ccrnam
tiiuenda
superare
dixi
1 iiiil.iiiiln
iangam
lauda
posse
posui
conflitendo
dlcam
concilia
velle
ornari
vindicando
veniam
fcrieoda
invadcrc
misi
procedendo
teneam
corona
plorarc
sepeliri
supcrando
mcrcbam
tern
refcrre
indignari
bellando
111! -1,1111
ovanda
relcxcre
plausi
valeto
fugiara
gluriflra
subirc
feci
taceo
vidcbam
agenda
dare
possidcndi
duco
tribuain
gcsta
iovidcrc
gloriflcari
ovando
terrebam
decora
cxulare
psalui
scctando
dncam
eaplenda
venire
iuijicravi
libero
moveam
PARTE I. ILt'STR. ORIG. LAT. DE METRO Y R1MA.
323
mica
|H)sse
coepi
muta
fore
prcparavi
libcra
convenere
fulgi
tribuenda
periere
fui
oferenda
cognovere
crcdidi
divinanda
numerarc
depclli
certa
fucre
studui
trucida
valere
vexi
prospcranda
satiarc
tribui
psatlenda
sure
novi
sta
retinere
tacui
macla
nutrire
flevi
rcgcnda.
studuere.
concinavi.
En em.
En im.
/.'// ant.
vocem
adsim
vindicant
debellem
dixerim
rogitant
cautem
pracliaverim
mutant
coronem
concesserim
da nt
nuntiem
revocaverim
dcbellant
turbem
fecerim
rapiant
armem
accederim
coronant
iudicem
obtulcrim
cantant
scrvcm
tradiderim
laudant
gloriQcem
ostendcrim
intonaut
dem
gravaverim
putant
circundera
debaerim
dormiant
duccrem
reddiderira
turbant
moaerem
fuerim
faciant
plaudcrem
contarbavcrim
nantiant
posuissem
discesserim
iin itant
fuissem
evenerim
resonant
ascondcrcm
dedicaverim
libcrant
dormitarcm
potuerim
superant
iotravisscm
placuerim
servant
put. in-ill
rccusavcrim
cxupcrant
ostendercm
obtempcravcrim
trucidant
decora rem
pcrmanserim
dilatant
nuntiavissem
voluerim
existant
rogitarem
minuerim
decorant
obcdirem
indulcavcrim
iurant
pollcrem
sim
intrant
apparercm
vilaverira
confortaut
probem
rapucrim
lacerant
fecissem.
acccperim.
psallant.
En unt.
En at.
En et.
consurgunt
pant
fulgct
tollunt
propinat
temperet
potucrunt
amat
valet
rxiliunt
linqaat
nosset
ruunt
terrebat
ma net
caduat
erat
urget
colcndo
predicando
rofercndo
dcpellendam
mittam
scribam
damnando
movendam
atribucndo
cavendo
pergam
hauriam
ignoro
ob<-ecrando
intelligo
mirando
linqaam
psallara
traddam
vadam
opUndo
dico
raveam
possideam
congrego.
promittam.
En cut.
En Int.
iacuissent
deleverint
esscnt
tint
iacent
fucrint
caroiit
complent
sedent
prosint
damnaverint
coavitaveriat
plaudent
audient
praetulerint
insurrexerint
fugient
traddcnt
pugnaverint
rcduxerint
displicent
possident
penrenisscnt
dctulissent
intellexerint
desacravcrint
descenderict
dcstraverint
absconderent
dcmisserint
gloriQcent
ostenderent
dcturbaverint
devovcrint
deesscnt
devitaverint
placerent
vidcnt
intulerint
infestaverint
tribucnt
locaverint
nosccnt
mctuerint
dccollarcnt
desiderent
percuserint
messuerint
comburercnt
vastarent
obiiccrent
obstinarent
percupiverint
coramigraverint
fatigaverint
faverint
personent
plangercnt.
spoliavcrint
reparaverint.
Knit.
