Copyright
A. (Alfred) Gudeman.

Latin literature of the empire; (Volume 2) online

. (page 15 of 31)
Online LibraryA. (Alfred) GudemanLatin literature of the empire; (Volume 2) → online text (page 15 of 31)
Font size
QR-code for this ebook


Statque dies, ausis olim tam tristibus ultor. 495

Sed me, pollutas jDroperantem linqiiere terras,
Sedibus his tectisque novis succedere adegit
Fecundum in fraudes hoiuiiium genus; iinpia liqui



230 SILIVS ITALICVS

Et, qiKuitum terrent, tantiim nietnentia rcgiia
Ac i'urias anri riec vilia pracniia frandum
Et super haec ritu horrificos ac more ferarnni
Viventis rapto populos luxuque solutiim
Omne deciis multaque oppressum iiocte pudorem.
Vis colitur, iiirisque locnm sibi vindicat ensis,
Et probris cessit virtus. En, aspice gentis:
Nemo insons; pacem servant conmercia culpae.
Sed secura tua fundata ut moenia dextra
Dignnm te servent memorando tine vigorein,
Dedita nee fessi tramittant corpora Poeno —
Quod solum nunc fata sinunt seriesque futuri —
Extendam leti decus atque in saecula mittam
Ipsaque laudatas ad manes prosequar umbras.'

Inde severa levi decurrens aethere virgo
Luctantem fatis petit inflammata Saguntum;
Invadit mentis et pectora nota pererrat
Inmittitqne animis numen. Turn, fusa modullis,
Implicat atque sui flagrantem inspirat amorem.
Arma volunt tentantque aegros ad proelia nisus.
Insperatus adest vigor, interiusque recursat
Dulcis honor divae et sacrum pro virgine letum.
It tacitus fessis per ovantia pectora sensus,
Vel leto graviora pati saevasque ferarum
Adtentare dapes et mensis addere crimen.
Sod prohibet culpa poUutam extendere lucem
Casta Fides paribusque famem compescere membris.

Quam simul invisae gentis couspexit in arce,
Forte ferens sese Libycis Saturnia castris,
Virgineum increpitat miscentem bella furorem
Atque, ira turbata gradum, ciet ocius atram
Tisiphonen, imos agitantem verbere manis,
Et palmas tendens: ' lios,' inquit, 'noctis alumna,
Hos muros impelle nninu populumque ferocem
Dextris sterne suis ; luno iubet, ipsa propinqua
Effectus studiumque tuum de nube videbo.
Ilia deos summumque lovem turbantia tela,
Quis Acheronta moves, flammam inmanesque chelydros



PVNICA 231

Stridoremque tuum, quo territa comprimit ora
Cerberus, ac, mixto quae spnmaiit felle, venena
Et quidquid scelerum, poenarum quidquid et irae
Pectore fecundo coquitnr tibi, congere praeceps
In liiitnlos totamque Erebo demitte Sagnntum.
Hac mercede Fides constet delapsa per auras.'

Sic voce instimulans dextra dea concita saevam
Eumenida incussit muris; tremuitque repeute
Mons circum, et gravior sonuit per litora fluctus.
Sibiiat insurgeus capiti et turgentia circa
Multus colla micat squalenti tergore serpens.
Mors graditur, vasto cava pandens guttura rictu,
Oasuroque inhiat populo : tunc Luctus et atri
Pectora circumstant Planctus Maerorque Dolorque,
Atque omnes adsunt Pocnae, formaque trifauci
Personat insomnis lacrimosae Janitor aulae.
Protinus adsimulat faciem mutabile monstrum
'J'iburnae gressumquc simul sonitumque loquenti.
Ilacc bello vacuos et saevi turbine Martis
Lugobat thalamos, Murro spoliata marito;
Clara genus Daunique traheus a sanguine nomen.
Cui vultus induta pares disiectaquc crinem
Eumenis, in medios inrumpit turbida coetus
Et maestas lacerata genas: 'quis terminus?' inquit,
'Sat Fidei proavisque datum! vidi ipsa cruentum,
Ipsa meum vidi lacerato vulnere nostras
Terrentem Murrum noctis et dira sonantein :
Eripe te, coniux, miserandae easibus urbis
Et fuge, si terras adimit victoria Poeni,
Ad manes, Tiburna, meos; cecidere penates,
Occidimus Rutuli, tenet omnia Punicus ensis.
Mens horret, nee adbuc oculis absistit imago.
NuUane iam posthac tua tecta, Sagiinte, videbo?
Felix, Miirre, necis patriaque superstite felix.
At nos, Sidoniis famulatum matribus actas,
Post belli casus vastique pericula ponti
Cartbago adspiciet victrix ; tandemque suprema
Nocte obita, Libyae gremio captiva iaccbo.



