John Locke.

The works of John Locke (Volume 9) online

. (page 4 of 51)
Online LibraryJohn LockeThe works of John Locke (Volume 9) → online text (page 4 of 51)
Font size
QR-code for this ebook


rim ; quanta quanta addideris, ex eodcm erunt fonte, &
augebunt apud le(5i:ores pretlum. In magna asftimatione
apud ecclefire Anglicann^ theologos fcio. Quid in pofte-
rum futuium fit, nefcio, audio cnim nonnulios Calvinif-
mum amplexuros, & prafdeftinarioncm (fic ir.ter illos
convenit) palam fcriptis propugnaturos. Qnot & quales
in partes fuas pertrahet nova ha^c paucorum 6c adhuc pri-
vata focietas, nondum conjicere licet. Latent omnia &
fecreto peraguntur, tc fi ex au6toribu'^> quorum nomina
ml.hi amicus quidam fecreto in aurem dixir, rem metiri
libeat, non credo longe evafurum, nifi aliunde oriatur
hoc confilium, aliofciue habeat fautores. Si quid ultra
privata aliqujt inter fe colloquia producat, hoc noiinul-
lorum molimen dies indicabit, & tunc quid velint, quo
tendanr, rcdius judicabimus. Sed hjcc hac^lenus. Dolec
certt; tantam inter nos loci effe iiueicapedinem : fi vicinus
cfTem, haberes me confulrorem quotidie odia tua pul lan-
tern. Pauci adm )du!n funt limaii ju licii homines, qui-
bufcum poteris liber c de fpcculationibus quibufcunque,

multo



and Jeveral of hts Friends, 39

•multo minus de rebus reiigionis differere. Deca mutua
charitas, detft candor, &ut fua^quifque ignorantij;e velum
obtendat, noii facile dat veniam alicna^. Nee dubia quse-
<:unque licet proponere, nifi pararus venias te tctum illis
tradere, ha in verba jurare, vel cenfui is onullus hasreticus
abire. Non hoc de meipfo queror, tanquam aliquid
paffus ab iniquo r.micoium judicio; fed ramen jucundum
eft in proxiino habere, quern de maximis rninimifque
aperte & audader confulas. Libri mei de Intelleclu
Humano fecunda editio diftrahitur, celerlus quam credere
poffem, nee adhuc invenii diilertatio ilia, utcunque hete-
rodoxa, oppugnatoreni. U tin am eo ^^'^t feimone con-
fcripta, ut tuo uti, de univerfis co in opere contentis,
judicio licerec. Urgent aliqui verfionem, quitrit traduc-
lorem bibliopola, & fperat brevi repertum iri, nam mihi
non vacat. Vix per valetudinem & fucerefcentia quotidie
negotia licuit mihi, nifi lento gradu & intercifis tempori-
bus, tuam perlegere hiftoriam, quanquam kgendi voluptas
me vix patiebatur ingrefTum avelli. Bibliopola efflagitat,
tnmen, ut verfionem recenfere velim, ut fi qua a meo fenfu
aberraverit corrigam, quod fane vix recufare poffum.
Sed quid his te t^dio prolixioris epiftolas jam fatigatum
detineo ? Vale, &, ut facis, me ama,

Gates, a6 Od. Tui amantifTimum

1694,

J. Locke.



Jcamii ho eke PhUippus a Limhorch, s. p. d.

