Electronic library


read the book
eBooksRead.com books search new books russian e-books
Marcus Tullius Cicero.

Select orations of M. Tullius Cicero from the text of Jo. Casp. Orellius, with notes, critical and explanatory, for the use of schools and colleges

. (page 32 of 51)

ris ullum puto, tam ex contrariis, di-
versisque inter se pugnantibus naturae
studiis, cupiditatibusque conflatum.'

2. Nemo levior] No debauched
player. As ' gravis' signifies dig-
nified, high-minded, so levis' is
mean, worthless. Hence synony-



mous with ' nequara.' Gell. vii. 11.

3. Frigore et fame] Al. frigori et
fami, referring them to ' assuefactus.'

But this word is often joined to an
abl. De. Or. iii. 10. Quorum ser-
mone assuefacti qui erunt, 6cc.'
Caes. B. G. iv. 1. 'A pueris nullo
officio aut disciplina assuefacti.' Or.
i. 10. Trans. ' Was lauded by his
followers as a brave man, owing to
his enduring, &c.

4. Libidine audacia] Refer these
respectively to * stuprorum' and ' sce-
lerum.'

5. nos, beatos] How happy shall
Ibe!

6. Hominum] Used in contempt ;
' of those wretches.'

7. Humane] i. e. Only befitting
the species of brutes.

8. Fides] Credit. Caes. B. C. iii.
1. ' Cum fides angustior neque cre-
ditae pecuniae solverentur.' Manil.
7. n. 12.



IN L. CATILINAM, Cap. 5. 263

vino et alea comissationes 9 solum et scorta quaererent, essent
illi quidem desperandi, sed tamen essent ferendi. Hoc vero
quis ferre possit, inertes homines fortissimis viris insidiari,
stultissimos prudentissimis, ebriosos 10 sobriis, dormientes
vigilantibus ? qui mihi 11 accubantes in conviviis, complexi
mulieres impudicas, vino languidi, confecti cibo, sertis re-
dimiti, 12 unguentis obliti, debilitati stupris, eructant 13 sermo-
nibus suis caedem bonorum, atque urbis incendia. Quibus
ego confido impendere fatum 14 aliquod : et pcenas jamdiu
improbitati, nequitia?, sceleri, libidini debitas, aut instare
jam plane, aut certe jam appropinquare. Quos si meus con-
sulatus quoniam sanare non potest, sustulerit : non breve nes-
cio quod 15 tempus, sed multa secula propagarit 16 reipublicae.
Nulla est enim natio, 17 quam pertimescamus : nullus rex, qui
bellum populo Romano facere possit. Omnia sunt externa
unius 18 virtute terra manque 19 pacata : domesticum bellum
manet : intus insidiae sunt : intus inclusum periculum est :
intus est hostis. Cum luxuria nobis, cum amentia, cum sce-
lere certandum est. Huic ego me bello ducem profiteor,
Quirites; suscipio inimicitias hominum perditorum. Qua?
sanari- poterunt, quacunque ratione sanabo : quae resecanda
crunt, non patiar ad perniciem civitatis manare. ?1 Proinde



9. Comissationes] From Kwfiog, im- 16. Propagarit] 1. To lay a stock
port revellings after supper ; con- in the ground that plants may spring
vivium,' at supper. Hence ' in vino,' from it ; 2. To enlarge or prolong,
in their cups. 17. Nulla est natio] It was during

10. Ebriosos] Drunkards; ' ebrii,' Cicero's consulship that Mithridates,
drunken. betrayed by his son, Pharnaces, at

1 1. Miki] Expletive, as supr. c. 2. Amisus, was killed, at his own desire,
n. 16. Here, too, it implies contempt by a Gallic soldier. lie was the only
on the part of the speaker. formidable opponent the Romans then

12. Redimiti] Qu : ' redimiciti,' had.

from ' amicio ;' and ' serta,' wreaths, 18. Unius] Pompey.

