Copyright
A. (Alfred) Gudeman.

Latin literature of the empire; (Volume 2) online

. (page 16 of 31)
Online LibraryA. (Alfred) GudemanLatin literature of the empire; (Volume 2) → online text (page 16 of 31)
Font size
QR-code for this ebook


Adproperant umeris ac raptas collibus ornos.
lamque ubi nudarunt silva densissima montis,
Adgessere trabes; rapidisque accensus in orbem
Excoquitur flammis scopulus. Mox prorata ferro
Dat gemituin putris resoluto pondere moles
Atqne aperit fessis antiqui regna Latini.
His tandem ignotas transgressus casibus Alpis,
Taurinis ductor statuit tentoria campis.



Book III., 6Jf7-714-: The African oracle.

Interea, voces lovis atque oracula jDortans,
Emensis aderat Garamantum laetus arenis
Bostar et ut viso stimulabat corda Tonante:



PVNICA - 245

*Maxime Belide, patriis qui moenibns arces eso

Servitiuni dextra, Libycas penetravimus aras.

;N"os tulit ad superos perfundeus sidera Syrtis,

Nos paene acquoribus tellus violentior hansit.

Ad fiuem caeli medio teiiduiitur ab orbe

Squalentes campi. Tumulum natura negavit 655

Inmensis spatiis, nisi quera cava iiubila torquens

Constvuxit turbo, inipacta glomeratus arena,

Vel si, perfracto populatus carcere terras,

Africus et, pontum spargens super aiira. Corns

Invasere truces capientem proelia campuni ggo

Inque vicem ingesto cumularunt pulvere mentis.

Has observatis vallis enavimus astris;

Namque dies confundit iter, peditemqne profundo

Errantem campo et semper media arva videntem

Sidoniis Cynosura regit fidissima nantis. C65

Verum nbi defessi lucos nemorosaque regna

Cornigeri lovis et fulgentia templa subinius,

Exceptos hospes tectis inducit Arisbas.

Stat fano vicina, novum et memorabile, lympha.

Quae nascente die, quae deficiente tepescit gto

Quaeque riget, medius cum sol accendit Olympum,

Atque eadem rursum nocturnis fervet in umbris.

Tum loca plena deo, dites sine vomcre glebas

Ostentat senior laetaque ita mente profatur:

'Has umbras, nemorum et connexa caciimina caelo gto

Calcatosque lovi lucos prece, Bostar, adora.

Nam cui dona lovis non divulgata per orbem,

In gremio Thebes geminas sedisse columbas?

Quarum, Chaonias pennis quae contigit oras,

Implet fatidico Dodonida murmure quercum. gso

At quae, Carpathium super aequor vecta, per auras

In Libyen niveis tranavit coucolor alls,

Hanc sedem templo Cythereia condidit ales;

Hie, ubi nunc aram lucosque videtis opacos,

Ductore electo gregis, admirabile dictu, 685

Lanigeri capitis media inter cornua perstans,

Marmaricis ales populis responsa canebat.



2U\ SILIVS ITALICVS

Mox subitum nemus atque aniioso robore lucus

Exiluit; qualesque premunt nunc sidera quercus,

A prima venere die; prisco inde pavore 69o

Arbor numen habet coliturque tepeutibus aris.'

Dumque ea miramur, subito stridore tremundum

Impulsae patuere fores, maiorqne repente

Lux oculos ferit. Ante aras stat veste sacerdos

Etiulgens nivea, et populi concurrere certant. 695

Inde ubi mandatas effudi pectore voces,

Ecce intrat subitus vatem dens. Alta sonoro,

Conlisis trabibus, volvuntur murmura luco,

Ac maior nota iam vox prorumpit in auras:

Tenditis in Latium belloque agitare paratis too

Assaraci prolem, Libyes. Coepta aspera cerno

Gradivumque trucem currus iam scandere et atram

In latus Hesperium flammam expirare furentis

Cornipedes multoque fluentia sanguine lora.

Tn, qui puguaruin eventus extremaque fati 705

Deposcis claroqne ferox das vela labori,

Invade Aetoli ductoris lapyga campum;

Sidonios angebis avos nullique relinques,

Altius Ausoniae penetrare in viscera gentis,

Donee victa tibi trepidabunt Dardana regna. 7io

Nee ponet piibes umqiiam Saturnia curam,

Dum carpet superas in terris Hannibal auras.'