En tur.
iuvavit
iliutiir
imperavit
valuit
dicitur
i-.iiit.ilnr
fuit
noscitur
plangit
vidit
rrigilur
:>oquilur
324
HISTORTA CRtTI
CA DE LA LITER
ATUUA ESPA1SO
LA.
v.idunt
fucnt
gatidet
ferit
propcratur
sum
rvsount
meret
fugil
concinatur
gcrunt
mutat
pros let
vertit
agnoscitur
spernunt
tcnebat
delet
cedit
tollitur
brant
dat
damnet
domuit
gratulatar
gUsonnt
dicat
posset
accepit
traditur
fugiunt
rutilat
remanet
cogitavit
circundatur
nose unt
imperat
babel
amavit
fatur
ducunt
fulgeat
para ret
coepit
confiteattir
fucrunt
extat
salutct
vexit
prefertur
quacrunt
micat
speret
curnl
probatur
desccndunt
portal
proraittet
sallit
delectatur
reponunt
properat
nuncict
rait
testa tur
pergunt
beatifical
armct
deseruit
nasceretur
consccndunt
poterat
veniet
dcspexlt
depravatUr
rcquirunt
rccondebat
iubet
subegit
sordidatur
dedcrunt
laborat
videt
plangit
invenitur
poscunt
congratulat
studct
rescrvavit
mollitur
redcunt
vocat
amittet
procedrt
dilatatur
certabunt
recusat
reddet
dormitavit
creditur
dicunt
scpultat
indiget
evenil
vocatur
acucrunt
iudicat
caret
deserit
mutatur
ebunt
mundat
duceret
regit
plangitur
crcdunt.
crcdat.
santificarct.
despicit.
praedatur.
Varias
rimas pcrfectas
quc resnltan del
uso do ambas
figuras.
Eh ago.
ovantes
En ari.
sacrata
miratur
virago
famulantcs.
dcbellari
beata
reseratar
propago
En atitla.
exaltari
fata
honoratur
imago
tutantia
opcrari
properata
praedatur.
vorago
infantia
ignari
damnata
Lit atus.
compago.
fragantia
saciari
provoeata
praefatus
En ale.
tcmperantia.
delectari
inviolata
lauilatns
tale
En ara.
sublimari.
dolata
ratus
inmortale
araara
En arm-.
limata
prolatUK
fatalc
ignara
varius
galcata
patratus
fcralc
avara
clarius
armata.
pracnotatus
vale
chara
contra ri us
En ails.
ornatus
acquale
pracclara.
funerarius
pictatis
decoratns
coningale
En arc.
Sagittarius
honestatts
datus
imleale
marc
adversarius.
sacratis
dignatus
carnale
chare
En arum.
natis
cruciatus.
Rptrltule
avarc
earum
bonitatis
En aude.
vitale.
a mare
catenarum
satis
gaudc
Lit ante*, sociarc
amarum
probatis
laude
hortantes
soecularc
praeclarum
praclatis
plaude
pigritantcs
cxulare
moabitarum
castitatis.
fraudc
laudantcs
expoliarc
charum
En atur.
audc.
glorincantcs
supperare
ismaclitarum
cantatur
En cbal.
Ucry mantes
vastare
praedarum
supcratur
ferebat
trrpidantcs
pa rare
francigeoarum.
famulatur
logebat
corifortantcs
altarc
En ata.
moderatur
ridrbat
dantes
faiuiliarc.
nata
praocatur
despiciebat
PARTE I. ILUSTR. ORIG. LAT. DE METRO Y RI MA.
325
faciebat
parcente
En eNt.
fugitur
En oro.
gaudebat
dicente
moestas
mollitur
ploro
tenebat
timente
honestus
uritur
decoro
pollebat
mente
questus
funditur
laboro
videbat
dolcntc
modestus
seqaitar.
ignoro
premebat
solvcnte
festus
l.'t OllUt.
choro
frangcbat.
fremente.
inhoncstus.
coronal
imploro.
En el.
En .-IK i.
En ctur.
consonat
En oruni.
Dei
argenti
detur
donat
honorum
lidei
duccnti
oriretur
intonat
illorum
quiei
potcnti
emcrgeretur
rcsonat
multorum
diei
prudenti
terrerctur
reponat.
gestorum
ei
armenti
confremetur
En ora.
virorum
met
ingcnti
exequctur
mom
cupidorum
spei
loqucnti
procedetur
maiora
priorum
specie!.
capicnti
sublimctur.
decora
sarracenorum
EH eU.
serpeiiti.