U bong plaited. 19. Terra marique] 'By land,'

13. Eructant] Inter ructandum Mithridates; ' by sea,' the pirates,
meditantur et jactant. Foicel. It re- 20. Qutz sanari] Ovid. Met. i.
lers to ' Vino languidi, confecti cibo.' 190, ' immedicabile vulnus Ense

14. Fatum] Here ' calamity, mis- recidendum est, ne pars sincera tra-
bap.' Conversely Hor. Carm. S. hatur.'

27, 'bona fata;' and Juv. Sat. 7. 21. Manare] Al. manere. But

189. ' Exempla novorum Fatorum the metaphor is not from amputating

transi.' Vid. Phil. ii. 1. a limb, but cutting out a corroding

15. Nescio quod] To intimate some ulcer. Hence the propriety of * ma-
nifling period. nare.'



264: M. T. CICERONIS ORATIO II.

aut exeant, aut quiescant : aut, si et in urbe, et in eadem
mente permanent ; ea, quae merentur, 22 exspectent.

VI. At etiam sunt, 1 Quirites, qui dicant, a me in exsilium
ejectum esse Catilinam. Quod ego si verbo assequi possem,
istos ipsos ejicerem, qui haec loquuntur. Homo videlicet
timidus et permodestus vocem consulis ferre non potuit: si-
mul atque ire in exsilium jussus est, paruit, ivit. 2 Hesterno
die, 3 quum domi meae paene interfectus essem, senatum in
aedem Jovis Statoris 4 convocavi : rem omnem ad patres con-
scriptos detuli. Quo quum Catilina venisset, quis eum se-
nator appellavit? quis salutavit? quis denique ita adspexit,
ut perditum civem, ac non potius, ut importunissimum hos-
tem ? Quin etiam principes ejus ordinis partem illam sub-
selliorum, ad quam ille accesserat, nudam atque inanem
reliquerunt. Hie ego vehemens ille consul, 5 qui verbo cives
in exsilium ejicio, quaesivi 6 a Catilina, in noctumo conventu
apud M. Laecam fuisset, necne. Quum ille, homo audacissi-
mus, conscientia convictus, primo reticuisset : patefec i ce-
tera ; quid ea nocte egisset, quid in proximam 7 constituisset,
quemadmodum esset ei ratio totius belli descripta, edocui.
Quum haesitaret, quum teneretur ; quaesivi, quid dubitaret
proficisci eo, quo jampridem pararet: quum anna, quum se-
cures, quum fasces, 8 quam tubas, quum signa militaria, quum
aquilam 9 illam argenteam, cui ille etiam sacrarium scelerum

22. Qua merentur'] Ultimum sup- yesterday that Cicero narrowly es-

plieium. Muret. caped assassination, but yesterday

Sect. VI. 1. At etiam sunt] It that he convened the senate. Muret.
was objected to Cic. that he had 4. JEdem Statoris] Or. i. 5. n. 4.
forced Catiline to go into exile by 5. Vehemens ille consul] As Cati-

his threats and invectives. He ad- line's friends call me.
duces several reasons to prove the 6. Quecsivi] Not with the tone of

contrary: 1. from Catiline's disposition authority, but merely to gain infor-

' Homo videlicet, &c.' who was mation. Supr. n. 1.
too audacious to listen to a simple 7. In proximam] Muret. refers to

advice from him ; 2. that he merely the future : ' For the next,' namely,

asked some questions, quaesivi a that fixed for his departure. So'prox*

Catilina,' regarding his conduct, 6cc, imis Idibus.' Or. i. 6.
&c. 8. Fasces] By thus previously

2. Ivit] Al. quievit ; al. omit it. preparing the emblems of authority,
Em. supposes an omission here, and Catiline disclosed his intentions,
suggests, sed res sic habet, as Cicero though invested with no legal pow-
goes on to explain his defensive line ers, of assuming the command. Sail,
of conduct. 36. I'. E.

3. Hesterno die] This is to be 9. Aquilam sacrarium] Or. i. 9.
taken with 'convocavi.' It was not n. 14.15.



IN L. CATILINAM, Cap. 7. 265

domi suae fecerat, scirem esse praemissam. In exsilium 10 eji-
ciebam, quern jam ingressum esse in bellum videbara ? Ete-
nim, credo, Mallius iste, eenturio, qui in agro Fesulano 11
castra posuit, bellum populo Romano suo nomine indixit :
et ilia castra nunc non Catilinam ducem exspectant : et ille,
ejectus in exsilium, se Massiliam, 12 ut aiunt, non in haec cas-
tra cont'eret.

