Copyright
Champlin Burrage.

The early English dissenters in the light of recent research (1550-1641) (Volume 2) online

. (page 20 of 30)
Online LibraryChamplin BurrageThe early English dissenters in the light of recent research (1550-1641) (Volume 2) → online text (page 20 of 30)
Font size
QR-code for this ebook


ministerio verbi, coniunctam esse agnoscimus et cuiqwe
membro corporis admtVu'strare sacramenta non licere, hoc
tame/i affirmamus ministros esse, corporis qui non con-
stituuntur per impositionem manuum in episcopatum, qui
prsedicent, convertant ac baptizent, et aedificent ecclesiam,
atqtie caeteras publicas actiones consentiente ecclesia prae-
stent absentibus episcopis: solum autem expedit cwm
ecclesia episcopos habet [?], et cu7?i adfuerint, vt illi



236 Early English Dissenters

dncerent omnes ecclesite publicas actiones, tanquaw ec-
clesiae public! ministri ac serui. /

finaliter, pro ipso inagistratu, Inprimis concepiraus vos
non tantopere vestrum in hoc iudiciuw vrgere adeo, vt
neminem contrariiE mentis adniittatis, at quosdam qui
vobiscum non consentiunt, recipitis hac in re velut ac
DOS vere instruimur, vosqi/e quendam magistratum con-
trouersias finientem, causas, litesqwe in posessionibus, ac
alijs rebus mundanis approbare iudicare si non sanguinem,
arma, bellaue attigerit : adeo nostram, re vera differen-
tiam non circa magistratum, sed circiter executionem
ipsius officij versari. scilicet an magistratus sit iure ex
ecclesia, vtens nulla parte suae mundange authoritatis in
Christi spirituali regno, vel ecclesia ; sed hoc potius an in
mundo illo gladio, quem Deus ei dabit [?] ad defendendur/i
ius suorum subiectorum terrestriu?/i, contra omnes in-
vasiones, iniurias [?], ac eiusmodi malefactores puniat, qui
occidunt, &c. vtatur ; hoc concipimus esse difFerentiam. /

In hac re vobis ne displiceat, nos libere pati vobis nostras
mentes significare, cuw nosipsos volentes instrui profite-
raur, vel a vobis, ceu a quovis in quocunqwe [?], quod
lucide nostris conscientijs apparebit per verbum veritatis.
quod ad ipsu/n magistratum attinet, nos vobiscum agnosci-
mus secunduwt articulum. 37. Dominu?^ Iesu7?i chrisinva.
in suo regno spirituali, vel ecclesia novi testamenti ipsum
magistratuwi nee aliqua?n })otestatis suae partem consti-
tuisse : nee executionem illius illic intrare : quia regnum,
arma, ministri, et singula appertinentia eiusdem sunt
spiritualia et in hoc tantawi fiduciam habemus, vt vitas
nostras in testimonium dare parati sumus [?]. atque etiam
in hoc spirituali statu non respicere debemus personas,
nee multos [?] esse magistros : at in mundanis rebus sancti
debent respicere personas, vt cuncti inferiores, suos supe-
riores, vt liberi parentes &c : et multi simus magistri
immo omnes magistri in ecclesia, sint magistri in omnibus
rebus mundanis, suis credentibus seruis : et sic magistratus
regant [?J non in rebus ecclesiasticis, sed mundanis: namqi^