Talia portabat laetis oracula Bostar
Impleratqne viros pugnac propioris amore.



Book IX., 06-177 : Before the battle of Cannae.

Necnon et noctem sceleratus jjolluit error.
Xanthippe captus Libycis tolerarat in oris
Servitium Satricus, mox inter praemia regi
Autololum dono datus ob virtutis honorem,
Huic domiis et gemini fuerant Sulmone relicti
Matris in nberibus nati, Mancinus et una
Nomine Khoeteo Solimus; nam Dardana origo



PVNICA 247

Et Phrygio genus a proavo qui, sceptra secutus

Aeneae, claram muris fundaverat urbem

Ex sese dictam Solimon ; celebrata colonis 't

Mox Italis, paulatim adtrito nomine, Sulmo.

At turn barbaricis Satricus cum rege catervis

Advectus, quo non spretum — si posceret usus —

Noscere Gaetulis Latias interprete voces.

Postquam posse datum Peligna revisere tecta £

Et patrium sperare larem, ad conamina noctem

Advocat ac furtim castris evadit iniquis.

Sed fuga nuda viri; sumpto nam prodere coepta

Vitabat clipeo et dextra remeabat inermi.

Exuvias igitur prostrataque corpora campo a

Lustrat et exutis Mancini cingitur arniis.

lamque metus levior; verum, cui dempta ferebat

Exsangui spolia et cuius nudaverat artus,

Natus erat, paulo ante Maca prostratus ab lioste.

Ecce sub adventum noctis primumque soporem d

Alter natorum, Solimus, vestigia vallo
Ausonio vigil extulerat, dum sorte vicissim
Alternat portae excubias, fratrisque petebat
Mancini stratum sparsa inter funera corpus,
Furtiva cupiens miserum componere terra. o

Nee longum celerarat iter, cum teudere in armis
Aggere Sidonio venientem conspicit hostem.
Quodque dabat fors in subitis necopina, sepulcro
Aetoli condit membra occultuta Thoantis.
Inde, ubi nulla sequi propius pone arma virumque i

Incomitata videt vestigia ferre per umbras,
Prosiliens tumulo contorquet nuda parentis
In terga baud frustra iaculum; Tyriamque sequeiitum
Satricus esse manum et Sidonia vulnera credeus,
Auctorum caeci trepidus circumspicit ictus. i

Verum ubi victorem iuvenili robore cursus
Adtulit, et notis fulsit lux tristis ab armis,
Fraternusque procul, luna prodente, retcxit
Ante oculos sese et radiavit cominus umbo,
Exclamat iuvenis, subita llamnuitus ab ira:



248 SILIV8 ITALICVS

' Non sim equidem Sulmone satus tua, Satrice, proles

Nee f rater, Mancine, tuns fatearque nepotem

Pergameo iudignum Solimo, si evadere detur

Huic nostras irapuiie maniis. Tu nobile gestes

Germani spolium ante oculos referasque siiiierba, iis

Me spirante, domus Pelignae pcrfidus arma?

Ilaec tibi, cara parens Acca, ad solatia liictus

Dona ferain, nati ut figas actcrna sepulcro.'

Talia vociferans stricto mucroiie ruebat.

Ast illi iam tela manu iamque arma flnebant, 120

Audita patria natisque et coniuge et armis,
Ac membra et sensus gelidus stupefecerat horror.
Turn vox somanimi miseranda elhinditur ore:
* Farce, precor, dextrae, non ut mihi vita supcrsit,
— Quippe nefas hac vclle frui — sed sanguine nostro 125
Ne damnes, o uate, manus, Carthaginis ille
Captivus, patrias nunc priinum advectus in oras,
Ille ego sum Satricus, ISolimi genus. Hand tua, nate,
Fraus ulla est. laceres in me cum fcrvidus hastam,
Poenus eram. Verum, castris elapsus acerbis, i3o

Ad vos et carae properabam coniugis ora.
Hunc rapui exanimi clipcum; sed iam, unice nobis,
Haec fratris tumulis arma excusatp reporta.
Curarum tibi prima tamen sit, nate, referre
Ductori monitus Paulo, producere bellum 135

