John Locke.

The works of John Locke (Volume 9) online

. (page 3 of 51)
Online LibraryJohn LockeThe works of John Locke (Volume 9) → online text (page 3 of 51)
Font size
QR-code for this ebook


mctuo ne me lufpiceris ad ofHcia nimis ignavum, a quo
me profiteor, cum res pollulat, longe alienum. In hoc
literarum commercio, fi qua utor libertate, id plerumqus
cvenit, cuin ad eos fcribendum fit, quibus benevolen-
tiam amicitiamque n-^am, re potlus quam verbis, teftatam
fore mihi in animo eft. Hoc an tu probaveris nefcio;
ita ego tibi perfuafum velim. Nenio cnim omnium, qui
tc magis fufpicir, asllimat, diligir, quani ego: id nunc fi-
cio &: fcmper faciam.

Non placet Wetftenii in edenda San61i OlTicii hiftoria
cun6latioi hoc url^cum in ea mora placet, quod te idcn-
tidem relegente & fub incuJem fi\,*pius revocantc, limati-
orem perfcdiorcmquj habebimus. Hoc unum ut te mo-
neam, jam occurrit, fell, alteium hujufmodi volumen, du-
odccim circiter ab hinc annis, Monfpefiulis extitUTe,
ab hoc diftinclum i duo enini iUic tunc erant hujuimodi
volumina.

Zelus



and fever al of his Friends. 27

Zelus theologicus, uti video, femper & iibique idem
eft, eodemqne modo procedit: quid tandem devenit pa-
radoxorum ille de angelis aii6lor, fcire cupio; fi evalir,
mirum eft, quanquam co res inclinare videbatur, quo
tempore fcripfifti, favente etiam Amftelodamenfium prce-
dicatorum defidia, vix tamen veniam ei datum credo.
Hujufmodi orthcdcxi^e propugnatores non folent erranti-
bus ignofcere. Preft^yteriani in Scotia quid agant, mal-
lem ex aliis quam ex me fcires. Zelus illic in frigido ifto
aere per antiperiftafin incalefcere videtur. Satis fervide
difcip'iinjE Iuje operam danr, an fatis prudenter, an fatis
modefte, ipfi vidcant. Sed ubi caufa Dei agitur, ut nofti,
& ejus ecclefia;, quid fibi theologi non putant licere, au-
toritatem fuam Ibli Deo acceptam referentes. D"" le Cene
femel vidi Londini, fed femel tantum, idque obiter, apud
nobiiiffimum Boy leu m, adeo ut fermocinandi locus non
effet, de rebus iliius, vel amicis Amftelodamenfibus -, ab
eo tempore parum Londini commoratus fum, valetudini
rure vacans, pulmones enim non ferunt fum.um urbis.
Epifcopum ilium, cui D"" le Cene com.mendafti, credo
pacis ecciefiafticae fincere ftudiolum. Solicitus fum de
valetudine Veenii noftri, angufto eft pedore, & metuo
pulmonibus ejus, mictuo etiam ne praxi continuas jam a
multui annis aftuetus, rure otio intabelcat. Opto illi diu-
turnam & validam, jucundamque rene6tam, multum illi
debeo, quod femper gratus agnofcam. Rede facis quod
perfecutionem rcligionis ergo in pontificiis folum. damnas.
Si quam inter chiiftianos fe6tam feligas, cujus crudelitatem
infedleris, a reliquis laudaberis, quanquam perlecutio ubi-
que eadem eft & plane pontificia. Qu^libet enim eccle-
fia fibi verbis arrogat Orthodoxiam, re infallibilitatcm.
D"* Cudvvortha te om.ni humanitate & aeftimatione refa-
iutat. Saluta quaefo uxorem, familiamque tuam, Vceni-
um, Guenellonem, omnemque iftam ftirpem officio: '(Time,
meo nomine. Vale, Vir colendiilime, & mic, ut tacis,
ama.



