John Fortescue.

The works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) online

. (page 53 of 87)
Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 53 of 87)
Font size
QR-code for this ebook


legis bone nature ipfa declinat ; cum lex fit fmclio fanfta, jubens honefta, et proliibens
contraria; qualia ipfa non prohibet, fed pocius ad inhonelta animos lahenciimi invitat. Ve>-
vallari poteft lex ifta per hoc, quod Ecclella fetus hujufmodi pro legittimis habet. Pin
namque mater ilia in quamplurimis difpenlat, que fieri ipia non concedit ; difpenfativ:,
enim laxavit Apollolus virginitatis frena, quod confulere noluit, cum omnes ipfe volueri: u
le, virgines permanfilTe. Et abfit ut mater tanta a filiis fuis in cafu ifto pietatem A an
cohiberet, dum lepe, ipfi etiam hujus legis Civilis fomento concitati, incidimt in peccatimi
Et per matrimonium fubfequens docetur Ecclefia, contrahentes penitere de preterite, et de
future per matrimonium le velle cohibere. Sed longe alium in hoc cafu lex Anglie effeflun.
operatur, dum ipfa non concitat ad peccatum, neque peccantes fovet, fed ternt eos, et ni
peccent minatur penas. Carnis etenim illecebre fomento non egent, egent vero frenis, c ui;
irritamenta carnis lafciva et quafi infatigabilia funt. Et homo, quum in individuo pcrpetuari
nequit, perpetuari naturaliter appetit in fpecie fua, quia onuie quod vivit aliimilari cu]j:it
caufe prime, t]ue perpetua efl; et eterna. Unde fit, quod plus deleiftatin- hiomo in fenfu
ta6lus, quo fervatur fpecies ejus, quam in fenfu guftus, quo confervatur individuum. Qiiale
Noe ulcifcens in filium qui ejus pudenda reve'avit, nepoti fuo filio delinquentis maledixit, ut
inde plus cruciaretur reus, quam proprio pcfiit incommodo. Qiiare lex que vindicat 'n
progeniem delinquentis penalius prohibet peccatum, quam que folum delinquentem flagellat.
Ex quibus confiderare licet, quanto zelo lex Anglie illicitos profequitur concubitus, dum ex
eis editam prolem ipfa nedum judicat non efle legittitnam, fed et fuccedere prohibe: in patri-
monio parentum. Num quid tunc, lex in:a cafta non eft.'' et non forcius firmiufque repellit
peccatum, quam facit lex predida Civilis, que eito, et quafi inultum crime 1 laxurie
remittit ?



De Laudihus Legiun Jbigl'uc. -^tc)

Cap. XL.

Cauje Jpcc'ialcs quare Not hi iioii legit tunatUur per inatrinioniiun Jubfeqitens in rc^no ylns^lie.

rr\X|§ RETERKA, Leges Civiles dicunt, filiuni naturaleni tuuni eflc filiuni populi.
'izJ.i^ I3e quo Metricus quidani lie ait,

i

Cui |jali r ell populiis, pati-r tft fibi niillus et omnis :
C?ui [Kitrr v\\ |)(i|)iiliis. noil habct illu patrcm.