Nitatur Poenoque neget certamiua Martis.
Augurio exultat divum inmensamque propinqua
Stragem acie sperat. Quaeso, colli bete furentem
Varronem; namque hunc fama est impellere signa.
Sat magnum hoc miserae fuerit mihi cardine vitae uo

Solamen, cavisse meis. Nunc ultima, nate,
Invento simul atque amisso redde parenti
Oscula.' Sic fatus galeam exuit atque rigentis
Invadit nati tremebundis colla lacertis,
Adtonitoque timens verbis sanare pudorem
Vulneris impressi, telum excusare laborat:
'Qais testis nostris, quis conscius adfuit actis?
Non uox erroreni nigranti condidit umbra ?



PVNICA 249

Cur trepidas? da, nate, magis, da iiingere pectus.

Absolve pater ipse mauum atque in fine laborum iso

Hac condas oculos dextra, precor.' At miser, imo

Pectore suspirans, iuvenis non verba vicesque

Adloquio vocemve refert; sed sanguinis atri

Sistere festinat cursum laceroque ligare

Ocius inlacrimans altuni velamine vulnus. 155

Tandem inter gemitus miserae erupere qucrellae;

*Sicine te nobis, genitor, Fortuna reducit

In patriam? sic te nato natumque parenti

Impia restituit? felix o terque quaterque

Frater cui fatis genitorem agnoscere ademptum ! leo

Ast ego, Sidoniis imperditus, ecce, parentem

Vulnere cognosco. 8altem hoc, Fortuna. fuissct

Solumen culpae, dubia ut mihi signa dedisses

Infausti generis. Verum linquetur iniquis

Non ultra superis nostros celare labores.' i65

Haec dum aniens queritur, iam, deficiente cruore.
In vacuas senior vitam disperserat auras.
Turn iuvenis, maestum adtollens ad sidera vultum:
' PoUutae dextrae et facti Titania testis
Infandi quae nocturno mea lumine tela no

Dirigis in patrium corpus, non amplius,' inquit,
'His oculis et damnato violabero visu.'
Haec memorat, simul ense fodit praecordia et, atrum
Sustentans vulnus, mananti sanguine signat
In clipeo mandata patris : Fiige proelia Varro; its

Ac summi tegimen suspendit cuspide teli
Defletumque super prosternit membra parentem.



Booh A'., 326-386: After the battle.

At Poenus, per longa diem certamina saevis
Caedibus emensus, postquam eripuere furori
Insignem tenebrae lucem, turn denique Martem
Dimisit tandemque suis in cuede pepercit.
Sed mens invigilat curis noctisque quietem 330



250 SILIVS ITALICVS

Ferre neqiiit. Sthuuljit dona inter tanta deornm

Hortatns, nondum portas intrasse Quirini.

Proxima lux placet, Hino strictos ferre ocius ensis,

Dum fervet cruor et perfiisae caede cohortes,

Destinat ac iani claiistra nianu, iani nioenia flamma 3:i5

Occupat et iiingit Tarpeia incendia Cannis.

Quo turbata viri coninx Saturnia coepto
Irarumque lovis Latiique baud inscia fati,
Incautum ardorem atque avidas ad futile votum
Spes iuvenis frenare parat. Ciet inde quietis 340

Kegnanteni tenebris Soninum; quo saepe ministro
Edomita inviti componit lumiua fratris.
Atque huic adridens: * non te maioribus,' inquit,
' Ausis, dive, voco nee posco, ut niollibus alis
Des victum mihi, Somne, loveni. Non niille premendi 315
Sunt oculi tibi, nee spernens tua numina eustos
Inachiae multa superaiidus nocte iuvencae.
Ductori, precor, ininittas nova somnia Poeno, j

Ne Romain et A'etitos eupiat nunc visere niuros, M

Quos intrare dabit nu mqnam regiiator Olympi.' 350

Im])erium celer exequitur curvoque volucris
Per tenebras portat medicata papavera cornu.
Ast ubi, per taciturn adlapsus, tentoria prima
Barcaei petiit iuvenis, quatit inde soporas
Devexo capiti pennas oculisque quietem 355

Inrorat, tangens Letliaea tempora virga.
Exercent rabidam truculenta insomnia mentem:
lamque videbatur multo sibi milite Thybrim
Cingere et insultans adstare ad moenia Romae.
Ipse refulgebat I'arpeiae culmine rupis, 3go

Elata torquens flagrantia fulmina dextra,
lupiter, et lati fumabant sulpbure campi
Ac gelidis Anien trepidabat caernlus undis;
Et densi ante oculos itcrumque iterumque tremendum
Vibrabant ignes. Tunc vox eff usa per auras : aes

' Sat magna, o iuvenis, prensa est tibi gloria Cannis.
Siste gradum ; nee enim sacris inrumpere muris,
Poene, magis dabitur, nostrum quam scindere caelum.'



