John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 13 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 13 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


cum creatura, ipse creat, creatura non crcante; oportet
ergo creanciam et creare agenciam distingwi, et a

20 multo magis passio distingwitur ab utroque.



CAPUT UNDECIMUM.

Replies to our In oppositum sic: fruslra ponuntur plura, ubi pauciora

i!'l^h!^samc sufliciunt; sed eadem res absoluta sufrtcit denominare

thing (res) aucns aticro et nassum pati: ergo superHuit poiiere tales

includes an '^ " /. ,. .' .,• , i ^

agent's action duas res generaliter disnnctas. Minor patet ex hoc, quod -^
snfiei-in-l'thin "-'^iJi-'m agenda, que est uni delectabilis, est alteri trista-
two thint;s bilis. ut patet in exemplo superius adducto contra hanc

become ' . , . . ,.

superfluous, vuim, posito, quod unus voluntane cruciet reliquum,
inimicum, ubi patet, quod cruciatus est crucianti delecta-
bilis et placida, cruciato vero est tristabilis et involun- ■"
taria, ergo per idem stat respectu diversorum idem esse
iustum et iniustum et quomodocumque aliter contrarie
denominatum. Et confirmacio istius est Anselmus in He
Veritate capitulo 8", ubi ab intento tenet, quod eadern
res est accio et passio; et ipsum sequitur Doctor Pro- '-
fundus libro 3", capitulo 0".

7- Cod.: aduclo. <.). Cod.: cruciati. io. Cod.: u'o e dclcja"* t'fta"^

i3. Cf. Anselmi CanUiariensis Dialot;. Oc Vcrilatc, cap. N'lll
(Mipie CLVIII 476): Multis enim modis eadem res suscipit
diversis considerationibus contraria: quod in actione saepe
contingit ut in percussione .... Sed quoniam .... sicut pcr-
cutiens non est sine percussione, nee percussio absque percutiente,
ita percutientia et percussio sine invicem esse nequeunt; imo
una et eadem res est diversis nominibus secundum diversas
partes signijicata; idcirco percussio et percutientis et percussi
esse dicitur; quapropter secundum quod agens vel patiens
eidem subiacent iudicio, vel contrariis, ipsa quoque actio ex
utraque parte similiter iudicabitur ant contrarie. Cf. etiam
notam, p. 109. i '?. Cf. Thomac Bradwardini De causa

Dei Lib. 3, 6 {Ed. Londin. lUll K, 662 A): Pro primo istorum
sciendum, quod aliqui opinantur, quod actio et passio sunt
res relativae, sen ipsae relationes purae tantummodo: sed
eruditioribus puto constat, quod relationes huiusmodi actionem
et passionem naturaliter consequuntur, et per eas causantur.
Quapropter et alii arbitrantur, quod actio et passio sint res
absolutae secundum suam essentiam, relationibus tamen neces-
sario copulatae; et horum quidam existimant, quod actio et



CAP. XI. DE ENTE PREDICAMENTALI. to3

Item: omnis at;cncia est actus at.;entis, et omnis passio 2. All action is
eciam est actus eiusdem aj^entis; ergo, cum non oportet a"cm,\md 'in
dare duos actus, quorum uterque sit motus, relinquitur, sutlcring is the

, . , ' II- • ''^"l *'' 'l'^ same

quod idem actus secundum diversas raciones est com- ajicnt. The
b munis uterque, a quo urium denominatur agens et aliud iwo'^dm'ci-ait
paciens; illud declaratAristotelesS" Phisicorum,canitulo3" -"t^* ^^ ihcrctoru
per exempla et raciones. Nee ahter videtur dillerencia
inter accionem immanentcm et accionem transcendentem,
nisi quod omne immanens solum est in agente, et omnis

lotransiens solum in passo. Item aliter scqueretur, quod
esset processus in infinitum in agenciis, et sic nullus
primus actus voluntatis, sed omne agens ut sic moveretur,
que omnia sunt impossibilia. Et deduccio videtur ex hoc
quo ad primam partem, quod nulla videtur racio, quare

