Copyright
John Wycliffe.

Iohannis Wycliffe De dominio divino libri tres : to which are added the first four books of the treatise De pauperie Salvatoris online

. (page 48 of 55)
Online LibraryJohn WycliffeIohannis Wycliffe De dominio divino libri tres : to which are added the first four books of the treatise De pauperie Salvatoris → online text (page 48 of 55)
Font size
QR-code for this ebook


acceptatur ; alium habct effectum, quod affert ius utendi pauperi "'^"' '^^^ ^**
indigenti, quo iure sou titulo pauperi indigent! uti non placet,
set gratis * illud ius renuit seu recusal admittere, volens se con- D
fonnare legibus sue originis (iuxta premissa capitulo xv. libri
huius): unde ex hoc quod iustum est in casu indigencie indigen-
tem debere preferri legis et iudicis iusti iudicio non satis solide
intulisti quod indigens habet amplius ius utendi quam alter.

lOH. Utramque responsionem set hanc secundam magis 20
accepto.

Ric. Quid vero perfectis conveniat in hoc casu et quid con- A''/- om. b.
gruit imperfectis sextus huius Deo duce ostendet.

lOH. Sciciens prestolabor, et ecce non ambigo quin omncs sc. . . . ccce
actus nominati superius (scilicet, permutacio que est vera ven- °"^- ^•
dicio, locacio que michi videtur aliqualis vendicio, commodacio
sive feneracio, deposicio, impignoracio, multiplicacio, et conver-
sio, rerum secundum modulum creature defensio, insuper
repeticio sive eviccio, luicio, atque conservacio sive custodicio
atque quecunque rerum subiectarum originali Ade dominio 30
racionabilis sumpcio sive tractacio, quos sub usu seu actu dominii
dixeras te velle accipere) sicut Deo racione sui dominii, sic
modo sibi conformi homini primo racione sui originalis dominii
congruebant ; licet fortassis non omnes hos actus de facto pro
omni tempore post aut ante peccatum * suum commissum poterat 38A •
exercere, obstante professione propria aut superioris precepto
aut alia causa legitima : dominio tamen originali, quod dominium
iusti habent quicunque, non obviant, set concordant tan(|uani
debiti eius actus. (2uantam tamen rcstriccionem huius dominii
quoad hos eius actus et alios possit homo licite in se ipso 40
cfficcre, a te audire expecto.

RiC. In sexto huius, duce Luce, id fict.

lOH. Cum pacicncia cxspcctabo ; et dcscripcionem prcmissam
dominii, quod super res huius infcrioris mundi primus parens



CAP. XXXIV.] DE PAUPERIE SALVATORIS. 433

38A] noster a Deo accepit cum graciarum accione declaratam recipio,

creatura b. scilicet, quod illud priinevum dominium est racionabilis creature

mortalis originalis auctoritas naturaliter possidendi res sibi

natura subiectas conformiter racioni et eis plena utendi sive eas

5 tractandi.

Explicit liber iercius.



F f



LIBER QUART US. [38A

Incipit quartus liber tractans dc proprictate sen civili Joininio et
possessioiu et iurc utcndi civililms et de simplici usu facti.

1. Primi'm capitulum de proprietate inquirens ostendit quod non est
originale dominium neque possessio, obiciens de noslro piimo parente 5
atque dissolvens.

2. Secundum capitulum patefacit quod rerum proprietas non est aliquid
compositum ex originali dominie et possessione, nee potest haberi ex
solis titulis natnralibus. licet sic possit haberi possessionis proprietas ;

et adicit distinccionem de proprictate notabilcm. lO

3 Tercium capitulum dcscribit humanum, positivum, sive civile domi-
nium, descripcionem declarans in genere, circa verbum acqtiisicionis
obicieus, et solvendo ostendens quod nuUus habet vere civile dominium
gracia denudatus.
4. Quartum capitulum nititur fulcire racionibus questionem capituli 15

precedentis.
J. Quintum capitulum obicit contra precedens, et solvendo declarat

aliud esse heredem et aliud esse dominum hereditatis paterne, Scripturam al. esse esse
dissolvens contrariam apparenter que dicit, Alius natiis in regno etc., ''''"''• ^•
et Nichil differt a servo, eum sit dominus omnium. 20

