John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 12 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 12 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


F. 2 11' quod omnis intrinsece sint, quia eternaliter insunt Deo; I

omne enim, quod wit aut voluit existere eternaliter wit

existere, licet non multa potest non velle existere, que

3odefacto existere, et econtra, ut Sanctus Thomas primo

3. pro] coii.: per. 23. cum carr. in aid. ex tunc.

5. Cf. Arist, Nat, ausc. Ill i, G {Ed. Par. II 27^, 45 ss.) :
JirjQ)jl.i,^voi! Sk x«9'' f-'-^aavov ysvog zov /.isv ^VTB/.f^fic". zov ds
()vv('<^i?t, fj Tov dvvcifisi ovtog ftPtf^Xsj^suc, xoiovtov fj v.Lvrjatg
i^axLv. 10. Cf. Gilbcrti Forrctani Sex Princ. f.ib. cap. 2

(.Dc actionc) {Ed. Arist. opp. Veneta I -92): Non est autem
motus actio, sed quale. Quiescere ciiim quale est: quare et
uiotus quidem quale erit. 1 2. (>ommcntator cf. infra pag. 94,
not. ad lin. 12. 3o. Cf. Sancli Thomae aquinatis Summa contra
gcntes I 7(1 fin. {Ed. Burdigalae apud Petrum Maffre, 1C()4):
Voluntatis igitur divinae relatio est ad rein non existentem
secundum quod est in propria natura secundum aliquod tempus,
et non .'iolum secundum quod est in Deo cognoscente: vult enim
Deus rem, quae non est nunc, esse secundum aliquod tonpus,
et non solum vult secundum quod ip.^e cam intelligit.



92 JOH.WXIS WICrJF CAl\ IX.

contra gentiles capitulo 7ij dicit, quod Dcus wit rem,
que non ^st nunc, esse secundum aliquod tempus, et sic
wit multa esse, que nondum sunt; cum igitur natura una
potest succedere alteri sibi contrarie, sequitur prima pars.

Et secunda ex hoc patet, quod Deus, cum sit prius 5
omni preteril(j vel futuro, non vicissim cognoscens aul
wit aliquid plus et minus; et idem est indicium de
omni de intrinscco, quod non potest vicissim esse nunc
intencius et nunc remissius.

Et tercia pars patet ex hoc, quod Deus, cum sit agens lo

voluntarium, potest nunc agere ad extra intensius, et

nunc remissius, ac si esset agens finite potencie vel

agens racionale, quod scire moderare insit proporciona-

liter ad productum. Unde intensior est movencia, qua

Deus movet velocius motum, quam movencia, qua movet i5

motum remissius^ et ita de similibus. Et ex eodem videtur,

quod una agenda Dei adextra sit alteri quodammodo

conlraria, ut calefacere A et ipsum frigefacere secundum

idem simul et semel videntur Deo nunc posse competere.

Notandum tamcn quod omnis species agencie Dei adexlra 20

potest simul inesse eidem propter universalitatem sue

eflicacie, ut ipse potest simul generare et corrumpere,

calefacere et frigefacere, et ita de aliis contrariis agen

ciis, terminatis simul tempore ad idem in numero ut

patet de ponentibus multiplicitudinem divisibilem possi- -ib

bilem; ymo addunt, quod hoc est possibile de eodem

singular! pro eodem loco et tempore, de qua materia

alibi erit sermo.

The actions ot Creature aulem, que at^unt per potencias eis acciden
creatures arc , i- • ' ...

limited bv tales et limitantur ad certam j-tartem universitatis, quam .^o

space and tune, possunt agere, et non omnem eciam impossibilitatem

vel repugnanciam suarum agenciarum, turn propter

linitatem sue potencie, turn eciam propter limitacionem

temporis, qua talis potencia sibi adinveniet, ita agencie

creature secundum ultimum sue potencie repugnant 33

coagencia simul et semel, quam tamen alias potest

producerc. Senibus eciatn repugnant operaciones iuveniles,

et econtra, propter variacionem potencie; que omnia aliena

sunt a Deo.

Unde signum superperfeccionis agencie super passio- 40

nem est, quod plus elongatur a contrarietate; stat enirn

ideni simul calefacere et frigefacere diversa, ut patet

de astris et aliis habentibus virtutetii contrariam secundum

|!^. Cod. contraria.