PVNICA 251

Adtonitum visis maionique bella paventein

Post confecta Sopor lunonia iussa relinqiiit; ;

Nee lux terribili purgavit imagine mentem.

Qiios inter motus somni vanosqne tuinultus
Dedita per nocteni relico cum milite castra
Kuntiat et praedam pleiio trabit agmine Mago.
Huic ductor laetas Tarpeio vertice mensas <

Spondenti, cum quinta diem nox orbe tulisset,
Oelatis superum monitis clausoque pavore,
Vulnera et exliaustas saevo certamine viris
Ac nimium laetis excusat fidere rebus.
Tum spe deiectus iuvenis, ceu vertere ab ipsis f

Terga iuberotur muris ac signa rei'erre:
' Tanta mole/ inquit, ' non lioma, ut credidit ipsa,
Sed Varro est victus. Quaenam tam prospera Martis
Munera destituis fato patriamque moraris?
Mecum exultet eques: iuro hoc caput, accipe muros ;:
Iliacos portosque tibi sine Marte patentis.'



Book X., 503-511: The hurial of Panhis.

Talia dum pandit, vicinus parte sinistra

Per subitum erumpit clamor. Permixta ruina

Inter et arma virum et lacerata cadavera Pauli

Eruerant corpus media de strage iacentum.

lieu quis erati quam non similis modo Punica telis

Agmina turbanti! vel cum Taulantia regna

Vertit et Illyrico sunt addita vincla tyranno!

Pulvere canities atro arentique cruore

Squalebat barba et perfracti turbine dentes

Muralis saxi, tum toto corpore vulnus.

Quae postquam adspexit geminatus gaudia ductor
Sidonius: 'fuge, Varro,' inquit, 'fuge, Varro, supcrstes,
Dum iaceat Paulus. Patribus Fabioque sedenti
Et populo consul totas edissere Cannas.
Concedam banc iterum, si lucis tanta cupido est,
Concedam tibi, Varro, fugam. At cui fortia et hoste



352 SILIVS ITALICVS

Me digna baud parvo caluernnt corda vigore,
Funere supremo et tumuli decoretur lionore.
Quantus, Paule, iaces! qui tot mihi milibus unus
Maior laetitiae causa es. Cum fata vocabunt,
Tale precor nobis, salva Cartbagine, letum.'
Haec ait et socium mandari corpora terrae,
Postera cum tbalamis Aurora rubebit apertis,
Imperat armorumque iubet coi\surgere acervos,
Arsuros, Gradive, tibi. Turn muncra iussa,
Defessi quamquam, accelerant sparsoque propinquos
Agmine prosternunt lucos; sonat acta bipenni
Frondosis silva alta iugis. Hinc ornus et altae
Populus alba comae, validis accisa lacertis,
Scinditur, hinc ilex, proavorum condita saeclo.
Devolvunt quercus et amantem litora pinum
Ac, ferale decus, maestas ad busta cupressos.
Funereas tum deinde pyras certamine texunt,
Officium infelix et munus inane peremptis,
Donee anhelantis stagna in Tartessia Phoebus
Mersit equos, fugiensque polo Titania caecam
Orbita nigranti traxit caligine noctem.
Post, ubi fulserunt primis Pbaethontia frena
Ignibus atque sui terris rediere colores,
Supponunt flammam et manantia corpora tabo
Hostili tellure cremant. Subit horrida mentem
Formido incerti casus, tacitusque pererrat
Intima corda pavor, si fors ita Martis iniqui
Mox ferat, hac ipsis inimica sede iacendum.
At tibi, bellipotens, sacrum, constructus acervo
Ingenti mons armorum surgebat ad astra.
Ipse, manu celsam pinum flammaque comantem
AdtoUens, ductor Gradivum in vota ciebat:
' Primitias pugnae et laeti libamina belli
Hannibal Ausonio cremat haec de nomine victor,
Et tibi. Mars genitor, votorum baud surde meorum,
Arma electa dicat spirantum turba virorum/
Tum, face coniecta, populatur fervidus ignis
Flagrantem molem et, rupta caligine, in auras



«



PVXICA 253

Actus apex claro perfundit lumine campos.