233 SILIVS ITALICVS

Sed vos, o iuvenes, vetnit qnos conscia virtus

Posse capi, quis telum ingens coutra aspera mors est,

Vestris servitio manibus subdncite matris.

Ardua virtutem profert via. Pergite primi

Nee facilem populis nee iiotam invadere laiidem.'



Book II., 650-696: Fall of SagtmUim.

Quis diros urbis casus laudandaque monstra c5o

Et Fidei poenas ac tristia fata piorum
Imperet evolvens lacrimis ? vix Punica fletu
Cessassent castra ac miserescere nescius hostis.
Vrbs, habitata diu Fidei caeloque parentein
Murorum repetens, ruit inter perftda gentis esr,

Sidoniae tela atque inmania facta suorum,
Iniustis neglecta dels; furit ensis et ignis,
Quique caret flamma, scelerum est locus, Erigit atro
Nigrantem fumo rogus alta ad sidera nubem.
Ardet in excelso proceri vertice mentis ggo

Arx, intacta prius bellis — hinc Punica castra
Litoraque et totam soliti spectare Saguntum —
Ardent tecta deum. Kesplendet imagine flammae
Aequor et in tremulo vibrant incendia ponto.

Ecce inter medios caedum Tiburna furores, ess

Fulgenti dextram mucrone armata mariti
Et laeva infelix ardentem lampada quassans
Squalentemque erecta comam ac liventia planctu
Pectora nudatis ostendens saeva lacertis,
Ad tumulum Murri super ipsa cadavera fertur. cto

Qualis, ubi inferni dirum tonat aula parentis,
Iraque turbatos exercet regia manis,
Alecto solium ante dei sedemque tremendam
Tartareo est operata lovi poenasque ministrat.
Arma viri, multo nuper defensa cruore, 675I

Imponit tumulo inlacrimans; manisque precata,
Acciperent sese, flagrantem lampada subdit.
Tunc rapiens letum : ' tibi ego liaec," ait, 'optime coniux,



PVNICA 233

Ad manis, en, ipsa fero.' Sic ense recepto

Arma super ruit et flammas invadit hiatu. eso

Semiambnsta iacet nnllo discrimine passim
Infelix obitus, permixto funere, turba.
Ceu, stimulante fame, cum victor ovilia tandem
Faucibus invasit siccis leo, mandit liianti
Ore fremens imbelle pecus, patuloque redundat 685

Gutture ructatus large cruor; incubat atris
Semesae stragis cumulis aut, murmure anhelo
Infrendens, laceros inter spatiatur acervos.
Late fiisa iaceut pecudes custosque Molossus
Pastorumque cohors stabulique gregisque maglster, goo
Totaque vastatis disiecta mapalia tectis.
Inrumpunt vacuam Poeni tot cladibus arcem.
Tum demum ad manis, perfecto munere, Erinnys
lunoni laudata redit magnamque superba
Exultat rapiens secum Bub Tartara turbam. eos



Booh II., 006-707: Ejnloguc.

At vos, sidereae, quas nulla aequaverit aetas,
Ite, decus terrarum, animae, venerabile vulgus,
Elysium et castas sedes decorate piorum.
Cui vero non aequa dedit victoria nomen —
Audite, gentes, neu rumpite foedera pacis 7oo

Nee regnis postferte fidcm I — vagus exul in orbe
Errabit toto, patriis proicctus ab oris,
Tergaque vertentem trepidans Carthago videbit.
Saepe Saguntinis' somnos exterritus umbris
Optabit cecidisse manu; ferroque negato, 705

Invictus quondam Stygias bellator ad undas
Deformata feret liventi membra veneno.



Book III., 1-157: The war in Spain.