Earliest English Anabaj^tist Congregations 237

est mundana ordinatio Dei ac bona; num potest aliquid
boni esse impedimento homini, ne sit discipulus c/tmti.
vel christianus; an homines detineantur ab ecclesia, pro
agendo seu exequendo quod bonum sit; nequaquam possit;
nil nos impediat a deo nisi peccatum et malum idcirco
si magistratus nos impediat ab christianitate, est malu7«,
ac peccatum : & tum debemus desiderare illius ruinam : et
nee supplicare, nee deum laudare pro ipso, tanqua?7i pro
bona Dei ordinatione : at vero si nee peccatum, nee malum
at supplicandum, et pro eo gratias dandum [sic] est, tanquaw
pro bona Dei ordinatione : velut ac est. tunc neminem
impediat ne sit christianus nam hominem futurum chris-
tianum, aliquid relinquere docebimus; quin peccatum;
Baptismus propter quem aduersus mundum contendimus,
est baptismus resipiscentiae, ob peccatoru??i remissionem,
quem omnes qui suoru??i peccatorum paenitentiam agunt,
ac euang[e]lij doctrinse credunt, habeant : num, pseniten-
tiam illius, quod bona Dei ordinatio sit, docebimus ; absit ;
multum loqueremur, at cum vosipsi Authoritate//i appro-
batis, de executione loquemur : in confesso est, ille qui
instituit hanc bonam dei ordinationem, posuit in manu
eiusdem gladium, vt vindex sit male agenti, ac remunerator
bene agenti. igitur telle gladium, et tollas authoritatem :
nam quis sapiens cogitare possit cu??i magistratus decre-
uisset iustitiam, vt malefactores punirentur; quis illorum
decreta sestimaret, si non illis esset potestas compellendi
ad id quod rectum sit per gladium ; nequaquam possit ;
exempli gratia, si magistratus secundu?n mandatum Dei
potestatem no?i haberet sanguinem effundendi effundentis
sanguine??i humanum, quid ipse homicida curaret pro
magistratu, seu quo pacto ab effundendo continuo san-
guinent impediretur: et similliter pro armis, videmus
saluatorem approbrante»i [sic] ilia in coetu discipuloru???.,
attame?< illis no?? licere vti in defensione spiritualis regni
nee ipsius tanqua?7i regis eiusdem, cuius causa ludaei
quaerebant iWum occidere : adeo vt arma legitima sunt
inter discipulos suos, veluti ac cetera mundana : at in
regno suo non sunt vtenda[?] arma: cum arma militiae sui



238 Early English Dissenters

regni no?i sunt carnalia sed spiritualia, ntqite illius subditi,
solum vnum regem habent, qui spiritualis est, idcirc5 non
dominabuntur invicem tanquam principes gentium, eo
quod regnuw eius non est simile regis mundanis. /

Multa alia ad hoc regnum pertinerc dicuntur, vt spiritualis
thesaurus, ac sacculi, Lu: 12. 33. spiritualia aedificia, Ephe:
1. 20. spiritualis vestitus, 1 pet: 3. 3. spiritualis cibus
loh: 6. 27. ro. 14. 17. eo quod haec omnia ac alia multa
dicuntur esse in regno Domini Christi, an non in mundo
habeamus ideo, ac vtamur illis, vt mundanis rebus, the-
sauris sacculis, sedificijs, indumentis, ac cibis ; speramus
neminem haec negaturum. /

Praeterea qum [cum] vos vestra fruimini libertate, velut ac
scribitis, tenendo non licere armis vti, hoc nobis miru;?i
videtur : quoniam Magistratus qui testimonium habet sub-
ditoruwi fidelitatis, volentium suu??i regnum defendere, hac
in re istoruwi pax maiori pretio habebitur, quam illorum,
qui se sunmque regnum perire, ac subditos obrui sinerent,
potius quam iWum contra homicidas, fures ac terrse suae
invasores defenderent : nos certi sumus sic foret nobiscum
in natione nostra, vtcunque sit cum vestris magistratibus,
et quod ad persecutionem tolerandam attinet, videmus pios
magistratus saepissime passos fuisse magnam persecutionem,
a manibus inferiorum, ac superiorum Num: 14. 2. 10. &
16. 12. & 1 Sam: 18. 8. & Dan: 6. 1. & 3. 12. loh: 7. 50.
hae sunt quaedam rationes nostras inter multa, pro nostro
iudicio, ac persuasione hac in re : atque hae sunt omnes
differentiae nostras, quas nos concipiamus : reliqua vestro-
rum articulorum, nos libere tam corde quam ore, agnoscimus
Sitque vsqwe ad mortem Deo fauente agnoscemus. /

De quibus omnibus differentijs, nos precamur, vt vobis
placeat serio ponderare ac considerare, ac consideratis nos
certiores reddere, vtrum nos tolerare possitis, velut ac nos
vos tolerare possumus hisce in rebus: vt sic simus me^nbra
siraul vnius corporis cuius caput christus, a,tqite ambulantes
in vna commvnione ac societate, simus vnanimes [5^«"c],cohabi-
tantes in vnitate, ac veritate christi lesu perinde ac fratres;



Earliest E^iglish Anabaptist Congregations 239

vt appareat cuius vere sumus discipuli, puta christi lesu
Domini nostri ac vnici saluatoris, cui sit gloria in secula
seculoruw, Amen.

