Copyright
John Wycliffe.

Iohannis Wycliffe De dominio divino libri tres : to which are added the first four books of the treatise De pauperie Salvatoris online

. (page 50 of 55)
Online LibraryJohn WycliffeIohannis Wycliffe De dominio divino libri tres : to which are added the first four books of the treatise De pauperie Salvatoris → online text (page 50 of 55)
Font size
QR-code for this ebook


iuste possidet seu detinet illud quod sibi est adiudicatum a lege.
RiC. Constat clarius ex premissis quod iste non habet pos-
sessionem nee rem ipsam auctoritate legis, nisi per accidens et
contra intencionem legis que in eo casu locum non habet ; set

40 forte auctoritate iudicis per se possessionem acquirit : set quia hoc

9. The speech in M begins, 'Ad hunc punctum gaudeo me veni?se,
quoniam iam laleris possessionem illam esse iniustam, et negare non
poteris illam possessionem esse iustam ex quo iusto iudicio illi confertur;
quod michi videtur repugnanciam,' &c.



45© RICARDI ARMACIIANI [liD. IV.

non est nisi propter ignoranciam invincibilem, et ideo excusa-[4lD
tarn in iudice apud Deum, non est ilia possessio per hoc iusta.

lOH. Adhuc contra hoc dictum cum viris mundanis exclamo
quod iste conformans se ac conscienciam suam isti legi iuste,
isti iusto iudicio, et consciencie iudicis iusti istius, iuste eciam 5
iudicantis, habens tot innocencie sue presidia, nee a Deo nee ab
homine poterit condenipnari, set innocens ac sane consciencie
debet pocius reputari.

RiC. Non sunt ista, ut fingis, innocencie presidia, set vulpine
consciencie sunt commenta ; quoniam nee legi, quia non nisi 10
verbis legis (ut diximus), contra intencionem legis, nee iusto supra, p.
iudicio, quatenus est iustum (scilicet, quoad agens) set quatenus 44^-
est iniustum (scilicet, quoad passum), nee iudicis consciencie,
quatenus est iusta (scilicet, in hoc quod cupit intencioni legis
conformiter proferre iudicium) set quatenus est erronea (sci- 15
licet, in hoc quod credit probaciones esse veridicas, cum sint
false), ista vulpina consciencia se conformat. Unde clareseit
quod consciencia ista nee a lege nee a iusto iudice aut ab eius
iusto iudicio tali iniusto actori inprimitur, set a cupiditate ter-
rena confingitur ; quoniam, sicud lex talis, quatenus in ea est, 20
tribuit cuique quod est suum, * nullatenus alienum, quoniam non 42A
est hoc legis officium, sic omnis iudex iustus et omne iustum
iudicium id idem intendit : contra quam intencionem iste ini-
quus acceptat non sua ; ac contra legem Dei dicentem, Fraudem
tie feccris, Marc. x. 19, et Exod. xx. 17, A'on concitpisces rem 2^
proximi tui J et contra legem nature que dicit, Omjiia quccun-
gue vulits ui faciant vobis homines et vos facitc illis ; hec est
enim lex et prophete. Mat. vii. 12, cum non sit quisquam qui
alterum vellet iudicio aliquo ab eo sua recipere. Item, eciam
contra legem humanam recipit bona non sua aut detinet, affir- 3°
mantem, iuxta tenorem iuramenti calumpnie, quod nullus liti-
gans falsidicis probacionibus uti debet ; contra quam legem
cum perversa, immo subversa, consciencia iste aut detinet aut
recipit ista bona. Quicunqiie enim iotam legem servaverit
offemiat autetn in uno facius est omnium reus, lac. ii. 10. Unde 35
istum transgressorem simpliciter legis Dei et hominum esse
constat : et quod frustra sibi ipsi blanditur de consciencia quam
habet conformem uni legi, immo non legi set verbis legis dum-
taxat, aliam impugnando super facto quod lex reprobat et iudex
ignorat, ut ponitur ; quod factum si legi aut iudici ministro legis 4°
constaret, nequaquam pro illo talem proferret sentenciam.