Postquam rupta fides Tyriis, et moenia castae,
Non aequo superum genitore, eversa Sagunti,



234 8IL1V« ITALICVS

Extemplo positos finiti cardine muiidi
Victor adit popiilos cognataque limina Gadcs.
Nee vatuni mentis agitarc et praescia corda
Cessatuin super iini)erio. Citus aequore Bostar
Vela dare et reruni praenoscere fata iabetur.
Prisca fides adytis longo servatur ab aevo,
Qua sublime sedens, Cirrhaeis aemulus autris,
Inter anhelantis Garamantas corniger Ilammon
Fatidico pandit vcnientia saecula luco.
Hinc omen coeptis at casus scire futuros
Ante diem bellique vices novisse petebat.

Exin clavigeri vencratus numinis aras
Captivis onerat donis quae nuper ab arce
Victor fumantis rapuit semusta Sagunti.
Vulgatum, nee cassa fides, ab origine fani
Impositas durare trabis solasque per aevum
Condentum novisse manus. Hinc credere gaudent
Consedisse deum seniumque repellere templis.
Turn, quis fas et honos adyti penetralia nosse,
Femineos prohibent gressus ac limine curant
Saetigeros arcere sues; nee discolor ulli
Ante aras cultus; velantur corpora lino,
Et Pelusiaco praefulget stamine vertex.
Discinctis mos tura dare atquc e lege parentum
Sacrificam lato vestem distinguere clavo.
Pes nudus tonsaeque comae castumque cubile;
Inrestincta focis servant altaria flainmae.
Sed nulla effigies simulacrave nota deoruni
Maiestate locum et sacro implevere timore.

In foribus labor Alcidae: Lernaea recisis
Anguibus hydra iacet, nexuque elisa leonis
Ora Cleonaei patulo caelantur hiatu.
At Stygius, saevis terrens latratibus umbras,
lanitor, aeterno turn primum tractus ab antro,
Vincla indignatur, metuitque Megaera catenas,
luxta Thraces equi pestisque Erymanthia et altos
Aeripedis ramos suporantia cornua ccrvi.
Nee levior vinci Libycae telluris alumnus 4oj



PVNICA 235

Matre super stratique genus deforme biinembres
Centauri frontemque minor nunc amnis Acarnan.
Inter quae fulget sacratis ignibus Oete,
Ingentemque animani rapiuut ad sidera flammae.

Postquani oculos varia implevit virtutis imago, is

Mira dehinc cernit: surgentis mole profundi
Iniectum terris subitum mare nullaque circa
Litora et infuso stagnantis aequore campos.
Nam qua caeruleis Nereus evolvitur antris
Atque imo freta contorquet Neptunia fundo, 50

Proruptum exundat pclagns, caecosque relaxans
Oceanus fontis torrentibns ingruit undis.
Turn vada, ceu saevo penitus permota tridenti,
Luctantur terris turaefactiira imponere pontum.
Mox remeat garges tractoque relabitur aestu, 55

Ac ratis erepto campis deserta profundo,
Et fust transtris expectant aequora nautae.
Cymothoes ea regna vagae pelagique labores
Luna movet, Luna, inmissis jier caerula bigis,
Fertque refertque fretum, sequiturque reciproca Tetliys. co

Haec propere spectata daci; nam multa fatigant.
Curarum prima exercet, subducere bello
Consortem tbalami parvumque sub ubere natum.
Virgineis iuvenem taedia primoque Hymenaeo
Imbuerat coninx memorique tenebat amore. 65

At puer, obsessae generatus in ore Sagunti, •
Bissenos Luuae nondum compleverat orbis.
Quos ut seponi stetit et secernere ab armis,
Adfatur ductor : 'spes o Carthaginis altae,
Nate, nee Aeneadum levior metus, amplior, oro, to

Sis patrio decore et factis tibi nomina condas,
Quis superes bellator avum; iamque aegra timoris
Eoma tuos numerat lacrimandos matribas annos.
Ni praesaga nieos ludunt j)raecordia sensus,
Ingens hie terris crescit labor; ora jDarentis 75

Agnosco torvaque oculos sub fronte minacis
Vagitumque gravem atque irarnm elementa mearuin.
Si quis forte deum tantos inciderit actus