Et sic Dilecti, ac plurimum respecti amici, nos vos (venia
nostra sumpta) ex corde gratise domini nostri lesu christi
commendamus, que?/i vos ducere atqr^e conducere in omnem
veritatem, atque etiam nos, et sic in ilia inculpatos seruare
vsqt^e ad apparitionewi glorise suae, nos iterum atqwe iterum
rogamus : Amen : /

Verbatim stylo nouo. 12.° Nouembris. 1626.
cu?n. methodo facillima transtuli ex anglico
in sermonem latinuwi. /^

[A Letter of Cornelis Claesz. Anslo of Amsterdam to Hans
de Ries announcing the arrival of the two representatives of the
Five English Anabaptist Congregations, and dated November
13, 1626.]2

Den [?]
Eersame discrete Hans
de Ries woonende op
de nieuwe sloot
Tot
Alckmaer'
port

In Amsterdam den 13 November 1626
Waerde en in godt beminde Vade[r ?] in Christo Hans de
Ries sij vrede. Heden zyn bij ons geweest 2 Engelsche

1 There is in the Mennonite Archives at Amsterdam a Dutch copy of
this letter. The original was in English. The Dutch copy concludes
with the following words : " Aldiis getranslateert in DQijts wtte latynse
copije die wtte engels, daer in het origineel geschretien was, oiiergeset was.
den 18. Nouember A^iho 1626."

2 MS. B. 1373 in the Mennonite Archives, Amsterdam. This document
like some others here published is wretchedly written and exceedingly
diflficult to decipher. Professor Dr Miiller's translation of this letter is
given in Dr B. Evans' " The Early English Baptists ", Vol. ii., pp. 24-5.

' This address is not a part of the text of the letter.



240 Early English Dissenters

als gecommitteerde van 5 gemeenten in engelant met haar
brengende seekerew. brief aen v 1, Reynier Wij brants, en
de andere dienaren onser gemeenten, de welcke door een
onser engelsche broederen in latijn uit het engels is ge-
translatee[r]t, waeruit wij verstaan dat se onse confessien
gelesen en met opmercken (soo sij schrijven) naegedacht
hebbende wel zouden willen met ons vereenigen, also sij
haar in alles daarmede vereenicht vinden uitgenomen in t'
stick van eedt.

2. dat sij oock ve?*st{xan dat men het avontmaal alle
sondagen behort [?] te celebreren ten sij dat het door
rechtveerdich belet verhinde[r]t werde. 3. dat de broederen
sonder oplegginge der handeji of van den biscoppen daer
toe bevesticht te zyn, vermoge/i en behooren in het afwesen
der biscoppe/i te prediken ew de sacramenten te bedienen,
4. het ampt der overichey^ verstaan sij dat van een christen
mach bedient worden, doch niet als tot de kerke behoor-
ende maar als een wereltlijck ampt : tot bewys van haare
meninge brengen sij eenige redene?i in, waar van de voor-
naamste is dat het ampt in hem selven goet is, en houden,
dat het geene goet is den gebruicker des selfs niet kan
hofiden noch stellen buiten de gemeente, noch beletten
dat hy geen christen sij.