160



Gates, 29 Feb. Tui amantifTimum,

J. Locke.





1 8 Familiar Letters hetiveen Mr, Locke ^

De miraculis pofl: Apoftolorum tempora certiorem
fieri cupio. Non ego fatis verfatus in hitloria ecclefiaftica,
ut quid de iis flatuam, norim. Rogo igitiir obnixe, nam
nica interell fcire, an poll apodolorum tempera edita fu-
crint, in ecclefia chriftiana, niiracula, quibus aii(5loribus
& qua fide memorise tradita, qiiam frequentia, & an ad
Conftantini imperium, vel diutius, duraverint, &: quis
fuit ille Thaumaturgus, & quid ab eo acfUim ell:, cujus
tarn fpeciofa appcllatio ad nos pervenit. Non quasro
miraculomm, quae in fcriptoribus ccclefiafticis memoran-
tur, catalogum : fed an conftat, ex fide d ignis hiftoricis,
fuilie vera miracula, an raro vel fsepius edita, & quamdiu
donum illud ecclcilse concefTum.



Pbilippo a Limbcrch Joannes Locke ^ s. p. d.

Vir amplifiime,

AB acccptis tuis 27 Junii datis, ad urbem acccdens
hodie primum archiepifcopum conveni. QuamprimiiiTi
tuum audivit nomen, agnovit acceptam a te contra Judie-
um difputationem, excufavit filcntiiim, quod ob valetu-
dinem, oculorum debilitatem, & alia quse intervenerunt
impedimenta, integram nondum perlegerat. Laudavic
maxime illud opus, una cum audiore, &: gratias, quas
nondum egit, fe habere agnovit. Hilloriam Sandti Officii
jam valdc opportunam judicavit. Capitum indicem fijm-
jna cum voluptate & approbationc perlegit, &: cum tuum
de dedicatione confilium apeiuificin, ea vei boi um urbani-
tatc & honore, eo vultu accepit ; ut, fi adfuiffes, hoc fibi
non ingratum fore certus efies. Mitte igitur quamprimum
dcdicationem, novi viri modelViam, ^c laudo confilium
tuum, quod pr;tlei5lam ab eo prius velis quam editam,
Illi monllrabo, quod fcio honori ducet, &: fi quid mutan-
dum videtur, indicabo. Interim dixit fe habere librum,
lAifitanire editum, de quodam acflu Inquifitionis in Lufi-
tania, in cujus exordio occurrunt paparum bulL-v, aliaqne
diploniata, quibus porellas Sandti Officii concefla &: (tal)i-
Jita eil:, accuratius collcdta. Nomcn authoris non rctinebat

memoiia.



and Jeverd of his Friends. 29-

memoria, & liber ipfe, illlus bibliotheca nondum in ordl-
nem redadla, ab ipfo qusefitus, non repertus eft. Volu-
men eft, iit aiunt, in S'*. Brevi ipftim iteriim revifam,
earn curam cuidam domefticorum mandabit, ut ante re-
ditum meum prasfto fit liber. Tunc tibi nomen authoris
prxfcribam, & fi nondnm videris ipfum librum, tibi mu-
tuo commodabit revcrendiftimus archicpifcopus. Giasvi-
um, Guenellonem, Veeniofquc omnes meo nomine laluta.
Clerico noftro, qiiem officiofiftimc faluto, ante aliquot fep-
timanas, an menles dicam, Icripfi; an pervenerint ad ilium
literx mtse, ignore ; nam ab ifto tempore nihil ab eo ac-
cepi. Hoc qusefo illi indices, ne me tarditatis, (i mea
interciderit epiftola, fufpicetur. Fceminam tuam diledlif-
fimam liberofque ftimmo cum alFedu faluto. Vale, vir
digniftime, &, ut facis, me ama,

Lond. 30 Jun. Tui ftudlofiflimum,

1692.

J. Locke.



Ph Hippo a Limhorch Joannes Locke^ s. p. d.