Vir amplifllme,

MAGNA cum voluptate tuas accepi & legi: etfi enim
affeftum erga me tuum nullatenus fuifTe iniminurum plene
perfuafus ellem, nihilominus, pod ram diuturnum filentium,
literas tuas viderenon potuir noneflegratiiTimum. Hilloriam
meam inquifitionis calculo tuo probari, eft quod rrihi gra-
tulor. Scio judicium tuum efle candidun ac limatiflimum.
In praeconiis vero quLC acldis agnofco {)ropenfifrimum tuum
crga me affcdum, qui omnia qux probas vero majora

D 4 tibi



40 Familiar Letters hetween Mr, hockey

tibi repra-fcntavit. Ego veritati litare (ludul, & tribunal
illud ita exhibere, prouc ipfi doflores pontiftcii, imo inqui-
fitores id nobis depingunt. Scio quldem, quando fparfinn
in ipfonim libris procedendi modus defcribirur, & fucatis
coloribus palliatur, non ita patere ejus injuflitiam & foedi-
tattm, quam quando onnnia fiir.ul inter Ic connexa nude,
fine fuco, omnium oculis exponuntur. Non crediderim
quenquam, nc quidem ex acerrimis inquifitionis patronis,
me malcc fidei infimulaturum j & fi quis id aufit, ftatim
autorum, quorum nomina margini paflnn adfcripfi, tef-
timoniis redargui poterit. Sed quam difpari fato libri
prodeunt ? I'u hiRoriam meam dignam judicas, qujE in
cujufq'je gentis linguam vernaculam traducatur. Romse
vero, 19 die Maii, luijus anni, edido cardinalium, in tota
rep. chriftiana inquiiitorum generalium, condemnata eft,
ejufque ledio ievcri'Time prOliibita, Tub pcenis in indice
librornm prohibicorum contentis. Decretum hoc, quo &:
alii iibri condemnantur, triduo pod, videl. 22 Maii, fuit
publicatum & affixum ad valvas bafiiiccu principis apofto-
lorum, palatii S. Oflicii, & in acie cam pi Floras, ac aliis
locis folicis & confu.tis urbis, Sed mitiorem fententiam
quis ab inquifitione expedet, contra hiiloriam., qua.' artcs
ac crudelitates ipfius, qr-as occultas omnibuique ignotas
elTe cupit, a tencbris erutas, palam totius mundi oculis
exponit, tribunalque hoc noa landitate venerandum, fed
injuftitia, crudelitate, fraudibus, & impofturis execrandum
txhibet ?, Aliter enim, fi vere defcribatur, exhiberi nequit.
Quai ego ex aliis auioribus, quos podmodum mihi videre
tontigit, annotavi, & quie in pofterum in aliis, qui forue
mihi oftendentur, reperiani, libcntiirime ad te mittam.
Vidi qux ex itinerario Du Mont annotalli, qua: optime
illo quern defignafti loco margini hiftoriae meae adfcribi
poiTunt. St'd, ut ingenue dicam, valde dubito, an nar-
ratio illius vera Gt. Malar Hdci ipfum ncuticjuam acculb :
fed fieri facile potcfb, ut peregrinatores, non diu in rcgionc
aliqua conniurantes, incident in homines legum tk con-
fuetudinum patriarum non ^.dmodum peritos, nonnunqu.im
ctiam mendaces, ex quorum ore qua.\lam veritati minus
confentanea, fine accuratiore invcfligatione, annotant.
Qj_ialia mulra in itincrariis corum, qui patria* noflra; mores
he coniuetudines ddcribunt, obicrvavi. Ratio dubitandi

• ' • ^ efi;