Et (i patrem iion liabuit tempore nativitatis fue, quomodo e.x poll; fado ipfe patrem nancifci
poterit, natura non novit. ^^lo, (1 ex fornicatorihiis duobub iniilier una filios peperi: duos,
quani poftea unus ex eoncubiiiariis illis ducat in uxorem, quis ex filiis hiis duobus per
niatruiioniimi illud legittimatLir ? Opinio fuadere poteit, fed racio reperire nequit, duni
ainbo iilii illi populi tetus judicati femel parentes ignorabant. Inconfonum propterea
videretur, quod in niatrlmonio illo extunc ab eadem muliere natus, cujus generacio ignorari
non poterit, expers effet hereditatis, et filius nefcius genitoris fui fuccederet patri et matri
ejus, uiaxime infra regnum Anglie, ubi filius fenior folus iuccedit in hereditatc paterna. Et
non minus incongruum elTe ientiret arbiter equus, li filius ex Itupro equaliter participaret
cum filio ex legittimo thoro hereditateni, que Jure Civil! inter malcidos dividenda ell. Nam
Sandus Auguftinus, XVI. Libro de Civitate Dei, lie icribit, " Abraham omncm cenfum fuum
dedit Ifaac filio fi.io, filus autem concubinarum dedit liaciones." Ex quo videtin- innui,
quod ipuriis non debetur hcreditas, led vidiis necellitas. llec ille. Sub nomine veto
fpurii denotat Augullinus, omnem fetum illegittimum, qualiter et fepius facit Scriptura facra,
que neminem vocat baftardum. Ecce differenciam non minimam ientit Augullinus, ientit
et Abraham inter fuccellionem fpurii et filii ex legittimo concubitu. Ceterum, omnes hlios
illegittimos reprehendit Scriptura facra fub metaphora iiac, dicens, " Spuria vitulamina non
dabiuit radices altas, nee ftabile fundamentum coH-^^^bunt," (Sapientle IV. Reprehendit
et Ecclefia, qux eos a facris repellit ordinibus, et fi cum tali dilpenlaverit, non eum tamen
permittit dignitate preelTe in Ecclelia Dei. Congruit idcirco legi hominum, in fuccellionis
beneficio minuere, quos Ecclefia indignos judicat facro ordine, ct quos ipfa repellit ab omni
prelacia : ipfos eciam, quos Scriptura lacra iii natalibus minoratos judicat a legitime pro-
creatis. Gedeon autem, virorum fortillimus, feptuaginta filios in matrimonio legitur pro-
creafle, et non nifi unum lolum habudie ex concubina ; filius tamen ipie concubine o i\n{:'i
filios illos legittimos nequiter peremit, excepto uno folo (Judicum IX). Quo, in notlio uno
plus malitie fuiiTe deprehenditur quam in filiis legitimis fexaginta novem. Tritum etenim
proverbium eft, " Si bonus ell ballardus, hoc ei venit a caiu, videlicet gratia f[ieciali, {\ autem
malus ipfe fuerit, hoc fibi accidit a natura." Corrupcionem nanique et maculam quandam



370 De Laiidihus Legiini AngUce.

cenfetur illeglttimus partus contrahere a peccato genitorum fuorum fine culpa ejus, ut maxi-
niam iios contraximus omnes a criniine primorum parentum, licet noti tantam. Aliam tamen
nothi quam legittimi contrahunt maculam ex geiiitura fua; coruni iiamque gcneracionem
iiuitua utriufi.jue parentis libido culpahilis operatur, qualiter in legittimis caftifque amplexibus
conjugatorum ipfa non folet debacchari. Mutuum fane et commune elt peccatum taliter
fornicantium ; quo, primo fimilatum peccato magis fevit in fetum, quam peccatum aliter,
folitarieque peccancium ; ut exinde natus potius peccati filius dici mereatur, quam films
peccatorum. (^lare Sapientie Liber generaciones has duas diftinguens de generacione
legittima fie affatur, " O quam pulchra eft cafta generacio cum claritate ! Immortalis eft
enim memoria illius, quoniam apud Deum nota eft et apud homines." Altera veto non eft
nota apud homines, quo filii ex ea nati, filii populi nominantur. De generatione utique ilia
altera liber ille dicit, "Ex iniquis omnes filii qui nafcuntur teftes funt nequii ie adverfijs
parentes fiios, in interrogacione fua." (Sapientie eodem IV. cap.) Interrogati etenim de
parentibus fuis, eorum ipfi revelant peccatum, ut filius Noe nequam revelavit pudenda patiis
fui. Creditur idcirco, cecum ilium natum, de quo Pharifei, (Joh. IX.) dixerunt " Tu in
peccatis natus es totus," fuilTe baftardum, qui nafcitur totaliter ex peccato ; et dum fubditur,
" Ettu doces nos?" videtur eos intellexilTe, baftardum non ut legittimum in naturalibus eife
difpofitum ad fcienciam et doftrinam. Non igitur bene dividit lex ilia, que baftardos a
nativitate, et legittimos parificat in hereditate paterna, cum eos difpares judicet Ecclefia .n
hereditate Dei, fimiliter et diftinguat facra Scriptura in forma prenotata, dividatque natura
in donis fuis, fignans naturales tantum nevo quafi natural! quodam, licet latente in animis
fuis. Quam igitur legum iftarum, Anglicarum, viz. et Civillum, in cafu hoc, tu Princeps,
amplederis et judicas preferendam .''