Vir ampliftime,

DE adventu librorum tnorum certior fa^tus, qua potuJ
feftinatione Londinum me contuli, ut quae tu de iis julTeras
praefens curarem. Archicpifcopus quamprimum accefte-
ram, maximas fe tibi gratias habere profelTus eft, opus fibi
perplacere, feque a libri tui ledlione, hoc ctiam tempore
negotiis maximis occupatiiTimo, abftinere non pofTe : fed
magnam ejus partem fumma cum voluptate ex quo accepit,
percurride. Verum quo animo accepit, legit, laudavit, tunc
demum re(51ius inteliiges ex ipfius verbis, cum ad te deftina-
tas literas icribere vacaverit. Epifcopus Salift3urienris multa
& his fimilia mihi dixit, & fe adeo detentum immerfum-
que effe argumento libri tui (quo hidoriam inquifuionis,
ultra quam expedtari poterat, dilucidam accuratam.que
tradidifti) ut ad te fcribere, donee totum pervolverit, noa
potucriti fe interim gratias tibi amplifiimas reddcre.

Comes



30 Familiar Letters het-ivcen M>'. Locke^

Comes Pembrokienfis multa de tc mm laude, & pro
niuncre tuo per m.e gnitias agi julTit, donee ipfe fu.i
manu agnofcct acceptiirimum a te benelicium. Bathoni-
enlem 6c Wellenfcm epifcopum in domo proceriim quae-
fivi, fed non aderat : cumque extra urbem habitcr, hora
una vel altera a meo hofpitio, cum in tarn brevi mora
convenire non potcram. Tuum aiitem lihrum illi tradi-
tiim, iiti reliquis omnibus^ certo Icio. Cceteriim curavi
ut D*" Clarke communis nofter amicus eum adeat, ut ex-
cufet librum incompadlum a te miiFum, quod ego reliquis
quibus opus fuit feci, quanquam non omnino opus f'uit.
Mireris jam mcrito cur ego, qui non minus mco, quam
horum virorum, nomine, gratias agere deberem, tantus
ceflator efiem, ubi feftinandum potius efTet, ut negleda
proprioris loci commoditatc, rus hue commigrarem, an-
tequam ad te darem lireras. Dicam quod res eft; fanus
urbem adii, fed unius diccula^ mora adeo mihi mutata eft
valetudo, ut refpirare vix potuerim. Ingravefcebat quo-
tidie malum, & tarn cito me urbe expulit, ut negleda
maxima rcrum iilic agcndarum parte aufugere necelTe
efter.

L/ibrum tuum hue mecum attuli, ut tuo beneficio D"\
Cudwortha & ego habeamus hac hyeme no6tes Atticas,
quas nihil tam augere poterat, quam authoris prasfentia,
be quos fecum feir.per adferr, lales Attici. Ego hue
die Saturni reverfus \u\n; hodie libri tui lectionem incho-
andam, qua fj^e, qua voluptate, facile dijudicare potes,
fed crcdas velim quas ribi habeo gratias non efle minores.
Ex tuis 10 Odob. daiis, quamprimi:m miai innotuit
quot 6c quibus hue doftinaveras exemplaria, egi cum hof-
pite meo &: bibliopola Smith, ut fingula fingulis quam
ocilTime traderentur, antequam liber ufpiam apud nos
proftarct venalis, quod diligentinime factum eft ; nee ea
in parte intcriit aliqua tam eximii 6c tam opportuni operis
gratia. Scd quid tandem ftatuendum eft dc MS. codice
autographo, quod ego in tutiftimo aliquo loco inter archiva

reponendum luadcrtm, ut in perpetuum eftrontes

adverfarios faciat fiduri. Quinam vero is fit locus tutifli-
nius libcnter tecum inquirercm.