and fever al of his Friends, 41

eft : quia video omnes do6lores pontificios, necnon omnia
decreta ecclefiaftica Iblicite admodum urgere, arcana con-
feiTionis non eflc patefaciendai inno ne h^Erefin qiiidem fiib
figilio confefiionis revelatam ; folummodo facerdotibus in-
jnngunr, ne haerefin confeflb abfoliitionem impertiantur,
led omnibus quas poflunt rationibus hortentur, ut in ju-
dicio coram inquiritoribus jiiridice confiteatur. Scio
quidem, non omnia qua^ legibus prascipiuntur, exa6le in
praxi inquifitionis obfervari, & fub fpeciofo confefTionis
non revelandas prsetextu, fimpliciores inefcari pofle, ut
ingenue, etiam qu^ inquifitoribus ignota funt, confiteantur,
quse a facerdotibus porro inquifitoribus revelari polTunr,
neque a tali impoftura tribunalis illius fanditatem abhorrere
credo; attamen, quia omnes ipforum conftitutiones, in-
0ru6tiones & leges, omnia illius ecciefias decreta contra-
rium prrecipiunt, non id affirmare aufim, nifi autor fit
probatus, cujus nee peritia nee fides in dubium vocari
queat. Quare loco, quem mihi fuggefllfti, ex itinerario
Du Mont, addi polTet, fi vera fit illius narratio, exinde
evidencer liquere inquifitorum praxin fsepe adverfari inqui-
fitionis inftrudionibus & legibus: inquifitorefque uniee
tantum fpedlare, qua ratione miferos caprivos per fas &
nefas decipiant, atque ita, fraudibus irretitos, mifera morte
perdant. Poft hafee feriptas, triftis me de fubita optimi
Archiepifeopi Cantuarienfis morte nuntius non leviter per-
culit. Deftinaveram ipfi Theologise mese Chiiftianas ex-
emplar; pridie autem, antequam tradi potuerit, mortuus
eft. Ecclefins reformatas tanto patrono, tarn prudenti,
perito, pacis amantiffimo antiftiti orbatas, llatum doleo.
Utinam Deus, qui potens eft etiam e lapidibus Abrah^
filios excitare, alium nobis fubftituat, illi fi non parem,
quod vix fperare aufim, tamen velligia ejus, quantum
fieri poteft, proxime prementem 1 Ille tibi & dominae
Maftiam vitam ad feros ufque annos producat. Vale, &
me, ut facis, amare non define,

Amftelod. 12 Dec Tui amantifTimum,

1694,

P. a LiMBORCH.

Philij)po



42 Familiar Lexers hetween Mr. Lockcy

Philippo a Limber ch Joannes Locke, s. p. d.

"\'ir amplifTime,

LIBRUM tuLirn a bibliopola, & epiilolam tiiam 12
datam, re6le acceni, utrumque gratiHimum, & quia tuam,
& quia a te. Epiilolam tuain, a capite ad calcein, furnma
cum voluptate pcrlegi, gratulorque fili^ tufe nuperae talem
illi obtigiil'e patrem, cui n^c mens dcfuir, ncc vifccra.
Qualis indc fuit nonnullorum animus chriftiano homini
efiet mirandum, nifi inter hujufmodi zelotas chrifcianie
religionis diu verfatus effem. Sed ubique ejufdem farins
homines repcrire eft, qui an falutem quadrant animarum,
an evangelio qurcftum faciant, judicent aliij ego quod
doleam, quod indignor, hie, illic, undique video. Theo-
logiam tuam Chritlianam, quamprimum otium nadus
fuero, diligentius perfcrucabor ; his enim jam fere ftudiis
mihi vacandum cenfwo, tantoque impenlius me tibi vi-
cinum jam opto, quod erepto nobis magno illo & candido
veritatis indagatore (ut cseteras illius virtutes taceam) vix
jam habeo, quem de dubiis theologicis libere polTum
conlulere. Quai.tum virum refpublica Anglicana, quan-
tum columen ccclefia reformata amiferic, alii judicabunt.
Ego certe a multis annis ftabilem, candidum, fincerum,
fummo meo cum damno & dcfiderio, amili amicum.
^illotjon, V. Birch's Life of him, p. 364. i. ed.