CAP. IX. HE ENTR PRF.DICAMF.NTAI.I. C)3

disposiciones passorum; sect non stal '\l^cm simul sic
calcticri et frigefieri a diversis; ideo protunc vie racionc
sue impLM-feccionis pro magna parte stat mcritum nostrum
in paciencia, ut procedit ab actu voluntatis, dicente
5 salvatore Luc. 21": ,.In pacicncia vestra possidcbitis
animas vestras"; ille enini perdit animam suam, qui
hie postposita paciencia innititur accioni tirranice; quo-
contra post finale iudicium potcntes in accione tirranica
potenter tormenta pacicntur, et humilcs a pacicncia ad
10 actus dominacionis exaltari, quia omnem motum oportet

ah opposite ad oppositum; oportet enim in motu naturali ^^'"" ''19

. ' crcnturc is

procedere ab imperfecto ad pcrfectum continue asccn- imperfect, his
dendo, vel in sic moto vel saltern in mundo, cuius '"''pntkncc'? '*
motum est pars; ideo tempusvie est conveniens paciencie,

i.^cum omne motum ut huiusmodi patitur, et per motum

talem, qui est abiectivus vel indispositivus materialis

suhstancie devenietur ad motum, qui est salus et per-

F. 2i2teccio, quo beati moventur a Deo obiective eternaliter |

intuendo; oportet tamen, quod motus vie procedat ab

2n actu voluntatis, quia aliter non movetur ex se, et per
consequens non meretur; et talitcr pati est actus virtutis,
qui dicitur paciencia principiativa voluntarie passionis
pro pace servanda. Et illam docuit Salvator dicto et
facto cum omnibus suis discipulis dimittens exercicium

25corporee potestatis, volentes per hoc distingwere secu-
lares a religiosis, quod ipsi tamquam pars corporce
ecclesie militantis utantur potestate corporali et saccr-
dotes, qui sunt anima ecclesie, utantur potestate spirituali.



S. potcntes scripsi; cod.: pace* = pacicntcs. 10. exaltari] exaltanti.. .
2S. Ill Jine cap. end. exhibet haec : iMily bozc poprzei k konczy przisiti.
<^iLic verb.i himc in mndimt latinc vertuntvr: Hem dilectc, lit' ad Jin
pcfvcniam, henipiic conccdiis.



CAPUT DECIMUM.



General Conscqucntcr dubitatur, si accio ct passio generaliter

^'aci'io'nnd"*^ distigwantur. Sed, nc fiat labor in cquivocis, notandum,

passio. quod hoc nomcn passio sumitur scxtuplicitcr ad pro-
positum. 5

Meanings ot I'rimo modo formalitcr dc paciencia, qua passum

I f'?iss'io'= patitur ab agente. Et ad hunc sensum loquitur Autor

paiieniia. Scx principiorum, vocans genus passionis ctFcctum, quo
subicctum formalitcr patitur ab agcntc,

2. as the Secundo modo accipitur passio cssencialitcr scu mate- ,o

s^/Hect" rialiter pro subiecto passo vel materia, quam recipit
formally and paciendo. Et talcm distinccionem facit Commentator 3"

3. materially, L, . . - , ,. i i-

Phisicorurn commento 4", de motu diccns, quod ali-

quando accipitur formaliter, et sic est per se genus

passionis, ct aliquando materialitcr pro materia primo,;

motu adquisila, ut quantitas in motu augmentacionis

vcl motu locali ct qualitas in motu altcracionis, et sic

locuntur astronomi dc motibus planctarum in suis theo-

ricis.

