John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 14 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 14 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


objection ip.io3i motus sunt communes tam agenti quam passo, cum
Passion and causatur ab utroque tamquam cius causa essenciali ;

motion are . .

common to the veruintamcn solum subiective et formalitcr inest passo,
aeent and tlic i-,- • ^ ^ ^

patient but ''cet sit equivoce in utroque; et ista agencia est com-
tormally and nuinis causacionc tam aeenti quam passo, et sic esti5

suhjectivelv are . . . ...

only in "the causaliter in utroque; formaliter tamen et subiective in
patient while ^ , ,-. » • ^- • j

action is agente, sea causahter ac terminative in passo; modo

common to nu\\a forma formaliter, licet eflicienter, denominat ali-

tiotii bin IS . . . - , • . .

tormally and quid, nisi illud, in quo est subiective.

oiiiv thVat'ent. Ideo ilia quinque exempla, que adducit Doctor Pro- 20

The fundus libro tercio capitulo G", quod aliquid denomi-

denominator » u ^ • 1 ^ 1 ^ •

formalis. nalur ab extnnseco, unum docent, quod extrinsecum

eft'ective, sed non formalitcr denominat talia. Unde,

quod su!~>iectum esse formandum potest dupliciter in-

telligi : vel quod ipsum est dignum forma, vel quod 25

formabitur, et sic est eternum, et non denominacio



3. Cod.: r'cip' ad intlii"' int".

20. Cf. Thomae Bradwardiiii I)e causa Dei lib. 3, G (Ed.
Londin. GG3 E et GG4 A) .... verisiviiliter did yotest, quod
ageus A primam actionem constituitur in esse agentis per
suum primitm agere ; priiis enim quodanimodo videtur ageve,
quam esse agens. Primum enim videtur esse activum, secundum
agere, tertium esse agens non tempore, sed natura seu causa.
Vel aliter did potest, quod agens consituitur in esse agentis
per illam relationem actinnis sive activam praedictam, ita,
quod primum sit activum, secundum agere, tertium ilia relatio,
quartum secundum hunc ordinem esse agens. Tertio did potest,
fjuod non est omnino clarissimum quod nicliil denominatur
formaliter quoquomodo ab aliquo, nisi fucrit prius secundum
naturam. Aliquid enim dicitur formandum a forma fiitura,
quam recipiet, et facturum refertur ad faciendum, et denomi-
natur facturum a factione futura, stent et aedificans, pulliji-
cans et foetificans ab eodem pullo et foetu futuris per actiones,
quas agunt ad istas terminandas; multa quoque naturalia et
alia a suis effectibus et a suis accidentibus sacpius nominantur.



CAP. XII. DE ENTE PREDICAMENTALI. i i

alicuius creature secundum cxistenciam. Verumtamen
subiectum dcnominatur formandum cfticientcr a forma
futura, que tempore sue est in formate. Formaliter tamen
denominatur formandum a formalitate, que est in ipso
5 eo ipso, quod formandum. Si autem intelligitur aliquid
formandum ad hunc sensum, quod ipsum formabitur,
patet, quod ilia Veritas eterna non est denominacio exi-
stencie formati, sed alie, formando in esse intelligibili
formaliter per futuricionem sue formacionis, que futu-

loricio est forma in illo, quod est formandum. Et cor-
rcspondcnter dicendum est de futuricione cuiuscumque
denominati esse futurum. Talis enim denominacio, cum
sit eterna a parte ante, non habet subiectum, nisi in
esse intelligibili, cui eternaliter inest futuricio secundum

1 5 esse existere. Homo eciam denominatur edificator vel
ab actu edificandi vel ab habitu vel arte. Bene namque
sequitur, homo est edificator, ergo edificat in tempore
suo, et oportet actum ilium precedere tempore suo; et
ex post, quamdiu manet homo cum arte, est edificator,

20 etsi non continue edificet; et ita de similibus. Unde

F. 2i6'dici potest, quod Deus incepit esse ] creator et guber-

nator et dominus; eternaliter tamen manet creator,

quia creavit et habet artem eternam creandi. Opus

eciam extrinsecum dicitur formaliter bonum a bonitate

25 sibi inexistente, sed efficienter a bonitate operantis ex-
trinseca; eadem enim operacio potest esse primo bona
moraliter et post mala moraliter et econtra; ideo est
dare bonitatem talem relativam sibi adquiribilem et
deperdibilem, ex bonitate operantis causatam, et hoc