VII. O conditionem miseram, 1 non modo administrandae,
verum etiam conservandae reipublicae ! Nunc, si L. Cati-
lina, consiliis, laboribus, periculis meis circumclusus ac de-
bilitatus, subito pertimuerit, sententiam mutaverit, deseruerit
suos, consilium belli faciundi abjecerit, ex hoc cursu sceleris
et belli, iter ad fugam atque in exsilium 2 converterit : non
ille a me spoliatus armis audaciae, non obstupefactus ac per-
territus mea diligentia, non de spe conatuque depulsus, sed
indemnatus, innocens, in exsilium ejectus a consule vi et
minis esse dicetur : et erunt, qui ilium, si hoc fecerit, non
improbum, sed miserum : me non diligentissimum consulem,
sed crudelissimum tyrannum existimari velint. Est mihi
tanti, 3 Quirites, hujus invidiam falsae atque iniquae tempesta-
tem subire, dummodo a vobis hujus horribilis belli ac nefarii
periculum depellatur. Dicatur sane ejectus esse a me, dum-
modo eat in exsilium. Sed mihi credite, non est iturus.
Nunquam 4 ego a diis immortalibus optabo, Quirites, in-
vidiam meae levandae causa, ut L. Catilinam ducere exercitum
hostium, atque in armis volitare audiatis : sed triduo tamen

10. In exsilium] As Cat. had made Hor. Ep. xvi. 17. ' Phocaeorum Velut
every preparation for raising the profugit execrata civitas.' It was a
standard of rebellion in Umbria, usual retreat for exiled Romans, as
Cic. could not be said to have ex- appears by its being the residence of
pelled him from Rome. L. Scipio Asiaticus and Milo. Sext.

11. Mallius Fesulano] Or. i. 35. 3.

12. Massiliam] In Gallia Nar- Sect. VII. 1 . conditionem mi~
bonensis. So Sail. Cat. 34. * Massi- seram] Wherein a statesman's con-
Ham in exilium proficisci.' This city duct is so misrepresented. This he
was founded B. C. 600, by a colony illustrates Nunc, si, &c.'

of Phocaeans from Ionia, who being 2. Fugam exsilium] Amplifica-

besieged by Harpagus, a general of tory merely.

Cyrus, and on the point of surrender- 3. Est tanti] Or. i. 9, n. 4. V. E.

ing, formed the design of leaving their This groundless odium I am willing to

city, and having cast into the sea a sustain.

mass of iron, bound themselves by 4. Nunquam, fyc.] Cic. wished to

an oath not to return till it should set himself right with his fellow-citi-

emerge from the deep. Herod, i, 165. zens, regarding his predictions about

a A



266 M. T. CICERONIS ORATIO If.

audietis : multoque magis illud timeo, 5 ne mihi sit invidio-
sura aliquando, quod ilium emiserim potius, quam quod
ejecerim. Sed quum sint 6 homines, qui ilium, quum profec-
tus sit, ejectum esse dicant, iidem, si interfectus esset, quid
dicerent? Quamquam 7 isti, qui Catilinam Massiliam ire
dictitant, non tarn hoc queruntur, quam verentur. 8 Nemo
est istorum tam misericors, qui ilium non ad Mallium, quam
ad Massilienses ire malit. Ille autem, si mehercules hoc,
quod agit, 9 nunquam ante cogitasset, tamen latrocinantem
se interfici mallet, quam exsulem vivere. Nunc vero, quum
ei nihil adhuc praeter ipsius voluntatem cogitationemque acci-
dent, nisi quod vivis nobis Roma 10 profectus est : optemus
potius, ut eat in exsilium, quam queramur.