Addenda tua ad Hiftoiiam Inquilitionis, quamprimum
rus rediero, locis fuis infcram, novum amicitife tuce mo-
numentum. Re6le mones de excerptis ex itinerario Du
Mont. Nee enim ut reliqui tui fcriptores (qua ufus es
cautione) pro tcfic citari potefl:, tum quia reformatus,
tum quia percgrinus. Ego vero illius verba non inidonea
judicabam, qux tidcm facerent ifti, qure ex tota pontifi-
ciorum ceconomia enafcitur; illos fcil. quicquid pras fe
ferant, non omiiluros tantam rei fua; bene gerendns &
hnsrefeos extirpanda^ occafionem, quii^ ex confcllionibus
pofTit oriri : ncc alitor confefllones tacitas efle, fi quid ha-
beant momenti, quam ut laicis, & quibus non opus ellet,
non evulgarentur. Ha^c ego raptim inter urbis negotia
& laborantium pulmonum anhclicus, ut fcires tua munera,

quibus



and Jeveral of his Friends, 43

quibus me tarn magnifice cumuiafti, ad me falva perve-
iiifle. Si ita filentium mcum iiiciicaris, dubirari pofTit,
an non commodum fuerit peccare : fcias enim velim de
tuis epillolis, quod dc Ciceronis orationibiis jure dici poffe,
optimam elfe quae longifUma e^r. Die Veneris noviillmo
ad urbem appuli, in hofpitio meo inveni literas Clerici
noftri 7 datas, quibus brevi refponiurus fum ; interim
rogo, ut ilium Guenellonemque noflrum rrleo nomine
faiutes; utrique gratias agam pro epillolis mea manu, ubi
otiam & folatium ruiis na6lus fuero, iuc enim laborant
pulmoneSj nee longam in urbe patietur valetudo mea
moram.. Uxorem tuam diieclilTimam liberofque, Veenium
noflrum optim.amque uxorem iilius faluto & Grsevium
Ultrajeftenfem, cui ego debeo epiflolam, & iilius huma-
nitati nondum refpondifTe pudet. Vale, & perge, ut facis^
me amare,

Lond. 1 1 Dec. Tui amantifllmum,

1694.

J. Locke.



Joanni Locke Philippus a Limhorchy s. p. d.

Vir ampliflime,

ULTIMAM meam epiftolam redle ad manus tuas per-
venifie gaudeo. Aurographum fententiarum inquifitionis
Tholofan^ Romani in manus meas incidiffe miirantur :
quod N. N. Hicerdos quidam ab epifcopo HoUandias ad
ipfum mifTus, ut iibri pofifeiTorem ex ipfo refcifcar, affir-
mavic. N. N. imprudenter me cum a Furlaeo accepifle
refpondit; verum alium ejus elTe polfelTorem, cujus nomen
ignorabat; aiebatque librum ate olim vifum Monfpeliis.
Ego dixi N. N. librum a te in Gallia vifum alium efle
ab hoc. Addit ille, facerdotem, rogalTe, ut ex me nomen
poflTefToris exquirat. Rcfpondi ego, me nomen iilius
ignorare, iliud lemel me ex fratre ipfius audivifTe, fed
penitus iilius oblitum effe : & licet fcirem inconfultum
cffe illud facerdoti indicarej quia hoc tam folicite inquiri

judicem.