6. Sextum capitulum obiectum de subversione legura absolvens ostendit ost. om. R.
per iudicia dominia non confcrri, set ita posse proferri sentenciam iuste dominium
pro impio ut pro iusto ; nnde necessitatcm legis superioris concludit '
iudicantis occulta, causam adiciens cur mali aut boni ab hominibus aw/; ut v,.
domiiii appellantur. 25

7. Septimum capitulum contra precedens obiciens non solum iudicem
takm set legem esse iniustam, dissolvit, atque ostendit racionibus et
scripturis iudicem scienter pro impio ferentem sentenciam esse inexcusa-
bikm a peccato et excusabilem cum ignorat.

8. Octavum capitulum legem quoad conscicnciam iudicis in tali casu 30
excusat, que nullum * ad iudicandum contra conscienciam potest artare ; B
et dat conscquenter doctrinam quam in casu consciencie iudex inferior,

medii, ac suppremus habcnt servare. suppr.: su-

9. Nonum capitulum legem co casu absolute excusat post obiectus et perioris it.
responsiones multiplices atque difikilcs, ilium qui conscicnciam sibi 35
fabricat propter Icgis aut iudicis aut iudicii prolati iusticiam apcrcius
condempnando.

10. Dctimum capitulum inquirit de civili dominio, et ostendit in quern



RICARDI ARMACHANI DE PAUPERIE SALVATORIS.

38B] transit cum pater iustus decedit aut impius, et quod aliquando penitus
evanescit, dominium a titulo ymaginis divine distinguens.

Undecimum capitulum differenciani et convenienciam inter possessio- ii.
nem naturalem et civilem ostendit, et civilem describit atque distinguit.
5 Duodecimum capitulum patefacit quod civilis possessio non est ius, I2.
et quod est titulus aliquando communis et aliquando proprius, semper
respond. B. distinctus a dominio cui correspondet ; ad quanta eciam se extendit ;
et alias particulas descripcionis possessionis civilis declarat.

Tercium decimum capitulum, de usu procedente a civili rerum do- 13.
10 minio disputans, patefacit quod donacio potest fieri per communicacio-
nera civilis dominii, non per communicacionem possessionis solius ; et
quod translacio civilis dominii non est actus dominii nisi per accidens ;
obiciens ac dissolvens qualiter donaciones magnifice sunt actus virtutis,
licet non sint actus dominii : et consequenter explanat que translacio
1 5 dominii seu possessionis proprie, que minus proprie, appellatur donacio
sen actus dominii.

Quaitum decimum capitulum de permutacione et vendicione pertrac- 14.
tang consequenter inquirit nunquid sola communicacione sive transla-
cione civilis dominii potest fieri una civilis donacio, jiermutacio, sive
20 vendicio, affirmativam ostendens, obiciens difficulter et multipliciter, ac
dissolvens.

Quintum decimum capitulum prolixe disputat et inquirit numquid 15.
leges ecclesie per leges iustas hominum possunt restringi, aut iuste per
eas ad facienda iudicia prohiberi, negativam racionibus et scripturis
25 affirmans.

Sextum decimum capitulum patefacit quod omne civile dominium 16.
libere potest respui cum offertur.

Decimum septimum capitulum de proprietate pertractans, ostendit 17.
quid est, et qualiter non est cum dominio idem omnino.
30 Decimum octavum capitulum, pertractans de iure utendi civili, osten- 18.
dit qualiter a dominio et a proprietate distinguitur ; et obicit, ac dissolvit
ostendens quod plenum ius utendi potest in aliquo esse sine dominio.

Decimum nonum capitulum obicit de actu consumpcionis, et solvit I9-
iuste non B. multiplici racione, suadens quod potest non iuste domino convenire.