3o oportet omnem ponentem respectus dicere. Unde urina
dicitur sana efficienter ex sanitate subiectante in uri-
nante, sed formaliter dicitur a signancia sanitatis; sicut
dieta dicitur sana ab efficiencia vel effectivitate sani-
tatis. Et conformiter dicitur res voluntaria, quia est

35 formaliter volutiva, ut natura racionalis, vel quia volun-
tarie causatur. Et sic omnis creatura dicitur efficienter
voluntaria a voluntate divina, sed formaliter a causa-
cione voluntaria, et sic omnis creatura dicitur quo ad
actum primum suum iusta, quia iuste a Deo conservata,

40 et ilia iusticia est formaliter et inseparabiliter in crea-
tura. Dicitur tamen comparative respectu voluntatis di-
vine, et ita de similibus, nee posset Deus dici anichi-

t6. vel] cod.: ut 27. ideo] cod.: 10 (sic). 3i. et] cod.: ex.

34. Cod. : voluntarie.

8



I 1 4 JOHANNIS WICLIF CAP. XII.

lator sine anichilancia, et ita de similibus. Unde ad

tantum intiicavit se Doctor in ista materia, quod posuit

rem agere esse prius naturaliter, quam rem esse agen-

tem, quia ab illo agere absolute denominatur agens,

quod videtur michi impossibile. 5

Aristotle's Quo ad Aristotelem patet ex contextu commenti 1 8'

^ ac//o*'and '" ^^ quatuor sequencium, quod sunt de mente Philo-

passro. mnvem sophi. Primum, quod idem motus est actus tarn motivi
and mobilis. '■ .,.,. . . ,. . .

quam mobilis subiective et rormaliter m mobili, et ern-
cienter vel causaliter in motore, sicut idem excessus lo
duorum ad unum est materialiter due proporciones,
scilicet proporcio dupla et proporcio subdupla; et eadem
distancia est materialiter duo motus, scilicet ascensus
et descensus; illud patet commento 1 8" et ambobus
textibus eiusdem. Secundo wit, quod sicut motus noni5
est subiective in movente, sic nee agenda est termina-
tive in movente, scilicet in illud, in quod agitur, licet
sit formaliter in agente; patet ista sentencia in duobus
commentis sequentibus. Tercio wit, quod licet moverc
et moveri, agere et pati formaliter, loquendo genera- 20
liter distingwuntur. Unde dicit textus commenti 22':
„Neque accione cum passione proprie idem est," super

6. 18'] cod.: igi-. 22. idem] cod.: illud.

2. Ad tantum se intricavit se Doctor] cf. locum ex Thomae
Bradwardini De causa Dei lib. 3, 6 supra allatum (p. 102, not.
ad lin. 20) pruts enim quodammodo videtur agere, quam esse
agens. b. Cf. Averrois in Arist. Nat. Ausc. i. Ill, Comm. 18
(Ed. opp. Arist. Ven. IV, f. 44'): .... actio enim motoris, quae est
movere, est eius, non in eo; et hoc intendebat, cum di.vit Motor
enim, etc. id est actio enim motoris est facere motum in aliud.
Deinde dicit, et ita liabet se ad motum, sicut agens ad paciens,
scilicet quoniam sicut actio agentis et patientis est una in
subiecto et duo in dejinitione, similiter est de motore et moto,
et universaliter in omnibus relative oppositis; qucmadmodum
enim idem spatium a sursum ad deorsum, quando accipitur,
secundum quod est proportio inter duo, erunt idem; et quando
accipitur secundum quod ilia duo sunt opposita, tunc erunt
duo; unum enim dicitur superius et alteruni inferius: et haec
duo sunt opposita et similiter idem motus per illud spatium
dicitur in respectu superioris ascensus et in respectu inferioris
descensus: proportio enim est eadem, et ilia duo, quae sunt
substantia proportionis, sunt diversa secundum definitionem ....
etqsq. 14. Commento 18] cf. notam superiorem. 21. Textus

commenti 22] scilicet verba Arist. Nat. Ausc. Ill 3, 5 (Ed.
Par. II 276, 5 ss.): "OXcog S'slnnv, ovS' ij StSaiig rtj ^lad-rjasi
ovS' tj noiijaig rtj nad'/jasi xb ctvtb xvQLCog. Averrois comment,
in bunc locum, quae Wiclif affert, ad verbum fere congrunt cum
iis, quae impressa leguntiir Ed. Ven. opp. Arisr. IV. f. 15.