Kpifcopii vitam tua manu ictcrnitati • confecrandam
gaudco: fed qua lingua? cum enim pncFigendam earn

con-



andjeveral cf his Frknds, 31

concionibus illlus Belgicis (ut reor) jam prodlturis, metuo
ne illius qucque hiftoria prodeat, etiam in lingua mihi
minus flimiliari. Gratulor tamen erudiro orbi hcec tam
do<5li tam cximii viri monumenta, cujus omnes lucubrati-
ones ab interitu confervandie.

Jam apud nos prodiit Joannes Malela Antiochenus,
qucm diu & anxie petivic amicus meus Toinardus. Rogo
igitur ut cum Wetflenio agas, ut quampiimum aliqua
illius libri exemplaria ad illius manus pervenerint (quod
fcio maturius futurum, quam fi ego unum hinc ad cum
Amftelodamum mittere vellem) unutn ad Toinardum
(\u?.v[\ citiflime tranfmittendum curabit, pretiumque meis
rationibus adfciibat, quod ego foivam. Malela author
eft nee magni nominis nee iidei. Sed in dubio aliquo
chronoiogico fe lucem inde mutuaturum fperavit Toinar-
dus, & cupio ego maxime illius infervire defiderioj igitur
rogo ut banc rem cures ut mihi gratifilmam.

De Palinodiaj quam fci ipfilli, in noviffimis tuis 7 Nov.
gratias ago maximas. Eodem tenore & ubique pro-
ceditur. Habco enim de Gallis apud nos, quod pol-
fit ferre fecundas, imo quod fuperat omnibus bene tru-
tinatis. Sed de his alias fi cupias, jam enim nimis tur*
gefcit pagina.

Clerico noftro ante 15, Guenelloni ante 10 dies
fcripfi. Spero jam omnia pacata & amice compofita in
ifta familia, cui omnino omnia bona opto. Hos cseteroi-
que meos omnes, imprimis optimam tuam uxorem libe-
rofque, qusefo, m^eo nomine ofEciorilTime lalutes, & mc,
ut facis, am a.

Gates, sS Nov. Tui amantiflimum,

1692.

J. Locke;



Phiripp$



^2 Familiar Letters het''j::een Mr, Locke y

PhUippo a Lwihorch Joannes Locke ^ s, p. d.

Vir amplifTimc,

QlJAMPRIMUiVr ad urbcm accefTi nudiudertlus,
reverendinimus archiepifcopus me ad Ic vocari curavir, &
ut conveni, de tc & libro tiio multa cum laude prrefatus,
tandem dixit fe ad te Icripfifle negotiorum multitudinc
ha6lenus impeditus, paratamque epillolam figillo muiiiens
mihi in manus tradidit, iit inlcriptione, illo dicbante, mea
manu exarata, til^i tranirnittcndam curarem, quod libens
fufcepi. Infuper mihi tradidit libellum concionum nu-
pcr a fe editprum, ut ctiam ad te ilium tranlmirterem,
quod itidem diligenter curabo, & quamprimum hinc ad vos
proticilcentem qucmpiam invenero ci tradam ad te perfe-
rendum. Ha6lcnus de archiepifcopi mandatis. Ad me
quod attinet multas tibi 6^ habeo (k refero gratias pro ea,
quam ex hiftorire turc leftione percepi voluptatc. lUud
credo exhaufilli argumentumj cerre ilb.u' myPierium ini-
quitatis mundo palam cxpofuifti, c tenebris in luccm pro-
tradum. Multarum reium importuno impeditus inter-
ventu nondum intcgram nerlegi, pod brevcm ac in urbe
moram rus reverflirus, pergam porro ut iatisfaciam ci
quod in me excitadi defideiio. NoviHlmis tuis literis
mihi pro more gratiffimis refponliim, hac in charta ex-
pei^are non debes. Feftinaus ad urbem eas rure rcliqui,
illuc cum rediero, ad otii & quietis receflus, opportunior
dabitur tecum colloquendi occafio, hie vix refpirandi mihi
conccdirur facultas. Interim amicitiam humanitatcmque
tuam confuetam agnolco. Te maximo cum alTcclu la-
luto, tuofque omnes, imprimis dile(ftirfimam conjugem,
liberofque Veenios, Guencllonclque noftros, omniaque
libi proipcra 6c felicia prccor. Vale ^ me, ut facis, ama.

