John Locke.

The works of John Locke (Volume 9) online

. (page 10 of 51)
Online LibraryJohn LockeThe works of John Locke (Volume 9) → online text (page 10 of 51)
Font size
QR-code for this ebook


quietudinem, ^iw& ex prsfentia doioris, five ex abfentia
voluptatis, quam ut felicitatis fuoe partem confiderar, in fe
fentit. In his facile tibi affentior. Inde rede deducis,
bonum in nobis excitare defiderium, non tamen inde fequi
majus bonum fcmper in nobis majus defiderium excitare.
Quod verifTimum efi, & tu rede probas. Unde porro
deducis, libertatem hominis in eo confiitere, quod poffit
fufpendere impktionem cujufcunque defiderii fui, plenam-
que habeat libertatem unum pod aliud confiderandi, objeda
corum examinandi, eaque ab omni parte obfervandi, ac
inter fe comparandi, antequam fe determinet ad agendum,
Et hoc tecum agnofco. Inde jam infers, indifferentiam,
quae non poffjt determinari per ukimum judicium, quod
homo fei r, de bono & malo, cujus eledionem fequendam
credit, efie fummam naturce intelligentis imperfedionera.
In ReniDnftrantiuxm fcriptis fsepe vox indjff£R2ntia oc-



loS Familiar Letters hetzveen Mr. Loikcy

currlr, quandode libertate hominls agirur : verum ea nun-
quam a nobis hoc Icnfu accipicur, quod pofKo ilio ultimo
judicio, in quo proprie adus voiitionis coniiftit, nihilominus
hominis potcntia agendi fit indiffcrens, 6: per voluntatem
non determinetur : kd, quod ante illud voluntatis decretum
homo libertatcm habet fe in banc vel illann partenn deter-
minandi, & non ad unum tantum oivpofuorum determinatus
eft : acccdentc aiitem voluntatis decreto, leu volendi a6lu,
indifferentia ilia tollitur, & porentia ad agendum aut non
agendum determinatur. Et hie etiam puto nos confen-
tire. Reliqua capitis iis, qua:! jam recenfita funt, magis
illuftrandis ac contirmandis inlerviunt. Puto me iiic fcn-
tentiam tuam de libcrtate hominis re^flc percepifle. Nee
eft quod illi quicquam opponam : imo quxdam diftinc-
tius, & clarioribus, quam haftenus a noftris fa£lum eft,
terminis ac phrafibus pode exprimi didici. Si non bene
pcrceperim, aut fi quid omil'erim, quod ut fentcntia tua
plcne percipiatur, omitti non debuir, rogo ut me crroris
iidmoneas : nolim enim in fcntcntin^ tuns explicatione,
quam, proutcam percepi etiam meam eileagnofco, a mente
tuaaberrare. Si in quibufdam di{ientimus,quod egoignoro,
amice tecum conferre geftio, ut exiguus, qui forte reftare
poflet, diiTtnfus tollatur. Plures tecum de hoc capite con-
tulifle non minor. Materia eft intricata 6j diverfis philofo -
phorum ac theologorum lententiis Temper agitata. Pri-
iTuis, meo judicio, Epifcopius in tra6latu de Libero
Arbitrio, & contra Cameronem, earn clarius explicuit,
oftcnditque intelleiflum & voluntatem non cfle duas faculta-
tes revera inter fe & ab anima diftindas, uti hadtenus in
fcholis creditum fuit, led animam immediate per feipfam
intelligereac vclle. Porro licet non iifdem tecum vocibus
ac phrafibus utatur, in fumma tamen rei, quantum ego
percipio, eft confenfus. Gratias interim tibi ago, quod
nvjlta me libri tui cditione cocueris. Ego enm iterato
evolvere ftatui ; fecunda enim Icdione multodiftindius eum
intcHigo. Dcum precor ut diu tc nobis incolumem ac
proipcra fruentcm valetudine confervet. Uxor ac rtlia te
iaiutant. Salveat quam ofTiciofilTimc fi me, uxorc &: filia^
Domina Malham ejufque liberi. \'alc.

Amftclod. 30 Marc, Tui amantilTimus,

jyoi.

P, a LiMBORca;



and fire era! of his Frkrids, xogl

Philippo a Limlcrch Joannes Lockcj s. i\ d.

