniuni veritatis ; et pars que
fuccubuit in priori placito reftituetur ad onnua que ipfii perdidif occafione ejus. C^iis tunc, •
etfi immemor falutis anime fue fuerit, non formidine tante pene, et verecundia tante infame,
veritatem non diceret fie juratus ? Et fi unus forfan tantus fui honoris prodigus eire non
pepercerit, aliqui tamen juratorum tantorum famani fuam non negligent, neque l)ona et
pofTefliones fuas taliter dillrahi pacientur propria culpa fua. Nonne jam hie ordo revi landi
veritatem, pocior et efficacior eft, quam eft proceftus, qualem pariunt Civiles leges ? Ni w hie
pereunt caufe aut jus alicujus, per mortem aut ob defei!:lum teftium ; non hie producimtur
teftes ignoti, condufticii, pauperes, vagi, inconftantes, aut quorum conditiones vel malicic
ignorantur. Vicini kmt teftes ifti, de propriis vivere potentes, tame integre, et opinionis
illefe, non per partem in curiam dufti, fed per officiarium nobilem et indifterentem electi,
et coram judice venire compulfi. Ifti omnia fciunt, que teftes deponere norunt, et ifti
teftium produdorum agnofcunt conftancias, inconltanciafquc et tamam. (Juid ultra! vere
nichil eft quod veritatem dubii, de quo contendi poterit, detegere valebit, quod juratoribus
talibus latere quomodo libet poteft aut ignorari, dummodo poftibile fit illud venire poilc m
agnicionem humanam.



Cap. XXVII.

Hie ojlendit qiialiter criminalia terminantur in Aiiglid.

lED quomodo in criminalibus leges Anglie fcrutantur veritatem etiam rimari
perneceft-irium eft, ut et in eis plenarie agnita ambarum legum forma, que
^^^W% earum efficacius latentem revelat veritatem cercius agnolcamus. Si reus quifpian'
de felonia aut prodicione in Anglia rettatus, crimen fuum coram judicibus dedicat, mox
vicecomes comitatus, ubi facinus illud commifl"um eft, venire faciet coram eifdem judicibus
viginti quatuor probos et legales homines de vieineto ville, ubi illud f^aftum eft, qui ret ato
ilio nulla affinitate attingunt, et quorum quilibet centum folidatus habeat terre et reditus. ad
certificandum judices illos fuper criminis illius veritate. Ouibus comparentibus, rettatus
ille eos calumpniare poteft eadem forma qua inaeT:ionibus realibus fieri debere luperius defcn-
bitur. Et infuper reus ipfe in favorem vite fue calumpniare poteft triginta quinque homines
quos ipfe maxime formidat, qui ad ejus calumpniam cancellabuntur in panello, aut fignis




75^ Dc Laudibus Le<Tinn /hivluTi.

talibus notabuntur, quod (ut verbis legis utar) illi fuper eum non tranfibunt, licet ipfe
nullam cauiam aflignare Iciat excepcionis feu calumpnic fue. (j^i^iis tunc inori polTet in
Anglia inique pro crimine, cum tot juvamina habere illc poterit ob favorcm vite fue, et non
nifi vicini ejus probi et fideles homines, verfus quos ipfe luillam liabet materiam excepcionis,
eum condemnare poterunt ? Mallem revera viginti facinorofos mortem pictate evadere,
quam jullum unum injufte condempnari. Nee tamen reum quempiam fub hac forma, reatus
fui penam evadere pofle fufpicandum eft, dum ejus vita et mores timori dcinceps erunt eis,
qui eum fic purgarunt a crimine. In hoc equidem procefili niehil eft crudele, nichil inhu-
manum, nee ledi poterit innocens in corpore aut membris iuis. Ouare nee tormidabit ille
caknnpniam inimicorum ejus, quia non torquebitur ifte ad arbitrium ipforum. Sub hac
igitur lege vivere quietum et fecurum eft. Judica ergo, Princeps optime, qua- leguni harum
ibi elediliima foret fi tu privatam fpirares vitam.



Cai'. XXVIII.