VIII. Sed cur tamdiu 1 de uno hoste loquimur : et de eo
hoste, qui jam fatetur se esse hostem, et quern, quia, quod
semper volui, murus interest, non timeo : de his, qui dissi-
mulant, qui Roma? remanent, qui nobiscum sunt, nihil dici-
mus? quos quidem ego, si ullo modo fieri possit, 2 non tam
ulcisci studeo, quam sanare, et ipsos placare 3 reipublicae ;
neque, id quare fieri non possit, si me audire volent, intelli-
go. Exponam* enim vobis, Quirites, ex quibus generibus
hominum istae copiae comparentur : deinde singulis medici-



Catiline, who might think that he these words, and ' ad Mallium ad

could have little objection to Cata- Massilienses/ contain a sort of paro-

line's taking up arms, were it only nomasia.

to demonstrate his own sagacity. 9. Hoc quod agit] Conspiring

5. Multo magis timeo] I do not against his country.

fear any odium likely to arise from 10. Vivis nobis] Whilst I am ali?e.

the banishment of Catiline, for 1 did Supr. 1, n. 15.

not cause it ; but from permitting his Sect. VTII. I. Sed cur tamdiu]

escape, instead of inflicting on him Transitio est. Muret.

summary vengeance. 2. Si possit] Al. posset. Weiske

6. Quum sint] If I am accused of suspects that these words are a mar-
banishing Catiline, because he left ginal gloss, as they do not accord
the city j much more should I have with neque id intelligo, immediately
been blamed had I put him to death, following. V. E. But when he wrote

7. Quamquam] Mil. 2. n. 18. the words he did not think of si me
And yet those who repeat, &c, are audire volent/ which, in Cicero's
not so sincere in their complaints, opinion, was quite enough to take
as in their fears that those com- away any impossibility.

plaints are groundless : for then 3. Jpsos placare] To reconcile

they should have no opportunity of even them to the republic,

rising on the ruin of their country. 4. Exponam] From a candid e*-

3. Queruntur verentur] Perhaps position, Cic. proposes to conciliate



IN L. CATILINAM, Cap. 8.



267



nam consilii atque orationis 5 meae, si quam potero, 6 afteram.
Ununi genus est eorum, qui, magno in aere alieno, majores
etiam possessiones habent, quarum amore adducti dissolvi 7
nullo modo possunt. Horum hominum species est hones-
tissima ; 8 sunt enim locupletes : voluntas vero et causa im-
pudentissima. Tu agris, tu aedificiis, tu argento, tu familia,
tu rebus omnibus ornatus et copiosus sis : 9 et dubites de pos-
sessione detrahere, acquirere, ad fidem ? 10 Quid enim ex-
spectas ? Bellum ? Quid ? Ergo in vastatione omnium
tuas possessiones sacrosanctas 11 futuras putas ? An tabulas
novas . ?12 Errant, qui istas a Catilina exspectant. Meo bene-
ficio tabula? novae 13 proferentur : verum auctionariae. 1 * Neque
enim isti, qui possessiones habent, alia ratione ulla salvi esse
possunt. Quod si maturius facere voluissent, neque (id
quod stultissimum est) certare cum usuris fructibus praedio-
rum; 15 et locupletioribus his et melioribus civibus utere-



his audience.

5. Medicinam orationis] The
healing influence of my advice, and
of my eloquence, exerted in explain-
ing and enforcing that advice.

6. Si quam potero] For, as the
Schol. remarks, ' tria genera vitiorum
cum remedio ; tria sine remedio.'
The first, second, and third, as will
be observed, stand in the former
predicament, the remainder in the
latter.

7. Dissolvi] Liberari alieno aere.
Muret. Em. conjectures dissolvere ;
nam aes ipsura, non homo qui debet,
ilissolvi dicitur. Dissolvi, Scheller in-
terprets, separari: they cannot en-
dure parting with their possessions :
Sic enim sum complexus otium, ut
ab eo divelli non queam.' Att. ii. 6.
Orel, rightly says, that dissolvi has a
middle force ' to clear their scores so
as to get a receipt in full.' For ad-
ducti, Weiske would read uddicti,
Hrn. adstricti.

8. Honestissima] Of high rank and
making a splendid appearance. V. E.

9. Tu sis] 'Are you, &c, and
yet hesitate, &c.'

10. Ad fidem] i. e. Acquirere



aliquid ad fidem ; in some degree to
improve your credit.