44 Familiar Letters betzveen Mr. Lockgy

judicem, ut pofieflbre detedto, ingenti pretio exemplar
hoc fibi redimant, ac Romam mutant, ut ita occafioncm
habeant me falfi accufandi. Idem fibi videri aiebat.
Addidi ego, optafle me, ut nomen Furlcisi non indicaflct:
fed quoniam vox eiiiiiTa reverti nequit, nihil, ulterius efle
aperiendum: fed paucis tantum refpondendum me poffefToris
nomen ignorarc. Hoc in fc fufcepit, fed non re6tc iervavit ;
nam ex fratre fuo poflea nomen hoc refcivit, & proculdubio
facerdoti indicavit. Nam a me rogatus, fe nefcire air,
an indicaveriti affirmare fe non pofife, nee quod indica-
vei it, nee quod non indicaverit. Hoc certum eft, nomen
facerdoti innotuifle, quia alius poftea FurliEum, ad quem
hsc fcripferam, acceiTit, & pofiefTorem nominavit, prout
tibi Furlasus fcripfit. Spero librum a te jam emptum, ac
FurlcEum illius effe pofTefforem. Ita omnes illorum co-
natus irriti erunc. L.audo ego Furla^i prudentiam, quod
a facerdote teftimonium de libii authenteia exegeiit, &
facerdotis candorem, qui id tamen luculenter dedit.
Interimi fi forte exemplar ipfum nafti fuiflenr, & Romam
mifififent, non viJeo qua ratione volumen, quod edidi,
fuppofititium dicere poflent. Adeo enim levum illud
barbarum redolet, hiftoriafque fingulares illius temporis
rcfert, ut tale quid a quoquam nunc temporis fingi mi-
nime queat. Piseftat tamen id in manibus non effe illo-
rum, quorum intereft myfteria hnsc iniquitatis tegi, &
coram fole non propalari. Vides hie duo adhuc addita-
menta ad Hiftoriam Inquifitionis epiftol^ huic adlcripta,
quas, fi opere pretium videatur, reliquis junges. Luthe-
ranus quidam piotcflbr Kilonicnfis, conrra theologiam
meam Chriftianam, exercitationes Anti-Limborchianas
edidit. Ita Ron^ai &: in Germania vapulo, Librum
fatis, ut audio, cralfum nondum vidi : fed in Adis Lipfi-
enfibus eju.^ compendium legi. Verum in eiufmodi antago-
niftam ego Cdlamum non ftringam. Non pugnant illi homi-
nes, quantum ex Aclis illis mihi colligere licet, pro veritate;
fed pro recepta opinione, decretis humanis, be autoritate ec-
clefiaftica. Orthodoxise illis norma eft confenfus cum doc-
trina J.Auherana. Contra tales fruftra difpucatur. Non enim
opeiSE pretium eft, ut inquiranuis (juid ecclefia Lutherana
doceat, quod ex libris ik decretis iiliusecclefiic fatis notum eft,
fed, an illius dodlrina vera fit, ^ a Icripcoribus divinis

divftata,



and fever d of his Friends. 4^

di(51;ata. Itapapatum ubique reperimus, & fub fpeciofo
orthodoxias converfandae prsetextu propria dominatio (la-
bilirur. Sic orthodoxia femper penes potentiorem erit,
veritafque alia erit Romaej alia Genevas, alia Wittenbergse,
Ha^c inconnmoda vitari nequeunt, fi humana placita or-
thodoxia x^trr'^iot/ funt. Quae in illis exercitationibus
maxime odiofa occurrunt, Lipfienfes accurate annotarunr.
Obfervavi banc in illis malignicatern dicam, an incon-
fultum zelum ; quod fi in autoribus, quos recenfet, quae-
dam reperiantur aut convitia aut inclcmentius in Remon-
ftrantes di6la, ea folicite indicare foleant, verbifque odiofif-
fimis exprimere. Nefcio quo fuo fado Remonftrantcs
inimicitiam eoruoi in fe provocaverint, nifi forfan liberiore
veritatis inquifitione, & diflentientium fraterna tolerantia.
In ipfos enim calamum nunquam ftrinximus, neque ego
in eos fcribam, aut me a crinainationibus eorum purgabo;
non enim me illis purgatum dabo, nifi me aliis, quibus
jam placeo, ingratum reddam. Itaque filentio & con-
temptu illos ulcifcar. Sed aliud quid ed quod te velim.
Marcus Teuto in gratiam reverendilTimi Bathonicnfis ac
Wellenfis in fe fufcepit verfionem vitx Epifcopii, a me
confcriptae, in linguam Latinam, Varia ego citavi ex
^piftolis ecclefiailicis prseftantium ac eruditorum virorum,
& ex a6lis Remonftrantium fynodalibus, qua:^ cum a me
c Latino in Belgicum fermonem tranflata fint, ipfe c
Belgico in Latinum vertere non debet, fed prout in ipfis
libris Latine leguntur, exhibere. Deftitutum autem fe
illis queritur, nee ufquam fe eos reperire pofTe. Non
dubito quin in multorum Anglorum bibliothecis repe-
riantur. Si tua opera eos habere polTit a quopiam, mag-
num illi non tantum facies laboris compendium, fed &:
verfionem efficies &: meliorem & gratiorem. Ego, fi
quid hac in parte illi prodefle queas, mihi prsetlitum
iignofcam. Vale, vir ampliiTime, mihique diledlilfime,