Hinc citns ad tumulum donataque funera Paulo

Ibat et hostilis leti iactabat houorera.

Sublimem eduxere pyram mollisque virenti seo

Stramine composuere toros. Superaddita dona,

Fuuereum decus: expertis invisus et ensis

Et clipeus, terrorque modo atque insigue superbuni,

Turn laceri fasces captaeque iu Marte secures.

Non coniux native aderant, non iuncta propinquo sg.-.

Sanguine turba viruni aut celsis de more feretris

Praecedeus prisca exsequias decorabat imago.

Omnibus exuviis nudo iamque Hannibal unus

Sat decoris laudator erat; fulgentia pingui

Murice suspirans inicit velamina et auro 570

Intextam chlamydem ac supremo adfatur honore :

'I, decus Ausoniae, quo fas est ire superbas

Virtute et factis animas. Tibi gloria leto

lani parta insigni. Nostros Fortuna labores

Versat adhuc casusque iubet nescire futuros.' 575

Haec Libys; atque repens, crepitantibus undique flammis,

Aetberias anima exsultans evasit in auras.

Booh X., 578-658 : Conduct of the Romans.

Fama dehinc gliscente sono iam sidera adibat;
lam maria ac terras primamque intraverat urbem.
Diffidunt muris; solam pavitantibus arcem sso

Speravisse sat est. Nee enim supcresse iuventam,
Ac stare Ausoniae vacuum sine corpore nomcn.
Quod quo adeo nondum portis inruperit hostis,
Contemptu cessare putant. Iam tecta cremari
Ac delubra rapi, caedesque ante ora nefandae 685

Natorum, septemque arces fumare videntur.
Lux una eversas bis centum in strage curulis,
Ac iuvenum bis tricenis orbata gemebat
Milibus exbaustae nutantia moenia Romae;
Atque ea post Trebiam, post Tusci stagna profundi, 590
Nee socium iiumero pariter leviore perempto.



254 SILIVS ITALIC VS

Sed vero, sed enim reliqui pia tnrba senatus
Munera sortito iuvadunt. Celer omnia liistrans
Clamitat adtonitis Fabius : ' non ulla relicta est,
Credite, cunctandi ratio. Adproperemus, ut bostis sos
Nequidquam armatos ausit succedere mures.
Dura inter pavidos alitur fortuna sedendo
Et gliscunt adversa metu; ite ocius, anna
Deripite, o pubes, templis. Vos atria raptim
Nudate et clipcos in bella refigite captos. eoo

Sat patriae sumus, e numero si ad proelia nostro
Nil minuit paver. In patulis ilia herrida campis
Sit metuenda lues; mures baud fregerit umqaam,
Exsultare levis nudate corpore, Maurus.'

Dum Fabius lapsas acuit fermidine mentis, cos

Varroncm adventare vagus per meenia rumor
Spargit et ecculto perfundit pectora metu.
Hand secus, ac fractae rector si forte carinae
Litoribus solus vacuis ex aequore sospes
Adnatet, incerti trepidant, tendantne negentne gio

lactate dextras, ipsamque odere salutem
Vnius amissa superantis puppe magistri.
Quam restare viro labem qui accedere portis
Audeat ac dirum veniat pavitantibus omen I

lies mulcens questus Fabius deforme docel)at eis

Cladibus irasci vulgumque arcebat ab ira.
Adversis etenim ferri nen esse virorum.
Qui Martem inscribant genti, non posse delores
Condere et ex poena solatia poscere luctus.
Si vero exprebrare sinant, sibi tristius ilium C20

Inluxisse diem, que castris viderit ire
Varrenem, quam quo vidcat remeare sine armis.
His dictis sedere minae et cenversa repente
Pectora: nunc I'ati miseret, nunc gaudia Poeno
Consulibns reputant caesis erepta duobus. 625

Ergo omno effundit lenge iam se agmine vulgus
Gratantum, magnaque actum se credere mente
Testantur, quod, fisus avis sceptrisque superbis,
Laemedontiadum non desperaverit urbi.