35 Vicesimum capitulum pariter de eodem obicit, et dissolvit, idem 20.

ostendens racione et eciam decretali.
C Vicesimum primum capitulum investigat qualiter * ex verbis donatoris 21.
et voluntate ipsius agnoscitur quando donacio exercetur, et de modis
adhibitis in donando diffuse obicit et dissolvit.
40 Vicesimum secundum capitulum specialius investigat numquit con- 22.
sumpcionis usus potest concedi sine abdicacione dominii.
inq. om. B. Vicesimum tercium de iure utendi et de simplici usu facti inquirit et 23.
tractat, finem quarto libro imponens.

lOHANNES. lam de proprietate rerum primo volo ut tractes, I.
45 quia pro.prietas videtur quoddam esse dominium : ecce enim,

Ff2



RICARDI ARMACHANI



[lib. IV,



Original lordship cum cx Original! dominio aliqua occupantur, videtur michi in [380

docs not involve ° . . . ...

trv/rittas. SIC occupatis acquiri proprietas, quoniani res tauter occupate

michi videntur eas occupanti taliter propriate quod ab aliis ^^cr froprie tale
illam occupacionem excluditur usus ipsarum ; vcUem iyitur sua- ^•
dcri quid sit hoc casu ilia proprietas. 5

RlC.\RDUS. Contrarium habes in tercio huius superius decla- supra, pp.
ratum, scilicet, quod propter occupacionem solam rei cum ori- 3 3 seq.
ginali dominio nullus iustus a iure utendi re ilia iuste potest
excludi : si vero ab usu seu iure utendi rei illius iustus aliquis
excludatur, non est hoc propter illud dominium aut possessio- lo
nem rei ita possesse, set propter legem positivam que alios a
possidente ab usu e.xcludit, qua lege sic possidens non vult uti,
licet ceteri ca utantur. Causa vero cur alii re ilia uti non pos-
sunt est quia ab illis sciri non potest quod possidens in re ita
possessa non habet civile dominium, quia potest (ut infra cito infra,
patebit) tale dominium libere pro voto efficere in se ipso : unde P- 438.
rei illius ab eo possesse est in ipso possessionis de facto pro-
prietas, nulla rei possesse proprietas nisi per accidens. Set nos
de vera proprietate rerum inquirimus que dominium rei reddit
cuiquam proprium suo iure : die ergo quid tibi vera proprietas 20
esse videtur.

lOH. Dominus Xicholaus papa, in Decretali Exiit, dominium 6 Deer. v.
et proprietatem accipit pro eodem, quoniam in ilia decretali — '^'^- ''i'- 3-
premisso hoc modo, Porro cum regula ipsa expressa contineat
quod f rat jes nichil sibi appropricnt, twc domutn nee locum nee 25
aliquam rem, sitqiie deelaratum per eundem predccessorem nos- sic codd.
trum Gregorium IX et nomiullos alios hoc servari debere tavi nostnttn
in speeiali quam eciam in eovitniini; quam sic artam alnlica- ^^^' '^^
ciottem venenosis obtrectacionibus aliquorum insensata damp-
navit astucia, ne fratrutn eorundein perfeecionis claritas talium calitas b,
imperitis sertnotiibus laceretur : dici?nus quod abdicacio pro- c<^'i^"ii^'^^
prietatis rerutn omnium tam in speeiali quam eciam in com- ^^) q^ ,5
?nuni propter Detwi meritoria est et sancta, etc. — conse- non tam
quenter de eadem materia ita subiungit : Verum eondecens fuit Deer.
ei profcssioni que sponte dc7'ovit C/iristum pauperem in tanta 35
pau*pertate sectari, omnium abdieare dominium et rerum sibi D
conccssarum neeessario usu fore eontentamj nee per hoc quod
proprietatem usus et rei cuiusque dominium a se abdicasse
videtur, simplici usui rei renunciatum esse convincitur, etc.
Et ibi cito post : Que et quorum usum faeti, seiliect, ordini vel ffuctum
ftatribus ipsis licet habere proprietatem vel dominium, etc. ^^^'
Kt adhuc cito infcrius post : In omnibus appareat eis quoad
diitninium omnimoda abdicacio. In quibus locis proprietatem
et dominium pro eodem vicissim tanquam synonyma videtur



Nicholas III
seems to use
dominium and
proprietas as
synonymotis
terms;



CAP. I.] DE FAUPERIE SALVATORIS. 437

38D] accipere : unde consequitur quod dominium dici debet esse

talis proprietas qua aliqua res peculiariter seu proprie obtinetur.

