John Fortescue.

The works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) online

. (page 52 of 87)
Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 52 of 87)
Font size
QR-code for this ebook


defcripte fepiflime in regione ilia fiunt, prefertim in ingentibus caiifis, de militibus
armigeris et aliis, quorum polTeftiones in imiverlo excedunt duo nfillia fcutorum per annum.
Quare cogitari nequit tales fubornari poiTe, vel perjurari velle, nedum ob timorem Dei, f 'd
et ob honorem fuum confervandum, et vituperium et dampnum quoque inde confequutivum
evitandum, eciam ne eorum heredes iplormn ledantur infamia. Taliter, Fill Reps'
difpofita inhabitataque non iunt aliqua alia mundi regna.

Nam licet in eis fint viri magne potentie, magnarum opum et pofTellionum, non lamen
eorum unus prope moratur ad altenmi, ut in Anglia tanti morantur viri, nee tanta, ut ibi,
hereditorum eft copia et poilidencium agros.

I. .3 A.



I- ^ .






^6o De Laudibiis Leirin/i Aiio-l'ue.

Vix enim in villata una regionum aliarum repuriri potcrit vir unus patrimonio fufficitns,
ut in juratis ipfe ponatur. Nam raro ibidem, aliqui prccer nobles rcperiiintur poiTeficres
agrorum aliorumve immobilium, extra civitates et muratas villas. Nol^iles quoque ibidem
pafturarum copiam non habent, et vineas colere aut aratro manus apponere ilatui eorum non
convenit, tamen in vineis et terris arabiiibiis confiftit fubftancia polTeilionum eorum, except s
folum pratis quibufdam adjacentibus magnis ripariis, et exceptis bofcis, quorum pallure
communes iunt tenentibus et vicinis fuis. (^loniodo tunc in regionibus talibus juratafieii
poterit ex duodecim probis hominibus de vicincto, ubi factum aliqiiod in judicio deducitur,
cum vicini dici non poterunt, qui tanta dillancia diflinguuntur ? Vero rcmotos nudtuiri a
fafto duodecim juratores ibidem efle oportebit, pollquam reus in regionibus illis trigipta
quinque fine af-fignata caufa de propinquioribus calumpniaverit. Ouan , aut de midti.m
remotis a tac^lo, de quo contenditur, qui veritatem facT:i non agnofcunt, in rtgnis illis oporteoit
facere juratam, aut de pauperibus quibus non ell vcrecundia intamie, nee timor ja^Iiture
bonorum fuorum, cum ipHx non Tint ; ipfi eciam, rullicitatis ruditate obcecati, veritatis clari-
tatem nequeunt intueri.

Non igitur mireris, Princeps, {\ lex, qua in Anglia Veritas inquiritur, alias non pervagetur
naciones, ipfe namque, ut Anglia, tacere nequeunt lufficientes confimilefque juratas.



Cap. XXX. ;

Princeps hie commendat leges Anglie in pracejfit fuo per juratiis.



rrS^UNC Princeps. Comparaciones odiofas efle licet dixerimus, lex tamen Civilis, in
ij^ls • - ■ - . ■ • ... I

Ti^ comparacione per te tacfta, omni fe purgavit a crimine. Ouia, licet ei legem

S^^ Anglie tu pretuleris, odium inde ipfa non meretur, dum neque earn |;iequc

conditores ejus increpaili ; fed folum Patriam ubi ilia regit caufam efle demonllraiii quod

uon tam obtabili procefl'u, ut lex Anglie, ipfa in dubiis elicit veritatem. Legem vero Anglie,

in cafu jam per te difputato, acconmiodaciorem efle regno illi quam eil; lex Civilis ambigere

non flnimur; quo eam pro Civili commutare non appetimus. Sed tamen hec legis Anglie

preemineucia ab alterius crimine non evenit, lolum enim eam Anglie tertilitas 1 c caulavit.



De Laudihiis Leo-iun Jbi^Ucc.



361



Cap. XXXI.

Princeps diibitat an procejfiis per juratam repiigiiet Legi Divi>ie.