PVNICA 255

Nee minus infelix cnlpae grandique pndore C3o

Turbatos, eonsul titubantem ad moenia gressum
Portabat laerimans; deiectum adtollere vultum
Ac patriam adspicere et luetns renovare pigebat.
Quod vero reduci turn se populusque patresqne
Offerrent, non gratari, sed poscere natos 635

Qnisque sues fratresque simul miseraeqiie pareutes
Ire videbantur laceranda ad consulis ora.
Sic igitur muto lictore invectiis in urbem,
Damnatuni superis aspevnabatnr lionorem.

At patres Fabiusque, procnl maerore reinoto, wo

Praecipitant curas. Raptim delecta iuveiita
Servitia armantur; nee claudit castra saluti
Postpositus pudor. Infixuni est Aeneia regna
Parcarum in leges quacumque reducere dextra
Proque arce et sceptris et libertatis honore eis

Vel famulas armare maniis. Primaeva snornm
Corpora praetcxto spoliant velamine et armis
Insolitis cingunt. Puerilis casside vultus
Clauditur atque hostis pnbescere caede iubetur.
Idem obsecrantis, captivnm vnlgus ut auro eso

Pensarent parvo — nee pauca fuere precantum
Milia — mii'auti dnrarunt prodere Poeno.
Cnncta adeo scelera et noxam superaverat oinnein,
Armatuni potuisse eapi. Tunc terga dedisse
Damiiatis Siculas longe meritare per oras 055

Impositum, donee Latio decederet hostis.
Haec tum Roma fuit; post te cui vertere mores
Si stabat fatis, potius, Carthago, maneres.



Booh XII., 3S7-Jfl3: Eulogy of Eiinius.

Non equidem innumeras caedes totque horrida facta
Sperarim tanto digue pro nomine rerum
Pandere nee dictis belhmtum aequarc calorcm.
Sed vos, Calliope, nostro donate labori, 390

Nota parum magni longo tradantur ut aevo



256 SILIVS ITALICVS

Facta viri, et merituni vati sacreinus honorem.
Eniiius, antiqua Messapi ab origine regis,
Miscebat primas acies, Latiaeque superbum
Vitis adornabat dextram decus; bispida tellus
Miserunt Calabri; Kndiae genuere vetustae;
Nunc Eudiae solo memorabile iiomen alnmno.
Is prima in pugna — vates ut Thracius olim,
Infestam bello quateret cum Cyzicus Argo,
Spicnla deposito Ehodopeia pectine torsit —
Spectandum sese non parva strage viroriim
Fecerat, et dextrae gliscebat caedibus ardor.
Advolat, aeteriuim sperans fore, pelleret Hostus
Si tantam labem, ac perlibrat viribns hastam.
Eisit nube sedens vani conamina coepti
Et telnm prociil in ventos dimisit Apollo
Ac super his: ' nimium, iuvenis, nimiumque superbi
Sperata bausisti. Sacer hie ac magna sororum
Aonidum cura est et dignus Apolline vates.
Hie canet inlustri primus belhi Itala versu
Adtolletque duces caelo; resonare docebit
Hie Latiis Helicona modis uec cedet Homero
Ascraeo famave seni.'



Book XIII., 850-895 : The sibyl's prophecy.

Mox deinde: ' Videnti
Nunc animas tibi quae potant oblivia, paucas
In fine enumerasse paro et remeare tenebris.
Hie Marius — nee multa dies iam restat ituro
Aetheriam in lucem — veniet tibi origine parva
In longum imperium consul, nee Sulla morari
lussa potest aut amne din potare soporo.
Lux vocat et nulli divum mutabile fatum.
Imperium hie primus rapiet, sed gloria culpae,
Quod reddet solus: nee tanto in nomine quisquam
Existet, Sullae qui se velit esse secundum.
Ille, hirta cui subrigitur coma fronte, decorum



PVNICA 257

Et gratum terris Magnus caput; ille deum gens,

Stelligerum adtollens apicem, Troianus lulo

Caesar avo; quantas molis, cum sede reclusa

Hinc tandem erumpent, terraque marique movebunt! 865

Hen miseri, quotiens toto pugnabitis orbe!