En Ills.
meliora
stultorum
gregis
En entum.
dapsilis
plora
egrorum
protcgis
centum
insuperabilis
aurora
laborum.
regis
parentum
iuvenilis
canora
En oa.
legis
vcutum
placabilis
sonora.
taediosa
tegis.
cruentum
similis
En ore.
formosa
En ell.
adventum
vilis
decore
exosa
asella
docamentum
aprilis.
flore
famosa.
puclla
fraudulentum.
/:/< inu.
colore
En OH tee*.
Castdla
En cnufl.
iliirtrina
dolore
postcs
Stella
alicnus
dhina
fore
hostes.
bella
Xemenas
disciplina
errore
En o(a.
cclla
scrcnus
carina
more
devota
sella
strcnuus
regina
honore
mota
procclla
egcnus
vespertina
pavore
lota
mella
amocnus
pcregrina
pastore
fota
loquella
millcnus.
latina
a more.
ignota
Compustella.
En erls.
matutina
En orls.
vota
En COM.
pueris
spiua.
Doris
tola
Sireoa
seris
En loin.
roris
rcmota.
amoena
I'eris
spinis
pastoris
En ulta.
plena
imilirris
divinis
imperatoris
ausculta
sercna
miseris
reginis
bella tor is
suffulta
pocna
fueris
doclrinis
oris
multa
millcua
amavcris
finis
Salvatoris
indulta
centena.
cris
disciplinis
uxoris
sepulta
En < n-i
geris.
matutinis
nitoris
inciili.i
cnsi
En erunt.
pcrcgrinis.
canoris
occulta.
legioneosi
pcrierunt
En Ite.
incantatoris
En unduN.
densi
exierunt
venite
ardoris. '
iocnndus
ovetensi
tacucrunt
plaudlte
En orla
mundns
infensi
petierunt
auditc
tentoria
facundus
astoriccasi
persolvcrunt
psalite
lusoria
inmundus
inmcnsi
elcgcrunt
apcritc
cmporia
vagabundus
barchinoncnsi.
missorunt
tolitc
gloria
vcreconrtiis
En cnte.
intravcrunt
lite
meritoria
rubicundus.
nitcntc
firraavcrunt
ite.
historia
En UM(.
canentc
cognovcrunt
En liar.
niemoria
locusta
vidcntc
rcmanscrunt.
clauditur
Victoria.
fusia
326 H1STORIA CRlTICA DE LA LITERATURA ESPA^OLA.
venusta En uta. locuta virtuti muti
arbusta nnta tuta. uti nuti, etc.
vetusta argnta i-'n mi. persecuti
onosU. diruta saluti acuti
He" aqui piies c6mo aquellas figuras que, ya demandaban la re-
petida semejanza de las silabas 6 letras finales de varias palabras,
ya exigian la terminacion de las clausulas en una misma desinen-
cia (per unum casum), producen al cabo las rimas, llegando a
ser olvidadas de los eruditos luego que se obtiene el complete re-
sultado que el arte ambicionaba. Las fuentes, los origenes de la
rima, tal como aparece en la segunda mitad del siglo XII, esta-
ban por consecuencia en la literatura latina, asi como lo estaban
tambien los origenes del metro: una y otro nacen de la decaden-
cia y ruina del grande arte, inmortalizado por Horacio y Yirgi-
lio; y dotados ambos de nuevos elementos de vida, se comunican
a las poesias vulgares como legitima herencia. Mas este fentime-
no literario, comun a todas las literaturas que surgen de los es-
combros del Imperio romano ' , llamara mas especialmente nues-
\ Los criticos modernos, y entre ellos el renombrado Mr. Philarete Chas-
les, opinan en efccto que es la rima en los ticmpos medios el caracter distin-
tivo de las literaturas del Mediodia, mientras lo fue la aliteracion de las del
Norte; pareciendo dar a este raro ornamento un origen propiamente germa-
nico. Bueno sera observar, na obstante, que si bien aparccio la aliteracion
como vinculada en las poesias septentrionales, era ya un primor de arte co-
nocido en la antigiiedad por griegos y romanos. Dieronle unos y otros el nom-
bre de Paromoyon (itap6[j.otov), 6 Paromaton como la apellida San Isidoro
(Ethym., lib. I, cap. XXXV), empleandola con alguna frecuencia. Entre otros
egemplos citaremos este:
Macbina multa, minax minatur maxima muris;
6 este, no menos conocido de los latinistas:
O Tite, tnle Tali tibi tanta tyranne tulisti.