Princeps co)icedit leges Anglie eligibiliores ejj'e J'ulditis qiiam leges Civiles in caj'ii jam difpita'o.

y^w^^ UI Princeps : Arduum ambiguumve, Cancellarie, non confpicio, quod morofum me
titubantemve redderet in eleccione rei quam interrogas. Nam quis non fub
lege qua fecuram ducere poflet vitam vivere pocius eligeret, quam fub lege t; li,
fub qua inermem, indefenfumque ipfe fe femper redderet fevicie omnium inimicorum eji s ?
Vere tutus quifquam efte non poterit in corpore aut in bonis, quem ininiicus ejus in on ni
caufa convincere poterit teftibus duobus eciam ignotis, per iplummet eledis et produdis.
Et licet quis mortem, per dida eorum, fubire non eogatur in iMancia, parum tameii relevfitur
ipfe qui mortem evafit, contra6tione nervorum et membrorum fuorum, atque corporis ejus
languore perpetuo. Tali revera difcrimini impellere poteft inimici aftucia omnem homi'iem
qui fub lege degit cjuam tu jamdudum exjilicafti. Sed tale malum operari nequeunt teftes,
qui depoficiones fuas faciunt in prefencia duodecim fide dignorum virorum f.ido vicinoKnn
de quo agitur, et circumftanciis ejus, qui et nofcunt eorundem teftium mores, maxime fi
vicini ipfi tuerint nofcunt etiam et fi ipfi fmt credulitate digni. Omnea etiam duodecim tales
latere omnino non poterit, quicquid a^tum eft, per aut inter vicinos eorum. Nufco namque
ego cercius, que jam aguntur hie in Barro, ubi fum modo converiatus, cpiam que m Anglia
fiunt. Nee eftupcre pofle puto noticiam probi viri ea, que aguntur, licet qaodimmodo
occulte, prope domicilium ejus. Sed tamen cur predifta lex Anglic, que tarn frugi et
optabilis eft, non eft toti muiido comnmnis vehementer admirer.



Dc Laiidihus Lea-inn Ano-H.-e. jro



Cap. XXIX.

hiare inquifuiones non fiiait per jtiratas dnodecim homiuum in aliis re'^nis ficut in An-Hid.

<::T|\ty ANCELLARIUS. Juvunis rcccilifti, Princeps, ah Anglia, quo tibi igiiota ell
r->|7^| difpoficio et qualitas tcrre illius, quas fi agnovei is, et ceterarum regionuni

oi'ia^Wi eniolunieiita qualitatelque eifJein comparaverisj nun admirabcris ea quibus jam
agitatiir animus tuus. Anglia fane tarn fertilis eft, quod quantitate ad quantitatem comparata,
ipfa ceteras omnes quail regiones exfuperat ubertate truduum ; eciam fuum ultro ipfii
profert vix induftria liominis concitata. Nam agri ejus, canq^i, (alrus, et nemora, anta
fecunditate germina ebulliunt, ut inculta ilia fepe plus commodi afteran't poneflbribus fuis,
quam arata, licet fertiliiruiia ipfa fint fegetum, et bhidorum. Inclunduntur quoque in terra
ilia pafturarum arva, foflatis et lepibus defuper arboribus plantatis, quibus muniuntur a
procellis et eftu folis eorum greges et armenta ; ipfeque pafture ut plurimum irri'aie funt,
quo intra earum claullra reclufi animalia cuilodia non egent per diem, neque per noftem.
Nam ibi lupi non funt, urfi, nee leones ; quare de noJte oves eorum ineuitodite in campis
recumbunt, in caulis et ovilibus, quibus impinguantur terre eorum. Unde homines patrie
illius vix operis fudorc gravantur, tjuare fpiritu ipfi mans vivunt, ut fecerunt patres antiqui,
qui palcere malebant greges quam animi quietem agriculture folicitudine turbare. Ex
quibus homines regionis iftius apti magis redduntur cc difpofiti ad dilcernendum m c-ufis,
que magni lunt examinis, cjuam funt viri qui telluris operibus iuhabitantes ex ruris fami-
liaritate mentis contrabunt ruditatem. Regio etiam ilia ita rcfperla, refertaque eft poiTellb
ribus terrarum et agroriun, quod in ea villuLi tam parva repcriri non poterit, in qua non eft
miles, armiger, vel pater f\imilias, qualis ibidem Frankelayn vuli.'ariter nuncupatiu', magnis
ditatus poftedionibus ; necnon libere tenentes alii, et ValeL:ti plurimi, fuis patiimoniis fuffi-
cientes ad faciendum juratam in forma prenotata. Sunt namque valedi diverfi in re<j,ione
ilia qui plus quam fexcenta fcuta per annum expendere poiTunt; quo jurate fuperius



Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 51 of 87)