4. pall = Dividcndo autem illos motus in duos, quarto modo 20

permiitcre, accipitur passio vel pati pro scrvirc, ut quandocumque

6. Cf. Gilberti Porretaiii Sex Princip. Lib., cap. 3 (Ed. Anst.
opp. Veneta 7, /. .72'): Passio est effectus illatioqiie actiouis,
secimdum quam haec qiiidtm patiuntuv maf^is, ilia vevo minime.
12. Cf. Comm. Avcrrois in Arist. Nat. Ausc. Ill, sect. 4 (Ed-
Arist. opp. Voieta IV, f. 41): Et quaetitiir de hoc, quod dixit
hie, quod motus non iuvenituv in uno praedicamento, et dictum
est i)i libvo dc pi-acdicamcntis ipsum esse in praedicamento
passionis. Et secundum hoc autem non debemus coniputare
praedicamentum passionis, aut ipsum non debemus dicere ipsum
inveniri pluribus uno praedicamento .... necesse est, ut motus.
qui est in substantia, inveniatur in genere substanciae: et
motus, qui est in quantitatc, in i^enere qiiantitatis, ct similiter,
qui est in ubi et qualiiate. Secundum autem quod est via ad
perfectionem. quae est alia ab ipsa perfcctionc, necesse est, ut
sit genus per sc.



CM'. X. DE ENTK PRKniG AMENTA 1. 1. o5

est in alicuius esse potcncia impeJire dcnominacioncm,
quam permittit procedcrc, dicitur pati istam fieri, cuius
sensus est, quod sinit vcl permittit iliam fieri; et isto
modo Deus dicitur pati homines peccare, ct ad hunc
5 scnsum vocatur Deus paciens crel)crrime in scriptura,
ut psalmo 104" dicitur ,, paciens et niultum miscricors",
et talcm pacienciam, que est relacio racioois, hahct Deus
loco paciencic de genere passionis. DilTert autem illud
pati quantumliliet a priori; nam illud pati est superioris

10 cause respectu sui inferioris, sed primum pati. Kcontra
est cause inferioris respectu sui superioris; ideo illud
pati infcrt motum vol mobilitatem sic pacientis.

()^uinto modo sumitur propter proprictatem, que est 5. passio =
quarlum universale apud Porphirium, quod dicitur acci- '^Mi'llccident*

I? dens per se inherens ex pronriis princiniis suhiecti ct '"''^'"'^''- '" ""^

..,.,. ... . . . ' . . . subject.

SIC nsihilitas dicitur passio hominis, et omnis similis
proprictas demonstrabilis de subiccto dicitur sui subiecti
passio.

Et sexto modo proporcionaliter ad ilium quintum (,. passio as

20 dicitur actus anime procedens a tali passione passio esse, p:''^sion.
ut, quia liomo ex disposicione corporis est irascibilis
gaudilibus etc., ideo actus procedentes ab huiusmodi
passionibus vocantur passiones, ut gaudium, ira, tristicia,
timor, vcrecundia etc., ut patet secundo Ethicorum capitulo

25 quinto; et videlur michi, quod talia sunt aggregata ex
multis actibus simplicilius et passionibus primo modo
dictis, et nedum dicitur passio de talibus intrinsecis pro-
cedentibus ab anima, sed pro qualitatc sensibili preter-
naturali ex passionibus anime resultante, ut rubor, vere-

Socundia, palor irati vcl timidi dicuntur passiones, ut patet

20. Cod.; pa"'"- dr pa".

I). Ps. 144 {nan 104), 8. 14. Cf. Porphyrii bistilutioncs cap. I\',
Tifyl. tSluv. {Ed. opp. Aristot. Lu^dimi I'tOO, I, p. 5): To 8b I'Siov

iiicnt>OvGi TSTQa^oig- ThtaoTui' 8h, f^cp' ov avvdFQcxiiijy.i' y.ai

TO uov(o, xat, Ticivxl, 'KUi aft.- d>g ra) cwO^QOiitm xb yf-laaTiy.ov.
Kuv y((Q lit] j'M« aH, ul7.i< yeXaartKov '/Jyerai, ov tm yf^lav
c<fi, uX}.a Tip fuel] TZSCpVKSvat. 24. Cf. Arist. Ethic. II i, 7

(Ed. Par. II l.^>, 24 xs.): .... 'Ofioi'ojg db xm rk nf'Qi rag ^ni-
&v(iic(g !-'^8i y.ul rk rn^i)) rug OQyt'tg- 01 jif-v yaQ CM^itovug xal
TtQcioi yivuvrai- 01 di' Cr/.tuaarot y.m 6i>yuoL .... ot ibid, l"), 10
(l.'f, 41 ss.): .... Aiy<o db rrjv ij&ixyv avrij ydi) IrCTi nfQi
na&tj xcei TtQa^fig- sv 8s rovrotg tar'iv vnf-Qpolt] yctl {-'llsiipig,
■Afd TO jitGov oiov ym qyopyOi/vcn yra TJanoPjaca, ycd ^niOviiijaca.
y.(xl OQYiaO-rjvai yen f-'/.sijGui, xal likojg ij(<i)i}vai xal /.vnijd i/vca
y.. T. /..