^[!'D, licet non infime, Cancellarie, nos dilecftet forma qua leges Anglie in
\^^ ^ coiitencionibus revelant veritatem, tamen, an modus ille facre repucnet Scripture,
i>*iivT^'C9^ vel non, paululum agitainur. Ait namque Domiiius Pharifcis, Joh. VIII. " In
lege vellra fcriptum eft, quia duorum hominum teftimonium verum eft ;" et huic applaudens
Dominus inquit, " Ego fuiu qui telT:imonium perhihco de nie Ipfo, ct teftimonium perhibet
de me, qui mifit me. Pater." Pharilei quippe Judei erant, unde idem erat dicere in lege
veftra fcriptum eft, et in lege Moyfaica que a Domino per Moyfen Filiis Ifrael prolat,. fuit
fcriptum eft. Ouare huic legi contrairc legi eft divine refragari, quo il-quitur, quod lex
Anglie, ft ab hac lege difcedat, a lege divina, cui relue^tari non licet, ipfa difcedit. Scribitur
eciam, Matth. XVIII. Ouod Dominus loquens de correccione fraterna inter alia fie ait,
" Si autem non te audierit frater tuus, adhihe tecum adhuc uniun aut duos, ut in ore duorum
vel trium ftet omne verbum." Si in ore duorum vel trium, Dominus omne verbum ftatuent,
fruftra plurium hominum queritur in dubiis verediftiim. Nemo enim poteil: melius aut aliud
fundamentum ponere, quam poluit Dominus.

Hec funt, Cancellarie, que de legis Anglie proceftu in probacionibus, aliquantulum me
conturbant. Quare, quid his refpondendum eft a te, doceri depoico.



Cai'. XXXII.




ll'u ojlenditur procejjtim per juratam Legi Divine non rcptignare.

^^ ANCELLARIUS. Non his, quibus turbaris, Princeps, contrariantur leges
Anglie, licet aliter quodammodo ipi'e in dubiis eliciant veritatem. Quid duorum
^=^U hominum teftimonio obeft lex ilia Generalis Concilii, qua cavetur, ut non nifi
duodecim teitium depoficione Cardinales de criminibus convincantur ? Si verum eft duorum
teftimonium, a fortiori teftimonuim duodecim verum judicari debet, dicente jin'is regi la,
" Plus femper in fe continet quod eft minus." Supererogacionis meritum promitteba ur
ftabulario, ft plus quam duos quos recepit denarios ipfe in vulnerati curationem erogaf (it.
Nonne plus quam duos aut tres teftes producere oportebit quempiam, qui abfentcm fe fuifli -
probare nititur, tempore criminis fibi impofiti, quod per duos aut tres teftes adverfarius ejus
probavit, vel probare paratus eft ? Sic et qui teftes de pcrjurio convincere fatagit, multo illis



-?62 De Laiidibus Le^um Aiio-licc.