Vir amplifTime,

MAGNO honor! mihi efle dnco, quod tn tantum lucu-
brationibus meis tribuas, iit in iis perlcgendis bonas tuas
horas locare veils : & cas tibi veritatis amatori non dif-
pliciiiiTe gaudeo. Cum ego libertatem confiftere dico;,
§ 24. cap. xxi. lib. ii, in potentia agendi & non agendi,
nequaquamid reftringo ad iolas acliones externas;, iiti conilar
ex § 8, 385 aliifque illius capitis locis : de hoc igitur inter
nos convcnit. Qijandovero dicis;, quod *^ quicquid homo
*^ vuk ab eo confiderari, iir jiicundum," metuo ne volun-
tatem cum defiderioconfundas. Quod a plerifque facluin
video, qui hoc argumentum tradlant, non fine magno
veritatis, vel falrem perfpicuitatis, incomaiodo. Defideriuni
fertur in jucundum, fatcor ; fed voluntas fcrtur folum \r%
a6liones noflras, & ibi terminatur. Sed quia voluntas raro
agit, nlfi ducente defiderio, ideo pro uno eodemque adlu
plerumque fumuntur, cum toto coelo diftent, § 30, 40.
Cupido enim palTio eft mota a bono abfente. Volitio autcni
adlus voluntatis, vcl anim^e, Impcrium cxccrcentis in po-
tcntias hominis operatrices. Flas du22 operationes anim^,
fcil. ilia qua cupit aliquid, & ilia qua dcterminac, vel
imperat, aliquid agendum, nifi diftinguantur probe, nihil
dilucide, ut mihi videtur, de humana voluntate ilatui poteft:
ideoque fpero ignofces mihi, quod de ifla loquendi foi ma te
monitum velim, cum de fummarci ameomnino nondif-
fentias. In ufu vocis " indifferentia,'^ quod a veftris difFe-
ram, non mirum ed, cum in his fcribendis ncc aliorum
placita fecutus lum, nee vel icripta omnino confuluerim,
fed quse res ipfas me, quantum indagatione & meditatione
afiequi poteram, docuerint, ea verbis quam potui aptifTimis
cxplicuerim. De terminorum igitur ufu nulla inter nos
erit difputatio, modo de re ipfa conflet. Quamvis, u:
libere dicam, ifta antecedens indifxerentia hominis, qua
homo, ante determinationem five decretum voluntatis,
fupponitur libertatemi habere fedeterminandi ad alterutrain
partem oppofitnrum, non omnino mihi videtur fpc6lare
ad quasHionem de libcrtatej qu2 libertas unice confiftit ir>

potentia



1 1 o Fcimiiidr Letters ^et iveen Mr . Locke,

porentia agendi, vel non agendi, fccundum detcrmi-
nationeilh voluntatis. Difputare autem, an hoiiio^
ante ukinnum judicium intellcctus, libprtatem habet fe
dcterminandi ad alterutrum oppofitcrum, nnihi videtur
oinnino de nihilo, five de re impofilbili, difputatio. Quis
enim rogarct, vel quorfum attinct rogare, an homo
potcil: ad alterutram partem oppofuoium fe determinare
in (latu, in quo fe non poted omnino detenr.inare ?
Nam, ante judicium intelkdus, non potcft fe omnino
determinare, ideoque fruftra quajiitur, an in illo flatu
libertatem habet fe dcterminandi in alterutram, ubi in
ncutram omnino partem potefl fe determinare. Ideoquc
omnes illae litcs, qu.T agitantur de libertate fe in alteru-
tram partem dcterminandi, ante judicium intelledtiis,
mihi videntur (ignofcas fatenti) nullo modo pertinere
ad quxflioncm de libertate : qun? ne fupponi quidem
debet, nee poteil, in fbatu in quo manifcltum eft quod
homo, ut agens liberum, non poteft agere ; cum li-
bertas, ut dixi, confiftat in fola potentia agendi, vel non
agendi, confequenter & congrue ad determinationem
voluntatis. Ita autem fa^pe ufu venic. Difputantium
fervor & partium ftudium rebus per fe claris nubem tc
caligincm obducunt, dum undique conquifitis laqueis alter
alterum innodare be sbfurdis involvere conatur. Vides
quam libcre tecum agam, eandem a te libertatem viciffim
cxpe6lans; fi enim tu meas, vel ego tu^i^ opinion i aflentior,
perinde eft veritatem qu^rentibus, dummodo illius potior
habctur fententia qua:^ verior, & in ca confentiamus. In
aliis libri inei partibus, dum percurras, fi quid minus re(fte
diflum, vel cogitatum invenias, moneri imo & redargui -i
rc cupio. Vale, vir optime, & me, ut facis, ama

Gates, 21 Mail, Tui amantifllmuni,

1701.