Nee leviora lues, quam victus, crimina victor/

Turn iuvenis lacrimans: ' restare haec ordine d\iro
Lamentor rebus Latiis. Sed luce remota
Si nulla est venia, et merito mors ipsa laborat: sto

Perfidiae Poenus quibus aut Phlegetbontis in undis
Exuret ductor scelus aut quae digna renatos
Ales in aeternum laniabit morsibus artus ?'
' Ne metue,' exclamat vates, ' uon vita sequetur
Inviolata virum: patria non ossa quiescent. 875

Namque ubi, fractus opum, magnae certamine pugnae
Pertulerit vinci turpemque orare salutem,
Eursus bella volet Macetum instaurare sub armis.
Damnatusque doli, desertis coniuge fida
Et dulci nato, linquet Cartbaginis arces 88o

Atque una profugus lustrabit caerula puppe.
Hinc Cilicis Tauri saxosa cacumina viset.
Pro! quanto levins mortalibus aegra subire
Servitia atque hiemes aestusque fugamque fretumque
Atque famem, quam posse mori ! post Itala bella sss

Assyrio famulus regi falsusque cupiti
Ausoniae motus, dubio petet aequora velo.
Donee, Prusiacas delatus segniter eras.
Altera servitia imbelli patietur in aevo
Et latebram munus regni. Perstantibus inde 89o

Aeneadis reddique sibi poscentibus hostem,
Pocula furtivo rapiet properata veneno
Ac tandem terras longa formidine solvet.'

Haec vates Erebique cavis se reddidit umbris.
Tum laetus socios iuvenis portumque revisit. 895

17



258 SILIVS ITALICVS



Book XV., l-h')l: P. Cornelms Scipio.

At nova liomuleum curpebat cura senatum,
Q.uis trepidas gentis Martemque subiret Hiberum,
Adtritis rebus. Geminus iacet hoste superbo
Scipio, belligeri Mavortia pectora fratres.
Hinc metus, in Tyrias lie iam Tartessia leges
Concedat tellus propioraque bella pavescat.
Anxia tiirba patrum quasso medicamina maesti
Imperio circumspectant divosque precantur
Qui laceris ausit ductor succedere castris.

Absterret iuvenem, patrios patruique piare
Optantem manis, tristi couterrita luctu
Et reputans annos cognato sanguine turba.
Si gentem petat infaustam, inter busta suorum
Decertandujn hosti qui fregerit arma duorum,
Qui consulta ducuni ac flagret meliore Gradivo.
Nee promptum teneris inmania bella lacertis
Moliri regimenque rudi deposcere in aevo.

Has, lauri residens iuvenis viridante sub umbni,
Aedibus extremis volvebat pectore curas,
Cum subito adsistunt, dextra laevaque per auras
Adlapsae, baud paulum mortali maior imago,
Hinc Virtus, illinc virtuti inimica Voluptas.
Altera Acbaemenium spirabat vertice odorem,
Ambrosias dilt'usa comas et veste refiilgens,
Ostrum qua fulvo T3'rium suffuderat auro;
Fronte decor quaesitus acu, lascivaque crebras
Ancipiti motu iaciebant lumina flammas.
Alterius dispar babitus: frons birta nee umquam
Coniposita mutata coma; stans vultus, et ore
Incessuque viro propior laetique pudoris,
Celsa bumeros niveae fulgebat stamine pallae.

Occupat inde prior, promissis fisa, V^oluptns:
' Qnis furor liic, non dignc puer, consumere bello
Florem acvi? Cannaene tibi graviorquo paludo



PVNICA 259

Maeonius Stygia lacus excessere Padusque ? i

Quern tandem ad fiiiem bellando fata lacessos?
Tune etiam tentare paras Atlantica regna
Sidoniasqne domos? moneo, certare periclis
Desine et armisonae caput obiectare procellae.
Ni fugis lios ritus, Virtus te saeva iubebit <

Per medias volitare acies mediosque per ignis.
Haec patrem patruumque tuos, baec prodiga Paulum,
Haec Decios Stygias Erebi detrusit ad undas,
Dnm cineri titulum memorandaque nomiua bustis



Online LibraryA. (Alfred) GudemanLatin literature of the empire; (Volume 2) → online text (page 16 of 31)