Amftelod. 26 Apr. Tui amantiffimus,

1695.

P. a LiMBORCH.

Philippe



dfi Familiar Letters betiveen Mr. Locke,

Philippo aj^imhorch Joannes Locke, s. p. d.

Vir amplirTime,

QIJAMPRIMUM ego novifTimas tuas 26 AprlJio
datas acceperam,, llatim Londinum Icripfi, & quaiuum
in me eft curav/, ur Jibri, quos ad opus iuum deliderac
Marcus ille.nofter, ficiibi rcpcriri podir-t, ci luppcditentur.
.Eg dliKius rcriyonfum diftuli, ut quid in hoc &: altero illo
negotio Tholoiano faflum fir, certiorenn te facercm ; fed
nee D'Aranda, nee alter, cu;us cuiss librorum perquifi-
tionem commifi, ha6lenus quicquam relcriplerant, fed ex
corum fikntio noKm ego male ominaii.

De autographo, an Furleii jam fit, redlius ex ipfo quam
ex me cognolces : non quod ego ncgligens ea in re vel
otiofus fuerim procurator : led cuu i per valerudinem
Londinum ea tempeftate adire non audcrem, totum ne-
gotiuin amlco noftrum communi commifi, viro piudentl
& fedulo, cui fcirem rem cordi fore; &; ne mora circuitu
literarum per manus meas tranieuntium officerer, poft
primum quod ab amlco Londinenfi accepi refponlum,
quo intcllexi illurn omnem navaturuai operam, ut rem
tranfigeret, monui ut recie ad Furlcium fcriberet, ut ex
illo refciret quod fcitu ad rem rede perficiendam adhuc
opus eiTet. Hoc ab eo factum nullus dubito : fi quid
amplius a me praelcari poffit. omnem operam, curam,
induuiiam m.e in eo locaturum pro certo habeas.

Quod de Oxonienfibus noftrib dicis, quanquam nihil
fando audlverim, facile crediderim : quod Kilonienfejii
adverf^.rium negligis, laudo; quodquc ab aliis inter fe
difientientibus vapulas tanto magis aeftimo, veiitatis
enim finceris &: incorruptls auihoribus fic fieri foler.
Pro Theolcgia tua ChriRiana jam denuo a me tibi rcd-
dendse funt gratiae, non quod bibliothecam volumine,
fed me fcientia auxerit. Hac enim hyeme, in quo con-
fifteret fides chriiViana, diligemcr apud me cogitando, ex
ij fis fcripuuas f. fontiLus hauriciidum duxi, fernotis qiii-
bufcunque I'eclarum & fyflematum oj/inionibus & ortho-
doxiis. Ex intenta & accurara N. Tellamenti ledione
novi fa:dcii3 ftatus & evangelii doclrina mihi apparuit, uc