X. lOHANNES. Et legem et iudicem habeo excusatos et risum Eccl. ii. 2.
tneum repute iam errorem, et dico gaudio, Quid frustra deci-



CAP. X.] DE PAUPERIE SALVATORIS. 451

42A]/^rzj.? et nichilominus satis attendo quod heredes non sunt in the case of an
semper domini : set cur primogenito cuiusquam existente in fn'mortarsl'n'"^
peccato mortali, cum pater discedat, secundogenitus, si sit iustus,
in hereditate non succedat paterna, cur insuper iustus quilibet
5 indistincte non possit bona temporalia peccatorum recipere
tanquam sua, ex quo possidentes carent illorum bonorum omni
dominio et boni habent in illis bonis originale dominium, a te
racionem expecto.

RiCARDUS. De secundogenito racionem multiplicem facile primogeniture
lopotes advertere; quoniam, lege iusta statuente quod primo- tronTn^'irirvour
genitus in hereditate patri debet succedere, non potest secundo- ^^'e^set"flide so
genitus hereditatem paternam sibi auctoritate propria usurpare : '""s ^^ '•^'^■'^ '^ *

. ....... possibility of his

msuper, quia de primogeniti penitencia vere apparere non potest reform,
atque de eius permanencia in peccato ; unde non debet ab aliquo
iSharum condicionum inscio temere spoliari : item, etsi non
penitet in presenti, tamen potest in proximo penitere, sicud et
secundus nunc iustus potest peccare, si velit, continue et ius
perdere si quod eo modo acquireret ; unde non videtur equum
quod primogenitus statim iure hereditatis seu titulo perpetuo
2oprivatetur, nee quod alius qui facile peccare posset in iure here-
ditatis statim perpetuo firmaretur.

lOH. Lento gressu mecum hie perge, quoniam videris in pre-
misso dicto ius hereditarium sive titulum a dominio separare, si
peccans non statim iure privatur ; quia constat quod dominium
25 cum admisso peccato amittitur.

B Ric. Superius * habes ostensum quod, sicud dominium sequi- He may have an
supra, p. tur ymaginem reformatam, ita nudam Dei ymaginem in homine ["tie"to^hf civ*i[
363- mortali sequitur aliquis titulus seu condicio naturalis minor ^j^.i"'^'"°" °^*

dominio ; preter hoc quod in peccante titulus et ius dominii
30 acquisiti remanent sublato vel non remanente dominio, quoniam
ius a iubeo derivatur. Quamdiu igitur ex lege aliqua iusta
possent aut debent filii hereditatem paternam habere, tamdiu
habent ius et per consequens titulum, scilicet, signum et causam,
in ipsa hereditate paterna ; et si ex pluribus legibus iustis id
35 habent, iura tot habent ac titulos ad hereditatem paternam

habendam sive tenendam : dominium tamen sive dominia simili- but not to lord-
tudine per caritatem seu graciam omnino non habent. Hoc ius suj^p'o^esl^ont
hunc: seu titulum hunc ius seu titulum dominii sive ad dominium opti- '^"'°" of grace.
codd. liTit. nendum nequaquam debes vocare, set ius seu titulum ad rem
40 aliquam civiliter optinendam congrue poteris appellare, quoniam,
sicud nuUus potest ius habere ad graciam optinendam, sic nee
ad dominium quod gracie est annexum.

lOH. Nescio quo me ducis. Estne titulus iste aut ius istud
sufficiens ad dominum optinendum ?
G g 2



4j2 RICARDI ARMACIIAXI [LIB. IV,

The inferior title Ric. Constat quod non, iuxta premissa; set est quoad leges [42B
suffidcnt\y'* hunianas sufficiens, quia continet radicem sufficientem, secun-
humaii law. ^1^^,^ Icgcs humanas, que dc solis iudicant manifestis ad heredi-
tatem iudicialiter et iusto iudicio optinendam, quamvis sic
optinendo titulum dominii sive dominium non acquirat : undo, 5
lege iusta obstante, non potest secundogenitus iustus, primogenito
impio existente, hereditatem paternam adire ; nee possunt iusti
impiorum possessionesdiripcre sive recipere, nisi indigencia exi-
gente, legibus eciam iustis obstantibus et racionibus supradictis.