'•'' passio non potest produci in passo sine produccione
agencie in agente, quin per idem ilia agenda non potest
produci sine alia, et sic i)i infinitum. Ex quo secundum
sequitur, cum primus actus si detur, produceretur ab



17. in addidi cod.: ct sic ifinitu.

passio sint res diversae secundum esse)ttia)n absolute, quia sunt
praedicamenta diversa: Alii vera putant, quod sint eadem
res, et idem realiter absolute, sed diffcrant relative .... Et
liaec videtur sententia Philosophi o', Phys. 18 et consequenter in
textu, et Averrois in comment 2 de Anima 137 et 138 et Averrois
similiter in commento. Quibus et concordanter Anselmus de
veritate: „Multis, inquit, modis eadem res suscipit .... (sequitur
tola Anselmi expositio a nobis supra allata) .... similiter
iudicabitur aut contrarie.'^ Sed ista revera altiora et subtiliora
et facundiora michi videntur, quam a mc, praesertim hie, in
brevibus digne valeant explicari; verumt amen probabilior
michi videtur hac vice secunda opinio recitata. —
Cf. etiam quae dicit Bradwardinus postea {664 E). Illud vero
movere in percutie)ite et gladio videtur communi iudicio esse
percutere tantum et non percuti; illud autem moveri, recipere,
sive pati in percusso, tantummodo percuti et non percutere
quovismodo. Respiciendo tamen subtilius apparebit, quod illud
movere in percutiente brachio et gladio non est sine moveri
inseparabiliter ei annexo et eis injixo; .... imo secundum
praemissa illud movere et moveri sunt idem realiter
non diversa. 6. Cf. Arist. Nat. Ausc. Ill 3, 2 (Ed. Par.

II 27.5, 38 ss.): "E^st 8' anoQiav J.oyi-ArjV ccvayxalov yc/.Q I'acog
sLvKL xtvcc svSQySLav &llr]v tov itoi)]Tixov xal rov TiKQ-yjtixov-
TO (isv Si] Ttotrjaig, x6 8s ncidrjaig- i-'Qyov 8h y.al xslog rov fihv
TioCrjfici.j rov 8h nci&og. ''Ensi ovv aii(pco xivrjasig, si ^isv srSQat.,
sv rivi; i} yuQ aficpoo sv rm nmiovxi xal xivovpi,sv(ft, tj tj fisv
noirjaig sv rep itotovvn, i] 8s nd&rjaig sv rm Tcdaxovrt- si 8s
dsl xcd ruvrrjv noCtjaLv xalslv, 6[i(ovvfiog Sv si'tj. x. r. I.



I04 JOHANMS WICF.IF CAP. XI.

acta distincto, a priori, et sic datur pro primo, nee fuit

primus.

3. Nothing can Et tercium ex eadem radice patescit, cum nichil potest

re^cehing its agcre, nisi recipiendo suam agenciam, et cum ilia agencia

activity and sjj- tantc permanencie, sicut passio vel motus, sequitur, 5
being Itself . / . '- . . . .^ .

moved. quod nichil potest recipere agenciam, nisi, recipiendo

illam, moveatur.

4. The very Item impossible est aliquid movere se per se et
th^s''ac°ivi?y primo, ex 7° Phisicorum, sed iuxta banc viam sequitur

impjlics oppositum: erco via imnossibilis. Minor argumentatur 10
passivity. .' ^ " .

sic: Tarn causa prima, quam secunda potest ex se agere
in passum, postquam non egit in idem; sed non est
possibile, quod sic agat, nisi paciatur recipiendo pro-
priam agenciam; ergo eo ipso, quod sic agit, patitur
a sc ipso, et cum omnis passio sit motus vel ipsum i3
concomitans, sequitur conclusio. Et ex isto videtur,
qu(xl genus passionis sit prius naturaliter genere ac-
cionis. Nam prius naturaliter vel primo naturaliter,
sicut est accio, subicctum agens ipsum sustentat, et
subiectum prius naturaliter ipsam recipit paciendo, quam 20
ipsum sustentat; ergo subiectum prius naturaliter patitur
recipiendo propriam agenciam, quam agit; et sequitur
conclusio generaliter, que est eo verisimilior de quolibet
agente secundo, quo ipsum non potest agere, nisi prius
motum, I et per consequens passum ab agente primo. F. 214'