dit is in t' corte haare intentie, verstant en orsaack van
haare komste, versoeckende dat wij met dese hare 2 ge-
committeerde zouden spreken, ende haar schriftelicke
antwoort laaten toekoomen. Wij hebben gesait dat wij
vl advijs zouden versoecken alsoo de brief specialick aen
vl hordt, over welcken versoecken wij vl advijs wat wij
hier in doen zullen, of het vl gelege?i is hier te koomen,
dan of wij haar tot iiwent zellen zenden. als mede of wij
haar een schriftelijck antwoort op haren brief zullen mede
geven dan of wij die haar zullen nae zenden, vl believe ons
vl advijs met den aldereersten te laten weeten, wij hebben
haar daar op uitgestelt, e« ondertesschen onse engelschen
belast dat sij haar onse laetste antwoort aen elias tokij
zonden laaten leesen alsoo die van de sellifde materie
handelt, twelck sij aengenomen hebben te doen, doch



Earliest English Anabaptist Congregations 241

deese hebben in t stick van den eedt en t ampt der

overicheyi noch eenen anderen grondtslach als elias tokij

ende de zijne.

dese zyn in engelant wel 150 persoonen starck sij zijn van

elias tokij afgeschaiden, en zyn van Ian mortons ofbe

thomas elwijs volck, deese 2 die hier zijn schinen beqtiame

mannew te zijn, en redelick treffelick in het habijt\ hebben

oock 800 d'andere schrijven vele om den name christi ge-

leden, en zyn langen tijt gevanckelick geweest.

Ick heb vl seker libel van de weeck gesonden hoope vl zGlt

het ontfangen hebben.

vl Dienstwillige
Wij hebben aen den Comelis Claesz. Ansloo

grave noch 100 gl. ge-
ordoneert te betaalen.



[Questions asked by Hans de Ries, about November, 1626,
of the two Representatives of the Five English Anabaptist
Congregations, with their Answers.] '^

oft die 5 kercken die syn In haer schryft gedencken van

haer comste tot ons kennisse & wetenschap ghehadt

hebben

oft sy met eendracht van de selue geordent syn om tot

ons te comen, oft sy den briefif geconcipiert hebben. waer

by wy tzelue sullen weten also hy van haer niet onder-

teckent is[?]

' These words would seem to iudicate that the early English Ana-
baptists wore a distinctive style of clothing as the Friends, or Quakers,
did later.

* MS. B. 1.374 in the Mennonite Archives, Amsterdam. Professor
Dr Miiller's translation of this document is given in Dr B. Evans' "The
Early English Baptists", Vol. ii., pp. 30-32. The MS. is wretchedly
written throughout and can be deciphered only with the greatest difficulty,
as ia the case with all the papers of Hans de Ries' that the present
writer has seen. The letters are often slurred, and such letters have been
printed in italics.

B. II. 16



242 Eiirhj EikiUhH Dissenters

oft sy alien met malcanderen eendrachtich nae dinhout van

haer schrift va/i een gevellen syn, In sonderhoyt datter

gheen onderschyt tusschen haer leere/i & ons en is als In

de stucken die sy In haer schrift gedencken

dewyl wy hier cenighe van haer nacie hebbcn die van den

haren[?] gebannen syn waer voor sy nft de selue houden

oft sy de ghene die wt engelant hier weten comnien woonen

souden banwerdich houden ende die hierwoone/i[?] souden[?]

houden [?] schuldich te wesen weder In engelant te comen

oft sy noch voor recht houden & dryuen & beleuen souden,

dat elck broeder sender ordentlycke beroepinge & be-

lastinghe soude moghen de sacramenten bedienen & ock

de vrouwen als er geen manner? waren[?]

oft geen ander forme van waardy In haer lant gebruyckt

worde Int eetswere^i als godt ende[l] syn get&ijgen

oft sy alle souden connen verdraghen dat eenighe ghe-

menten In engelant synde maer somwyelen des laers het

nachtmael hilden

oft eenich broeder In haer gexneenten wonende & het

alle sondach brootbreken niet voor godts ghebodt hilde

& derhaluen alle sondach met haer niet comunicerde [?]

by haer soude mogen geleden worden

oft door de beloofte by getrouwicheyi den comnck ghedaen

souden haer verplicht houden den com^ick met wapenen

voor te staen & haer seluen met wapenen totten bloede

toe te beschermen

nu wat wet sy houden een christen ouerheyt ghehouden is

de quade te straffen crych te vooren & met syn vyanderi

te handelen.