lOH. Adhuc quod dicis plene non capio ; quoniam ex quo '"''/" B.
primogenitus peccando perdit hereditatis pateme si quod habeat
dominium, et peccans mortaliter perdit dominium omnium ab(?w?B.
eo antea habitorum, illorum dominium in aliquos derivatur sive
transfunditur : nee video in piimo casu in quem transiret, nisi in
propinquiorem in sanguine; nee in secundo casu in quos, nisi 15
in iustos.

RiC. Terge oculos tue mentis, et vide quod originale do-
minium in nullum potest transire cum ab alio quoquam amittitur ;
quoniam nunquam transit in malum, cum non sit cum peccato
mortali quis capax illius, nee transit in bonum, quoniam quilibet 20
bonus optinet ipsum ante. Set cum quis peecat mortaliter,
dominium originale ipsius quoad ipsum, sieud paternitas in patre
filio moriente, penitus evanescit, licet integrum in omnibus
iustis remaneat ; sieud eciam in primis nostris parentibus, cum
tune non fuerant in quos posset transire, eorum dominium, cum 25
peccabant, omnino evanuit. Dominium vero adventieium, quia
originale * dominium in quocunque ipsum habente supponit, C
pariter peccando mortaliter evanescit ; nee transit illo peccatore
supcrstite in alium lege iusta obstante (ut dixi) : per mortem
tamen illius, nulla lege obstante, transit in proximum si sit 3°
iustus cui secundum legem debetur, si in iusticia moriatur ; si
vero moriatur in seelere, cum tunc dominium nullum optineat,
non potest in alium dominium derivare, set dominium per
titulum legis in proximo graeia illustrate oritur de novo scu
gignitur, et dominio originali adieitur. 35

XI. lOHAXXES. Intelligamne possessionem islam hie positam snpra, pp.
esse cam quam supra in tercio huius descripseras ? •'' "^ ^^'^'

Relation of civil RiCARDUS. Possessio facti naturalis et civilis, ipso tcrmino
sessrJn."^^' ^^^ sumpto iuxta usum communem, nullatenus distinguntur ; quo-
niam utraque nichil habet amplius nisi occupacionem rcrum 40
voluntariam, sive iusta fucrit possessio sive iniusta : possessio
verc naturalis, que annexam habet iusticiam est alia a civili,
intelligo quod ex alia causa est iusta quam civilis possessio ;



CAP. XII.] DE PAUPERIE SALVATORIS. 453

42C] qiioniam, sicud originali dominio correspondet naturali ibi
supra, p. descripta possessio, sic civili dominio civilis, scilicet, positive
393- legis (scilicet, auctorizata lege positiva) possessio correspondet.

lOH. Breviter earn describe.
5 RiC. Sicud possessio naturalis est occupacio sive detencio Description of
voluntaria rerum usualium homini subiectarum ex sola auctori- '''^'
tate previa originalis dominii, sic michi videtur civilis sive
politica possessio (si puritatem sequamur grammatice) esse
occupacio sive detencio voluntaria rerum usualium homini
10 subiectarum ex iure positive sive politico seu civili.

lOH. Nemo igitur habet possessionem civilem nisi habeat ius
civile.

RiC. Sic sequitur.

lOH. Non recte igitur iudicant homines secundum leges
15 politicas, nee leges ipse iuste videntur que uni spoliato rei cuius-
quam possessionem adiudicant dominii sive proprietatis seu
iuris questione pendente.