5. Action i.s Item quccumque insunt comuniter Deo et creaturis,
God"arid U) propriissime insunt Deo, et analoyce creaturis; sed agere

creatines but jnest communiter Deo et creaturis, ergo proprius et

It IS 111 (jod .

originally and prius et principalius Deo, quam creaturis, et per con-
principa y. ^(,^^£^8 non solum substancia creata agit proprie, ut 3o
dictum est superius, sed prius substancia increata; aliter
cnim Deus non immediate conservaret quamlibet crea-
turam, nee immediate efficeret omnem etfectum, nee
immediate moverct omnem motum eius, ut ostendit
I^octor Profundus primo libro, capitulo 2" tcnendo cum 35
suis corrolariis, et idem ostendit 2" libro, capitulo 20
et decern sequentibus de actibus voluntatis create. Et



I. Cod.: da^p"; ib. ncc] nc (= nunc) cod. 21. Cod.: ipsam.

3.1. eius] cod.: cy (= cuius).

9. Cf. Arist. Nat. Ausc. VII 1,1—4 {^'^- i^<^r. II 333, 9 ss.).

33. Cf. Thomae Bradwardini l)c Causa Dei I 2 eiusque 'corro-

larii partes tres [Ed. Lond., p. 146—169) et II 20— 3o
(;?. 540-594).



CAP. XI. DE KNTE FRKDlCA.MliNl ALL lo5

confirmacio istius est, qiuul neus propius beatificat crea-

turam, quam ipsamot so bcatiticat, si sic facit, quod

non csset, nisi Dcus pro]"irius faccrct actum beatitudi-

nis, quam ipsamet crcatura; ergo non potest creatura

3 vdemptilicare so, cum istc sit actus iudiciarius; multo

minus ergo posset bcatiticare se; tunc enim esset merces

sua plene in cius potestate, et per consequens posset

beatitudinem ad votum dimittere et aliam creaturam

beatificare et dampnare, quia lioc videretur consonan-

locius, quam quod illud agat primo in se movendo se

per se et prime, dum dat sibi ipsi donum optimum.

Item vidctur ex isto, quod Deus facit omnem ac-

cionem vcl motum, quod repugnat.

Primo ex hoc, quod Deus comederet, rugaret et God is the real
i3omnes actus creature faceret, quod est nimis dissonum. cvav"acii()n^-
Secundo ex hoc, quod Deus omnes actus viciosos ^^''!^''' ^vonid

... involve

faceret, et per consequens, cum prevenit necessitando ^i) ihai God
creaturam ad omnem actum et modum agendi, sequitur, "nt-cd's\md '^'^
quod non iuste damna-ret creaturam pro actu, ad quem ailoctions with

. , . , , . . cruatiircs;

:::o necessitat eandem secundum eius iK'neplacitum ; sequitur, b) tiiat God
cum Deus libere contradictorie concurrit plus vel minus, ""^actions '^^''
ut placet, quod posset non concurrere, et per con-
sequens et creatura posset per se agerc sine concursu
Dei, et quantumlibet modice potencie creatura posset

-3 per se agere sine concursu Dei et quantumlibet modice
potencie creatura posset cum concursu Dei quantum-
libet dissimiliter agere; et sic motus non sequeretur
proporcionem eo, quod omnis motus causatur ex pro-
porcione completi agentis ad completum passum. Cum

3o ergo totale agens sit vcl Deus infinite potencie vel aliter
infinita potencia, que Deus est secundum sui ultimum,
concurrit, sicut et resistit agenti, sequitur, quod omnis
motus causatur ex proporcione equalitatis, cum nullum
infinitum est reliquo mains. Nee valet dicere, quod

3^ proporcio, ex qua motus provenit, est inter totale agens
et partem passi vel inter parciale agens et totale pas-
sum vel inter parciale agens et parciale passum, quia
infinitum magna est proporcio cuiuslibet horum trium



1.2. beatificat ulroqiw loco ex ubti (icat corrcclitm. 2, 4. Cod.: ipsam3
utroqiie loco 4. Cod.: go no n. pt (ergo non enim potest). 22. Cod.:
mig no iuste dapnaret cat^az p actu ad que nccessitat cai^ fjm eius bn
placitu ut placz.