RiC. Cum constet omnes iustos equaliter habere origfinale but original lord-
^ ° shi" •' " ™



dominium rerum omnium ab omnibus possessarum, per tale to ail righteous
5 dominium nulla res elongatur a quoquam, nee cuiquam appro- property k ilmi^
pinquat ; ac per banc proprietatem, qua res proprie unius ^'^ 1° ^ single
efficitur, hoc modo res ilia ad votum illi appropinquat et ab
aliis elongatur: non est igitur proprietas originale dominium.
Cum insuper originale dominium iustis omnibus sit commune,

10 et proprietas ideo dicatur proprietas, quia aut uni aut paucis
peculiariter aut communiter applicatur sive inheret ad votum,
nequaquam potest tale dominium proprietas nisi improprie
appellari, scilicet, prefer regulam; et trahitur iste sensus a /J/v/.?,
et sic improprie dicitur, quod a grammaticali regula remote

15 profertur.

lOH. Intelligo quod originale dominium super rebus nullius
potest apte dici vera proprietas, nisi forte in nostro primo
parente, cum solus erat creatus : tunc enim videtur quod do-
minium eius, illi soli conveniens, proprietas dici debebat.

20 Ric. Alia est proprietas naturalis, que ob hoc vocatur pro-
prietas quia nectitur condicioni nature ; et alia est rerum
subiectarum homini seu usualium rerum proprietas, que ob hoc
proprietas appellatur quia est condicio qua res aliqua usualis
ad votum unius aut certomm habetur, inde dicta proprietas

25 quia prope votum, sicuti prima vocatur proprietas quia iuxta
aut prope naturam. Set amplius habet in sensu, scilicet, ex-
clusionem usus seu iuris utendi in aliis ; quoniam a tempore
primi peccati nostri parentis sic extat corrupta humana voluntas,
quod a se non habet nisi quod illud est ad votum ipsius quod

30 est a voto aliorum semotum, quia semper ex cupiditate illi
impressa conatur res usuales sibi peculiariter seu singulariter
retinere : unde si de facto nullus communicator existat, tunc
per accidens, scilicet, propter sociorum absenciam, rerum
talium potest in uno dici proprietas ; si vero iure aliquo certo

35 dominium tale uni aut certis conveniat, tunc per se in ilia

persona seu illis potest illud dominium dici proprietas, qualis

rerum proprietas in Adam non erat in sua creacione primaria,

39A licet tunc propter solitudinem illud dominium originale po*terat

per accidens dici in eo rerum proprietas. Set de ilia que

40 per se appellatur usualium rerum proprietas materie nostra
perfuud. B. congruit profundius perscrutari.

lOH. Quid ergo si dixero quod ipsa rei possessio proprietas Posscssio is not

^ ,. '% , proprietas,

est dicenda ?

RiC. Vera proprietas rei appropriate cuiquam dici non solet



43^^ RICARDI ARMACIIANI [lIB. IV

because it may nisi auctoritatem contincat ad oiiinem usum rci illius ; quo- [39A
p^LTs^r has nm niani, si alius a possidente haberet rei ab eo possesse dominium,
thal'^whicrhe ^' 'P^^ possidcns dominium non haberet, cum ille dominus rei
poiscises ; pocius ius habcrct quam possidens, nequaquam diccretur vere

proprietatem sic possidens habere super re huiusmodi aliena : 5
whereas only he quoniam cum ptopnctiis a propHe, et propria a prope, dicatur,

who has lordship .... . . ... ,

over a thing ha.s scilicet, quia rcs propriata sit prope, non potest illud recta
^ruiy ^roprtctas jnteliijri dc soia propinquitate in loco per possessionem, set
per propinquitatem rem ad votum habentis ; que non est vera
propinquitas quoad votum, nisi cum per illam propinquitatem lo
potest quis sua propria auctoritate et pro voto iuste ac libera
uti re ipsa; quod sine dominio aut iure utendi nullus potest:
et ob hoc proprietas necessario e.x sensu grammaticali includit
ius utendi sive dominium cuilibet rei usus debetur ; et ita pro-
prietas non potest dici esse sola possessio. 15