RiC. Hoc sequitur, si grammatica recta utamur ; quoniam
supra, p. possessio a post et sedeo (ut diximus supra) verbo descendit, que
385- 20 nulli congruit eo sensu nisi ei qui circa usum rei illius absolutum
aut certum ulterius laborare non eget ut eam acquirat, set quiete
poterit ea uti (ut ibi expressimus). Leges tamen humane non
sic, ut puto, loquuntur : set possessionem ■Sl post et sedeo dictam,
ut sessio quietem ab acquirenda occupacione rerum signat, sive
25 iusta fuerit sive iniusta, appellant, conformando se vulgo qui
sensuum verborum non potest capere puritatem ; quo modo
potest iuste uni adiudicari possessio dominio sive iure integro
penes alium remanente, et penes unum potest remanere posses-
sio et penes alium rei eiusdem dominium et eciam ius utendi.

I> * lOHANNES. Estne ista possessio legis humane ius aliquodXII.

appellanda ? Civil possession

RiCARDUS. Raciones quas supra posuimus ad probandum "^ "°' ^ "g t
supra, pp. quod possessio naturalis ius non dicitur affirmant illud idem de
383 seqq. ista predescripta possessione civili ; licet causa aut titulus, sicud but a title,
35 de possessione naturali expressimus, congrue appelletur.
lOH. Estne titulus communis an proprius ?

RiC. Omnis civilis possessio conformatur illi civili a quo pro- common or
cedit dominio. Unde est titulus communis vel proprius appel- arth" lordship"^
landus : si in domino suo resideat, conformiter suo dominio; si p°o"g^j^"j^ ^^j^.
40 in alio, iuxta concessionem domini uni vel pluribus aut iuxta '"o" ""^ proper,
occupacionem rerum ab uno vel pluribus, similiter est communis
titulus vel proprius nominandus. Nunquam tamen est civilis but never com-

■,. ■ , ,• -1 -1 "ion without

possessio communis simpliciter set aliquibus personis dumtaxat qualification,



4j4 RICARDI ARMACIIANI [lib. IV.

since it always vel uni, quoniam est semper exclusiva possessionis civilis in [42D
p^L^sbn'in ^li's ; eciam si plures rem unam possideant, non sicud possessio
otheni. naturalis iustis omnibus est iure communis, sicuti suum a quo

descendit originale dominium iustis omnibus est commune, dcpendit b.
Debes item advertere quod, sicut possessio naturalis a suo 5
orij;inali dominio est distincta, velut effectus a causa, ita civilis
sive positive legis possessio a suo positivo dominio est diversa.
lOH. Ad quanta se valet extendere ista possessio ?
RiC. Si de ilia civili possessione que nunquam est impia,
quam hie supra descripsimus, illud queris, tibi respondeo quod supra, p.
ad omnia ad que se valet extendere civile a quo procedit domi- ^^^'
nium : ilia vero possessio quam leges positive civilem seu pos- set b.
scssioncm facti appellant multo est generalior, set illegalior
sepe, quam civile dominium ; cum fures et raptores eo modo
plura possideant, quorum non habent civile dominium. 15

lOH. Perge ulterius.

RiC. Verbum phne utendi posuimus intelligendo per f>lefie
facultatem quoad omnes actus dominio competentes, usuarios
accomodatarios excludendo, qui actus aliquos set non omnes
possunt regulariter exercere. Posui autem conformiter racioni., 20
ut irracionabilem usum sive abusum ostenderem a dominio
nuUo vere procedere.

XIII. Johannes. Suspectum habeo verbum regulariter quod hie

supra ponebas, quia ex eo suspicor quod in casu potest usuarius

plenum usum habere. 25

RiCARDUS. Infra cito clarescet, quando de iure utendi agetur,

quod plenus usuarius habere potest plenum usum.
Oftheaci^of loH. De actibus in rebus homini subiectis utendi ostende per

ordinem (sicud superius feceras de actibus subiectis originali supra, lib.

dominio), quod et quo modo competunt huic civili sive positivo"'- i^-34-
Of giving. dominio acquisito, et nunquid aliquis potest donare communi-

cando alteri suum civile dominium ; cum enim nullus possit

communicare suum originale dominium (sicud supra in secundo supra, p.