oft ock een christeri Int twisten [?] synes contncx & tegen-

staen synder vyanden[?] goedercn[?J aentasten ontweldighen

& nemen mach ock de ontweldichde goederen als vry eyghen

goedt behoude7i en besitten mach

de 5 gemeenten hebben elck gheen leraer
en ghee?i leeraer hebben Wachten met den dienst tot datter
een comt ergo ist niet nut[?] wendich[?] alle sondach broot
te hreken



Earliest English Anabaptist Congregations 243

sy laten niemant toe te leeren oft niet bequaew gekent sy [?]
ma[ken ?] onderscheyt tussen een die leert & sacramenten
bedtent & een die Inden voWen dinst staet
2[?] tweerley[?] gevoelen va/i buyten lant[?] te trecke?i
oft sy de engelsche soude/i ontfangeu is twyfFelachticA[?]
oft het nachtmae^ alle sondach te houden verwerpelyck
by haer alien weten sy niet alle sondach broot te brecA;en
hebbe/i sy geew gebot noch wet maer [?] weten niet oft
souden toelaten dat een[?] leeraer des 8ondags[?] soude
moge?i 8ulcx[?] navolgen[?]

[A Letter of the early English Anabaptist Congregation at
Lincoln to the Congregation of Waterlanders at Amsterdam,
dated Sept. 5, 1630.]'

So ist Beminde ende lief*hebbende Vriendt dat Ick v.l.
brief ontvanghen hebb (w'' handen van Ian Drew onsen
beminde vriendt) ghesonden aen ons ende die reste van
onse broederen hier in dese natie ende vindande daer in
een ghetuighenisse van v.l. goede meyninghe neffens ons,
in onse Christelicke stant : wy connen niet nae laten onse
vriendelicke danckbaerheyt aen v te bewijsen voor deselue,
wenschende dat ghy ende wy mochten comen tot den
eenicheyt des heylighen gheest, ende tot dien bande des
vredes welke sy in der waerheyt Amen.
Weetet nochtans goede vriendt dat die haestighe hande-
linghe die ghy ons op leyt, ^vy connen niet bekennen, noch
die dinghen so gheringhe te wesen als ghy se schijnt te
achten : als voor Math: 18 nae de welke ghy niet en wilde
hebben dat wy elke ghescill des verstants ofte daedt soude
strafFen : wy weten ende het is openbaer dat in ijegelicke
dinghe waer deur een broeder gherechtelich ghe*erghert
wort, boete wort gheeyscht welke gheweygert zijnde, die
onboetvaerdighe moet gheacht zijn als een heyden ende
publicaen : nae welke onsen salich^maker leert Math : 5 een

' MS. B. 1376 in the Mennonite Archives, Amsterdam. Professor
Dr Mliller's translation of this letter is given in Dr B. Evans' " The Early
English Baptists ", Vol. ii., pp. 41-4.

16—2



244 Early EnylUh Dissent era

yeder teghen wien een broeder yets heeft, met sijn breeder
versoent te wesen, yer hy eenighe gaue (op den Oiitaer)
oflfert voor den heere. ende op dat het niet te cleyn mach
schijnen in v.l. ooghen, besiet die woorden onsen salich-
makers omtrent het beginsell des 18 Capittells, daer hy
seyt het ware beter dat eenen molen steen aen sijn hals
ghehanghen worde, en in het diepste der Zee verdroncken,
dan dat hy eenen van dcsen cleynen vererghert die in my
ghelooven. etc.