Io6 JOHANNIS WICI.IF CAP. XI.

mediorum, ut sophiste arguunt. Ymo non est raciona-
biliter scibile vcl discibile quantum de agente vei passo
debet capi pvo ilia proporcione fundanda. Item iuxta
dicta omnis accio transiens principiatur ab accione im-
manente, et per consequens accio immanens esset per 3
se in aliquo prcdicamento, cum sit accidens plus posi-
tum et plus perfectivum, quam accio transiens, eo, quod
ipsam principiat, et tunc videtur omne elementum habere
appetitum vel inclinacionem naturalem intrinsecum ad
finem extrinsecum, quod videtur falsum ex hoc, quod u)
non potest talem elicere; ymo partes secundum varios
appetitus resisterent sibi ipsis.



CAPUT DUODECIMUM.

F. 2i5 Pro isto mihi videtur induhie tenendum, quod ai^encia Answer to my
et passio ad sonsus limitatos generaliter distingwuntur, Acti?m'^and
sicut quantitas et qualitas aut quecumque alia predi- passion arc

^ . ^ . ,. / .^,. , '■ , distinct, like

? camenta, quanivis cssenciahter vcl matcnahtcr loquendo quality and
sunt idem ad sensus equivocos; cum enim movens phi- Gcnera/'proof
sicum in movendo movetur et agendo repatitur, patet, "f t'''=>.
quod in omni tali agente vcl passo concurrunt agenda
vel passio, que sunt idem subiecto, ut album et musicum,

lo licet differant formaliter. Preterea, cum linis agencie
et passionis sibi correlate sit etTectus productus in passo,
ut puta qualitas vel quantitas, quam Commentator
vocat motum materialiter dictum, patet, quod in prc-
dicacione secundum materiam tarn agenda quam passio

1 3 ad sensus equivocos est talis motus in mohili. Et ad
istum sensum dicit Egidius super 3" Phisicorum, ut



a 2

8. Cod. : ago; ul pa".

[2. Cf. Comm. AvciT. in Arisl. Nat. Ausc. Ill, sect. 4
(Ed. Arist. opp. Veiiet. IV, F. 41), imprimis aittcm sentoiciam,
quam supra rettulimus, p. 'Jl. it"). Cf. Acgidii Romani

Commentaria in octo libros Phisicorum Aristotelis III 4 {Ed.
Venetiis per Andream de Torresanis 1502, F. 56): Omnino
autein dicere est: neque doctio cum doctrina, neque actio cum
passione idem proprie est: sed cui insunt, hoc est viotus. Quod
enim liuiiismodi in hoc et quod huiusmodi ab hoc actum esse
ratione, alterum est. Solvit ad aliud inconveniens, dicens, quod
omnino est dicere, quod neque doctio est et doctrina neque
actio cum passione est idem, sed quod est idem motus cum
hoc insunt: quia est alterum actum ratione quod est huiusmodi
in hoc, et quod est huiusmodi ad hoc. Sotandum autem, quod
actio et passio non sunt idem actus secundum rationem. Idem
enim motus est actus agentis et patientis, et est actio et passio,
sed non sub eadem ratione; sed est actio et est actus huius-
modi, id est agentis, quia est ab hoc; est autem passio et est
actus huiusmodi, id est patientis, non quia est ab hoc, id est
a patiente, sed quia est in hoc, id est in passo.



lo8 JOHANMS WICI.IF CAP. XII.

textus sonat, quod agcncia et passio distingwuntur inter
se, et tamen sunt idem motus in numcro, cquivocando
in predicacione sine dubio, sicut illi, qui dicunt, quod
ydee distingwuntur inter se, et tamen omnes sunt eadcm
natura divina. 5