huius probaveras), quoniam nee iusto potest communicare, cum 3^2.

quisque iustus illud prehabeat, nee iniusto, cum iniustus illud 35

* capere iniusticia stante non valeat, sic nee videtur quemquam 43A

posse communicare suum civile dominium.
One can give by Ric. Pueriliter ista profers, cum non omnis iustus habeat
of civil' lordship, cuiusque rci donabilis civile dominium ; cur igitur habens illud

non habenti communicare non possit, non vales ostcndere. 40

lOH. Sic esse perspicio ; unde confiteor quod per communi-

cacionem dominii potest donacio esse actus civilis dominii.
RlC. Cur eciam per communicacioncm solam possessionis



civil lordship.



CAP. XIII.] DE PAUPERIE SALVATORIS. 455

43A] non potest civilis dominus sua dare (sicud de Adam in statu but not by mere
supra, pp. innocencie supra ostendimus in istius tercio et de hominibus in of pcSselslon""
4 4 seqq. pj-esenti), eciam die, si nosti.

lOH. Quia non est rei cuiusquam donacio, nisi donatarius per

5 donacionem efficiatur dominus rei donate.

supra, pp. Ric. Ostensum est supra contrarium ; quoniam, cum per

417 seq. communicacionem aut translacionem possessionis solius est

facta donacio, non acquiritur donatario ullum dominium, set

sufficit sibi originale prehabitum ; non igitur necessarium est

lodonacioni ut donatarius per donacionem aut in donando efifi-

ciatur dominus rei donate.

lOH. Sic cerno ; et quia in communicacione possessionis
civilis dumtaxat non acquiritur civile dominium nee a donatario
prehabetur, cum tamen necessarium sit donatario ut sit domi-
15 nus rei donate, ideo non potest hie, ut ibi ubi dominium pre-
habetur, per translacionem solam aut communicacionem pos-
sessionis fieri proprie dicta donacio.

RiC. Provide hie aptasti tuum ingenium. Cur non potest
fieri civilis donacio per translacionem dominii, die, si habes.
20 lOH. Non id nego set econtra affirmo.
supra, pp. RiC. Nonne est ostensum superius quod translacio civilis Transference of
421 seqq. dominii non fit per actum dominii, quia non procedit ilia trans- no^act°of lordship
lacio ab aliquo originali seu civili dominio, et ob hoc nunquam ""j/^^,,f/''
per donacionem, que est actus dominii, transfertur dominium,
das cm. B. nisi forte per accidens ? Esto modo, cum tu das michi equum since it depends
vel asinum sic abdicando a te civile dominium, si ego voluero, th'e°recefver.
illud accepto : set quia ista voluntas non est necessaria michi
donatario admittenti, si sola possessione naturali cum prehabito
originali dominio voluero contentari, ideo si recepero civile
30 dominium a te abdicatum, equum aut asinum michi donando,
aut possessionem civilem, cum neutrum sit michi necessarium,
nee tibi donanti, ut donator veraciter affirmeris, non per se
transfertur in me civile dominium, set solum per accidens, quia
ig. om. B. volo ; non est igitur translacio dominii actus dominii nisi per
35 accidens. Nee Deus potest taliter quicquam dare, qui propriis-
sime ac veracissime est donator. Item, cum non sit completa
donacio in premisso casu antequam sit abdicatum dominium,
quoniam donacio accio est et passio, unde non est donacio
antequam a donatario sit donum acceptum ; quoniam uno con-
40 cedente seu offerente vel, quantum in eo est, per verba donandi
expressa donante, nisi alter admittat non est facta donacio, et si
B admi*serit tunc primo est facta donacio, et eo instanti non est
-jf;-2/om.B. iijius civile dominium in donante, set in donatario est si velit,
et si nolit illud admittere de medio evanescit, cum in nulla



4;>6 RICARDI ARMACIIANI [li13. IV.