Ende waer als ghy ons acht meer te wesen van den gheost
der longeren Christi dan van den gheest onsen salich-
makersT indien ghy meynt dat gheest, doe sy vier van
den hemel wilde hebben om die samaritanen te verslinden
etc. wy moghen well segghen dat ghy qualoch dunckt :
want wy den en niet een ghedachte herberghen streck-
ende tot lichamelichen verdruckinghe ofte leedwesen onses
naesten, ofte enighe van weghen religie, ofte in saecken
van conscientie, maer voor alle dinghen wy strijden met
alle menschen daer teghen. noch en sijn wy (hopen wy)
gheleyt met den gheest der ambitie ofte eergiericheyt te
strijden wie sonde het grootste sijn maer wy ontvanghen
gheerne die menichderley leeringhe onses salichmakers in
het teghen deel : indien ghy het appliceren wilt tot dat
van onsen salichmakers dat die gheest is ghewillich ende
die vleych swacke : \vy moeten bekennen dat het also met
ons gaet, nochtans derfen wy niet anders doen als hopen
dat den heere sijn belofte sal volbrenghen int aennemen
van onsen goede wille voor den daede, yae ende dat wy
ghevonden sullen worden eenichsins den gheest Christi te
hebben, anders behooren wy hem niet toe volgens dat
gheschreven staet Rom: 8. 9. Maer ghy seght dat Christus
droegh den ongheloof, (verachtinghe) ofte qualijcke nemen
onwetentheyt, & blinde ijever sijnder longheren, alleen
haer berispende etcT ende cont ghy ons rechvaerdelich
straffen, dat wy volgens dien regell niet en wandelenT
handelen wy andersins dan strafFse^wijse met die ghene
die strafifbaer of ergerlicke bevonden sijn, indien sy haer
bekeeren, ofte meynt ghy dat christus sijnder [?] longheren



Earliest English Anahaptist Congregations 245

souden \sic\ hebben wille [willen] dooghen [gedoogen] indien
sy sijn straffe teghen ghestaen hadden ofte sijn onderwij-
singhen ende vermaninghen gheweygerde7 siet toe hoe ghy
sodanighen eenen ghedachte toe laet, tis waer om yets dat
wy lesen dat hy noyet handelde veerder met haer so is het
mede waer dat sy altoos ghewillich waren te oiitvanghen
sijn berispinghen, ende van hem ghe^informeert ende ghere-
formeert te worden. maer voor obstinate ende ongheregelde
persoonen die daer leest mach sien, dat hy overvloedich is
int leeren hoe men met haer meet handelen. Waer als
ghy procedeert te spreken van die abuisen ofte fauten in
die ghemeente tot Corinthum ende die kerken ghebout
deur den Apostellen (als of ghy niemant onboetvaerdich
wilde hebben in desen dinghen w*ghedaen ofte ghebant:
wy bidden v in dese bedenckt so wy v hier in stemde toe,
wat ellende ende confusie soude het wesen te dooghen
die menschen te comen droncken, slaperich, ofte anders
ongoddelich tot den tafell des heeren, te vallen in twisten,
oneenicheden, te lochenen die verrijsenisse, te voeghen
recht vaerdichsmakinghe met het wett sonder Christo,
ende so van ghenade te vallen etc. voor alle ofte eenighe
waer van ghy seght dat men se behart te straflfen, afraden,
ende also dooghen ofte draghen. In dien men dese dinghen
soude dooghen in plaets van eenen ghemeente der hey-
lighen, die kerke soude groyen tot een ghesellschapp der
boose ende godloose persoonen tis waer dat wy niet en
lesen van eenighe persoon die w'' den ghemeente van
Corintho ghedaen was als den onkuische persoon : wy
lesen oock niet dat eenighe een sonde waer van den
ghemeente deur den Apostell was berispt dat het was
yemant van den ghemeente so eighen, ofte particulier,
dat also die gheheele ghemeente met hem handelen conde
daer voor, want alle die reste waren so vermenght, ende
so general ich besmett, dat sy mosten alle verbeteren ofte
alle ghestraft worden deur den Apostell, ende daerom
noemt hy sijn derde waerschouwinghe ofte vermaninghe
sijn 3 ghetuighenen seggende indien hy wederom quam
hy woude se niet sparen : het welke watt soude het anders