J. Locke.



Fhili^J^k



mid Jcveral of his Friends. i r i

Thill ppo a Limhorch Joannes Locke y s. p. d.

Vir amp] I (Time,

EODEM die quo niiperrime ad te mane fcripH, llteras
tuas 27 Mail datas vefperi accepi. Vitam Epifcopii fum~
ma cum voluptate pcrlegi. Hiftoria placet^ res geftx
plane difplicenr. Doko fane refornnatos tarn propere mores
pontificios, de quibns tarn graviter quefti lunt, imitatos,
Sed fcire juvat quod cognitum laudare non poflis. In-
cuifitionem, qii?e in Ecclefia Romana lentius fuccrevic, uno
quafi nixn inceptam & pene perfeftam hie confpicere mihi
videor. An has proteRantium inrer fe inimicitias & mutuas .
perlccutiones jam caftigaturiis fit Deus, nefcio : hoc falrem
credo, theoiogorum aiiibidoia diflldla, & invicem domi-
nandi in fratres cupido, orbem reformatum antiquis hofli-
bus denuo obruendiim objecit, & in tantum periculuni
adduxit. Avertat Deus O. M. om.en, nee ad perfecu-
tionem tarn proclives animos perfecutione carholica puniat.
Unum eft, quod in libro tuo defidero, nempe arciculos
illos qulnque Remonftrantium, quorum tam frequens eft
mentio. Hos vel quod in propera ledione non obfervatos
prastei ierim, vel quod eos hiftorise tus non inferuifti,
ignorare me fateor. Rogo igicur ut mihi indicare velis ubi
eas iegere poflim \ magnam enim iucem, ut mihi videtur,
prrcbebunc caufam Remonftrantium penitus cognoicere
cupienti: nam iterum, credo, perlegam banc tuam
hiftoriam. Maximas pro hoc dono grauas ago. Vive
diu utilis religion! chriftianse. Vale, & meama

Gates, ijun, - Tui amaHtiffimum,

1701.

J. Locke:



yoanni Locke Philippus a Limlorchy s. p. d.

Amplinime vir,

VITAM Epifcopii tibi, fummijucVicii viro, non dif-
plicuifTe ell quod mihi gratukr. Mulra exteris ignota ibi
cfl€ praeterita, quia nobis notilTima, nullus dubito. Qninque

auteai



J 1 2 Familiar Letters between Mr. Locke^

autem articulosnoftros quorum dccidcndorumcaufa fynoclu^
Dordracenaconvocata fuit, nulli ignotos credebam. Jn ex-
plicatione fcntcntiit Arminii, p. 6, in vita Kpifcopii ego cos
brcvi in compcndio cxhibui. Extant autcm in Rcmon-
llrantia ordinibus tlollandias cio loc x oblata, quam
repeiies in epiflolis prrtftanrimn viroruin a me editis,
n* cxlv. p. 254, vcl in liiftoria quinquarticulana Petri
Heilini Anglica, cap. v. p. 50. Si altera vitac L'.pifcopii
editio aliquando prodear, pofTem illi quinque illos articulos
aliaque quxdam non fine Epifcopio gefta, aut iplum
ipfiufve conlanguineos TpC(5lantia, hie illic inferere, qurt ad
hillorire noftrx cognitionem pcnitiorem, baud exigui futura
funt momenti. Continuavit Brantius noller fenior hiftoriam
ufque ad finemanni CIO loc xxiii, inqua gravis ilia contra
nollros perfecutio exade defcribitur ; verum ilia haftenus
lucem non adfpexit ; &: pra^ metu ne cdatur, fynodus Hoi-
landica jam ab aliquot annis deputatis luis in mandatis
dedir, ut folicite invigilcnt, ne ilia alicubi imprimatur.
Nolunt cnim myfteria ilia iniquitatis revelari. Utinam
hidoriam fuam continuilflfet ad annum ufque cid ioc
xxxii, quo perfecutioni ubique fcrme in patria noftra finis
cftimpofitus, nobifque palam in ccetus religiofos convenire
non fijit prohibitum. Ex illius leftione deprehendere pofiTcs
veritatem di^ti cujufdam monachi, quod Marnixius refcrc
in cpiftola ad Cafparum Verheiden, inter cpift. fclcclas a
Bclgis vel ad Belgns, anno 1617, a Baudio & Heinfioedita*,
cent. ii. epill. ci. *^ Haud nsque diu reformatorum ollam
" calcfiiflam fiiHre, atque illorum quos tantopcre incefic-
" runt : videre fc plane, antequam per fasculorum inter*
*^ vallum labatur, parem utrobique imperii ceclefiaflici
" fore raiioncm." Scripta ell hreccpillulault. Mart. 1577.
Legi, relegi, &: ferio expendi qua^ de libertate fcribis ;
fed non depiclicndi ilium inter nos cfie conlenium, quern,
Icdo illo *' de Potcntia" capite, credidi. Quia uterque
\U)ice veritatem quaerimus, paulo diftindius tcrminosqui*
bus ufus fum cxplicabo, ^ W qui aptiorcs fint, illis lubens
iitar > amoenim pcrfpicuitatcm ; & in vcritatis inquifitione
omnem verborum ambiguitatem, quantum fieri potefl,
vitandam judico. Putas non refte dici nos vellc jucun-
dum, iilud ciTe defiderium, non voluntatem. Dcfideriuni
cnimfcrii in bonum ablcnsj volitionem autcm efic adtum