Lend. \o Jan. Tiii amantiUlmum,

J. Locke.



PhilippO



[ end federal of his Friends, 23

Philippo a Limb or ch Joannes Locke ^ s. p. d.

Vir amplifllmej

JUSTE meiHTi a te reprehend! filentium libens fatcor
nee fi feveriore maru dellnquentem correxiOes, qucii pof-
fim. Etfi enim pndet me adeo tardiim fuifle ad oiKcia,
ut non nifi bis monitiis excitarer : gaudeo tamen me tan-
ti apiid te fniiTej nt me primis vocibiis male refponden-
tem, iceriim tentandum arbitrareris : excuiatione valetudi-
nis, quam ipfe tibi pro me fuggefllllij uti non pofTiim.
Gratias enim Deo, ex quo ad te ultimas dedi, refte fatis
pio moie meo valui, nee tamen fine omni caula a fcri-
bendo abfliinui. Maximam partem libri tui fumma cum
vokiptate perlegeram, progredi mihi in animo erat, et ad
finem ufque pervoivere, ut de toto opere, a capite ad
calcem perfpedo, eas quas pojGTem gratias laudefque red-
derem. Non multum aberam a fine libri, & pauca ilia
capita, qure mihi reftabant Icgenda, fpcm quoridie ((tct^
runt, intra paucos dies potuifle ablolvi. Sed fic negoti-
orum & inviierjtium leries, dum nova & inexpe(5lata
continuato ordine fe invicem exciperent, me de die in
diem protraxerunt & adhuc protraxi fie nt, nifi noviirimac
tu^ tam amica objurgatione, labentis tempoiis immemo*
rem, primifque cogitationibus indormientem excitafient.
En habes fatentem reum, negligentem agnofco ; fed co
confilio, eo animo negligentem, quem culpnre vix poi-
fis : aut fi qua fuerit culpa, ei fpei toties decepras force
fuit (amiciti^ certe non fuit) quam eandem, qux erga
te femper fuit, nee minime, dum ego tacerem, filuiiFe
protiteri geftio. Hiftoria tua inquifitionis, ut de ea parte
quam legi libri pronuntiem, mihi maxime placet : ordine,
methodo, perfpicuitatc, teftium fide mihi plane videtur
opus abfolutiflunum, nee video, quid in eo defiderari pof-
fit. Et ab omnibus quotquot confulere conrigit, m.ixime
laudutur. Ciericum noftrum nnllas a me jam a pluribus
hebdomadis (ut fcribis) accepifife doleoj fcripfi enim ad
eum, ante duos circiter menfes, iis inclufas a Comite
Pembrokicnfi ad ilium mifi literas, quas intercidifTc ve-
reor, quandoquidem D" Clericus in novifiimis fuis ii

Vol. IX. D Septemb.



j4 Fdmiliar Letters hetzvecn My. Locke,

Septenib. datis de lis ne verhum qiiidcm. Me Ilium de
Spenceri obitu moniiific re6le memini, & credo ea in
epiftola, quandoquidem tu id hadenus ignorare videris.
Bibliorum Caftcllionis editionem, qiialem tu narras, apiid
vos defignari valde hi^ror, & viris literatis apud nos gra-
tum acccptumqiie fore opus, non dubiro : Poft diuturnjirn.
lufticiilioncm nuperus meus in urbem rediius nondum
mihi concefik plurimoiu-n do6lorum colloquia; prout da-
tur occafio, alios confulam, quamvis vix credi poteft ele-
gantcm edirlonem, tarn elegantis vcrfionis, notis etiam ?li-
ilquc fcriptis eo fpedantibus tarn docli viri ornatam, non
omnibus non placituram. Filiam tuam dile6lifllmam>
quam febre continua laborafTe fcripfcras, tibi fuifque la-
nam fldvamque reftitutam fpero, reliouos tuos noflrofque
re6le valere gaudeo. Eos omnes, quotquot funt, mco
nomine, rogo, quam ofiiciofifiin-ie lalutcs, quibus diutur-
nani faniratem & profpera omnia largiatur Deus optimus
maximus ; te imprimis fofpicet. Vale, & uc facis perge
me amarc,