plures producere necefTe eft, quo non femper duorum vel triiim hominum teftimonium
verum elTe judicabitur ; fed intelligenda eft lex illu, quod minore tcftium numero quam
duorum Veritas in duhiis non debet exquiri, ut patet per Bernarduni' Extra. De I'eftibus,
cap. Ijcet in Glofta ordiiiaria, ubi ipl'e allignat diverlos caius, in quibus per leges, plures
quam tres oportet producere teiles, viz. in aliquibus eorum qLiincjue, et in aliquibus feptem.
Per duos ecian; teftes veritatem probari pofte, cum nonaliter ijii'a pateret, utique leges Anglic
affirmant. Nam fi que (liper altum mare extra corpus cuiuilibet conutatus regni iilius fiant,
que pol'tmotlimi in placito coi'am Admirallo Anglie deducantur, per teftes ilia juxta legum
iVnglie faiicciones probari debent. Confimiliter quoque coram Conftabulario Lt Marifcallo
Anglie fieri folitum eft de fafto, quod in regno alio ae'him eft, dummodo ad jurifLliccionem
Curie Conftabularii cognicio ejus [lertineat. liciani et in Curiis quarumiam Liliertatum in
Anglia, ubi per Legem Mercatoriam proceditm-, probant per teftes contra(!:l:us i iter mercatorcs
extra regnum fai5tos. Quia in cafibus b.iis non reperiuntur vicini, per quorum f;;cramenta
i urate ex duodecim homuubus fieri polTunt, prout de contraftibus et aliis cafibus infra re!;n'.'m
Anglie emergentiluis, ell: fieri confiietum. Similiter, li carta, in qua teftes nominanfir,
deducatur in Curia Regis, procellus time fiet erga teiles iilos, ipfi quoque recognolcent I'm ul
cum liuodecim juratoribus per eorum facranicnta utrum chrnta ilia lit tai.'-hmi ejus, cu|us
iiipponitur, an non. Ouare, legem, qua tet-libus Veritas extorc^uetur, lex .Anglic non con-
demnat, maxime cum necefiitas id depolcat : quia et {\c taciunt ipfe leges Anglie nedum in
cafibus jam notatis, fed eciam in quibufdam cafibus aliis, quos non expedlt hie notare. Spd
per teftes folum lex ipfa nunquam litem dirimit, que per juratam duodecim hominum decdi
poterit, cum fit modus Ifte ad veritatem eliciendam multo pocior et efficacior, quam eft f)ri la
aliquarum aliarum iegiim orbis, et reinocior a coirupcionis et iuliornacicnis pcriculo. N ;c
poteft hec procedendi forma in caula aliqua ob defedum teftiimi de[ierire, neque teihum, fi
qui fnerint, atteftationes efiei^lum deliitum non tortin, nee perjurari poftunt duodecim honijnes
hujufinodi, quill pro eorum crimine ipfi acerbiftime piuiiaiitur, et nichilominus pars, per
eorum liepoficionem gravata, remedium debitum confequetur. Ac, non fient hec per exrra-
neorum aut ignotorum hominum arbitrium aut didamen, fed per proborum nobilium, et
fide dignorum, vicinorum partibus, facramentum, quibus partes ille nuUam habeiit caulum
calunqinie aut diffidencie de eorum dic'lb. O quam horrendum et deteftabile dilcrimen f-pe
accidit ex forma per depoficionem teftium procedendi ! Nonne, fi quis clanJeftiiium contrahat
matrimonium, et poftea coram teftibus mulierem aliam iple affidaverit, cum eadem conlum-
mare matrimonium artabitur in foro contentiofo, et poftea in penitentiali foro judicabitLir
ipfe concumbere cum prima, fi debite requiratur, et penitere debet quotieiis accioiie iua [To-
pria concubuerit cum fecundi, licet in utroque foro judex fuerit homo unus et idem. Nonne



' P>Lrnardus l';irnnnlls. A.u. 125O. Sec DfCretalcs Grcgorii I'apa' \\. Lib. ii. Tit. x.v. De Tellibua et ."Vtlifia
tionibus. Cap. xxill. p. 717, Ed. 1584, Venotiis.



De Laudibus l^egum Jhiglice. -^6:;

in hoc cafu, ut in Job fcribitur, " Perplcxi funt tefticuli Leviathan?" Proh pudor ! verc
perplcxi lunt ; nam cum ncutra mulicrum harum, ncque cum aha c(.)ntrahcnb ille extunc
concunibct, fine ammaJverfione in foro contendencium et penitcncium. (^lale malum, in-
conveniens, aut difcrimen permodum et formam proceniis legis Anghe impoHible elt in cafu
aliquo evenire, eciam fi Leviathan ipfe ea generare nitatur. Nonne vides jam, Piinceps
clarilTime, leges Anglie tanto niagis clareicere, quanto eifdem tu amplius reludaris r



Cap. XXXIIL

Qiuare reges ^inglie qiiidam iion dele^ati Junt in legibus fiiis.

^j^X« RJNCEPS. Video, inquit, et eas inter tocius orbis jura, in caiu quo tu 'am
^k\^lLD< ^udartij pretulgere confidero, tamen progenitoriim meorum Anglie reoain
^^T^PjS quoidam audivimus, in legibus (uis minime delei.H-atos, fatagentes proinde leges
Civiles ad Anglie regimen inducere, et patrias leges repudiare fuilTe conatos. 1 lorum revera
con h Hum velienienter admiror.

Cap. XXXIV.

CiVicellarius liic ofundit icuijirm rci qiiaui Princeps querit.