mihi



md Jeveral of his Friends, 47

mihi videbatur meridiana luce clarior, nee quid & fides
chriftiana dubitari pofiTe, fincero evangelii ledori, mihi
perfuafiirimum eft. Ideoque cogitata niea in chartam
conjecij ut ea melius partium inter fe convenientiam, &:
harmoniam, & fiindamenta, quibus inniterentur, fedate
& per otium contemplarer. Cum omnia in hoc meo
iymbolo fana, & verbo divino ubique conformia vide-
bantuPj theologcs confulendos duxi (reformatos videlicet)
ut quid illi de fide fenlerint, viderem. Calvinum adii,
Turretinum, aliofque, quos ita id argumentum tradaffe
fateri cogor, ut quid dicant, quid velint, capere nequa-
quam poflim ; adeo diffona mihi in illis omnia videntur
a fenfu & fimplicitate evangelica, ut illorum fcripta
intellig'ere, nedum cum ilicro codice reconciliare, noa
valeam. Tandem fpe meliore tuam in manus cepi theo-
logiam, nee fine fummo gaudio legi, cap. viii. lib. v.
quo intellexi aliquem reperiri theology m, cui ^go non
plane efifem h^reticus. Ut in libro tuo legendo ultra per-
gerem, nondum fatis vacui temporis na6lus fum. Nihil
mihi optatius efie pofTit, quam te videre, &: te coram,
qu^ commentatus fum, legere & explicare, ut limato &:
incorrupto judiciofubjicerentur. Hsec tibi in aurem dicta
funto, nam me hoc tradafiTe argumentum tibi foli com-
municatum volo. Saiuto Veenios, Guenellones tuamque
imprimis fam.iliam. Vale, 6?^ ut facis, me ama,

Oates, 10 Maii, Tui amantifTuTium,

1695.

J. Locke,



Jcajim Locke y Fhilippus a Limber ch^ s. p. D,

Vir ampliflime,

UTRI noftrum diuturnum ac pertinax illud filentium
imputandum fit, ignoro. Importunus fim, fi a te, negoiiis
publicis oceupatiflimo, ad fingulas meas refponlum effla-
gitem, aut filentium tuum filentio ulcifcar. AnTiicitia
fincera rigorem ilium adverfacur, ncque epiftolarum aequali

numero.



4^ Familiar Letters het-zveen Mr» Lccke,

numero, fed fide ac charitate mutua conftat. Interim
dulciflimo confuetudinis noftr^ fiudu jam ultra annum
carui. UltimrE enim tua% quibus me refpondifTe memini,
decimo Mali die anni piitcedenLis fcripta^ funt. Salutem
mihi a te aliquoiies dixerunt D. D. Clericus & Guenellonus,
& literas mihi a te brevi fcribendas nuntiarunt, quas tamen
ha6lenus fi uflra expeclavi ; hoc autcm negoiioi um tuorum,
quibus obrutus es, frequentia^ unice adlcribendum duco.
Aliquoties tibi fcribere geflii ; fed vericus fum, ne im-
portunior fcriptio ab amico occupatifTimo refponfum minus
tempeftivum extorquere videretur. Nunc vero, cum
munus tibi honoratiifimum, a primoribus Anglice deman-
datum efle, conftans ad nos fama pertulici filentium
abrumpendum cenfui, ut dignitatem hanc non tam tibi,
quam Anglian, gratuler^ qu^-e in collegio amplifTimo, una
cum fummiis regni proceribus, te aflefforem habet, cujus
confilia omnia prudentia, fide, candore ac finceritate di-
riguntur, & communi civium faluti unice deflinantur.
Deus vitam tibi largiatur longsevam, confiliifque tuis
fuccefifum, quem merentur, concedat. Ego hie occu-
patus vivo ; & tamen vix quicquam promoveo, non aliter
ac fi otio defidiofo torperem. Arminii fcripta inedita me
occupatum tenent: promifi ego bibliopolse Germano, me
ea paraturum ad editionem ; fed in fcriptis ejus relegendis,
ob charaflerum exilitatem & du6lum ledu neutiquam
commodum, tantam reperio difficultatem, ut nifi tanti
viri memioria, & non exigua, quam inde ad publicum
redituium video utilitas, ingrati laboris molcftiam levarct,
jam oper« promifiae poenituifTet. Hoc opus ubi edidero,
nullis amplius pofchumis aliorum opL^ibus edendis me
fatigabo. Oculorum acies fsepifilme intendenda e(l, ut
charaderes exiles, &: vetudatc multis in locis ferme eva-
nefcentes legantur. Ita multum tcmporis impendo, non
tamen eo cum fru6lu, qui temporis diuturnitatem com-
penfire poffit. Sed quoniam alea ja6la eft, pergcndum
eft. Prodihunt de novo pri^lediones in Jonam & Mala-
cliiam, quibus annedtitur difpuiatio contra Judxos, in
pofteriorem ad llielTalonicenfes, in fecundumi & tertium
caput Apocalypfeos ; &: difputatio contra cardinalem
Perronium : qun^ cum opufculis antehac cdids juftum
confident volumcn. Pn-emifet D, Calper Brantius pro-