Lond. 10 Nov. Tul amantiffimum,

1693.

J. LOCKE^



Philif.po a Limhorch Joannes Locke, s. r. d.

QUALEM te, Vir fpcdlatifilmej^fcmper crediderini;^
talem re ipfa experior, ad omnia infucatire amicitix officia
narum, qui non folum pronus in beneftcia bene merendi,
nullam prcetermittis occafionem, fed, quod difficiiius ett,
cndcm facilitate ignofcis amicorum dciidis, qua alii of-
feniiones objurgant. Diuturnum meum filcntium gravi-
ori rcprchenfione dignum, fimulac tardas tandem a me li-
tcras acceperis, quafi priii^.a vocula penitus delctum condo-
nas. Agnolco bcncHcium candoremque ilium tuum, quo
tuis, qiK) omnibus gratu^i, in quo me tuto repono: dum non
ex literis amicitiam meam xltimas, nee filentio imminutam
fufpcclus fueris. Id enim tibi perluahim veliem, ten^pus
mihi 6c verba deefle poile, amiciciamj i|ua te ampkdor, qua

fcin«
6



arid fever al cf his Friends, 35

fcmper amplexiii us fum, mihi dctfie vcl labefadarl nun-
quam pofTe.

In hiftoria tua inquifitionis, ex quo novifUnne ad te dcdi
literas, non magnos progrellus feci,quotidianis negociis hac-
tcnus inipeditus. Quod fi ex duobus primis libris, quos
fumma cum voluptate perlegi, de duobus rt^liquis juai-
care llcer, nihil poteft c^^c in eo genere perfedius, nee
ad perfed'unn illius tribunals cognitionem aliquid defide-
rari poteft. Laudo ftudiuin tuuin, quod plerifque in locis
ipfa authorum verba citaveris, etfi nihil contineant quod
tu breviore & elegantiore ftylo exprimere non potuifies,
fi ledori placere unica edct cura. Sed cum quo genere
hominum tibi res eft, re6le tecum reputafti, & eorum
crimina, fraudes & fsvitia ex eorum ipforum ore optlme
difcenda; yix enim credi poterant, ft ab extraneo vei ad-
vei;rai-io afterrentur. Qu^^ aiitv^m ex aiiis hauferis autho-
ribus tarn fero, ut edicioni infcri fuis apte in locis non
potuerint, tuique in marginibus libri adfcripferis, ea ft ni-
mis longa non ftnt, ut tibi nimiam tranlcribendi creent
moleftiam, ft mihi per otium excerpta trannriittere velis,
gratiftimum mihi facics, ut mcum etiam librum iis ornem,
& ftjis omnibus numeris perfedum habeam, ut nihil defit
huic myfterio iniquitatis revelando. Literas tuas, per
Hibernum iilum tranimiilas, ille ftiis manibus rus hue ad
me profedus mihi tradidit. Talem ilium reperio^ qualem
tu defcripferis, nee deftjnt hie tantcE fpei fautores. . Editi-
onem illam Caftellionis, quam meditantur elegantem, li-
bens viderem, 8^ noftradbus gratam fore, nullus dubito.
Quod de harmonia evangelica dodifllmi mei Toinardi ad
me fcribis, de editione illius ego quidem nunquam
cogicavi, nee quod amplius eft, unquam cogitabo,
nift ut ipftim au:horem. ad opus ftium luce dignifti-
mum edendum, qua data occafione, & quantum poiuim.,
impellam & inftigem. Non quod ego hunc theftiurum
litcraro 01 bi invideam ; ego ftimma ope, donee commer-
cio literarurn uti licuit, editionem ejus Temper eftl.^gitavi.
Sed non ea (ut mihi viliim eft) fide mihi concreditum eft
hoc exemplar, ut ego harmoniam hane, illo infcio aut in-
conftilto, typis mandarem. Si mihi integrum eftet, fta-
tim Tub pr^lo mitterem., fed dum ille vivit, aut aliunie
a ftiis fpes eft proditurum, nulla quantivis pretii mercede
e meis manibus in publicum elabi patiar. Nuper prodiic