Cap. XLI.

Princeps approhat legem que non legittimat natos ante matrimonium.

IRINCEPS. Revera cam, que forcius a regno peccatum eliminat, et firmius in eo
virtutem confervat. Arbitror eciam illos in legis humane beneficiis mirorandos,
quos lex divina indigniores confiderat, et quos poftponit Ecclefia in leneficus
fuis, natura quoque procliviores judical ad peccandum.





Dd Laiidibus Legin/i A)i^lice. 371

Cai>. xlii.

Tercius cnjns hi quo difivepdnt If^es predinc.

■p]^ ANCELLARIUS. Rede eftimo te fentire, quare et cafus alios memorabor, in
i^W. qiiibus difcrepant he leges due. Leges Civiles (iunfHunt, quod " Partus feinper
%CTvJ fequitur ventrem." Lft, fi nuilier fervilis coiidicionis iiubat viro coiuiiciouis
libere, proles conuii fervus erit : et e converfo, fervus niaritatLis libere, noii nifi liberos
gignit. Sed lex Anglic nunquam matris, fed fcmper patris condicioneiii iniit.u-i
partum judical; lit ex libera, etiani ex nativa, non nifi liberuni liber generet, et non
nifi fervum in matrimonio procreare poteft fervus. <-.Hie, putas, legum harum n._-lior
c\i m fentenciis iuis ? Crudelis eft lex, que liberi proleni fine culpa fubdit fei vituti.
Nee minus crudelis cenfetur, que libere fobolem fine nierito redigit in fervitutem.
Legifte vero dicunt. Leges Civiles prevalere in his judiciis fijis. Nam dicimt, quod " non
poteft arbor mala fructus bonos facere, neque arbor buna fruftus malos facere ;" ac onuiis
legis fentencia eft, quod plantacio quelibet cedit folo quo inferitur ; cercior quoque multo eft
partus que euni tuderunt vifcera, quam quis eiuii pater procreavit. Ad hec legis Anglie
confulti dicunt, quod " partus e.x legittinio thoro nun cercius nofcit matrem quam geni-
torem fuuin;" nam ambe leges, que jam contendunt, unitormiter dicunt, quod " ipfe eft
pater, quern nupcie demonftrant." Nimiquid tunc magis eft conveniens, ut filii condicio ad
patris pocius quam ad matris condicionem referatur, cum de conjugatis dixerat Adam,
" E'.runt ipfi duo in carne una;" quod Dominus exponens in Evangelio ait, "Jam non fimt
duo, fed una caro." Lt cum mafculinum concipiat femininum ad mafculinum quod dignius
eft reterri debet tota caro fie fada una. Qj^iare Adam et Evam vocavit Dominus, non
Evam, fed quia caro una ipfi erant, ambos eos vocavit ipfe nomine viri, videlicet, Adam, ut
patet Gencfis quinto capit. Ipfe quoque Leges Civiles dicunt, quod mulieres femper
corufcant radiis maritorum fuorum. Unde' (C. De Incolis. Libro X. Ti. fi.) textus fie
loquitur " Mulieres honore maritorum erigimus, et genere nobilitamus, et forum ex corum
perfona ftatuimus, et domicilium mutamus ; fin autem minoris ordinis virum poftea fortite,
priore dignitate private, pofterioris mariti confequantur condicionem et domicilium." Et
cum nomen patris, et non matris, gerat proles omnis, et maxime mafculina, unde tunc pro-
venire poterlt quod filius racione matris amitteret honorem, condicionemve patris lui mut.iret,
cujus tamen nomen ipfe retinebit, prefertim dum honore patris ejufdem ac condiiione
refplendeat mater ejus, et dum viri honor vel condicio nmnquam per uxoris vi lum
denigratur. Crudelis nempe cenferetur lex, que fine caufa, filium liberi fervituti committit,



' The rL-fcrencc in the MS. and in all tile printed editions is given thus— C. (i.e. Codex), Qui prof^Jftime fe
excufant. Lib. x. li. fi. ; the author ha\ing quoted a wrong code.\, and having written li. ti. inlicad olli. ti. tor tiluli
fine.