II. IOH.\NNES. Sic sequitur. Si ergo nee dominium est di-
cendum proprietas neque possessio, simul utrumque, scilicet,
dominium cum possessione, dici debet proprietas.

1. Property is not RicARDUS. Si compositum cx dominio et possessione, si

a compound of . , . . ...

lordship and quod Sit tale, Sit vere proprietas, dominium quod est pars 20
possession, jujus compositi non est proprietas: cuius tu supra a domino supra,

2. nor is po.sses- Nicholao contrarium allegasti. Item, possessio est effectus f' 43^-

sion a part of , . .. . . ^ . i- , i ,

lordship, since it dominii ac propnetatis, nee est ius aliquod, et ob hoc non
to\he ^thing "^'" potest apte dici dominium ; omnis autem pars dominii non
possessed; solum est ius dicendum, set dici debet dominium ; non est ergo 25

3. a proprietor or possessio pars alicuius dominii. Item, habens proprietatem,

a lord may remain . , , i • • . . • ■ ■

such though he sicut habens dominium, potest possessione privari proprietate
p^jfe^Toii*^ '^^ '" 'P^° manente ; non est ergo pars aliqua proprietatis pos-
sessio, cum nulla res sine omnibus suis partibus possit e.xistere.

4. moreover. Item, felicis recordacionis doiiiinus Nicholaus 1 1 1.in Dccrctalibus ^o

Nicholas III ,,..'.. , . . ^. . .

distinguishes Lxitt QUI setnijiat, proprietatem a possessione aperte distinguit
^poficiiio! ^^°^ hoc modo : Nam, cum in rebus iemporalibus sit considcrare 6 Deer. v.
prccipuum, proprietatem, possessionem, usumfructum, ius ^'i^- ^"- 3-
utendi, et simplicem facti usum, et ultimo tanquam necessario
egeat, licet primis carere possit vita mortalium, nulla prorsus 35
potest esse professio que a se usum necessarie sustcntacionis
excludit. Unde consequitur manifeste quod possessio nequa-
quam pars proprietatis existit.

lOH. Ex hiis sequi videtur quod nullus habens sola naturalia
iura habet veram proprietatem rei cuiusquam. 40

Property is the \<\C Racionabilitcr illud infers. Unde proprietas rei, sc-
accjuircd lordship j,y„jlm^.j suuiTi scnsum primcvum, non est nisi acquisitum supra, iip.

of one or several ' ' _ ' ' ' ) •

riuaUc lo dominium unius aut plurium, quod civile sivc politicum a. polls, ^bo, 3SJ.



CAP. II.] DE TAUPERIE SALVATORIS. 439

39B1 civitas. vel a polis quod est fiheralitas appel*latur ; et sic habes civil or political

. , . . .,,. , , ■ , institutions

grammaticalem sensum termini lUius proprietas, quern sensum
termini de Decretalibus allegasti.

lOH. Nondum in isto quietor, quoniam, cum quis rem possidet

6 cum primo originali dominio, potest re uti ad votum ; et ita res

ilia sibi quodammodo appropriatur, quod fieri sine proprietate

non potest ; et ita omnino videtur quod possidens naturaliter

proprietatem rei habeat et vere habere dicatur.