D 2 hie



^6 Familiar Letters hetvjeen Mr. Locke j

hie liber, quern Toinardo gratiffimum fore fcio. Si re-
perire poflis viam, qua ad ilium tranfmitti poteft milii fece-
ris acccptifTimum bencFicium. Liber qhem ad ilium mittere
vellem, eli: Joannes Mallela Antiochenus, Oxonii non ira pri-
dem editus. Si occafionem mitcendi reperias, emptum apud
vos librum, five compadlum, five incompa6lum, prout com-
modifljmum erit vecturx, quajfo ad ilium irittas, a Monfieur
Toinard a Orleans. Gaudio Veenium noftrum fanum fal-
vumque in urbem & ad praxin rediifle. Vir, qui in artis
iu?e exercitatione a juventute ufque confenuerat, continui tae-
dio otii; credo, languefceret. Ilium & Guenellonem nof-
trum uxorefquecum tota familia, qunsfo meo nomine ofiici-
ocifluiie filutes. Pacem, concordiam, & amicitiam inter eos
ftabilitamfpero, omnia faufta, uti par eft, illis & tibi tuifque
opto. Salutes etiam rogo optimam foeminam tuam, libe-
rofque, quos fanos filvofque tibi Deus diu confervet. Vale>
vir humaniflime, &, ut facis, mc ama,

Oatcs, 13 Jan. Tui amantlffimum,

1694.

J. Locke.



Philippo a Linihorch Joannes Lccke^ s. p. d.

Vir colendifilmc,

ETSI mcam in fcribendo tarditatem prorfus excufarc ne-
qneam, me tamen eo procefTilfe ncgligentias, ut per totos
novem menfes te infilutatum pr^terirem nolim crcdas.
Diuturnum nimis filcntiuin haud invitus fateor, quod cum
nee licerarum tuarum fuietas, nee imminuca erga te vo-
luntas mea effecerit, facilem apud te vcniam invcnturum
fpcro. Puduit fane ad te iterum fcribere, antcquam, one-
re tuo penitus perleclo, meam de eo fententiam five po-
tius gratulationem potuerim perfcribere. Quantum vo-
luptatis, quantum lucis ex accurara tua inquifitionis hif-
toria percefxjrim, vix dicere polfum. Ita fcripta eft, ut
decet hiftoriani fcribi, iibi non ad faftum aut deledla-
tipnem inventa, vcl ornata res eft, quo facilius incautis