372 De Laud i bus Legum Aiiglicc.

et terrain pro qua lil.ier ille iiinocens a crimine fudavit innoccntis filii (ui titulo non ludanti
tradet extraneo ponRlendanij ac patris nomtn cciam filii fcrvitutis nota commaculat. Cnidelis
etiam iiecefTario judicabitur lex, que lervitiitem augmentat, et niiiuiir libcrtatcm ; nam pro ea
Natura femper iniplorat humana. Quia, ab honiine, et pro vicicj, iiitrodu6ta ell iervitus; fed
libertas a Deo hominis eft indita nature. Qiiare ipfii ab homine kiblata Temper rediredefiderat,
ut facit omne quod libertate natural! privatur. Qiio impius et crudelis judicandus eft, qui
libertati non tavet. Hec confiderancia Anglie jura in omni cafu libertati dant favorem. Et
licet jura ilia judicent eum fervum quern fervus in conjugio ex libera procreavit, non per hoc
jura ilia rigida crudeliave fentiri poterunt. Nam mulier que conjugio fervo fe fubjecit, fafta
ei caro una, quo ipfii, ut dicunt leges fuprafcripte, ejus conlequitiir condicionem, et proprio
arbitrio fe fecit ancillam, fed pocius fervam, nullatenus a lege coaifla, qualiter et taciunt qui
fe fervos reddunt in curiis regum, vcl in fervitutem fe vendunt, nullatenus ad hoc com-
pulfi. Quo modo tunc liberum fanccire pofiunt leges filium ilium quern mater talis talitcr
eft enixa ? Nunquam enim fie fubjedus eft vir uxori, licet maxima domina ipfe fuerit, it
fubjefta eft libera hec fervo, quem ipfa facit dominum ejus, dicente Domino uxori omri,
" Eris fub poteftate viri, et ipfe dominabitur tibi." Et quid eh, quod dicunt legifte illi iie
frudu arboris bone vel male? nonne conditionis libere vel fervilis eft uxor omnis, qua! s tft
maritus ejus? F.t in cujus folo plantavit maritus, dum uxor ejus eft fftii caro una? non.ie n
proprio? Quid fi furculum dulcis nature infeverit ipfe ftipiti arboris acerbe, dummodo ;,rbor
ilia ejus eft, nonne frudlus, licet ex ftipite parumper redolent, femper fint fruftus ejus, et
natura dulcis ut erat furculus quem dominus arboris inlerunt ? Sic ex muliere genita p/oK s
mariti eft progenies, fuerit mater libera vel ancilla. Sancciunc tamen leges Anglia-, (|U(i 1
dominus native a libero in matrimonium fumpte ipfo iiiconlulto, cum earn repudiare nequea ,
(dicente Evangelio, " Quos Deus conjunxit homo non feparet,") recuperabit verfus liberum
ilium omne damnum quod ipfe fuftinuit racione deperditi fcrvitii, et amiiTe ancille. Hec jjm,
ut eftimo, eft fumnia et forma legis Anglie, in cafu jam enarrato. Qiiid igitur jam i,ibi
videtur, Princeps, in cafu illo ? Et que legum predidliarum preftantior aut eligibiliur a te

ludicatur ?

,1
Cap. XLIIL

Prbiceps approhat legem qua partus non Jequitur ventrem. ,






\pRlNCEPS. Anglorum legem in hoc cafu Romanorum legi preftar/, dubitare
<g/o nos racio non permittit. Et optacior michi femper eft lex, que favoiem pocius
quam rigorem partibus adminiftrat. Recolo namque illius juris regulam que fic
dicit, " Odia perftringi, et favores convenit ampliari." Cancellarius, Et bene quidem. .-Ylium
adhuc cafum tibi referam, Princeps, in quo concertant leges ifte, et non multum poftea tunc
defiftam, ne onerofum tibi fit tantis follicitari fchifmatibus, eciam ne in faftidium tibi veniat
difceptatio mea diucius protelata.



De Laiidibus Lea- inn AnvHcv



373



Cap. XLIV.

^uartns cufns in quo le^es pyediile variant.