1 1 . Sacrosanctas] So that none
may violate them. Muret.

12. Tabulas novas'] A compulsory
arrangement by law, compelling the
creditor to accept a part of his debt,
in full for the whole. This measure
Catiline had promised to adopt. Sail.
21. V.E. Muret. strangely supposes
it to mean Catiline's burning the
books of the money-lenders.

13. Novce] He plays on the word.
They shall be new tables, but not in
their sense.

14. Auctionaria] By which their
property, or a sufficient portion of it,
would be exposed to sale, and their
debts paid. V. E. This is his first
remedy.

15. Certare pr<diornm] 'To
struggle against the interests of
money with the proceeds of their
possessions ;' i. e. to attempt paying
the interest of money by the income
of their estates. We may infer that
the contest was unequal, from the

folly of waging it ; i. e. that the in-
come did not cover the accumulated
interest and hence the propriety of



268 M. T. CICERONIS ORATIO II.

mur. 16 Sed hosce homines minime puto pertimescendos,
quod ant deduci de sententia possunt; aut, si permanebunt,
magis mihi videntur vota facturi contra rempublicam, quam
arma laturi.

IX. Alterum genus est eorum, qui quamquam premuntur
aere alieno, dominationem tamen exspectant : rerum potiri 1
volunt : honores, quos quieta republica desperant, perturba-
ta 2 consequi se posse arbitrantur. Quibus hoc praecipien-
dum 3 videtur, unum scilicet et idem, quod ceteris omnibus, ut
desperent, se id, quod conantur, 4 consequi posse : primurn
omnium, me ipsum vigilare, adesse, providere reipublicae :
deinde magnos animos esse in bonis viris, magnam concor-
diam, maximam multitudinem, 5 magnas praeterea copias mi-
litum ; deos denique immortales huic invicto populo, claris-
simo imperio, pulcherrimae urbi, contra tantam vim sceleris,
praesentes 6 auxilium esse laturos. Quod si jam sint id, (mod
cum summo furore cupiunt, adepti : num illi in cinere ur-
bis, et in sanguine 7 civium, quae mente conscelerata 8 ac
nefaria concupierunt, consules se ac dictatores, aut etiam
reges sperant futuros ? Non vident, se cupere id, quod si
adepti fuerint, fugitivo alicui, aut gladiatori 9 concedi sit ne-
cesse ? Tertium genus est aetate jam affectum, 10 [sed tamen]

selling out a part to save the remain- or eorum. Sch. supposes equitum,
tier. cavalry, as opposed to militum, in-

16. Uteremur] Experiremur, like fantry, following. V. E.

xpdouat in Greek. Verr. vii. 59. 6. Prttsentes] Propitious. Or. iii.

1 Hie vide, quam me sis usurus aequo.' 8. ' Ita praesentes opem et auxilium

How reasonable you will find me. nobis tulerunt.' Virg. Eel. i. 42.

17. Quod deduci'] By showing Nee tarn praesentes alibi cognoscere
them that they must pay, or else thej divos. Hor. Ep. ii. 1. ' Praesenti
will be auctioned out. tibi maturos largimur honores.'

Sect. IX. 1. Potiri rerum] To 7. Cinere sanguine] Refer to
possess supreme power ; but ' potiri ' caedes incendium ;' * ferro flam-
rebus,' to obtain or enjoy, &c* So maque' which he has so often used.
Sail. Cat. 48, Potiri urbis ;' and on Supr. 1. Or. iii. 1.
the same principle, Hor. Carm. iii. 8. Conscelerata] Con only for eu-
30, Daunus agrestium Regnavit po- phony. Muret.
pulorum. 9. Fugitivo gladiatori] For sup-

2. Perturbata] Sc. ' republica.' posing Catiline successful, his fol-

3. Hoc pr&cipiendum] The remedy lowers must be rewarded, and the
in the second case. most daring of these were, or might

4. Id quod conantur] To over- be, slaves and gladiators.

throw the state. 10. JEtate affectum] Supr. 3.

5. Max. mult.] Some word, Wetz. Collectum ex seniims desperatis.'
and Em. think, is deficient ; populi, They were chiefly veterans of Sylla,



IN L. CATILINAM, Cap. 10.