246 Earlji English Dissenters

wesen als met haer voort te gaen tot den w'^tersten straff
nae die cracht die hen Heere hem ghegeuen hadde tot op-
bouwinghe ende niet tot verdervinghe : als ghy mach sien
dat die ghemeente van Ephesus wort ghedreycht dat sy
ontkerkt ofte haer Candelaer sonde versett worden, om
dat sy haer eersten hefde versaken hadde. maer te keeren
tot die ghemeente van Corinthen [?] die Apostle [sic] seyt
80 yemant die hem een broeder laet noemen wort een
oncuische, gierighe etc: met sodanighen eene niet te
eeten, nu wy achten dat het hier ghemeynt wort van
gheestelicke eeten, ende niet van ghemeenen eeten want
dat sonde te phariseesche wesen, so dat ghy sien meught
dat daer andere sonden sijn behaluen oncuisheyt waer^om
dat men w'^ghebant mach sijn. dat meer is alle sonden
streckende tot lasteringhe, volgens den exempell der
Apostelen handelende met Hymeneus ende Alexander
behaluen den Apostell sijn begeerte dat sy afghesneden
ware die haer quelde, te weten die ghemeente der

Gal: 5. Galateren, met valsche leeringhe, ende dat sy haer oor-
deel draghen sonde wy sy waren, het welke wy hopen
dat ghy het met ons besluyten will deur excommunicatie,
ende niet lichamelicken doodte : wederom hoe sonden die

Roifl^ ghene die daer twisten ende tweedrachten veroorsaeckte
ghescouwt worden, als deur banninghe ofte Excommuni-
catie : ende hoe connen wy scheyden die ghene die daer
leeren teghen die heylsame woorden onsen heere lesu
Christi, als deur excommunicatie : siet ghy oock niet dat
die Heere dreight te vechten teghen die ghemeente
Pergami met het swaert sijnder monde om dat sy doochde
met haer die daer onderhielde die leeringhe Balaam7 ende
waer als ghy vennelt dat die heere gaf lesabell eenen tijdt
tot boete, wy hoopen dat ghy verstaet dat nae dat se
ghebant sijn, ofte w"- die ghemeente ghedaen dat haer
tijdt des boete niet gheheel afghesnijden wort : tis waer dat
alle dinghen sonde ghescieden in der liefde, ende [?] in der
gheest der sachmoedicheyt, ende indien wy daerom connen
rechvaerdelich ghestraft worden het sy veer dat wy dat
niet en sonde bekennen met beloften des verbeteringhe,



10, 12.



IG. 17.



Earliest English Anabaptist Co7igregations 247

maer nochtans niet nae latende die onghemanierde te
vermanen, want haer in haer onmanierlicheyt ofte mis-
bruicken te dulden sonde gheen helfde maer haet wesen
levitici 19. & 17 verse [sic\ noch en wort een Coninck-
rijck in hem selue ghedeylt, deur het straffen, castijdinghe
ofte afsnijdinghe der quaed-doendere maer veel eerder
die vrede ende ruste daer van behouden, tis waerachtich
beminde[?] dat ghelijck als Christus ons vergaue so
sonde wy malcanderen, maer Christus vergaue niemant Act:
als die daer boete dede, ende tot hem keeren, ende daerom ' 20!
wat sijn wy dat wy meer doen sonde : wy begeeren on-
gheveyns delich der alien versoeninghe, maer versoeninghe
most wesen op bekentenisse des schults met belofte des
verbeteringhe, ende niet moetwillighe teghenstant ofte
onboetvaerdicheyt in sonde, ende all hoe well dat wy als
haestighe ende straffe menschen hebben ghehouden ghe-
weest, nochtans dit weten wy voor seker dat als noch
noyet yemant van ons w' der ghemeente ghedaen, eenighe
liefde tot God oft ijever tot religie bewijsde ten sy dat
deur boetvaerdicheyt hy wederom met ons vrede maeckte.
ende tot een besluit wy bekennen met v, dat het is een
bedroefde dingh ende seer beclaegdelich te sien die
gheestelicke steenen van des Heere bouwinghe, neder
gheworpen ende verstroyt, maer heijlaes hoe sal men
sulks connen helpen7 niet deur haer in haerder boosheyt
te dooghen, want dat soude wesen des Heeren huise tot
eenen kuil der diefifen te maecken, ende grouwelich in



Online LibraryChamplin BurrageThe early English dissenters in the light of recent research (1550-1641) (Volume 2) → online text (page 20 of 30)