^j!<5/^'J\^ ^'^^^CELLARIUS. Non admirareris, Princeps, (i caulam hu'iusconaminis mente
\/%x.^A Tollicita pertradares. Audifti namque fuperius quomodo inter leges Civiles
precipua fententia elT:, maxima, live regula, ilia que (ic caint " (^lod Prni;ipi
placuit, legis habet vigorem ;" qualiter non lancciunt leges Anglie, dum nedum regaliter, fed
et politice Rex ejufdem dominatur in populuai fuum, quo ipfe in coronacione lua ad legis
fue obfervanciam aflringitur lacramento; quod reges qiiidam Anglie ej^re tercntes, putantes
proinde fe non libere dominari in fubditos, ut faciunt reges regaliter tantum princq)antes, qui
lege Ci\'ili, et potiffime predifta legis illius maxima regulant plebem fuam, quo q")!! ad eorum
libitum jura mutant, nova condunt, penas infligunt, et onera imponunt fubditis luis, propriis
quoque arbitriis, contendencium cum velint dirimunt lites ; quare, moliti funt ipli pro-
genitores tui hoc jugum politicum objicere, ut confimiliter et ipfi in lubjedum populum
regaliter tantum dominari, fed pocius debacchari queant ; non attendentes, quod equalis eft
utriufque regis potencia, ut in predii51o rradatu de Natura Legis Nature docetur, et quoii
non jugum, fed libertas eft, politice regere populum, fecuritas quoque maxima nedum plebi,
fed et ipfi regi, allevacio etiam non minima folicitudinis fue. (.Uie ut tibi apercius pateani,
utriufque regiminis experienciam percuniflare, et regimine tantum regali, qualiter rex l-rancie
principatur in fubditos fuos, exordium fume, deinde, a regalis et politicl regiminis eHedu,
qualiter rex Anglie dominatur in fibi fubjectos populos experienciam quere.



; r ii>': i./-':f|i>.

lit ; >',-ri;"' lO



-264 Dc Laudibus Le'zt/ni /hivlice.

Cai'. XXXV.

Mala que eveiiemnt ex regi)iiine tantum regali.

^f5vf(f4 EMINISCEIlb", Princeps dive, qualiter villas et ojipida rcgni I'>ancie frugum
Ml Iv^^^ opulentiilima dum ibidem peregrinabaris confpexilli, regis terre illius honiinibus
ij^^p^ ad arma, et eorum equis ita onufta, ut vix in eoruni aliquibus qiiim magnis
oppidis tu hofpirari valebas : ubi ab incolis didicilli homines illos, licet in villa una per
menlem aut duos perhendinaverint, nicliil prorfus pro fuis aut equorum fuorLmi expenlis
folviHe, aut ibivere velle ; fed, quod pejus elt, artabant incolas villarum et oppidorum, in
que defcenderant, fibi de viiiis, carnilnis, et aliis quibus indigebant, eciam carioribi s
necefTariis quam ibi reperiebantur, a circunivicinis villatis, fiiis propriis lum,itibus providere.
Et ii qui fic facere renuebant, concito fuiVibus ce(i propeie hoc agere compellebantur ; ac
demum confumptis in villa una vi^^lualibus, focalibus, et equorum prebendis, ad villain ; liam
homines illi properabant, eam eciam coiifmiiliter devaftando, nee denarium unum pro aliqi ibus
iiecefTi'.riis fuis, eciam aut concubinarum fuarum, quas in magna copia Tecum lemper vchenant,
vel pro fotularibus, caligis, et aliis hujufmodi, ufque ad minimam earum ligulam folveiunt,
fed iinculas fuas qualefcunque expenfas liabitatores villarum ubi moras fecerunt, fovere
coegerunt. Sicque et faftum eft in omnibus villis et oppidis non muratis tocius regionis
illius, ut non fit ibi villula una expers de calamitate ifta, que non feme! aut bis in anno., hac
nephanda preflura depiletur. Preterea non patitur rex quenquam regni fui fale edere, c uod
non emat ab ipfo rege, precio, ejus folum arbitrio, alTelTo. Et fi infulfum pauper q livis
mavult edere quam fal excedivo precio comparare, mox compellitur ille tantum de fale legis
ad ejus precium emere, quantum coiigruet tot perfonis quot ipfe in domo fuafovet. Iiifuper
omnes regni illius iiicole dant, omni anno, regi fuo quartam partem omnium vinorum que
fibi accrefcunt ; et omnis caupo quartum denarium precii vinorum que ipfe vendit ; et ultra
hec, omnes ville et burgi folvunt regi annuatim ingentes lummas fuper eos aifeffis pro
fl-ipendiis hominum a 1 arma ; lie quod armata regis, que quam magna femper eft, p.ijfcatur
annuatim de ftipendiis fuis, per pauperes villarum, burgorum, et civitatum regni. Et ultra
hec, quelibet villa femper iuftinet fagittarios duos ad minus, et alique plures in omni
apparatu, et habilimentis fufficientibus ad ferviendum regi in guerris fuis, quociens fibi libet
eos fummonere, quod et crebro facit ; ac hiis non ponderatis, maxima tallagia ; lia hint omni
anno alTefia ad opus regis, fuper quamlibet villam ejufdem regni, de quibus ron uno anno
ipfi alleviantur. Hiis et nonnullis aliis calamitatibus plebs ilia laceifita in mifcrl i non minima
vivit, aquam cotidie bibit, nee aliurn nifi in folemnibus fcftis plebeii guftant liquorem, Kroccis
five collobitis de canabo ad modum panni faccorum teguntur. Panno de lana, preterquam
de vilifllma, et hoc folum in tunicis (uis iubtus froccas illas, non utuntur, ncque caligis nifi