San Isidoro obscrvo tambien que se uso en principio, medio y fin de los
versos, como en:
Siera srclens, super anna...
Quavqitc lacus, late liquidos qnaeque asprra dumii.
Sola mibi tales casus Cassandra canebat.
Empleada pues en la antigiiedad, derivosc a las literaturas cclesiasticas,
que ofrcccn por cierto nolabilisimos egemplos dc su uso, tales como el poc-
PARTE I. ILUSTR. ORIG. LAT. DE METRO Y R1MA. 327
tra atencion, estudiados ya en la /lustration siguiente los orige-
nes y formation de las lenguas romances que se hablan en la
Peninsula Ib6rica '.
R6stanos solo decir algunas palabras respecto de las poesias
que a continuacion insertamos. Varios son los objetos que nos
proponemos al reunirlas en este sitio, explanadas algun tanto por
medio de oportunas notas las observaciones que sobre la poesia
de los siglos VIII, IX, X, XI y XII hiciraos en el capitulo XIV. Es
el mas importante ministrar a los lectores, con raonumentos de
una antigGedad tan respetable y reconocida, eficaces pruebas de
los pasos dados por el arte en aquellas remotas edades, confir-
mando al par cuanto dejamos dicho respecto del espiritu que le
animaba. Tras esta consideration critica, relativa al fondo, sur-
gen naturalmente otras no menos interesantes, que se refieren
exclusivamente a las formas; y desde la inscription sepulcral de
Cadiz, 6 la monumental puesta por don Favila en el templo de
Santa Cruz de Cangas, hasta la suscripcion metrica de las escri-
turas y los versos de escarnio del siglo XIII, hallaran los hom-
bres ilustrados tacitamente escrita la historia de la mefrification
y de la rtroa, de la misma manera que hemos procurado trazarla
en la exposicion hist6rica y ampliarla en estas Ilustraciones. Asi,
las poesias que siguen a estas lineas, ya bajo el aspecto religiose,
ya bajo el histtirico, ya en fin bajo el artistico y literario, son la
medida del estado intelectual de nuestros abuelos en los tiempos
en que se componen, y abriendo a las investigaciones de la criti-
ca ancha y segura senda, conducen como por la mano a la apre-
ciacion de los origenes y nacimiento de las poesias populares.
No cumple a nuestro proposito exhibir en este lugar ciertos
monumentos peregrines de la poesia castellana, porque esto ata-
ne ya directamente a su historia, tarea reservada para otro vo-
liimen; mas a fin do que se comprenda c6mo tiene desde luego
cultivadores la poesia popular en los diferentes dialectos hablado*
en Espana, y en especial en el Catalan y en el galleyo, que dcs-
ma lilulado Pugna Vorcorum y la tigloga dc Hugo Elnoncnsc, dirigi'la u Car-
los cl Calvo.
i Vcasc In Iluslracion num. M.
328 HISTORIA CRlTICA DE LA LITERATURA ESPANOLA.
pues de haber alcanzado, ya en el suelo donde se desarrollan, ya
en las comarcas a que se propagan, verdaderas 6pocas literarias,
se ban trasmitido a nuestros dias, nos ha parecido oportuno po-
ner al final las dos composiciones senaladas con los nums. XXXV
y XXXVI, escritas sin duda en la segunda mitad del siglo XII.