96 lOHANNIS WICI.IF CAl'. X.

de tercia specie qualitatis, quam Aristoteles vocat pas-
sionem vel passihilem qualitateni in Predicamentis, capi-
tulo de qualitate.
Further Alii autem vocant passionem quamcumque conser-

thTmcanhiii'nf vacionem cause secunde, qualiter necessario omnis crea- 5
passio. xiwci patitur a Deo. Alii autem distingwunt motum scnsi-
liilem a genere passionis primo dcscriptc. Et alii acci-
piunt I passionem aggregative pro quantumiihet disparatis F. 212
passionibus, ut infirmos languentes ex passionibus animi
ct corporis dicimus gcneraliter passos. 10

Oivisinn oi Suppono ergo, quod fiat limitacio ad passionem vel

jncorpmaTaiKi P^tcienciam primo modo dictam, et tunc patet, quod
corporal. aliqua cst spiritualis vel incorporea, ut mocio animi
inscnsibiliter alterati. Alia corporalis, ut calcfaccio,
iVigefaccio etc. Utrumque vero membrum ultra sub-i5
dividitur secundum diversitatem naturarum immediate
passarum et diversitatem principaliter productorum. Ut
alia cst passio, qua forma substancialis producitur, alia,
qua quantitas, qualitas, vel ubi adquiritur ; autem penes
modum paciendi et proporcionalem passi ad agens cau- 20
satur diversitas specifica passionis: ut aliqua est passio
cum reinclinacione pacientis, et ilia vocatur indisposicio
pacientis a contrario. Nam in omni sic passo est dare
passum resistens racione contrarietatis qua tendit ad
corrupcionem, ut corruptis qualitatibus primis aut 2?
secundis ex ipsis resultantibus, que consequuntur formas
substanciales, est disposicio ad induccionem forme sub-
stancialis contrarie. Alia est passio sine reinclinacione
pacientis respectu agentis danda. Et talis vocatur salus
et pcrfeccio, ut illuminacio medii et cetere passionis, 3o
quibus rccipiuntur forme secundum esse intencionale;
tales avitem passiones concomitantur passiones violenciam
infercntis, ut illuminacioncm medii et immutacionem
organ! visus concomitatur induccio coloris vel siccilatis
in dispositis vel disponentis subiectum. Et multitudinem 35
soni concomitatur tremor et dilatacio violenta, ut patet



19. Cod.: aut tin posl penes ponendum'.'

I. Cf. Arist. Categor. VI |VIII| S {Ed. Par. I M.2ss.):
.... TqCtov 8.^ ytvog tiui6t)]tos, nad-tjTi y.n'i noioTtjTSs 5<o;t Ttc'id-tj.
"Egti 6t TOiaSs, oiov ylvycvrrjg rs -Am TiixQOTijg, xnrt arQvcpvnrrjg
xor/ nch'TK th rovroig GvyyFvrj, ?ti Si- &8Qfi6Ti]g x«/ o/'wjfpoTj/ff,
Kai kf^vnoTtjg -Acd in-lavicc.



CAP. X. DE ENTE PREDICAMENTAM. 97

posterius. Unde Vitrilonensis 3° perspective conclusione
iC: ,,Visio non fit sine dolore oculi. id est passione
a substancia obiciente", et taliter patimur omne mixtum,
quousque habuerit dotem summe proporcionis, ex qua
5 vocatur talis accio.

Ex istis potest patere, quomodo aeencia et nassio F'onr ways in

, . ^ ^ . ., ° „.,.' which action

correspondent in quatuor proprietatibus, quas (jilbertus and passion

ipsis attribuit. conx-spond.

Primo patet, quod tam amende quam paciencie est i- liy

,. . , . ', - ., ., ^ . contradiction

loaliquid contranum eo, quod sunt tactibiles a rormis so that they

contrariis vicissim et non simul compossil)iles in eodem toecth"r\n^one

subiecto primo, ut calefaccio et frii^cfaccio, calefaciencia object.

et frigefacicncia eiusdem agentis ad idem passuni primo.