P)))^EGF.S Civiles impuberuni tutehis proximis de eorum fangnine committuntj agnati
'"'^ fuerint feu cogiiatij iiiucuique videlicet fccunduni graduni et oidineni, quo in
r^ hereditate pupilli fucceflurus efT:. Et racio legis hujus eft, quia nullus tcnerius
favorabiliufve infaiitem alere fataget quam proximus de fanguine ejus. Tameii longc aliter
de impuberum curtodia ftatuunt leges Anglie. Nam ibidem, " Si hereditas, que tenetur in
focagio, defcendat impuberi ab aliquo agnatorum fuorum, non erit impubes ille fub cultodia
alicujus agnatorum ejus, fed per ipibs cognatos, videlicet confanguineos ex parte matris ipfe
regetur." Et fi ex parte cognatorum hereditas fibi defcenderit, pupillus ille cum here Jitate
fua per proximum agnatum, et non cognatum ejus cultodietur, quoufque ipfe fuerit adjltus.
Nam leges ille dicunt, quod " committere tutelam infantis illi qui ell ei proxime luccelTurus,
eft quafi agnum committere lupo ad devorandum." Sed fi hereditas ilia, non in focagio, led
teneatur per fervicium militare, tunc per leges terre illius, infans ipfe et hereditas ejus non
per agnatos neque per cognatos, fed per domnium feodi illius cullodientur, quoufque ipfe fuerit
etatis viginti et unius annorum. Quis, putas, infantem talem, in adibus bellicis, quos facere
racione tenure fue iple aftringitur domino feodi fui, melius inftruere poterit aut velit quam
dominus ille cui ah eo fervicium tale debetur, et qui majoris potencie et honoris eftimatur,
quam lunt alii amici propinqui infantis.^ Ipfe namque, ut fibi ab eodem tenente melius
ferviatur, diligentem curam adhibebit, et melius in hiis eum erudire expertus efle cenfetur,
quam reliqui amici juvenis, rudes forfan, et armorum inexperti, maxime fi non magnum
fuerit patrimonium ejus. Et quod utilius eft infiiiti, qui vitam et omnia fua periculis bejllcis
exponet in iervicio doinini fui racione tenure fue, quam in milicie ac'lubtifque bellicis imbui,
dum minor eft, cum actus hujufmodi ipfe in etate matura declinare non poterit ? Et revera
non minime erit regno accommodum, ut incole ejus in armis fint experti. Nam, ut dicit
Philofophus, " Audader quilibet facit, quod le fcire ipfe non difiidit.'' Nunquid tunc legem
banc, tu approbas, Eili Regis, et collaudas luper legem alteram jam delcriptam ?



Cap. XLV.

Ilic commendat Priiueps educacione)it orphanoruni fiUorum nobilium.

IRINCEPS. Immo, Cancellarie, legem hanc plufquam alteram ego laudo. ^ am
in ejus parte prima, quam tu notafti, caute magis, quam CivIIis, ipfa providet
^^>vl fecuritati pupilli. Sed tamen in ejus parte fecuuda, magis ego deletfhor. Nam
ab ea eft, quod in Anglia nobilium progenies de facili degenerari non poteft, led probitate



374 I^<^ Laudibus Legin/i jhigliLe.

pocius, ftrenuitate, et moram honeftate anteceiT^)res fuos ipfa tranfcendct, duin in alcioii
nobiliorique curia qiiam in domo parentimi ilia (it imbuta, licet in donio confimili forfan
parentes ejus educati erant ; quia confimilis adhunc non erat domus parcntuni illurum domui
dominorum, quibus ipfi parentes et ipfi infantes fervierunt. Principes quoque regni Tub hac
lege regulati, fimiliter et domini alii a rege immediate tenentes non poflunt dc levi in lafciviam,
ruditatemve labi, cum in puericia dum orphani fuerint ipfi in domo regia nutriuntur. (jiiare
non infime domus regie opulenciam, magnitudinemque collaudo, dum in ea gimnafium fupre-
mum fit nobilitatis regni ; fcola quoque itrcnuitatls probitatis, et morum quibus regnum
honoratur, et floret, ac contra uTuentes fecuratur ; etiam torniido ipla erit inimicis et amicis
regni. Hoc revera bonum accidiiTe non potuiflet regno illi, fi nobilium filii, orphani, et
pupilli, per pauperes amicos parentum fuorum nutrirentur. Nee regni bono officere poteft,
licet burgenfium filii et aliorimi libere tenentium, qui in focagio tenent temmcnta fua, quo
ipfi ad miliciam non aftringuntur, in domo confimilium amicorum fuorum educantur, ut per-
fpicue confideranti lucide apparere potell.



Cai'. XLVI.