236 SILIVS ITALIC VS

Et nostro abrnnipat leto primordia revum,
Hoc pignus belli, coniux, servare labora.
Cumque datum fari, due per cnnabula nostra;
Taiigat Elissaeas palmis puerilibus aras
Et ciueri iiiret patrio Lanrentia bella.
Inde ubi flora novo pubeseet firmior aetas,
Emicet in Martem et, calcato foedere, victor
In Capitolina tnmnluni mihi vindicet arce.
Tu vero, tanti felix quam gloria partus
Expectat, veneranda fide, discede periclis
Incerti Martis dorosque relinque labores;
Nos clausae nivibus rupes suppostaque caelo
Saxa manent; nos Alcidae, mirante noverca,
Sudatus labor et, bellis labor acrior, Alpes.
Quod si promissum vertat Fortuna favorem
Laevaque sit coeptis, te longa stare senecta
Aevumque extendisse velim; tua iustior ae-tas,
Vltra me improperae ducant cui fila sororcs.'
Sic ille. At contra Cirrhaei sanguis Imilce
Castalii, cui materno de nomine dicta
Castulo Phoebei servat cognomina vatis
Atque ex sacrata repetebat stirpe parentes:
Tempore quo Bacchus populos domitabat Hiberos,
Concutiens thyrso atque armata Maenade Calj^en,
Lascivo genitus Satyro nymphaque Myrice,
Milichus indigenis late regnabat in oris,
Cornigeram adtoUens genitoris imagine frontem.
Hinc patriam clarumque genus referebat Imilce,
Barbarica paulum vitiato nomine lingua.
Quae tunc sic lacrimis sensim manantibus infit:
' Mene, oblite tua nostz'am pendere salute,
Abnuis inceptis comitem ? sic foedera nota
Primitiaeque tori, gelidos ut scandere tecum
Deficiam montis coniux tua? crede vigori
Femineo; castum baud superat labor uUus amorem.
Sin solo adspicimur sexu, fixumque relinqui,
Cedo equidem nee fata moror; deus annuat, ore:
I felix, i nuininibus votisque secuudis



ii



PVNICA 237

Atqiie acies inter fkigrantiiique arma relictae

Coniugis et nati curam servare memento.

Quippe nee Ausonios tantuni nee tela nee iguis,

Quantum te, metuo; ruis ipsos acer in eiisis 120

Obiectasqiie caput telis; nee te ulla seeundo

Eventu satiat virtus, tibi gloria soli

Fine caret, creclisque viris ignobile letum

Belligeris in pace mori. Tremor imjilicat artus,

Xec quemquam horresco qui se tibi conferat unus. 125

tSecI tu, bellorum genitor, miserere nefasque

Averte et serva caput inviolabile Teucris.'

lamque adeo egressi steterant in litore primo,
Et promota ratis, pendentibus arbore nautis,
Aptabat sensim pulsanti carbasa vento, 130

Cum, lenire metus properans aegramque levare
Adtonitis mentem curis, sic Hannibal orsus:
' Ominibus parce et laerimis, fidissima coniux.
Et pace et bello cunctis stat terminus aevi,
Extremumque diem primus tulit; ire ])er ora 135

Nomen in aeternum panels mens ignea donat
Quos pater aetheriis caelestum destinat oris.
An Konuvna iuga et famulas Carthaginis arces
Perpetiar? stimulant manes noctisque per umbras
Increpitans genitor; stant arae atque horrida sacra i4o

Ante oculos, brevitasque vetat mutabilis horae
Prolatare diem. Sedeamne, ut noverit una
Me tantum Carthago ? et, qui sim, nesciat omnis
Gens hominum? letiqne metu decora alta relinquam?
Quantum etenim distant a morte silentia vitae? U5

Nee tamen incautos laudum exhorresce furores ;
Et nobis est hicis bonos, gaudetque senecta
Gloria, cum longo titulis celebratur in aevo
Te quoque magna manent suscepti praemia belli;
Dent modo se superi, Thybris tibi serviet omnis 150

Iliacaeque nurus et dives Dardanus auri."
Dumque ea permixtis inter se fletibus orant,
Confisus pelago celsa de puppe magister
Cunctantem ciet. Abripitur divulsa marito.



238 8ILIVS ITALICVS

Iluerent iutenti vnlfcus et litora servant,
Donee, iter liqiiiJnm volucri rajjiente carina,
Oonsumpsit visus poutus, tellusque recessit.