Sccundo patet, quod tam atrencia, quatn paciencia 2. They are

'.'^ . .^ '^ '... susceptible of

losuscipiunt mapis et minus, sicut et eorum pnnctpia; more and less.

et iste due proprietates non sunt istis proprie, nee eis

generaliter inexistentes.

Tercio patet, quod tam a^eucia quam paciencia est 3. Both result

from motion,
m motu.

20 Et quarto patet, quod proprium est agencie, ut huius- 4- Action

modi, inferre ex se passioncm, sicut et proprium est pfssion.^as

passioni. ut huiusmodi, inferri ex aeencia atrentis; quam- passion is
' . . . ' . " . " generated by

VIS cnim lorme absolute inferant tam agenciam, quam action.

pacicnciam, hoc tamen est per accidens, et non, ut sunt
25 huiusmodi.

Istis premissis et factis limitacionibus ad significaciones Distinction

postpositas, videndum est, utrum agencia et paciencia and pas'sioli.'

distingwuntur, et videtur, quod sic.

Primo ex hoc, quod sunt genera distincta, sicut con- i. They are
3ocordant omnes philosophi ponentes 10 predicamenta, '^""ct geneia.

ergo impermixte sunt omnes sue species et differencie;

consequencia patet ex hoc, quod si superius negatur

universaliter a superiori, et quodlibet inferius negatur

universaliter a quolibet inferiori, ut, si nulla quantitas
3-'' sit qualitas, tunc nulla superficies est albedo, et sic de

33. quodlibet] cod. : quotlibct.

I. Cf. Vitellionis mathematici doctissimi tcsqI dnniiijg, id est
de natura, ratione et proiectione radiorum visus .... quam
vulgo Pcrspc'Ctivam vocant Lib. Ill \h (Ed. Norimbergae ap.
Jo. Petreium 15:]5, F. 58): Visio — abiciente (sic), ex quo
patet visum oportere cojivenientis disposicionis i>i sanitate esse
ad hoc, ut complete exerceat visionem. 7. Cf. caput ex Gil-
berti Porrctani Sex Principiorum libro, quod indicavimus supra,
p 94.



9^ JOHANNIS WICLIF CAP. X.

similibus, nee subest locus ab auctoritate philosophorum,

unde aliquod prcdicamentum distint^veretur a reliquo,

quin per idem genus agencie distingwitur [ a genereF. 2i3

passionis.

Every action is Item omnis agenda est formaliter in agente, non in 5
t'ormallv in tiic • • .''-,.

agent and not suo passo ; omnis passio est econtra in passo rormahter,

atid^i'hc"rcversc"*^'*^ in SUO agente; ergo est realis distinccio inter illas.
in true of Antecedens patet ex hoc, quod aliter omne agens pate-

passion. , . <^ i

retur eandem passionem quam passum suum, et econtra

omne passum ageret eadem agencia, qua agens, cum lo

claudit contradiccionem, formam esse in subiecto, nisi

ipsum denominet. Et idem argumentum movet Aristoteles

3" Phisicorum capitulo tercio ad ponendum, quod omnis

motus est in mobili, non in suo movente formaliter,

quia aliter sequitur altcrutn istorum duorum, quod omne i5

m ovens movetur, vel quod habens in se subiective mo-

tum formaliter non movetur; utrumque est impossibilc.

Primuni, quia tunc Dcus necessario moveretur, sicut

necessario movet. Et secundum, quia idem est sic habere

motum et movcri, ut patet ex sano modo loqucndi 20

communis lo3'ce.

Jf action and Item ponendo, quod eadem res sit agencia et passio,
passion were ,, ,. , ^ . .

the same tliin« adhuc necesse est ponere diversas denommaciones cau-

diiFcrent names ^"^'^ ^^^ ''^"^ '" agente et passo, quia aliter omne creans
would be crearet et omne creatum crearet; sed omnis propria et 25

needed lor tlieir , . . - .... . .

eiiects in agent pcr se denommacio lorme accidentalis est ipsamet lorma
w"'li^n?tnliiv ^'^'^i'^'^'^talis; ergo ponendo omnem talem passionem
only means that formam absolutam oportet ponere alias formas respec-

a substance is . ,• • ,• -n

quantum so tivas distmctas generaliter, et illas vocarunt antiqui
agencia only 2t;nera ex opposito distincta; de talibus namque est michi 3o

expresses that '^ . ^' ' ^

the substance sermo. Minor natct ex hoc, quod aliter esset processus
is active .... . . . . . ....