persona reniancat : undc inter actus per se proprie dictos civilis [43B
dominii non est computanda donacio, nisi que fit per communi-A'''''- om. b.
cacioneni dominii rei donate, nee alias (ut est dictum) donacio supra, pp.
a dominio in donante procederct. '^'^ ^^'i-

When KTcat lords loH. Unde est ergo quod dominos magnificos ex liberalitate 5

make liberal , , .... . .

gifts laudamus, non cum communicant aliis set cum transferunt in cmncomm.:

alios magna donaria, si translacio dominii a domino non pro- ^" ^omm. b.
cedat ?

this proceeds Ric. Immo econtra dominii translacio aliquando procedit

from their virtue . ._ . . . . , .

of magnificence, a domino ct magnificencic in ipso virtute, non autem ab ems lo
"ordship. ' ^" dominio ; et ob hoc dans a magnificencic virtute laudatur : sic
quod, licet civilis donacio qua rei cuiusquam transfertur domi-
nium suo modo per accidens non sit actus dominii, non minus
est actus virtutis. Unde in casu ubi donator nonnisi unum
haberet donarium, et ilium ex caritate indigenti donaret, eius 15
civile dominium abdicando ac transferendo in pauperem illud
volentem admittere, esset quedam donacio et actus virtutis
magnifice ; set non esset actus originalis dominii aut civilis,
quoniam (iuxta premissal ipsa donacionis complecio supponeret supra, p.
in donatario civile dominium, et dominium a donatario tunc •♦SS-
habitum non posset in donatarium transferre se ipsum, nee
originale dominium potest esse talis translacionis principium,
cum civile dominium nunquam originali dominio, nisi adventicie
et per accidens, coniungatur et ob hoc eius abdicacio sive trans-
lacio ad dominium originale non pertinet. 25

lOH. I stud intelligo ; set nunquid translacio possessionis
civilis per donacionem hoc casu aut alio est actus civilis
dominii?

RlC. Supra hie claruit quod vera civilis possessio pro possi- supra, p.
dentis persona nunquam habetur sine iure utendi civili ; quo- "^^^^
niam, sublato omni iure civili a quavis persona quoad rem
occupatam per eam, non remanet in ilia persona nisi naturalis
possessio aut nulla penitus possessio pro se ipsa. Si ergo ad
licenciam sen ad commodacionem scquatur civilis possessio,
ipsa possessionis translacio, sicud translacio sive concessio iuris 35
utendi ad quam ipsa consequitur, est actus dominii in taliter
concedente ; non tamen vera donacio, quia retinetur proprietas
a donante. Si vero (sicuti in nostro casu) donatarius admiserit
civile dominium, ad ipsum civile dominium consequitur con-
formis possessio re recepta, non aliter: cum ergo suum prin-40
cipium ad quod solum hoc casu consequitur, scilicet, translacio
civilis dominii, non sit actus dominii, satis claret quod ipsum/?/ b.
annexum non est actus illius dominii, scilicet, possessionis
translacio.



CAP. XIV.] DE PAUPERIE SALVATORIS. 457

43C] lOH. Grata hec habeo ; set die nunquid * hoc casu civilis
possessionis translacio sit appellanda donacio.

RiC. Nequaquam, set modus donacionis apcius appellatur.
lOH. Nunquid possessionis naturalis translacio, cum quis rem
5 sibi donatam sive oblatam admittit, renuendo admittere civile
dominium, sit appellanda donacio ?

RlC. Utique, sicut translacio civilis dominii quedam donacio
congrue dici potest ; set magis propri evoluntas donantis, qua
abicit a se dominium seu possessionem, cupiens illud transferre
loin alium, donacio appellatur: est enim dominii ac eciam posses-
sionis translacio donatarii passio a donante ; set voluntas sic
transferendi est accio in donante ; ideo nomen dacionis pocius
promeretur.