Answer to first Ad primum patet, quod consequencia non valet; quam-

ohjcctioii (0.102). . • r 11. ca -^ \

One absolute VIS enim una jorma absolula surhcit denominare agens

form may agcre in passum et ipsum passum renati, hoc tamen
include action ^ ' . .f .' . ' '

and passion; non potest esse, nisi mediantibus duabus formis re-

thc licl"p^ort\vo spectivis diversorum generum, que sunt agere et pati. lo

distinct relative ]sj^j.p, contradiccionem claudit, quod forma absoluta per
tornis viz a^crc .... '

and pati. se sufliciat sic denominare eo, quod cum omni forma

absoluta substanciali vel accidentali, que sit quantitas

vel qualitas, stat, quod subiectum non agat, vel aliquid

non paciatur. Ergo preter talem formam requiritur i ?

motus, et sic agere ac pati superadditum, et illud est

forma respectiva, que componitur ponens intenciam

agentis tanquam actum intrinsecum et proporcionem

eius ad passum extrinsecum ; et tercia ex hiis duobus

successivam producenciam forme absolute in passo, et 20

hoc tercium est agenda extrinseca, et hec tria respectiva

oportet ponere in agente ultra quodlibet absolutum.

We must not Scd pro denominacione contraria notandum, quod

confuse names ,. . , , . - ,. ,, . .

used formally aliquid dcnominat tormaiiter ut lorma intrmseca, et
^^'ippli'cT'^ aliquid efticientcr causans quomodolibet denominacionem 25
accidentally, subiccti. Nec dico, quod contradiccionem claudit aliquid
denominari nisi formaliter denominetur vel a forma,
que est ipsum denominatum essencialiter, si denominacio
extendatur ad essencialem inexistenciam, vel aliter a
forma subiecto denominato accidentalitcr inherente, si l-io
denominacio restringatur proprie ad accidentalem in-
herenciam.
Contraries Secundo notata distinccione quattuor oppositorum,

cannot be ,. , . . . .

formally and in dico, quod repugnat denominaciones contranas inesse

the same sense formaliter secundum idem et pro eadem mensura eideni 35
111 one and tne _ _ ^

same thing, ultimo singulari,

and dLsnleasing Tercio dico, quod eandem rem esse diversis delec-

Dcrsons i'^s^'not ^abilem et tristabilem non sunt contraria, sicut sunt

a contradiction, iustum ct iniustum. Nam idem visibile, quod est uni
since . . . ., . , , ... ...

pleasantness is visui proporcionatum est sibi delectabilc, et visui mi- 40

relative. proporcionato tristabile, cum talis sit denominacio re-

lativa; iustum autcm est denominacio absoluta respi-



7. forma addidi. Cod.: v" ab'" ffi' ^v/c;. p. autcml cod.: a' = aut.



CAP. XII. DE ENTE PREDICAMENTAI.I. loq

ciens conformitatem ad simpliciter per sc iustum; et Just and nnjiisi

iniustum contrarie dicil diiformitatcm ad primam vo- arc''coiin-ariesi

luntatem. Dicuntur tamen iustum et iniustum equivoce

vel absolute pro essencia iusta, et hoc vel primo et

5 per se iusta, vel a prima iusticia causata, \el absolute

contrarie et abstractive pro ipsis iusticia et iniusticia;

vel contractive pro subiecto ipsis qualitatibus intbrmato,

et utroque istorum modorum sunt contraria; vel tercio Explanation oi

pr(i quocumque, quod iusta causa iuste causat, et in- s"mc'icc

lo iustum pro illo, quod asens iniusta causat; et isto modo concerning
-1,1 , "" • I ^^ • - Christ s

F. 2i.->'\vlt Anselmus, quod passio | Cristi est miusta quo ad cniciiixion.

Judeos, ipsam causantes, et iusta conclusio ad Deum,

ipsam causantem.

Istam tamen loycam noti approlio secundum sensum.

i?Unde pari evidencia, qua diceret istam esse iniustam, ex
hoc, quod verbaliter doctor sic dicit: ,,concedercm, quod
idem peccatum debet esse et non debet esse", Cristus debuit
mori et non debuit mori. Nam utrumque ccnicederet
doctor ibidem, ideo satis est concedere sensum suum.