supra, RiC. lam diximus tibi quod aliud est rei possesse, aliud -ind excluding

n .,6 . . . ^ . . ., . then-htofu>e

^ \^, . ■ possessionis proprietas ; quamvis enim possidens appropriate in others.
tale ^. ("t supra tractavimus" propriam sibi habeat possessionem, et

ob hoc sit in ipso possessionis vel possidendi proprietas, non
tamen propter hoc statim consequitur quod sit in ipso rei ab eo
possesse vera proprietas ; ex quo illius rei alius quiscunque
ilk P. iustus ita vere ut ipse possidens habet dominium : unde sic non

non : nd B. propriatur possidenti nisi proprietate possessionis, non pro-
prietate rei possesse ; sic quod vera proprietas rei dominate
viribiis M. ex iuribus naturalibus non habetur. Set semper dicenda est vera
esse: en B proprietas respectu rei dominate esse dominium acquisitum,
20 quia est ex sensu grammaticali iuris utendi in aliis exclusivum ;
quod nunquam efficit, eciam cum sua naturali possessione,
supra, originale dominium (iuxta superius cum de possessione naturali

P- 393- egimus declarata). Debes tamen attendere quod non omnes The word
de ista materia disputantes puritatem gramaticalis sensus used
25 terminorum attendunt, set magis modo loquendi vulgari plurimi
se conformant : et ob hoc, ne nostri maiores tractantes de ista
materia sibi affirmare contraria videantur, apte iuxta premissa
potes proprietatem ita distinguere : quod est proprietas vera i. in its strict

,. . . ..... , sense (/t'r .Ti),

simpliciter sive per se et proprie, scilicet, prope regulam gra-
30 matice, ita dicta, et ilia semper (iuxta nunc ostensa superius)

est civile dominium unius aut plurium ; et est proprietas sic z- improperly

... {per acciacns)

dicta per accidens impropne, non per se, scuicet, non ex pecu-

liari seu singulari iure persone eam habentis. Et talis est «. when, as in

. Adam's case.



duplex : una que ideo sic per accidens vocatur alicuius rei there was no one

to share '
lordship,



36 proprietas, quia est dominium in una persona, de facto dum- '° " ^'"^ "^



taxat, sicut originale dominium in Adam, cum solus erat,

poterat dici tocius inferioris mundi proprietas, non vera sive

simpliciter ; ex quo, Eva creata, eciam filiis ab eis progenitis,

cotnm. om. ihud dominium fuit de iure et de facto commune. Alia est que b. or by virtue of

40 proprietas appellatur et non est proprietas nisi facti atque per use I'd others." '^

accidens ; immo, verius proprietas estimata quia propter legem

prohihiti prohibitivam in aliis uni soli aut paucis de facto convenit, quo

nam B. modo in possidente rem aliquam qua eciam reicit omne civile

qui M. dominium, quia lex positiva, ex causa quam supra expressimus.



440 RICARDI ARMACIIANI [liB. 1\

usum rei ita ab uno scu pluiibus pcculiariter dc facto possessc [39B
rcfrenat in aliis ac si possessor haberet in * re ilia civile C
dominium. Ideo dici potest in taliter possidente quod suum
originale dominium est in eo proprietas rei illius, set solum
per accidens ; immo verius (ut supra exprcssimus et infra ma<;is supra,
clarescet) proprietas estimata, non vere neque simpliciter aut P' **^
per se, set solum propter restriccionem usus aut iuris utendi re
ilia in aliis.

III. lOH.VNNES. lam peto ut ilia michi dominia positiva que in supra,
po^rve or"iWl pi"'"!' libri principio nominasti in genere michi describas. lib. i. 2.

lordbhip. RiCARDUS. Omnium dominorum adventiciorum generalis do-

lt is the mortal . . ... ,. . . ,. ,.

right acquired by scnpcio patet cssc racionalis creature mortalis ms sive radicalis

crcaui^rof ^'' auctoritas acquisita civiliter possidendi res illi lege positiva sub-
possessing civilly jgctas et eis plene utendi conformiter racioni. Posui autem hec

things subject to '^

positive law and Verba raciotialis et ius sive auctoriias ■possidendi et utendi ac 15

of using them j- -j • • . j

conformably conformtter raciont propter easdem raciones et causas propter
to reason. ^^^g eadem posui in descripcione originalis dominii humani. supra,