leclo-



mid fever al of his Friends. 37

kftoribus fuciim faciat, fed omnia aiithorum fide & do-
cumentorum teflimoniis rata & lufFulta funt: adeo ut
quorum maxime intereft redarguerc, ne hifcere quidem
audeant. Opus illud tenebrarum & occultas nefandcC
crudelitatis artes in tarn claram iiicem ex latibulis fuis
protraxifti, ut fi qua reftarent in iilis ecclefise, five potius
Antichriflij fateiRcibus, humanitatis veftigia, puderet illos
tandem tam iniqui, tarn horrendi tribunalir, ubi omne
jus, fas, &ju{litia fufque deque habctur. Verum fi haec
opprobria, quae refelli non poflunt, nihil illos moveant,
reformatis lakcm & ex fevifiimo hoc ergaftulo ereptis,
animos addet, contra tam inhumanam tyrannidem, qua-
cunque Ipecie five religionis five concordi^, irrepere ite-
rum conantem. Ea e(l difputantium fsepe conrentio, ea
argumentorum fubtilitas &: longa feries, ut non fit uniuf-
cujufque fe argutis & fallaciis innodatum expedire, &
de fumma controverfias judicare. Si quis vero c plebe
indo6lus tuam perlegpt hilloriam, fentiat ftatim iliic certe
deeffe religionem, charitatem, juftitiam, ubi violata asqui-
tatis regula, omnique juris dicendi per orbem terrarum
methodo, tam inhumana, tam crudelia perpetrantur, &:
ab evangeiii genio remotiifima: ideoque dignum opus
exiftimo, quod in cujufque gentis linguam vulgirem tra-
ducatur, tam diftincla enim & exada methodo omnia tra-
didifti, & teftibus excepdone majoribus confirmafti, ut ni-
hil in eo defiderari videatur, quod vulgus erudiat, litera
tos inftruat, omnefque ftabiliar. Si quid forte tibi, uti
mones, occurrat, ad hoc argumentum pertinens, ex libris
ante editam hiftoriam tuam non vifis, rogo ut per otium,
fi non fit nimis opcrofum, ad me velis tranfmitccre ; om-
nia enim hue facentia in librum tnum ad margincm, aptis
in locis adfcripta, conjicere animus cfl, uti nuper ex iti-
nerario in orientem hoc quod fequitur excerpium, paginjc
2,76. libri tui inferui :

Le St. Office, ce redoutable tribunal fameux par fcs
injuftices, & fes cruautes, regne ici [a Malthe] plus ty-
ranniquement qu'a Rome meme, & on m'a fait cent fu-
"neftes recits, done je vous epargnerai la trifleffe, feulement
vous dirai-jc, que les confeffeurs, qui par tout ailleurs
^ont tenus de garder le fecret fur peine de feu, font ici

D 3 dans



3 8 Fi. miliar Letters htiveen Mr, Lcckcy

robligiuion cle les reveler toutes Ics fois qu'il s'a^iit d*un
cas cl'inquifr.ion, quoiqu'ils ne I'livoiicnt pas, car ce fc-
roit k moycn crempccl^cr les gens dc fc confefler : mais
c'cft line chofe qu'on ic^ait pourtaiic bicp. Cepcndant
pour en oter tout fonpc^on, on deiiKure qurlqucfois un an
ou deux fans dire mot aprcs quoi I'lnquiliteur envoye
prendre un homnic, & lui dennande s'il I'^ait bien pour-
quoi il I'a fait faifir, alors c*e(l a lui de fe rcfiouvenir de
ti-u: ce qu*il jamais avoir dit; que fi malheureufement la
niemoire ne lui fournit pas, ou que le dclit, dont il eft
coupable, ait cte fi (ecrct que le fcul confefleur en ait eu
connoifiap.ce, & que fe repofant la-defTus il ne veullle pas
avoiier c'tft fait de cet homme-la, on rctrangle dans la pri-
^ fon, & puis quelque teins api es on dlt a fes parens qu'il
n'eft pas befoin de lui porter manger. Heureux font ccux
qui ne font point afuiejcttis a ce joug. Du Mont nouveau
voyage au Levant {y\. imprimc en li"" a la Haye, 1^95*

QuAS n^.inatus es prolixiores litcras avide expedo, cc fi
fic ulcifcaris filentium meum, quomodo remuneraberis
diligtntiam ? Theologiam luam tarn brevi iterum pro-
dituram gaudeo, pauca in ea emendanda facile credide-



Online LibraryJohn LockeThe works of John Locke (Volume 9) → online text (page 3 of 51)