269



exercitatione robustum : quo ex genere iste est Mallius, 11 cui
nunc Catilina succedit. Hi sunt homines ex iis coloniis, 12
quas Sulla constituit : quas ego universas civium esse opti-
morum, et fortissimorum virorum sentio : 13 sed tamen hi sunt
coloni, qui se in insperatis repentinisque pecuniis sumptuo-
sius insolentiusque jactarunt. 14 Hi dum sedificant, tamquam
beati : 15 dum praediis, lecticis, familiis magnis, conviviis ap-
paratis 10 delectantur, in tantum a?s alienum inciderunt, ut, si
salvi esse velint, Sulla sit iis ab inferis excitandus. Qui
etiam nonnullos agrestes, 17 homines tenues 18 atque egentes,
in eandem illam spem rapinarum veterum impulerunt : quos
ego utrosque, Quirites, in eodem genere praedatorum direp-
torumque pono. Sed eos hoc moneo : 19 desinant furere ac
proseriptiones et dictaturas 20 cogitare. Tantus enim illorum
temporum dolor inustus 21 est civitati, ut jam ista non modo
homines, sed ne pecudes quidem mihi passurae 22 esse vi-
deantur.

X. Quartum genus est sane varium, 1 et mixtum, et tnrbu-
ientum: qui jampridem premuntur: qui nunquam emer-



as he now shews.

11. Iste Mallius] Or. i. 3. n. 8.
' Cui succedit,' is gone to join.

12. Ex iis coloniis] Sylla had
planted no less than forty-seven mi-
litary colonies after his victory over
the Marians.

13. Quas univer. sen.'] ' Which,
i- a body, 1 hold to be, &c.'

14. In insperatis juctarunt~\ The
preposition has been here inserted by
Km., avowedly without any autho-
rity, and in the opinion of Scheller
anil Weiske, unnecessarily. Se jac-
hire, without a prep, governing the
following noun, are found. Cat. iv.
5. Vug. Eel. vi. 74. V. E. Vid.
Sail. Cat. 11. 16, where the soldiers
of Sylla are similarly described.

15. Tamquam beati] As if they
were really wealthy, whereas they
only possessed a temporary supply,
derived from plunder.

16. Conviviis apparatis] Similarly,
Phil. ii. 39. Prandiorum appara-
tus,' and Lucian TroXvrtXi'i StX-rva.

17. Nonnullos agrcstes] ' Ex agres-



ti luxuria ex rusticisdecoctoribus.'

18. Homines tenues] lta eleganter
vocantur pauperes. Rose. A. 31.
Quid si accedit eodem, ut tenuis ante
fueris 1 Muret.

19. Sed eos hoc moneo] The remedy
for the third class. The remainder
were past remedy.

20. Proscrip. dictat.] The per-
petual dictatorship and proscriptions
of Sylla were fresh in the minds of
his veterans.

21. Dolor inustus] Supr. 6. n. 3.
Mil. 36. n. 4.

22. Pecudes passurai] This seems
strongly figurative. Possibly an al-
lusion is designed to some incident
during Sylla's proscription, where
great barbarity was practised to ani-
mals. Weiske. V. E.

Sect. X. 1. Varium] For they
laboured under no single disease of
the mind, as ambition or pride, but
' in aere alieno vacillant' are totter-
ing under a load of debt, contracted
of old, through indolence, imprudence,
and extravagance.

A A 2



270



M. T. C1CERONIS ORATIO II.



gent ; 2 qui partim inertia, partim male gerendo negotio, par-
tim etiam sumptibus, in vetere a?re alieno vacillant ; qui
vadimoniis, judiciis, proscriptionibus 3 bonorum defatigati,
permulti et ex urbe et ex agris se in ilia castra conierre
dicuntur. Hosce ego non tam milites acres, quani intitia-
tores 4 lentos esse arbitror. Qui homines primum 5 si stare
non possunt, corruant : sed ita, ut non modo civitas, 6 sed no
vicini quidem proximi sentiant. Nam illud non intelligo,
quamobrem, si vivere honeste non possunt, perire turpiter
velint: aut cur minore dolore perituros se cum multis, quam
si soli pereant, arbitrentur. Quintum genus est parricida-
rum, 7 sicariorum, denique omnium facinorosorum : quos ego
a Catilina non revoco ; nam neque divelli ab eo possunt : et
pereant sane in latrocinio, quoniam sunt ita multi, ut eos ca-
pere career non possit. Postremum 8 autem ^enus est, non
solum numero, verum etiam genere ipso atque vita : quod
proprium est Catilina?, de ejus delectu, immo vero de coni-
plexu 9 ejus ac sinu ; quos pexo 10 capillo, nitidos, aut imber-