20 Non enim placet omnibus concedere, quod omne peccatum
est iustum, quia Deus iuste illud permittit. Sic enim summa
iniusticia esset iustissima, quia ab hoc solo habet, quod
sit iusta, quia iuste permittit ipsam Deus esse; et certum
est, quod summe iuste permittit Deus ipsam esse. Ideo, si

25 est iusta, est summe iusta, et hoc forte concederet, cum
iusticia consistit in rectitudine, non suscipit magis aut
minus; et ulterius forte concederet, quod omne ens est
iustissimum, et sic Deus in predicacione secundum causam,
sicut omnis Veritas est rectitudo vel iusticia sola mente

3o perceptibilis. Nee foret sibi magis inconveniens con-
cedere iusticiam fore iniusticiam, quam concedere veri-
tatem esse falsitatem, quod est concedere, ut patet
tractatu de Veritate. Ymo, sicut concedit bonum esse

3i. Cod.: iusti".

14. Anselmi Cantuariensis Dialog, de Veritate, c. VIII {Migne
CLVIII 477): Quid etiam, si secundum naturam 7-eru»i con-
sideres, ut cum clavi ferrei impressi sunt in corpus Domini:
an dices fragilem carnem non debuisse penetrari, aut acuto
ferro penetratam non debuisse dolere? .... Potest igitur con-
tingere, ut debeat esse secundum naturam actio, vel passio,
quae secundum agentem vel patientem esse non debet ....
Vides igitur, saepissime posse contingere, ut eadem actio
debeat esse et non debeat esse, diversis considerationibus.
33. Cf. Anselmi Cantuariensis Dialog. De Veritate cap. VIII
[Mignc CLVIII 4 77): Cum vero peccans ab eo, ad quern non



no JOHANNIS WICr.IF CAP. XII.

malum et bonitatem maliciam, ita concederet peccatum,
inquantum bonum, esse iustum ens et verum; sed in-
quantum malum, esse non-ens, iniustum et falsum.
The act of the Sed omnibus istis concessis adhuc oporteret ponere
by wicked will, i" Judcis agencias distmctas a passione Ciusti, quia 5

was distinct certum est, quod mala corum volucio movebat eorum

trom tlic ^ . . . .

siiiieriiif,' oi corpora et produxit in ipsis passioncs ex volucione in-

■was ill iii.s part iustas et iUe passiones et agencie produxcrunt passioncm
most riglituous. jj^ Cristo, que fuit rectissima sine privacione sibi for-

maliter inexistente, quia tunc denominaret Cristum, qui lo
est subiectum per se et proprium illius passionis, in-
iuste pati, quod est impossibile.

Potest ergo Anselmus glosari secundum equivocaciones
dictas de accione et passione, quod passio illata est
accio, sed non agencia, qua agens formaliter agit, sicut i5
calor productus dicitur esse accio ct motus secundum
Commcntatorem.

Conclusion: Patet ergo ex dictis, quod aliquid dicitur iustum

I. A thing may i ' t ^ • .. i ^ •

be just ill itself secundum substanciam, et hoc per se et primo, ut
as iiistiy (lod creator, vel per se secundo, ut creature. Et aliquid 20

and secondly . . . ' . " .

creatures." dicitur iustum sccundum qualitatem, et hoc concretive

qtialitativclv ^'^l abstracte. Et tercio modo dicitur aliquid iustum

just, and that respective, et hoc dunliciter, vel quia iuste procedit a
cither in tiie r '. . . ^ . '

concrete or the voluntate increata vel quia iuste procedit a voluntate

3.'lt^maybe creata. Nee dividuntur ista ex opposito, cum omnis 23

relatively just ^reatura sit absolute et respective iusla. Quidquid eciam
and that in two . . >■ . .

ways, as it proccdit iuste a voluntate creata, procedit eciam a

proceeds from i ^ ^ - ^ j

a created or voluntate mcreata, sed non econtra, cum sit superior,
uncreated will ^j^Je opus iniuste factum, secundum letiem eternam

I'.xamples: . . '. , . .

dicitur iuste factum, si secundum substanciam operis 3o
placet Deo, ut dacio denarii indigenti ab yppocrita est
opus iustum, quod yppocrita iniuste facit, cum non
sit possibile aliquod positivum omnino carere iusticia.