De Laudibus Legiun Afi<rIiiC. 365

ad genua difcooperto rcfidiio tibiaruni. Mulieres eorum nudipedes fuiit exccptis diebus t'eflis,
carnes nun conicdunt mares aut fciniiic iliidein prcter larduni bacoiiis, quo impiiiguant jnd-
nifiUaria fua in minima quantitate. Carnes afliuas coftafve alias ipli non gullant, preterquam
interdum de inteilinis et eapitibus animalium pro nobilibus et mercatoribus occiforum. Sei.1
gentes ad arma conieduiU ahtilia fua, ita ut vix ova coram ipfis relinquantur pro fummis
vefcenda deliciis. Et (\ quid in opibus eis aliquando accreverit, quo locuples eorum aliquis
reputetur, concito iplc ad regis fublidium plus vicinis fuis ceteris oneratur, quo extunc convi-
cinis ceteris ipfe equabitur paupertate. Hec, nl fallor, forma eft ftatiis gentis plebane regioms
illius. Nobiles tainen noii fie exaccionibus opprimuntur ; led fi eorum aliquis calumpniatus
fuerit de crimine, licet per inimicos fuos, non Temper cor.>in judice ordinario ipfe convucari
folet ; fed quam fepe in Regis Camera, et alibi in private loco, quandoque vero folum per
internuncios, iple inde alloqui vifus ell:, et mux ut crijninoiimi eiun Principis confciei cia,
relatu aliorum judicaverit, in iacco pofitus, ablque figura judicii, per prepofiti marifcallo,-ur;\
miniftros nodanter in flumme projee'tus lubmergitur; qualiter et mori audivilli majorem
multo numerum hominum, quam c|ui legitimo proceffu juris convifti extiterunt. Sed tamen,
quod Principi placuit (juxta Leges Civiles) legis habet vigorem. Eciam et alia enormia hiis
fimilia, ac quedam liiis deteriora, dum m Krancia, et prope regnum illui eonverfatus cs,
audilli, non alio quani legis illius colore deteftabiliter, dampnabiliterque perpetrata, que hie
inferere noftrum nimium dialogum protelaret. f^iare, qiiid efFedlus legis politice et regalis,
quam quidam progenitorum tuorinn pro lege hac Civili cummutare nifi funt, uperatus eft m
regno Anglic a modo vifitemus, ut utraque legum experieiicia doc'lus, que earum tibi eligi-
bilior fit ex earum efteeTiibus elicere valeas, cum (ut iupra memoratur) dicat Philofophus,
quod, " Oppofita, juxta le pofita, magis apparent."



Cap. XXXVI.

Bona que eve>iiuiit ex reginiine politico et regaVi in Regno AngUe.