Threefold in inlinitum in tormis huiusmodi, cum pari evidencia ilia

proof: denominacio causaret aliam, et sic infinite. Sicut ergo

omnis qualitas vel quantitas est substanciam esse quantam

vel qualem, sic a maiori vel pari omnis agencia est 35

substanciam esse agentem, et ilia est denominacio per

se et propria forme, cum denominacio cuiuslibet forme

sit ipsum subiectum dcnominari formaliter.

I. Action is an (^oiifirmatur primo ex hoc. quod omnes ponentes,
accidental torm . , ,. ...

of the agent, as veritates modo, quo dictum est superius, habent ponere, 40
sulleriug is of
the patient.

12. Cf. Arist. Nat. Ausc. Ill 3 (2) i [Ed. Par. 11 275, 29 ss.):
Kul TO uTtOQOvfisvuv (Vf cpav8()6v, OTi hcTlv y •/.ivrjGig sv tea
yavrjTuf fvrfA/:';ftia yaq tart, tovtov, ■accl vnb rov •/.Lvynxov.



CAP. X. DE ENTE PREDICAMENTAI.I. 90

quod agens sic, vel sic at;crc sit forma ipsi aucnti acci-

dentalis, cum ah hoc denominatur formaliter agerc.

Et per idem passum sic aut sic pati est forma et

sibi accidentalis, et nulli dubium, quia omnia talia

5 notabiliter distingwuntur; ergo, cum superfluit ponere

aliquas agencias vel passiones preter talia, sequitur,

quod generalitcr agencia et passio distingwitur.

Secundo conlirmatur ex hoc, quod agencia agentis II. The action

communiter habet denominacioncs, que non competunt *'dt;scii?>ed"!ii'^

lonassioni correspondenti: ii^iliir tlislintiwitur; antecedens terms which
' / .. ^ .... . cannot be

patct de passione Cristi, que tuit meritona et lusta, applied to ihe
ut notum est, et tamen agencie ludeorum crant multe, P-'^^"^"-
iniuste, demeritorie. Kt dicat, qui audet, quod iUa pia
passio in Cristo fuit iniustissima, preter Dei bene-

i5placitum, et simul meritum nostrum demeritum lude-
orum formaliter; et correspondenter agencia est liliera
et delectaliilis, placens alicui, ubi passio correspondens
est illibera, tristabilis et displicens eidem, ut patet de
voluntaria percuciencia involuntarie percussi, qui deno-

20 minat unum voluntarie percutere, et passio denominat
alium involuntarie percuti; et indubie contingit placere
homini, quod inimicus suus pcrcutitur, cum hoc displi-
ceat sibi, quod amicus suus eum pcrcutit, et econtra
contingit in casu . .

25 Tercio confirmatur ex hoc, quod si omnis agencia, If all action
qua agens agit in passum, foret subiective in passo, tunc subjectively in
omnis talis agencia presupnoneret passum tamquam tiic patient

„„,,. I , every act would

l^. 2i.i'subiectum suum, | causans eandem, et per consequens presuppose a

nulla creancia vel causancia, qua Deus causat creaturam, causcfwhkh^is

3o est causa eiusdem creature sed econtra; consequens absurd.

falsum et contraponens istam opinionem. Si ergo Deus

successive creat A ignem, patet, quod ilia creancia non

est subiective in A, quia ilia est temporalis, durans per

tempus, per quod A non, et cum A incipit esse ilia

35 creancia, desinit esse, nee denominat aliquid complete

creatum creari ; ideo, ut communiter dicitur, non est

dare creacionem passivam successivam, nisi continuum sit

compositum ex non-quantis. Similiter agencia est prius

naturaliter, quam passio, quam infert; ideo secundum

40 exponentes Autor ponit agenciam in diffinicione passionis

20. Cod.: d'noiat. 24. Cod.: i cau ultima huitis sectioiiia pars

aperte corrupla vel mutilata.