volun-



and fever a! of his Friends, 113

voluntatis vel animse imperium exerccntis in potentias ho-
minis operatrices. Facile ego hoc difcrimen admitto, &
ut, perfpicuitatis caufa, unicuique verbo fuani tribuamus
fignificationem, utile efle exiftimo. Verum ego puto nos
duo velle, finem & media quas ad finem ducunt. Multa
defideramus, quae tamen non volumus. Eft enim defi-
derium aHud compktum, aliud incompletum ; ficut &:
voluptas alia eft completa, alia incomplera, quani barbaro
vocabulo in fcholis vocant velleitatem, qua defignamus
non quid homo proprie veiir, fed quid vcllet. Prudentis
eft ex multis defiderabiiius iilud eiigere, fibique omnium
fuarum adlionem finem proponere, quod undequaque eft
perfedtum, &: in quo concurrunt omnes rationes, qua? renvv
defiderabilem faciunt. Atqui ilia electio non fit fine deter-
minatione voluntatis, qua homo difcernit hoc bonum, quod
omnibus aliis prsferendum judicat, fibi omnium fijarum
a6lionum finem proponere. Ita ego credidi redle pofi!e
dici hominis voluntatcm in bonum ferri, idque bonum Tem-
per ab ipfo apprehendi, ut jucundum. Si vero credas
adionem, qua ferimur in bonum illud, improprie dici vo-
luntatem, fed debere appellari defiderium, quia fertur in
bonum abfens, de termino non contendam, modo de iilius
fignificatione conftet. lit ergo omnibus ambiguitas vitetur,
dicamus defiderium ferri in bonum, voluntatem dirigere
acliones. Sed caveamus nc qurevis defideria confunda-
mus, & defideria completa diiiinguanius ab incompletis,
quae velleitates, voce in fcholis ufitata, appellari folenr. Si
vero aliud aptius vocabulum indicare pofils, eo lubens
«tar, ut omnis, quantum fieri poteft, obrcuritas&: ambigui-
tas in fermone noftro vitetur.

Quod attinet vocem " indifierentia," certum eft noftros
ea non raro elfe in hac materia ufos : verum earn non adeo
deperimus, quin {\ commodior nobis of/eratur cam repu-
diaturi fimus : eoque magis, quia videmus philofophos
Cartefianos ea fenfu a nollro plane alieno uti : illis enim
indifferentia eft fiudluatio judicii ; quando mens, ex ratio-
num pro utraque parte ^quilibrio, incerta eft, quid fibi
eligendum fie. Nobis vero indifi'erentia eft vis ilia anima?,
qu3, pofitis omnibus ad agendum requifitis, poteft agere
vel non agere. Verum, in tota hac de libertate difputa-
tione, video faepe ludi verbis ambiguis, aur fakem in am-
• Vol. IX. I biguuni