lOHANNES. Depermutacioneparumpercommoneor; quoniamXIV.
i5michi videtur quod permutacio rerum habet dominiorum trans- Argument on the
lacionem annexam ; et ob hoc quod permutacio est actus civilis gFving'take^s'
dominii sequi videtur quod translacio civilis dominii est actus fransfer°ence of^
civilis dominii, contra nunc supra ostensa. civil lordship

supra, pp. RiCARDUS. luxta declarata in primo de permutacione, quod
323 seqq. jpgg^ duplicem donacionem contineat, ita de permutacione sicuti
de donacione per omnia respondebis, scilicet, quod translacio
dominii non nisi per accidens est actus dominii ; quia in per-
mutantibus dominium propria voluntate, non necessitate, effi-
citur, et si alter permutancium velit admittere civile rei recepte
25 dominium et alter id nolit, si vult cum possessione rei recepte
suo originali dominio contentari, non erit translacio duplex
civilis dominii, set una dumtaxat, voluntarie non necessario,
sicud nee in suo socio de novo effecta.

lOH. Nunquid ergo per communicacionem solius civilis do- hut by its com-

• •■ ^ ^ /I • • •^^ J ■:! munication.

30 mmn potest hen civilis vera donacio ?
supra, RiC. Ex ostensis in huius secundo apparet quod Adam prius

lib. ii. 5. rerum dominium quam earum possessionem actualem accepit,
nee minus ibi constitit quod Deus in creacione sua primariavite
necessaria sibi dedit ; unde eonsequitur quod per solam com-
municacionem dominii fiebat Ade a Deo rerum donacio. Cur
igitur pariter homines non possunt donare aut sic permutare
civiliter, die, si habes.

lOH. Ouia leges positive sive leges civiles statuunt donaciones, Although some

~ ^ ,. . ... . , ^ .' human laws

permutaciones, ac vendiciones per tradicionem debere hen ; require that gifts,
40 ideo non potest sine tradieione rei, scilicet, possessionis accep- should bT ""^ ^*
cione, fieri civilis permutacio, vendicio, sive donacio. efifected by the

' r 7 7 ^ handing over of

Ric. Antequam lex talis fuerat instituta erant dominia civilia the thing dealt

... . 1- , • ,. with, this con-

et possessiones civiles, quoniam talis lex ea supponit ; et for- veyance is not of



35



4')^ RICARDI ARMACHANI [LIB. IV.

the essence of tassis sunt plura imperia in present! in quibus non est lex talis [430

ihc transaction, . . . . . . ....

nor do wc know aliqua positiva, llcct Sit in Romano imperio : nee ambigis quin

Liunivu^'^ '" quandocunque fuerant aut sunt in present! dominia positiva, et
possessiones civiles fieri poterant ac possunt donaciones, et
ceteri actus civiles ; quoniam tunc * nichil prohibuit nee pro- D
hibet in locis talibus in present! quin quisque civilis dominus
poterat dare civilitcr sua bona, permutare, ac vendere, eciam si
consequent! tempore id fieri nequivisset.

lOH. Sic esse confiteor ; set loquimur de presenti tempore in
quo lex donacionem iubct sic fieri. lo

RiC. Apostolus Paulus dicit, Rom. iii. 19, Scimus quod que-
ciinque lex loquitur, hits qui sub lege sunt loquitur : unde cum
sint multa regna atque imperia in orbe terrarum que non sub- sint om. b.
sunt Romano imperio, homines illorum regnorum non artantur
hac lege, et forte de ea nunquam loqui audierant ; igitur apud 15
eos hoc tempore fieri possunt donaciones, permutaciones, et
vendiciones civiles per solam communicacionem civilis dominii,
licet talis donacio non sit tam perfecta seu plena, aut saltem non
ita secura mundanis, sicud quando cum communicacione
dominii eciam communicatur possessio aut omnino transfertur. 20
law loH. In locis ubi lex talis statuitur, si fiat donacio, permutacio,

is not sive vendicio transferendo dominium, possessione non tradita,

is^none t'ti^e'^iess non minus potest donator rem ita donatam iuste ac libere re-



Online LibraryJohn WycliffeIohannis Wycliffe De dominio divino libri tres : to which are added the first four books of the treatise De pauperie Salvatoris → online text (page 50 of 55)