40, Autor: Cf. Gilbert! Porretani Sex Principioriim Eib. cap. Ill:
Passio est effectiis illatioque actiouis, secundum quam liaec



lOO JOHANNIS WICIJF CAP. X.

tamquam ipsa prius et perfeccius in natura, sicut agens
in quantum huiusmodi est prestancius passo in quantum
huiusmodi; scd ista non esset vera, nisi quelibet agencia
distingwatur a passione, quam infert; ergo est distinccio
inter illas. 5

How can action Quid, queso, est dicere, quod omnis agencia infert

cause passion, • ^ rr ^ - • i-

if every action passioncm tamquam enectum suum, si omnis talis agencia

'* ^'•'^,. sit passio eadem? Ac quid oporteret accionem vel passio-
corresponding ' . . -i i i

passion? nes distinctas ab absoluta forma producta, si omnino

idem sit accio et passio, vel, ut grammaticaliter loquar, 10
que foret differencia inter verbum activum et passivum,
si omne agere foret pati? Et breviter, quecumque evi-
dencia movet ad ponendum respectus distinctos, movet
ad ponendum agenciam et passionem distingwi ab abso-
lutis et a se invicem. Nam secundum grammaticos verba i5
activa in hoc differunt a passivis, quod prima significant
accionem, et alia passionem. Naturalis cciam dicit, quod
convenit cognoscere distincte hoc agens agere, ignorando,
quod paciens patitur, ut percuciens in tenebris cognoscit
ipsum percutere, sed ignorat, quid percutit, et econtra 20
convenit cognoscere aliquid pati, ignorando, a quo patitur;
patet, quod ignoratum et cognitum distingwitur, et sic
contingit placere politico, quod tyrannus cruciatur, et
tamen displicere sibi, quod quis amicus iniuste cruciat
ilium, cum primum sit iustum, non vindicabile, et secun-aS
dum sit iniustum, punibile; et ille veritates vocantur
accio et passio de vi vocis. Similiter, quando Deus con-
currit cum creatura, vel agens principale cum agcnte
secundario, ut instrumentali, agens principale naturaliter
prius et principalius agit, quam agens secundarium, ut 3o
communiter ponitur cciam a negantibus ista genera
distingwi. Gum ergo antecedens ponit prioritatem na-
turalem, sequitur, quod est dare ilia, inter que est
prioritas naturalis, nulla sunt pertinencia, si non agencic,
quarum superior sit naturaliter prior et perfeccior; ergo 3. t
est dare agendas sic distinctas.

Kt patet, idem omne agens agit propria agencia; non
enim potest dici, quod eadem accio sit prius naturaliter,
ut procedat ab uno, quam ut procedat ab alio, quia

I. in natiira in margine cod. suppletum. 2.\. tamcn] cod.: cum.

quidem patiuntuv maij^is, ilia veto minime, secundum quod
quaedavi anhnantiora sunt aliis: ut attimantius quidem brutum
est arbore, aniynantius vera irrational! rationale.



CAP. X. DE ENTE PREDICAMENTAr.I. loi

tunc non esset realis prioritas naturalis, ymo essent
infiniti gradus prioritatis in I^co, ct infinitum posterior
forct homino et quacumque alia crcatura. Si ergo est
dare gradus prioritatis naturalis, est dare alia secundum
5 rem vol racionem distincta ; inter que est ilia prioritas,
et sine dubio res maxime participcs forent tales due
veritates, quod Deus agit hoc, et quod data creatura
agit hoc, que supponuntur esse agencie, quas intendimus,
cum tales oportet dare, et alias superfluit ponere; et

locertum est, quod signatis illis veritatibus per A et B longe

prius naturaliter est A, quam B, in tantum, quod possi-

-14 bile est | A esse, B non existente, ut posito, quod Deus

suspendat accionem creature et continui et generacionem

absoluti, quod prius fecit, cum creatura. Ubi patet, quod

1 3 agenda Dei est diuturnior agenda creature et post
cessacionem creature pura creacio; ideo dicunt aliqui,
ex talibus moti, quod quandocumque Deus concurrit



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 12 of 34)