Verba \ero lege positiva illi subiectas posui, loco verborum in P' 335-
descripcione originalis dominii illi natura subiectas, quia tale
positivum dominium non se exlendit ad alia quam ad subiecta 20
homini lege positiva sive civili ; et verbum acquisita posui, loco
originalis in descripcione predicta, quia hec auctoritas civilis
non provenit a natura iusta spccifica, set ab acquisicione pro-
pria seu parentum provenit in quocunque. Tu die quid contra
hec tibi occurrit. 25

lOH. Cur ponis hec verba satis intelligo, quoniam ob causas
easdem propter quas eadem verba posueras in descripcione
originalis dominii ; et verbum civiliter, loco verbi naturaliter
ibi positi, ccrno adhibitum ; et puto quod verbum radicalc
ponebas ad differenciam iuris derivati, quale habent usuarii 3©
non habentcs verum dominium; et quia dominium rerum cor-
poralium corruptibilium in hoc mundo inferius non est datum
a Deo hominibus nisi propter suam morlalitatem naturalem
fovcndam ne cadat (ut supra, cum de hac materia egimus, est supra. i>ii
probatum), ideo verbum mortalis hie, ut ibi, ponebas. Set non 33" secj.
plena atttndo cur verbum acquisita \\\c ponis, cum acquisitum
dici non soleat nisi quod per laborem accipitur, et multi sunt
domini sine labore in inicio conccpcionis sue iure paterno,
patribus eorum ante de hac luce subtractis. Unde Eccl. iv. 13,
Alclior est puer pauper et sapiens rege sene et stulto, qui nesiit ^o
previderc in posterum j quod de carcere cathenisque interduin
quis egtediatur ad regnuni, et alius natus in regno inopia con-
sumutur: ubi uttcndo quod dicit aliqueni natu/ii in regno.



CAP. IV.] DE PAUPERIE SALVATORIS. 441

39C] Ric. Priora bene advertis ; set in hoc ultimo non est ita ut No one is strictly
D fingis, * quoniam secundum purum sensum huius verbi dominus u°ni^es" he Is '"^
supra, pp. (ut supra probavimus) dominus rerum non est aliquis nisi gracia th^'^u °h ^usti-
344~34^> iustificante sit iustus, quales non sunt in sua concepcione filii Eve, fying grace.
nas'cinmr: ^^t oiiuies nasciimir filii i7e secundum apostolum ad Eph. ii. 3.
eraimis lOH. Hoc supra ostenderas de originali dominio ; set ex quo Heirship only

liatlira M. 1 1 • . . . • •. i • . 1 confers lordship

leges hommum statuunt pnmogenitos dommos sue paterne here- through men's

ditatis debere existere, tale dominium nondum nato, dum tamen o^^ian^/uaJ^'^"^^

sit primogenitus patris sui, in utero matris acquiritur.
10 Ric. Si que leges humane sic statuunt, tyrannorum aut vulgi,

qui puritatem sensuum terminorum non capiunt, sensibus se
supra, conformant (ut supra expressimus) ; cum veraciter nullus sine

P- 439- gracia gratificante sit dominus.

lOHANNES. Hoc, si placet, fige robustius. IV.

15 RiCARDUS. Num dices quod aliquis in India homo iustus, i- A righteous

esto Johannes, ius pocius habet atque preclarius in hereditate better right to be

tali quam dominus iste, quem ponis vocetur Robertus ? iv'^civirhetr™"^"

lOH. Nequaquam sum ita protervus ut extraneum in iure

rerum earum domino anteponam.

20 Ric. Originale dominium in his rebus, sicut in aliis, ius

supra, pp. pocius est atque preclarius quam aliquod civile dominium ;

/■^/ ^Vh ^°'' enim habes supra probatum. lohannes vero in India



Online LibraryJohn WycliffeIohannis Wycliffe De dominio divino libri tres : to which are added the first four books of the treatise De pauperie Salvatoris → online text (page 48 of 55)