Respecto de la autenticidad de los monumentos referidos, con-
vendra observar que no heraos dado plaza a ninguno que pueda
inspirar fundado recelo: rauchos centenares de inscripciones y
epitafios bemos allegado y examinado con este intento; pero de-
mas de no sernos posible pasar de un numero prudencial, para
no hacer interminable esta Ilusiracion, s61o debiamos compren-
der aquellos que estan reputados como otros tantos monumen-
tos hist6ricos. Algunos hemos copiado nosotros mismos de lapi-
das originales; otros ban sido tornados de antiquisimos c6dices, y
todos lie van a la cabeza la fecha en que hubieron de escribirse, y
al pi6 la obra u obras en que se ban publicado antes de ahora.
En el 6rden de la colocacion nos hemos atenido enteramente a la
cronologia, si bien hubie'ramos podido seguir, no con mal acuer-
do, el que dimos a la exposicion critica en el ya mencionado ca-
pitulo XIV.
III.
116 aqui ya estos apreciables monumentos:
I.
SIGLO VII (ano 659).
Inscripcion sepulcral de Cadiz.
Parva dicata Deo, permansit corpore Virgo:
Hie sursum rapta caelesti migrat in aula.
Obiit iunia* decimo quartove calendar:
Hie et queruU* JEra. de tempore mortis
DCLXXXXV11.
PARTS I. ILUSTR. ORIC. LAT. DE METRO Y RIM A. 329
II.
SIGLO VDI (720 a 730).
Inscription monumental de la ermita de San Juan, en Santibaiiez,
restaurada por Ambrosio de Morales ! .
Omnipotens ingressam clemens rcspice nostrum
Quisquis servu* cenesserit, abeat filiw*,
Meus pia iuvaf it, ibi quod poposcerit, impetraM .
in.
(737.)
Inscription de la iglesia de Santa Cruz de Cangas, fundada por
don Favila 5 .
Resurgit ex preceptis divinis haec macina sacra,
Opere suo comptum fidelibus vote*.
Perspicue clareat hoc templum obtutubus sacm,
Demonstrans (Iguraliter signaculum almae Crucw.
Sit Christo placens haec aula ob Crucis tropheo sacrata
Quam famulus Fafila sic condidit fide provocato,
Cum Froiliubfl coniuge ac suorum prolium pignera nato,
Quibus Christe tuis muneribus sit gratia plena,
Ac post huius vitae decursum perveniat misericordia longa.
Hie valeas Kirio sacratas ut altaria Christo.
Diei revoluti* temporis annis CCC.
1 Cordnica general, lib. XIII, cap. XVI.
2 Ambrosio de Morales atribuyo csta lapida al conde Teobaldo, pcrse-
guido por Carlos Martel; pero el diligente Pellicer (Anal, de Esp., lib. "VI,
num. XXIII y siguientes), juzga que perlenece a Grimaldo, cl jovcn, hijo de
Teobaldo, y desterrado tal vez por Carlo-Magno: la inscripcion seria en con-
secuencia del ano 813, opinion que sigue Masdeu (Hist, en'/., tomo XII, nu-
mero CII).
3 Morales, Cordnica general, lib. XIII, cap. IX; Espaiia Sagrada, touio
XXXVII, pags. 86 y 87.
330 HISTORIA CRiTICA DE LA LITERATURA ESPA1SOLA.
Seculi etate porrecta per ordinem sexta
Currentc Era septingentessima septuagessima quinta '.
IV.
(774 a 783.)
Inscripcion monumental de San Juan Evangelista, en Pravia 2 .
TICEFSPECNCEPSFECIT
ICEFSPECN INCEPSFECI
CEFSPECNI RINCEPSFEC
EFSPECNIRPRINCEPSFE
FSPECN IRPOPRINCEPSF
SPECNI RPOLOPRINCEPS
PECNIRPOLILOPRI NC EP
ECNIRPOLIj^ILOPRI NCE
PECNIRPOLTLOPRINCEP
SPECNI RPOLOPRINCEPS
FSPECNIRPOPRINCEPSF
EFSPECNIRPRIN C E P S F E
CEFSPECNIRINCEPSFEC
ICEFSPECNINCEPSFECI
TICEFSPECNCEPSFECIT
1 Enlrc la copia dc Morales y la de Risco hay algunas varianlcs, bicn
fjuc dc poca importancia: atnbos vicron no obstantc la lupida original.