Adhuc recital cajtis alios in quihits variant leges antediBe.



v?v^ UNC Cancellarius. Sunt et alii calus nonnulli, in quibus differunt leges predidte.
c^>J P-^ Ut quia leges Civiles judicant turtum maniteftum, per reddicionem quadruplij et
"^iT^^s^^' furtum non manifeftum, per dupli reconipenfacionem, expiari. Sed Icjjes
Anglie neutrum facinorum illorum micius, quam committentis morte puniri pernnttu it,
dum modo ablati valor duodecim denariorum valorem excedat. Item libertinum ingratum
leges Civiles in priftinam redigunt fervitutem : fed leges Anglie femel manuminum IciUper
liberum judicant, gratum et ingratum. Alii quoque funt caius hujufcemodi non pauci, quos
jam ftudio brevitatis pretereo. Et neque in hiis duobus cafibus prx'diftarum le^um
preftancias ego jam defcribo, cum non magne fint indaginis eorum qualitatei. Nee di'Tido
ingenii tui folerciam eas fufficienter pofTe riniari.



Cap. XLVII. '

Princeps parvi pendit cafits jam recitatos.

CpRINCEPS. Nee expedit, Cancellarie, in hiis multum fuadere. Quia licet in
Anglia, fures clandeftini et manifefii pallini morte pleftaiuur, non ceffuit ipfi
ibidem omnino predari, ac (\ penam tantam illi minime formidarent. (jiianto
tunc minus fe abftinerent a crimine, fi penam prseviderent miciorem ? Et abfit, a lervitute




De Laadibiis Leguin Atiglici'. 375

femel evafum femper deinde fub minis tremere fervitutis, maxinic ingratitudinis colore, cum
ingratitudinuni fpecies vix poterint pre nniltitudine nunierari, et humana natura in libertatis
cauia hivorcm femper, magis quam in caulls aliis, deprecetur.

Sed jam, Caiicellarie, obnixe te imploro, ut a mode amilTa plurium caluum hujufmodi
examinatione, michi cdicas quare leges Anglic, tarn bone, tVugi, et optabiles, in Univerfi-
catibus non docentur, ut Civiles fmiiliter ct Canonuni leges ; et quare in eifdem non datur
Haccalaureatus et DoCloratus gradub, ut in aliis Facultatibus et Scicnciis eft dari confuetimi.



Cap. XLVIII.

OJhndit /lit CantelLiriiis quare leges AngHe >ioii docentur in Univerfitatihus.

';or\SKo ANCEI.LAllILJS. In Univerfitatibus Anglie non docentur fciencie nili in

^Mni ■ ■

Latina lingua ; et leges terre illius in tri[)lici hngua addilcuntui-, viz. Anglica,

^a Gallica, et Latina. Anglica, quia inter Anglos lex ilia ma>:lnie inolevit ; Gallica,

quia poftquam Galli, Duce Wilhelnio Anglie Conqucllore, tei I'.un illani optinucruni, non

permiferunt ipfi eorum advocatos placitare caufas I'uas, nili in lingua quam ipli noverunt ;

qualiter et faciunt omnes Advocati in luancia, etiam in Curia Parliamenti ibidem. Con-

iimiliter Gallici poil: eorimi adventum in Angliani, ratiocinia de eorum proventiluis non

receperunt nifi in proprio idiomate, ne ipfi inde deciperentur. Venari etiam, et jocos alios

exercere, ut talorum et pilarum ludos, non nifi in propria lingua deledabantur ; quo, et

Anglici, ex frecpienti eorum in talibus comitiva, habitum talem coiuraxerunt, quod huculque

ipfi in ludis hujufmodi, et compotis, linguam locuuntur Gallicanam, et placitare in eadem

lingua foliti fuerunt, quoufque mos ille vigore cujufdam Ilatuti quam plurimum reltrictus

ell:; t.mien in toto, hucufque aboleri non potuit; turn, propter terminos quoldam, quos plus

proprie placitantes, in Gallico quam in Anglico, ex[)rinumt ; tum qiua Declaraciones, lu[)cr

Brevia Originalia, tarn convenienter aei naturam breviiun illorum jironunciari nequeunt, ut in