IT4 Familiar Letters bdzvccn M. Locke ^

biguum fenfum dctortis. Optandum forer omnia verba
codcni figniHcatu ab omnibus accipi ; mulia; inanes dif-
ceptationcb & Xoyoixo(.yjxi vitari pollent. Nunc quoniam
in fignificatione vciborum convenirc non pofiumus, necells
eft uc quifqueexplicet, quo fignihcatu unaquaquc voce, de
qua contenditur, utaiur. Circa rem iplam video no3
diirentire. Dicis, *' Ifta antecedens indifferentia, qua
*' homo ante deter minationem, five decretum voluntatis,
" fupponitur libertatem habere fe dtterminandi ad alter-
" iitram partem oppofitoruir, non omnino mihi videtur
*^ fpeClare ad qux'lt'vonem de Hbtruate ; quia libertas unice
" confillit in potcntia agendi^ vel non agendi, fecundum
*^ detcrminationem voluntatis." Mihi plane contrarium
videtur, libertatem unice confillere in potentia, qua homo
adlionem volendi poteft determinare vel non dercrm.inare:
& fi cam iiomo ante voluntatis detcrminationem non habet
quod non fit liber, neque iilkis ftatus concipi poffit, in quo
Jiber dici quear. Quiaenim voluntas aciionum noftrarum
douiina eft, eafque pro aibitrio moderatur, fi dcterminatio
voluntatis non fit libera, nee in actionibus noftris ulla erit
libertas, quia aciiones noftiie voluntatis determinationem
neceffario fequuntur. Quare vix capio quid velis, cum
dicis ante ultimum judicium intelledus homo non poteft fc
omnino determinaie. Verum antequam hie fentcntiam
meam cxplicem, quid per ukimum judicium intellectus
fignificctur, propius explicandum eft, ne hie propter am-
bijiuitatem vocis, in oratione n(^ftra fit obfcuritas.
Communiter ultimum intcliedus jiuiicium vocant, quo
homo difcernit quid fibi faciendum fit, idque vocant ulti-
nuim judicium pradicum intelledus : verum hoc judicium
non eft tam adus intelledus quam voluntatis, vel faltem
adus mixtus, ad cujus complementum voluntas concurrit.
Judiciuni autem quod folius inrelledus adus eft, non
ukerius procedir, quam hoc oportet facere, hoc oporret
omittcrc. Ulteiius fi procedat, interccdit aliqua adio
voluntatis. Qj^ia; duo tamen a multib confunduntur. Jam
mea eft fi-nteniia liominem, quainlo rede rarioni confen-
tante agit, femper veile, quod intelledus judicat oporterc
ticri : pofle tamen etiam contra rationem agere, C^^ voknita-
tem in contrariam partem determinare: quin ^J, antequam
intelledus poft accuratum rationum examcn judicaverit

quicL



and fever dl of his Friends, 1 1 ^

(j[uid facere oporteat, pofife bruro impetu agere non quod
ration! confcntanenm elt, led quod concupifcentia didlat.
Hie fi homo non habet libcrrarem fe determinandi, auc
non determinandi, & a^lioncm fuam fufpendcndi, viderc
nequeo, in quo libertas confidat. Eandem tuam efle
putabam iencenciam, idqiie colligebam ex § 47. capitis
fupra nominati, ubi inter alia ais, " Animam, quse habec
'' potentiam fufpendendi implctionem cujufcunque defi-
" derii fui, ficuti evidenter patet per experientiam-, confe-
" quenter, etiam habere libertatem ea fuccefiive unum poft
** alteriim confiderandi, eorum objedta examinandi, ea ex
" omni parte obfervandi, & inter fe comparand!; & in hoc
" confiflere libertatem hominis : omnemque erroris &
•^ vitioriim originem inde arceffis, quod prscipitem.us
" judicium, voluntatemque noftram citonimis determine-
" mus, & adtioni nos accingamus, antequam benecxami-
" naverimus quid agere nos oporteat." Ha^c, aliaque
quas ibi addis, veriilima efle judico; iifque plane aflentior.
Verum h^c cum iis, quse epiflola fcribis, '^ quod homo,
" ante judicium intelledtus, fe non poled omnino determi-
" nare,*' conciliare non pofliim, Forrafie merttem tuam
non benepercepi. Rogo itaque, fi grave non fit, ut often-
das, qua ratione hsec inter fe conciliare debeam, & difcinc-
tius quod ego non plene percepi, explices. Nulli opinioni,
nedum phrafi aut voci, ita ium, addidus, quin meliora
monftranti cedere paratus fim^ : veritatem enim unice
quaero,-quam fi invenero, de errore triumphabo.