2 Morales, Cordnica general, lib. XIII, cap. XXIV; Espana Sayrada, to-
mo XXXVII, pag. 111.
3 Dcmas dc estc porcgrino labcrinto, dondc con raulliplicada repelicion
lecmos Silo Princepx fecit, comcnzando la leccion en la S central, parucenos
bion trasladar aqui cl quo hallamos en un precioso codice de la Biblioteca Es-
curialensc (IJ. Q. 25), copiado en 1763 por el diligenlc Palomarcs (Acad. do
la Hist., A. 2. lam. 40), el cual, siguiendo cl mismo ordcn, dice: Adefonsi
PARTE I. ILUSTR. ORTG. LAT. DE METRO Y RIM A. 331
V.
SIGLO IX (893).
Inscripcion dedicatoria de la primitive iglesia de Valde-Dios, en
el concejo de Villaviciosa '.
Larga tua pietas Deus clareat ubique,
Salvatque saepe impios larga tua pittas.
Principi* librum, manifestando haber pertcnecido dicho codice a Alfonso cl
Casto, 6 tal vez al Mag-no. Helo aqui:
m u r
b
i 1
s i
P i
c n
c i
P *
s 1
i b
r
u m
u r b
i
1 s
i p
i c
n i
n c
i p
i s
1 i
b
r u
r b i
1
s i
P i
c n
i r
i n
c i
P i
s 1
i
b r
b i 1
s
i p
i c
n i
r p
r i
n c
i P
i s
1
i b
i 1 s
i
P *
c n
i r
P i
p r
i n
c i
P *
s
1 i
1 s i
P
i c
n i
r p
i s
i P
r i
n c
i p
}
s 1
s i p
i
c n
i r
P *
s n
s i
p r
i n
c i
P
i s
i p i
c
n i
r p
i s
n o
n s
i p
r i
n c
i
P i
p i c
n
i r
P *
s n
f
o n
s i
p r
i n
c
i p
i c n
i
r p
i s
n o
f e
f
n s
i p
r i
D
c i
cnir^isnofedefonsi^rinc
nir/?i sno fedAde fons i p r in
c n i r j? i snofedefonsi/>rinc
i c n i r p i snofe fons i^rinci
p icni r p isno fons i p r inc i p
ipicnirpi snonsi/)rinci;>i
s i^icn ir^i snsij^rinc i;?is
Isipicnir^ isi/?rinci/?isl
ilsi/)icnirj9i/?rinci;?is li
bilsi/?icnir^rincipisl ib
rbilsipicnirincipislibr
urbilsi/)icninci^isl i b r u
murbils i;)icnci/>isl ibrum
1 Moral, Cordn. gen., lib. XIV, cap. XXIII; Espaiia Sagrada,i. XXXVII,
332 H1STORIA CRlTICA DE LA LITERATURA ESPANOLA.
Fatentur ista viri, dant plausus agmina passim,
Extinta quod vivices, fatentur ista viri.
Sis favens misero, parcas citra raerito bono,
Clernentia qua superas, esto favens misero.
Memet netnpe dira collidunt funera mentis,
Sanciatque culpa memet nempe dira.
Clareat nunc tua fructuosa gratia clemens,
Quae sublevet elisum, clareat nunc tua.
Pietas adsitat, tovensque tegmine cunctos
Coelico salvificans, pietas adsitat.
VI.
(898).
Epitafio y losa funeral de Wifredo, el Velloso '.
1.
Hie dux cum prole situs est Guifrede Pilose,
pag. 21 9^. Oportuno juzgamos advortir, como una nueva prueba de la fuerza
que conserva la tradicion de los esludios, quo el poeta a quien Alfonso el
Magno encomienda la redaccion de esta inscripcion votiva, tuvo presenle al
escribirla el egemplo de los vates, que floreccn durante la monarquia visigo-
da. San Eugenio, que era en el mismo siglo IX dechado de los poetas cor-
dobeses, segun hemos dcmoslrado Iratando del celebrado Alvaro (cap. XII,
pag. 110), habia empleado en el epitafio de su padre el mismo arlificio que
hallamos en la Inscripcion de Valdedios, del siguiente modo:
Ecce patet u'/ilu<, et sacri ianua lempli:
Reddite vota Deo, eccc patct aJilus.