3o. iuste corr. ex iniuste in cod. 33. Cod.: omo.

pertinet, perctititur, quoniam et iste debet percuti, et iUe non
debet percutere, debet et non debet esse percussio: et ideo
recta et non recta negari non potest. Quod si ad supernae
sapientiae bonilatisque consideres indicium, sive ex altera tan-
turn, sive ex utraque parte, agentis scilicet et patientis, non
debeat esse percussio: quis audebit negare debere esse, quod
tanta bonitate et sapientia permittitur? i3. Anselmus] cf.

supra p. 109. 18. Cf. Averrois in Arist. Met. comm. IX, sect. 3
(Ed. Arist. opp. Ven. IX, F. ](>7): Calidum enim agit calorem.
Cf. supra col. 1.^9.



CAP. XII. DE ENTF PREDICAMENTALI. T t i

Est ergo sensus Anselmi, quod peccatum debet esse
permissum et punitum, et non debet esse, Cristus debet
mori ex hoc, quod placet Trinitati, quod nioriatur, et
non debet mori c\ sua culpa. Non ergo videtur michi,
5 si aliquid causat hoc iniuste, quod hoc sit iniustum,
licet omnis creatura possit dici iusta, ut post dicetur.
Nam ex quo opus hominis est iustum, si immediate ab
eo iuste liat, evidencius omnis creatura Dei est iusta
quoad iiaturam suam, secundum quam iuste lit a Deo;

losicut enim omnem creaturam esse est iustum, cum sit

Deo beneplacitum et omnem creaturam esse, est ipsamet

creatura, sequitur, quod omnis creatura sit iusta, lo-

qucndo de iusticia essenciali. Nee aliter posset conlir-

F. aiGmari a primo per sc iusticia. |

1 3 Loqucndo autcm de iusticia accidcntali ab intrinseco
sola creatura racionalis est iusta, quando habet quali-
tatem denotantem^ et isto modo opponuntur conlrarie
iustum et iniustum, et nichil obest creaturam racio-
nalem esse iustam quoad essenciam vel naturam, et

aotamen iniustam quoad qualitatem superadditam, cum
ista non pocius opponuntur, quam bonum naturale et
malum moris; econtra autem non videtur michi, quod
aliquid potest iniustum quoad naturam et iustum secun-
dum accidens, quia omnis privacio presupponit naturam

23 bonam ex privacione, cum sit bonum.

Patet ergo, quod oportet Anselmum ponere agenciam
in .ludeis distinctam a passione Cristi, que quidem
agenda est ab intrinseco iniusta, et passio Cristi nullo
modo iniusta, licet Judei iniuste agant illam, que non

3o iniuste agitur. Pari evidencia diceretur verbum Dei in-
iustum et malum, quia causatur occasio ab eo faciendi
malum eciam quoad deitatem, et per idem humanitas
sua foret mala, si iniuste fit secundum carnem a remotis
suis parentibus. Et quoad Doctorem Profundum, ponen-

35 tern accionem et passionem esse eandem essenciam ab-
solutam, que modo suo sit substancia, non credo, ut
verba sonant, suam sentenciam ponit, cum omne, ut

I. Anselmus) cf. supra, p. 102. 34. Doctorem Profundum]
cf. supra p. 109, not. ad lin. 15. 37. Tarn nominibus mascu-
linis quam femininis] cf. Thomae Bradwardini De causa Dei
III {Ed. Lond. C,63 E) .... quare et secundum sententiam
antiquorum Deus utriusque sexus nominibus fuerat nominatus
non solummodo genitor, in quantum gignit et agit, sed etiam
genetri.v, in quantum concipit et conservat.



I 1 2 JOHANNIS WICLIF CAP. XII.

dicit, quod natura divina expressa sit a grammaticis igno-
ranter tam nominibus masculinis quam femininis propter
fccunditatem, quam producit et recipit adintra quot-
libct intcUigencias et volucionis eternas, quarum quelibet
est relacio racionis, sed non essencia absoluta distincta 5
a Deo, ut Doctor; quia, ut estinio, nee potest hoc pro-
bari nee catholice sustineri; ideo Doctor cum quadam
formidine ponit ista.

Solution of Ad secundum conceditur conclusio. Nam passio et lo

second ^ ^ ^ ^■



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 13 of 34)