Hsec fcripferam, cum ad me exemplar Latinum tradta-
tu3 tui de Intelledu Humane afFertur ; pro quo eximio
dono, ego fummas tibi habeo ac ago gratias. Statui iilud
a capite ad calcem perlegere, & cum eleganrilTima verfione
Gallica conferre, quas proculdubio Latins nonnunquam
lucem fcenerabitur: & quando integrum tradatum perle-
gero, candide tibi judicium meum fcribam, non quia necefie
eft, fed quia id a me exigis, idque ego tibi pctenti me
debere agnofco. Verum quantum ex Gallicse verfionis
kdione percepi, me fententise tus approbatorem habebis :
fi vero ad quasdam h^fitavero, ea tibi candide indicnbo, uc
pleniorem eorum explicarionem ex te eliciam. Deum
precor uc tibi vitam ac vires continuet, uc egregiis tuis

I 2 iaboribus



1 1 6 Familiar Letter: hetv:ccn Mr. Locke,

laboribiis orbi literaro porro prodefTc pofTis. Salutant tc
uxor ac ftlia. Salutcm a nobis officio rilTimam dices dominse
Mafham totique familix. Vale.



Amllelod. 19 Julii, Tui amantifTimivs,

P. U LiMBORCK.



I7OI



Philippo a Limhorch Joannes Locke, s. p. d.

VIr amplifTimc,

QUOD omnis obfcuritas & ambiguitas in verborum ufu
fit vicanda tecum plane iVntio ; verum liceat mihi adjiccie,
quod hoc fepe non fit etiam a volentibus evicare obfcuri-
utem. Ideit, quas obfcrvantur hominum mentibus,
pr^elertim eorum, qui veiitatenn attcntiiis quscrunt, muko
plures funt quarn voces cujufvis linguue, qua! ad eas expri-
mendas parata^ kinr. I line fir, quod hoiiiincs (quibus in-
tegrum non eft nova vocabula, quotics opus elt ad novas
ideas fignificandas, ad libitum procudtre) eadem voce, pro
divcrfis ideis, praicrtiin li corrnatre lint, identidem utuntur :
iinde oritur non raroiermonis obfcuritas & incertus fenlus,
quando ad prnecifioiies accuratas vcniendum eft, quo non
folum audientium, led &: ipforum etiamloquentium mentcs
implicantur. Inter afia qu.t propofui, lib. iii, cap. xi,
huic malo rcmcdia, illud mihi pnLcipuum videtur, ^ic, ut
diligentcr coliiganuis omnes fimplices ideas, qu;-e ingre-
diuntur conipofitioncin cujuftibct ideas complexn[r, cujusi
nomen ufurpamus, cafquc eidcm vcci aftlxas fcdulo in
animo tcneairus. \'. g, m argumcnto, quod pras manibus
habemus, fi voluntas figniticat potentiam, quam iiomo
habet incipiendi, fiftentli, vcl vitandi aliquam adlonem
mentis vcl corporis fui, ut ego fufius explicui, lib. ii. cap. xxi.
§ ^^hcz, in quo tu etiam acqviitfcere viJeris: fi hac, in-
quam, fit idea, quam vox voluntas fignificat, eamque pric-
Icntcm in animo habemus, quando de voluntate loquamur,
nihil ccrtius cffc potcft, quam quod voluntas terminatur
iulummodo in a^lionibus noftris, nee poteft ulterius extendi
ad rem aliquam aliam, nee ferri in bonum remotum iS: ab-
flns. Adcoc)^c fi contcndis voluntacem fcrri in bonum.



and fever al of his Friends, " 117

tit finem, rccedis ab ea idea, quam huic voci afllgnavimus,
aliamqiie fubflituis j unde fit quod tu & ego diverfas res
defignamiiSj quando de voluntate loq«imur,nec omnino pof-
lumus inter nos de voluntacediirerentes quicquam proiiccre,
donee tu ideam indices cujus apnd te vox voluntas fignum
eft, ut de fenfu vocis, i. e. de re, de qua difTerimus, con-
veniamus.