Gallica, fub quali lermone Declaracionum hujulmodi tormule addifcuntin'. Reportuitur

etiam, ea cpe in Curiis Regiis placitantur, dilputantur, et judicantur, ac in libros ad tutu-

rorum erudicionem rediguntur, in fermone femper Gallico. (^lani plurima etiam ftatuta legni

illius in Gallico confcribuntur. Uiuie accidit, quod lingua jam in Francia vulgaris non

concordat aut confimilis eft Gallico inter legis peritos Anglic ufitato, fed vulgarie qua lam

ruditate corrupta. (^lod fieri non accidit in fermone Gallico intra Aiigliam ufitato, cum fit

fermo ille ibidem fepius fcriptus quam locutus. Sub tertia vero lin^aiarum prediLHarum,

viz. fub T^atina, omnia Brevia Originalia et Judicialia, fimiliter et omnia Recorda Placitoruni

in Curiis Regum, etiam et quedam Statuta, fcribuntur. Ouare, dum leges Anglic in his ,

I. .3 c.



., ^



;J :



3/6 De La lid i bus hcviini /bi'j-ruc.

tribus addifcuiitur linguis, ipfe in Univerfitatibus, ubi foluni Latina excrcetvir lingua, con-
veiiientcr cradiri non potL-runt, aut ihidcri. Leges tainen ille, in qu jJani itudio publico,
pro illarum apprehenfione omni Univeriitate convenientiore et proniore, docentur et addif-
cuntur. Studium namque iihid fitum eft prope Curiam Regis, ubi leges ille indies placi-
tantur, dilputantur, et juditia per eafdem redduntur per judices, virus graves, fencs, in legibus
illis peritos et graduates; quo in curiis illis, ad quas omni tlie placitabili confluunt ftudentes
in legibus illis quafi in icolis publicis, leges ille k-guntur et docentur. Situatiu' eciam
ftudium illud inter locum Curiaium illarum et Civitatem London, que de omrjibus neceil'ariis
opulentillima eft omnium cis'itatum et oppidorum regni illius. Nee in civitate ilia, ubi con-
fluencium turba ftudencium quietem pertin-bare poftit, iitum eft ftuilium iftud ; fed ieurfim
parumper, in civitatis illius fuburbio, et propius curiis prcdic'lis, ut ad eas fuij fatij^acionis
mcominodo ftudentes indies ad libitum accedere valeant.



Cap. XLIX.



Hie ojlendit difpoficionem generalem ftiidn legiim Anfli



le.




'^ED ut tibi conftet, Princeps, hujus ftudii forma et imago, illam ut valeo, jam
defcribam. Sunt namque in eo decern Hofpicia minora, etquandoque vero plurr ,
que nominantur LTofpicia Cancellarie. Aii quorum quodlibet pertinent centun
ftudentes ad minus, et ad aliqua eorum major in niulto numerus, licet non omnes Tempi r i i
eis fimul conveniant. Studentes etenim ifti, pro majori eorum parte, juvenesfunt, originalia,
et quafi legis elemeiita addifcentes, cjui in illis proficientes ut ipfi maturelcunt, ad majora
Hofpicia ftudii illius, qua; Llofpicia Curie appellantur, aflumuntur. Qiiorum majorum
quatuor funt in numero, et ad minimum eorum pertinent in forma prenotata ducenti ftudeijtes
aut prope. In his enim niajoribus hofpiciis, nequaquam poteft ftudens aliquis fuftentari
minoribus expcnfis in anno, quam oftoginta fcutorum; et fi fervientem fibi ipfe ibidem
habuerit, ut eorum habet pluralitas, tanto tunc majores ipfe fuftinebit expenfas. Occafione
vero fumptuum hujufmodi, cum ipfi tanti fint non nifi nobilium filii in hofpitiis illis leges
addifcunt ; cum pauperes et vulgares, pro filiorum fuormu exhibicione, tantos fumptus
nequeant fufterre, et mercatores raro cupiant tantis oneribus annuls attenuate mercandifas
fuas. Quo fit, ut vix dodus in legibus illis reperiatur in regno qui non fit nobilis, aut de
nobilium genere egrefliis ; unde magis aliis confimilis ftatus hominibus, ipfi nobilitatem



Online LibraryJohn FortescueThe works of Sir John Fortescue, Knight, Chief Justice of England and Lord Chancellor to King Henry the Sixth (Volume 1) → online text (page 53 of 87)