2. Emergent] Men of broken for-
tunes are called ' naufragi ;' the me-
taphor is here pursued. Pers. Sat. iii.
33. ' Et alto Deroersus, summa rur-
sus non bullit in unda.'

3. Vadim. judic. proscript.] The
regular legal order of proceeding
against insolvents in Rome, is here
observed. They fail in appearing ;
judgments against them are obtained ;
their effects are seized, and, after a
certain delay, pass to their creditors.
Weiske. V. E.

4. Infitiatores lentos] 'Lentos' is
opposed to ' acres,' and the sense is,
that by denying, they put off their
creditors from time to time. But vid.
Muret. Var. Lect. iii. 18.

5. Primum] Quum dixerit pri-
mum' videbatur additurus ' deinde,.'
Est igitur avaKoXaOov. Muret.

6. Non modo civitas] He had said
above ' vacillant' they stagger ; now
be adds ' corruant' let them tumble
down ; not indeed as they would
wish, so as to shake the republic to
its base ; but so that not even their
nearest neighbour, much less the city,



may hear the fall. Lucian Char.
Mo-yic rai roTc yttrooiv t$aice<r0v-
roc r5 7rrftaroc. He seems to
hint that it would be more respecta-
ble to be their own executioners than
that their country should put them to
death as traitors. Hence Manut.
explains : ' Turpiter' civili bello ;
' cum multis' Catilinae sociis.

7. Parricidarum] Mil. 7. n. 6.

8. Postremum] We here learn that
this word admits of two senses. '1 "his
class was not only the last in point of
order, but worst in point of morals.
Supply the ellipsis thus: 'The last
kind is so, not only in, &c, but also
in, &c.'

9. Complexu, fyc] It is not ne-
cessary to urge the meaning of this
expression further than ' most inti-
mate,' or the like. Fam. xiv. 4.
' Quid ? Cicero meus quid aget 1
Isle vero sit in sinu semper et com-
plexu meo V

10. Pexo] This intimates effemi-
nacy. Hence Hor. Carm. i. 12.
' Hunc et incomptis Furius capillos,
Sec' Muret,



IN L. CATILINAM, Cap. 11.



271



bes, aut bene barbatos 11 videtis : manicatis et talaribus tu-
nicis ; u velis amictos, 13 non togis : quorum omnis indus-
tria vitae, et vigilandi labor in antelucanis ccenis 14 expromi-
tur. In his gregibus omnes aleatores, omnes adulteri, omnes
impuri impudicique versantur. Hi pueri tarn lepidi ac
delicati, 15 non solum amare et amari, neque psallere ld et sal-
tare, sed etiam sicas vibrare, et spargere venena didicerunt :
qui nisi exeunt, nisi pereunt, etiam si Catilina perierit, sci-
tote hoc in repnblica seminarium Catilinarium futurum.
Verumtamen 17 quid sibi isti miseri volunt ! num suas secum
mulierculas sunt in castra ducturi? quemadmodum autem
illis carere poterunt, his prsesertim jam noctibus? 18 quo au-
tem pacto i Hi Apenninum, atqne illas pruinas ac nives 19 per-
terent ? nisi idcirco se facilius hiemem toleraturos putant,

Using the text of ebook Select orations of M. Tullius Cicero from the text of Jo. Casp. Orellius, with notes, critical and explanatory, for the use of schools and colleges by Marcus Tullius Cicero active link like:
read the ebook Select orations of M. Tullius Cicero from the text of Jo. Casp. Orellius, with notes, critical and explanatory, for the use of schools and colleges is obligatory