Hanc in lionore Dei, supple* Evantius aulam
Sacram fubricaus Itanc in honare Dei;
Hie palrios cinercs pracciso nurmore clauMl,
Servet ut Omnipotent hie jiatrios cineres.
Nicolac genitor, pro te devolio sumina esl,
Hie tibi fructus erit Nicotae genitor.
lure men tua sitnt, quo non serente, nee cssem,
tied qui sum fatror, iun men lua sum.
Los caracleres de la inscripcion voliva de Valdedios, grabada en nna hcr-
mosa tabla de marmol bianco, y examinada por nosotros en nucstro viajc
arqueologico de Asturias, son verdaderamente latinos y por extreme gallar-
rios y bicn trazados, lo cual no es indifcrenle para la hisloria de las Iclras,
como tampoco para la de las artes.
1 Bofarrull dice habcr copiado cslos cpilafios, partc dc la losa que exislc
PARTS I. ILUSTR. ORIG. LAT. DE METRO Y RIMA. 333
A quo dota/ux locus cst hie, et edifica/u.
2.
Conditur hie primw* Guifrcdus Marchio cclsu*,
Qui comes atque potent fulsit in orbe manens,
Hancque domum struxt'l, et structam sumptibus au\/V.
Vivere dum valui/, semper ad alta tulif.
Quern Deus etlierm nexum sine fine coreis
Annual in solio vivere sidereo.
VII.
SIGLO X (940 a 942).
Epitafio de Armengol, conde de Ausona (Vich), hijo del condc
Suniario '.
Hie Ermengandus Sunierii nobile pignws
Perditus jheu! gla.di0 hac requiescit humo.
Hunc fera mors raputY, quae nulo parcere novt'/,
Parce Deus farnulo, conditor alme, tuo,
VIII.
(957 a 962.)
Epitafio de Wifredo, conde de Besalu, hijo del coride Miron, enter-
rado en Santa Maria de Ripoll *.
Post quoque Guifredws crudeli morte redemptK*,
Nobilis atque comes, qucm tulit atra d\es.
Hoc iacet in lumulo compressus cespite duro,
Confert opem misero Christe Deus famulo.
aun en cl scpulcro, y parte dc un codice del archive dc Ripoll, escrito en el si-
glo XII, dondc so lee cste epigrafe: Haec sunt mctra domini Guifredi, co-
mitis, scripta super tumulum ipsius. Ambas leyendas sc contienen en estc
Ms. (Bofarrull, Condes de Barcelona vindicados, tomo I, pag . 42).
1 Tornado del Necrologio dc Ripoll, asi como los dos siguienlcs, quc ha-
llo Bofarrull en el Carlulario Verde, pcrtcneciente al mismo monastcrio (Bo-
farrull, Cond, de Bare, vind., tomo I, pag. 116).
2 Bofarrull, Cond, de Bare, vind., tomo 1, pag. 94.
334 H1STORIA CRlTlCA DE LA LITER ATURA ESPAflOLA.
IX.
Epitafio del conde Suuifredo de Urgel, corapuesto por Oliva,
obispo de Ausona (Vich) '.
Contegil hie tumulus Sunifredi nobile corpus,
Qui comes egregzus splenduit atque pt'ws.
Bellipotens fortis, metuendus et acer in armis,
Terribilis reprobzs et decus omne silt's.
Quisquis ades, lector, supplex die: parce, Redemptor,
Hanc miseras famulwm, fer super astra luum.
X.
(976.)
Lapida sepulcral de la iglesia de San Andres de Cordoba *.
Hie Speciosa condita Quintaque sexagessima
Simul cubat cum filia, Era subivit lunera,
Tranquilla sacra virgine, Post quam mater millessima
Quae novies centessimo Quarta recessit ultima.
XI.
SIGLO XI (1018).
Epitafio y canto elegiaco de don Ramon Borrel III s .