Diftindio de defidcrio complete & incompleto, five de
voluntate completa & incompieca, quam afters, nihil nmihi
videtur argumentum ruum juvere. Sive enitn aliquod fit
incompletum dcfiderium, vel inconnpleta voluntas, quod
fane dubito, id nunquam efticiet ut fit verum, quod volun-
tas fertur in bonum. Bico me dubitare an aliqua poteft
efte incompleta volition voluntas enim hie, ni fallor, fum'i-
tur pro adtu voluntatis, i. e. pro volltione. Voliclonem"
inefficacem facile agnofco, ut cum paralyticus manum
paralyfi folutam movere velit, inefticax fateor & fine fuccefili
eft ifta volitio, fed non incompleta. i\6tus enim volendi
hoc in cafu asque completus eft, ac olim, quando manus
volitioni obfequebatur. Itidcm defiderium alicujus pro-
pofiti boni, quod propter majus bonum incompatibile
profequi negligimus, non eft incompletum defiderium, nee
incompleta voluntas, fed defiderium completum brevi
terminatum, eo ufque non procedens, ut nos impellat ad
volendum adliones, quibus obtiner! poftlt ilkid bonum, in
quod ferebatur breve illud defiderium : nee incompleta
dici poteft voluntas, ubi nulla omnino eft volitio, etiamfi
fchoi^ vellcitatera' appellare ament. Quod ^i breve illud
•defiderium eoufque procedat, ut nos ad volendum aliquam
a6lionem excitet, voli^ncas ilia non eft incom.pkta, fed
completus adus volendi, edamfi omifiTa ulteriore inefncax
fit ad obtinendum bonum propofirum quod ceftante defi-
derio negligitur. In his & hujufmodi mentis acfiionibus
adeo celeres funt motus animi, & inter fe conjundi, ut non
mirum fit, quod fxpe, uti fit, confundantur, quaeattentius
confideranti diftinguenda funt, ut rede conceptus noftros
formem.us. Vis libere dicam, quid hac de re fentio.
Homo fertur in bonum abfen?, five finem. Multis fimul
intelledtui obverfantlbus bonis non fubordinatis nee con-
fiftentibus, homo unum, negle6lis aliis, fibi proponit ut
finem, i. e. ut profequendum ; hoc facir voluntaries adeo-

I 3 que



1 1 8 Famliar Letters betivem Mr, Locke y

que voluntas fertur in illann acftionenn mentis, qua unumr
pra^rcliquls fibi proponir, ut Hncm, cc in ea adtione fernii-
natur, codenn modo quo tcrminatur in computatione,
quando vult nurnerarc, vel in motione pedum, quando
vuk ambularc. Ob banc voluntarram propofitionem
illius boni, ut finis, fatcor non raro dicicur vulgo, quod
voluntas fermr in cum finem vcl in id bonum, an proprie &
ut philofophicam. dcrcet ax^/c£iaj/, tu judices.

Quanta fit vis conluetuJinis in ulu verborum, quaeirrepit
fubinde nobis infciis, patet, ut mihi videtur, in lis quas in
epillola tua fequuntur. In priore epiftola libens 6c apcrte
niccum confentire videris, quod actiones funt agentium
five fubftantiarum, & non potentiarum five facultatum : &
tamen hie ufitata loqucndi torma te abduci pateris, dicifquc
*^ quod voluntas cftadlionum aoflrarum dominajeafquepro
*' arbitrio moderatur," be fimiliapafi'im, in toto illo epiftolce
tuasparagrapho; quod ni fecifies, nulla aibicror mihi tecum
lis el!ct. Hoc non dico, quod adco delicatulus fim, ut hu-
jufmodi loquendi formulas nuUo in loco pan poffim : earum
ufijs in ferm.onc familiari, fi reclc intelligantur, nonomnino
vituperandu?. Quando vero in difceptationibus philofophi-
ris pro fundameritis argumentorum, quafi iis inniteretur
rerum Veritas, omnino rejicicnd^ funt metaphorical & tra-
latitife hi'jufmodi locutiones, ne nos in crrorem inducant :
reique iplae, uri revera funt, propriis & non figuratis vo-
cabulis exprimL-ncas : v. g. dicere, " quod voluntas fit



Online LibraryJohn LockeThe works of John Locke (Volume 9) → online text (page 10 of 51)