Booh III., 15S-213: The dream of Hannibal

At Poenns belli cnris avertere amoreni
Adparat et repetit properato moenia gressn.
Quae dum perlustrat crebroque obit omnia visn, ico

Tandem sollicito cessit vis dura labori,
Belligeramque datur somno coinponere mentem.

Turn jjater omnipotens, gentem exercere periclis
Dardaniam et fama saevorum tollere ad astra
Bellorum meditans priscosque referre labores, igs

Praecipitat consulta viri segnemque quietem
Terret et inmissa rumpit formidine somnos.
lamque per umentem noctis Cyllenius umbram
Aligero lapsu portabat iussa parentis.
Nee mora. Mulcentem securo membra sopore 170

Adgreditur iuvenem ac monitis incessit amaris:
'Turpe duci totam somno consumere nocteni,
rector Libyae. Vigili stant bella magistro.
lam maria effusas cernes turbare carinas
Et Latiam toto pubem volitare profundo, 175

Dum lentus coepti terra eunctaris Hibera.
Scilicet, id satis est decoris memorandaque virtus.
Quod tanto cecidit molimine Graia Saguntos ?
En age, si quid inest auimo par fortibus ausis,
Fer gressus agilis mecum et comitare vocantem; iso

Eespexisse veto — monet hoc pater ille deorum —
Victorem ante altae statuam te moenia Romae.'

lamque videbatur dextram iniectare graduque
Laetantem trahere in Saturnia regna citato.
Cum subitus circa fragor et vibrata per auras las

Exterrent saevis a tergo sibila Unguis;
Ingentique metu divum praecepta paventi
Eftluxerc viro, et turbiitus linnina floctit.



PVNICA 339

Ecce ingis rapiens silvas ao robora vasto

Contorta amplexu tractasque per invia rupis, 1%

Ater letifero stridebat turbine serpens.

Quaatns non aequas perlustrat flexibus Arctos,

Et gemiiinm lapsu sidus circumligat Anguis,

Inrnani tantiis fauces diducit hiatii

Adtollensque caput nimbosis montibiis aequat. 195

Congemiuat sonitus rupti violentia caeli

Imbriferamque hiemem permixta grandiiie torquet.

Hoc trepidus nioiistro — neque euim sopor ille nee altae

Vis aderat noctis, virgaque fugante tenebras

Miscuerat lucem sonmo deus — ardua quae sit, 200

Scitatur, pestis terrasque urgentia membra

Quo ferat et quosnam populos deposcat hiatu.

Cui gelidis almae Cyllenes editus antris:

'Bella vides optata tibi. Te maxima bella,

Te strages nemorum, te moto turbida caelo 205

Tempestas caedesque viruni maguaeque ruinae

Idaei generis lacrimosaque fata secuntur.

Quantus per campos populatis montibus actas

Contorquet silvas squalenti tergore serpens

Et late umectat terras spumante veneno, 210

Tantus, perdomitis decurrens Alpibus, atro

Involves bello Italiam tantoque fragore

Eruta convulsis prosternes oi^pida muris.'

His aegrum stimulis liquere deusque soporque.
It niembris gelidus sudor, laetoque pavore 215

Promissa cvolvit somni noctemque retractat.
lamque deum regi Martique sub omine fausto
Instauratus honos; niveoque ante omnia tauro
Placatus meritis monitor Cyllenius aris.
Extemj^lo edicit convellere signa, repensque 220

Castra quatit clamor permixtis dissona Unguis.



240 SIL1V8 ITALIC VS

Bool: III., Jf77-55G: IlannibaVs march into Italy hy way
of the Alps.

Sed iain praeteritos ultra meminisse labores
Conspectae propius dempsere paveiitibus Alpes:
Cuncta gelu canaque aeterniim grandine tecta
Atque aevi glacie cohibent; riget ardua montis 48o

Aetlierii facies, surgentique obvia Phoebo
Duratas nescit flammis mollire pruinas.
Quantum Tartareus regui pallentis hiatus
Ad mauis imos atque atrae stagua paludis
A supera tellure patot, tani longa per auras las

Erigitur tellus et caelum intercipit umbra.
Nullum ver usquam nullique aestatis honores.
Sola iugis habitat diris sedesque tuetur
Porpetuas deformis hiems; ilia uudique uubis
Hue atras agit et mixtos cum grandine nimbos. 4'»o

lam cuucti flatus ventique furcntia regna
Alpina posuere domo. Caligat in altis
Obtutus saxis, abeuntque in nubila montes.
Mixtus Athos Tauro Ivhodopeque adiuncta Mimanti
Ossaque cum Pelio cumque Haemo cesserit Othrys. 495
Primus inexpertas adiit Tirynthius arces.
Scindentem uubis frangentemque ardua montis
Spectarunt superi longisque ab origine saeclis
Intenierata gradu magna vi saxa domantem.