5 lixiorem



and Jeveral of his Friends. 49

Ilxiorem vitae Arminii hiftoriam, qua^ multa ha<51:enus
extcris ignota continebic. Prcdiic nupcr apud nos traftatus
Anglici, " quod Rcligio Chriliiana, ^uaiis nobis ell re-
*' pra^fentara in fcriptura facra, fic fumme i ationalis," verfio
Gallica. lUiiis autorem volunt muki effe amicum meum.
Ego refpondco, mihi nihil de eo conftare; & cum i.uror,

.quifquis ille fit, latere vulc, noftrtm non efle conj'. cIji is,
ut plurimum f'allacibus, indvilgerc. Ego fumma cum
voluptate ledioni illius incumbo, & in prascipuo (quod
toto libio, de fidci chriRiunas objedo tiadtat) argcmcnto
illi prorfus afientior. Hoc recle percepto, graviiliinas ac
acerbiflimas in ecclefia chnftinna diiputadones fellciter
componi polTe puto ; faltem ecclefia, non obllante opi-
nionum diverfitate, pacem facili negouo poffe reftiLui : ea
cnim quae nunc a plerifque ut unicum ferme chri.llianirrni
fundamentum urgcntur, obje6lo fidei non coiT-preiendi
planum fiet. Quod unicum annthem.atilmis, fchilmatiuus,
& odiis tollendis remedium eft. Ego, ut videas mc
attente tradatum hunc legere, omniaque argumenta e^^adle
ponderare, non poffum, quin tibi oblervationem quandam
indicem, quas licet force non magni videri polTet efle
inomenti, ramen argumento autoris, quo utitur, pondus
aliquod afferre poteft. Cap. iv, autor ad fure fententis

. ftabilimentum adducit locum ex 2 epid. Joan. ver. 7,
quem optime ab ipfo allegatum iudicio: veium vcrfio
Gallica ita eum exhibet. ut, me judice, non exacte ex-
piimat fenfum, qui in Gra^co extat, quique fer. tentiam
autoris validius confirmat. Qua rarione eum Anglice
cxprefTerit aucor, ignoro. Gallice autem ira extat: "^ Que
*' plufieurs impofteurs fe font clevez dans le monde,
" lefquels ne confeflent point, que Jeilis, ie Melfie, foic
" venu en chair:" qusc lenfum hunc conrinerc videnLur,
quod impoRores hi non confefli funt, quod Jefus, qui eft
Meflias, veneric in carne. Grascus autem textus ita habet :

'Ort XtToAXol •crAai'Ci £;V^a9ov £t? tov xoct/aoi/, o* jotrj o.uoAoya^lsf

7*1(^81/ Xpif'jv \^yjj[hiv^¥ ti/ (rix/3)ct'. Qn^ pQileriora verba
ego verto, non, qui non confitentur Jefum, qui eft
Chriftus feu Meflias, in carne veniiTe j \*iA^ qui non con-



Online LibraryJohn LockeThe works of John Locke (Volume 9) → online text (page 4 of 51)