'->- N Regno Anglic, nullus perhendinat in alterius domo invito domino, (\ non in
kJ- hofpiciis publicis, ubi tunc pro omnibiis que ibidem expendit iple plenarie folvct
ante ejus abinde recefTum. Nee iinpLine quilque bona alterius capit fine voluntate
proprietarii eorundem ; neque in regno dlo prepeditur alicpiis fibi de fale, aut quibufcunq le
mercimoniis aliis ad proprium arbitrium, et de quocunque venditore, providcre. Rex tamen
neceflaria domus fue, per rationabile precium juxta cunftabulariorum villarum dilcrecion;s
aftidendum, invitis polTelToribus, per officiarios fuos capere poteft : fed nichiloniinus precium
illud in manibus, vel ad diem per majores officiarios domus lue limitandum, folvere per leges
fuas obnoxius eft: quia nullius fubditorum fuorum bona juxta leges illas iple deiipere poteft



.1 ur;



•'i>


1 ; ■ ■ '




'.A


■:|i


;irt






Mil

'o'i



!66



De L, a lull bin Le'^iu/i Ajio-licc.



fine fatisfaftione debita pro eifdem. Neque rex ibidem, per k, aut miniftros fuos, tallr.p;iaj
lubfidia aut quevis onera alia, imponit legiis fuis, aut leges eoruni inuraf, vel novas condit,
fine conceHione, vel afllnfu tuciiis regni fiii in Parliamento hio txprcfTo. Ouare incola oninis
regni illius, frucftubus quos fibi parit terra fua, et quos gignit pecus ejus, emolunientis quoque
omnibus que induftria propria vcl aliena, ipfe terra marique lucratur, ad libitum propriui i
utitur, nullius prepeditus injuria vel rapina, quin ad minus inde debitas conlequitur emendas ;
unde inhabilantes tcrram illam locupletes I'lnit, habundantes auro et argento, et cundis
necelTariis vite. Aquam ipfi non bibunt, nil! qui ob devotionis et penitentie zelum aliquando
ab aiiis potubus fe abftinent, omni geneie carnium et pifcium ipfi in copia vefcuntur, qinbus
patria ilia non modice eft referta, pannis de lanis bonis ipfi induuntur in omnibus operimentis
iuis, eciam abundant in leiflifterniis, et quolibct fuppelleLtili cui lana congruit in omnib is
domibus fuis; necnon opulenti ipfi funt in omnibus hutlilimentis domus, i ecelTariis cultu'e,
et omnibus que ad quietam et felicem vitam exiguntur, fecundum ftatus fuos. , Nee in
placitum ipfi ducuntur, nlfi coram judicibus ordinariis, tibi illi per leges terre jufte triL-b iitur.
Nee allocuti five inqilacitati funt de molulibus aut pofiefiionibus kns, vel arrettati de crmiine
aliquo qualitercunque magno et enormi, nili fecundum leges terre illius, et coram j'idi;ibus
antedicftis. Et iiii funt frudus, quos parit regimen politicum et regale, ex quibus ibi jam
apparent experiencie efFeflus legis, quam quidam progenitorum tuorum objicere cona i lunt.

Superius tibi quoque apparent effectus legis altcrius, quam tanto zelo loco legis ilHu . ipfi
nifi funt inducere, ut ex fruiilibus earum tu agnofcas eas. Et nonne ambicio, luxus, et libido,
quos predidi progenitores tui regni bono preferebant, eos ad hoc commercium concitalant?
Confidera igitur, Princeps optime, etiam alia que iequentur.



Cap. XXXVII.



Cumlnnacio nieritorum utrhifquc regimbiis.

^^p^j^ANCTUS THOMAS in Libro, quem Regi Cipri de Regimine Prindipum
^■K^^^*^ fcripfit dicit quod, " rex datur propter regnum, et non rcgnum propter regem."
^^SJ^ Qiio, omnis potelias regia referri debet ab boiumr regni i'ui, quod effective con-
fillit in defencione ejufdem ab extcrorum incurfibus, et in tuicione regnicolarum, et bonorum
fuorum ab indigenarum injuriis et rapinis. (^lare rex, qui hec peragere nequit, impotens eft
necefliirio judicandus. Sed fi ipfe paffionibus propriis, aut penuria ita oppre Tus eft, quod
manus fuas cohibere nequit a depilacione fubditorum fuorum, quo ipfemet eos depauperat,
nee vivere finit et fuftentari propriis fubftanciis fuis, quanto tunc impotcncior ille judicandus
eft, quam fi eos defendere ipfe non fufficeret erga aliorum injurias ? Kevera, rex talis ncdum
impotens, fed et ipfa impotencia, dicendus eft, et non liber judicari puteft, tantis impotentie



De Lai/dihus LjC^iuh Ang-L



I(C.