At miles dubio tardat vestigia gressu, 500

Impia ceu sacros in finis arma per orbem,
Natura prohibente, ferant divisque repugnent.
Contra quae ductor — non Alpibus ille nee ullo
Turbatus terrore loci, sed languida maestis
Corda virum fovet hortando revocatque vigorcm: cor.
*Non pudet obsequio superum fessosque secundis,
Post belli decus atque acies, dare terga nivosis
Montibus et segues submittere rupibus arma?
Nunc, o nunc, socii, dominantis moenia Komae
Credite vos summumque lovis conscendere culmcn. 510



PVNICA 241

Hie labor Ansoniam ct dtibit hie in vinciila Thybrim.'

Nee morn, coumotuin promissis ditibus agmen

Erigit in eollem et vestigia linquere nota

Herculis edicit magni erudisqiie locorum

Ferre pedeni ac proprio turmas evadere calle. 515

Eumpit inaceessos aditus atque ardua primus

ExsiijDerat summaque vocat de rupe cohortes.

Tnm, qua durati eoncreto frigore collis

Lubrica frustratur canenti semita clivo,

Luctantem ferro glaciem premit. Haurit liiatu 520

Nix resoluta viros, altoque e culmine pi'aeee2)s

Vmenti turmas operit delapsa ruina.

Interdum adverse glomeratas turbine Corns

In media ora nives fuscis agit horridus alls;

Aut riirsum inmani stridens avulsa procella 525

Nudatis rapit arraa viris volvensque per orbem

Contort© rotat in nubis sublimia flatu.

Quoque magis subiere iugo atque, evadere nisi,

Erexere gradum, crescit labor. Ardua supra

Sese aperit fessis et nascitur altera moles, 530

Vnde nee edomitos exudatosque labores

Respexisse libet; tanta formidine plana

Exterrent repetita oculis; atque una pruinae

Canentis, quacumque datur promittere visus,

Ingeritur facies. Medio sic navita ponto, 535

Cum dulcis liquit terras, et inania nullos

Inveniunt ventos secnro carbasa malo,

Iiimensas prospectat aquas ac, victa profundis

Aequoribus, fessus renovat sua lumina caelo.

lamque super cladis atque importuna locorum 540

llluvie rigidaeque comae squalore perenni
Horrida semiferi promunt e rupibus ora,
Atque efEusa cavis exesi pumicis antris
Alpina invadit manus adsuetoque vigore
Per dumos notasque nivis atque invia pernix U5

Clausum montivagis infestat cursibus hostem.
Mutatur iam forma locis. Hie sanguine multo
Infectae rubuere nives, hie, nescia vinci,

16



te SILIVS ITALICVS

Paiilatim glacies cedit tepefacta cruore;
Diunque premit sonipcs duro vestigia cornu,
Vngula perfossis haesit compressa pruinis.
Nee pestis lapsus simplex; abscisa relincunt
Membra geln, fractosque asper rigor ampntat artus.
Bis senos soles, totidem per vulnera saevas
Emensi noctis, optato vertice sidunt
Castraque praeriijjtis suspenduiit ardua saxis.



liooh III., 557-629: CuJloqiiji hetwecn Juno and Venus
concerning the fcde of tlie Romans.

At Venus, ancipiti mentem labefacta timore,
Adfatur genitorem et rumpit maesta querellas:
' Quis poenae modus aut pereundi terminus, oro,
Aeneadis erit? et quando terrasque fretumque f

Emeusis sedisse dabis ? cur pellere nostros
A te coucessa Poenus parat urbe nepotes?
Alpibus imposuit Libyam finemque minatur
liuperio. Casus metuit iam Roma Sagunti.
Quo Troiae extremes cineres sacramque ruinam f

Assaracique larem et Vestae secreta feramus,
Da sedem, genitor, tutisque iacere. Parumne est,
Exilia errantis totum quaesisse per orbem?
Anne iterum capta repetentur Pergama Eoma?'

His Venus; et contra genitor sic deinde profatur: j
'Pelle metus, neu te Tyriae conamiua gentis
Turbarint, Cytherea; tenet longumque tenebit
Tarpeias arces sanguis tuus. Hac ego Martis
Mole viros spectare paro atque expendere bello.
Gens ferri patiens ac laeta domare labores j

Paulatim antiquo patrum dissuescit lionori;
Atque ille, hand umquam parous pro laude cruoris
Et semper famae sitiens, obscura sedendo
Tempera agit, mutum volvens inglorius aevum,
Sanguine de nostro populus, blandoque veneno t

Desidiae virtus paulatim evicta senescit.



I



PVNIOA 243

Magnae niolis opus miiltoqne labore parandnm,

Tot populos inter soli sibi poscere regna.

lamque tibi veniet tempus, quo maxima rerum

Nobilior sit Roma malis. Ilinc nomina nostro 585

Non indigna polo referet labor; bine tibi Paulus,

Ilinc Fabius gratusque milii Marcellus opimis.

Hi tantum parient Latio per vulnera regnum,

Quod luxu et multum mutata mente nepotes

Non tamen evertisse queant. lamque l]Dse creatus, 590

Qui Poenum revocet patriae Latioque repuisum

Ante suae niuros Cartbaginis exuat armis.

Hinc, Cytberea, tuis longo regnabitur aovo.

Exin se Curibus virtus eaelestig ad astra

Efferet et sacris augebit nomen lulis cos

Bellatrix gens bacifero nutrita Sabino.

Hinc pater ignotam donabit vincere Tbylen

Inque Caledonios primus trabet agmina lucos;

Compescet ripis Ebenum, reget impiger Afros

Palmiferamque senex bello domitabit Idymen. coo

Nee Stygis ille lacus viduataque lumine regna,

Sed superum sedcm nostrosque tenebit bonores.

Tum iuvenis, magno praecellens robore mentis,

Excipiet patriam molem celsusque feretur,

Aequatum imperio tollens caput. Hie fera gentis con

Bella Palaestinae primo delebit in aevo.

At tu transcendes, Germanice, facta tuorum,

lam puer auricomo praeformidate Batavo.

Nee te terruerint Tarpei culminis ignes,

Sacrilcgas inter flammas servabere terris. cio

Nam te longa manent nostri consortia mundi.

Huic laxos arcus olim Gangetica pubes

Submittet, vacuasque ostendent Bactra pbaretras.

Hie et ab Arctoo currus aget axe per urbem,

Ducet et Eoos, Baccbo cedente, triumpbos. 015

Idem, indignantem tramittere Dardana signa,

Sarmaticis victor compescet sedibus Ilistrum.

Quin et Romuleos superabit voce nepotes,

Quis crit eloquio partum decus. Huic sua Musae



244 SILIVS ITALIOVS

Sacra ferent. meliorque lyra cni substitit Hebrns 620

Et veuit Rhodope, Phoebo miranda loqnetur.

Ille etiam. qua prisca, vides, stat regia nobis,

Aurea Tarpeia ponet Capitolia rupe

Et iunget nostro templorum culmina caelo.

Tunc, o iiate deum divosque datnre, beatas 025

Itnperio terras patrio rege. Tarda senectam

Ilospitia excipient caeli, solioque Quirinus

Coucedet, mediumque parens fraterqne locabunt:

Siderei iuxta radiabunt tempora nati.'



Book III., 630-646 : Landing in If (fly.

Dnm pandit seriem venturi lupiter aevi,
Ductor Agenoreus, tnmulis delatus iniquis,
Lapsantem dubio dcA'exa per invia nisu
Firniabat gressum atque umentia saxa jiremebat.
Non acies hostisve tenet, sed prona minaci
Praernpto turbant et cautibus obvia rapes.
Stant clausi maerentque moras et dura viarnm.
Nee refovere datiir torpentia membra qniete;
Noctem operi iungunt et robora ferre coactis



Online LibraryA. (Alfred) GudemanLatin literature of the empire; (Volume 2) → online text (page 15 of 31)