367



nexubus vinculatus. E regione, rex liber et potens eft, qui incolas fuos erga exteros et
indigenas, eonim quoque bona er facilitates, nedum erga vicinoruni et coiicivium rapinas
defendere fufficit. (eJ erga propriani oppreHionem et rapinam, licet fibi pailiones, neceditateique
hujulmodi relmftentur. Qiiis enini potencior, liberiorve efle poteft, quam qui non ibluin alios,
fed et ieipfum iufficit debellare ? Quod poteft. et femper facit rex politice regens populuin
fuuni. (^lare experientie effedu tibi coiiftat, Princeps, progenitores tuos, qui fic politicum
regimen abjicere fiitagerunt, non folum in hoc non potuilTe nancifci potenciam quam optabant,
videlicet anipliorem quam habebant, fed et fui bonum, fimiliter et bonum regni fui, per hoc
ipfi difcriniini expofuiflent, et periculo grandiori. Tamen hec, que jam de experiencie efFedlu
prafticata potenciam regis regal iter tantum prefidentis exprobare videntur, non ex legis fue
defeftu proce/Terunt, fed ex incuria, negligenciaque taliter principantis. (^uare, ipfa digni-
tatem illam potencia non minmuit a dignitate regis politice regulantlsj quos paris efie p itencie,
in predi(5to Traiflatu de Natura Legis Nature, luculenter oftendi. Sed potenciam regis
regaliter tantum principantis difficilioris elTe exercici, ac minoris fecuritatis fibi et populo fuo,
ilia claridime jam demonitrant, quo optabile non foret regi prudenti regimen politicum pro
tantum regali commutare. Qiiare et Sanftus Thomas fupradidus optare cencetur ut omnia
mundi regna politice regerentur.



Cap. XXXVIII.

hiterpellatio Principis.

UNC Princeps. Parce, obfecro, Cancellarie, quod te ad tantam a propofito tuo
digreillonem compuli queflionibus meis ; michi namque perutilia funt que hac
occafione exarafli, licet te parumper retardaverint a meta intencionis tue, ad quam

ut tu jam celerius prepares flagito, et primo, ut aliqiios alios cailis in cpiibus Icguni .Anglie

et Civilium difcrepant fententie, ut promififti et ccpifti, mihi enarrcs.




Cap. XXXIX.

Seciouius cajits in quo leges Chiles et leges Anglie difcrepant in judiciis fiiis.

ANCELLARIUS. Qiiofdam cafus alios, in quibus diflenciunt leges pre lifte,

ut petis, Princeps, detegere conabor. Sed tamen, que legum earum prelb. nciur

fit in judiciis fuis, non meo, fed arbitratui tuo relinquam.

Prolcm ante matrimonium natam, ita ut poft, legittiniat lex Civilis et fuccedere ficit in

hereditate parentum ; fed prolem quam matrimonium non parit fuccedere non finit lex

I. -3 ''•




368 De Lauilihns Lccrnni Ano-licc.



<:i



Anglorum, naturaleni tantuni earn efTc, et non legittlniam proclamans. Civililte in cafu lioc
legem eorum extollunr, quia incitamentum earn efie Jicunt (}uo matrimonii facramcnto ceflet
peccatum per quod alias duorum anime interirent. Prefumendum quoque ii^t dicunt tales
fuifie contrahencium animos in primo eorum concubitu, quaies efTe demonftrat fubfequens
facramentum. Ecclefia eciam fetus hujufmodi habet pro legitimis. Hec, ni fallor, tria
fulcimenta funt majora quibus ipfi approbant defcndLinttiue legem fuam. Ad que fie
reipondent legis Anglie periti. I'rimi) dicunt, quod peccatum primi concubitus in cafu
propofito non purgatur per fubfequens matrimonium, licet ejus mcrito delinquencium quo-
dam modo minuatur pena. Dicunt eciam, quod peccati illius confcii tanto minus inde
penitent, quo leges tranfgrefforibus illis favere confiderant ; quali etiam confidcracione
procliviores ipfi redduntur ad committendum peccatum, per quod nedum Dei, fed et
Ecclefie precepta negligunt ; unde lex ilia nedum delinquencium participat ci Ipam, fed et



Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 52 of 87)