CAP. Xir. DE ENTE PREDICAMENTALl. i i 5

quo Commentator: „Movere et moveri non sunt idem
secundum quiditatem, quia diffinicio eorum est diversa;
movere est enim accio motoris in rem motam, sed
moveri est passio moti a motore" ; cum ergo accio motoris
5 sit facere motum in aliquid, ut dicit Commentator com-
mento i8", patet, quod distingwitur formaliter a motu.
Patet ergo per exempla Aristotclis, quod non concedit
ista formaliter, sed causaliter predicari de se ipsis; ideo
notata triplici probacione de universalibus et equivo-
lo cacione premissa de accione et passione satis solvuntur
dicta autorum in ista materia.

Ulterius dicitur, quod accio dicitur immanens, non lixplanation of

I . ^i-^ - ^ I -^ the terms actus

solum, quia est subiective m agente, cum hoc sit com- immanens and
mune agente transeunte, sed quia est actus non habens '^'^."Z (ratisiens

^ . . ^ . . with retcrence

i5obiectum essencialiter extra suum subiectum, in quod to the

1 , • • ^ ^ J • objections on

agat, producendo suam agenciam, sicut est de agencia p. io3.

transeunte. Unde omni acta immanente creature prius

est passio ab obiecto quod terminatur, et post est eleccio

actus immanentis. Et tercio secuntur disposiciones vel

2o habitus. Sed opposite modo est in accione transeunte.

Prius est agencia subiecti, post passio subiecti, in quod

agens agit, et tercio sequitur motus in passo.

Ideo eleccio actus cuiuscumque creature dicit infalli- Every action of

biliter eius mutabilitatem et actualem motum, cum dcclares'^him''to

25 homo non elicit actum de novo, nisi moveatur ab obiecto be subject to
I . . ... . change and

F. 217 ex I extnnseco, ut aliquo sensibili movente sensum parti- movement,

cularem vel a celo influente, ut patet de sompniis et bv^hin^s^ ot"^ '

naturalibus propheciis. Si ab intrinseco, tunc vel a sense or

complexione corporis subiecti, ut patet de sompniis influences;

3o medicorum, attestantibus complexionem sompniantis vel bv'dr'eams'or
a forti impressione sensibilis in sensu interiori, ut patet monomania.
de philocaptis, qui quasi inniti necessitantur ad cogi-
tandum vigilando et dormiendo de sensibilibus, quibus
afficiuntur.

35 Unde et prophete naturales solent latitare diebus in
antris ad servandum sensus a peregrinis impressionibus,
ut vel sic fiant disposiciores nocturnis influenciis cele-
stibus. Unde Num. 24" Dicit Balaam . . . . de se ipso:

I. Cod.: fuper q" ginto 9'" fs/c/ 4. Cod.: niotori. 7. Quod in

codice omissum addidi. 38. Poxt Rahiam lacuna 4fere litterarum hi cod.

G. Cf. supra p. 114. 32. Philocaptis] Diicangc Gloss:

philocaptus amore captus. 38. Num. 24, 3. Dei, qui vis'.onem
omnipotentis Vulg. ccidit Viilg.

8*



6 JOHANNIS WICLIF CAP. XII.

„ Dixit Balaam filius Beor: dixit homo, cuius obturbatus

est oculus: dixit auditor sermonum Dei, quiscumque

omnipotentis Dei intuitus est, qui cadet, et sic aperiuntur

oculi eius". Ecce, quod primo obturbatus fuit oculus eius

in die, et secundo cadens in somnum aperti sunt oculi 5

In a third and mentis, et sic vidit futura prophetice. Tercio movetur

souris^movcd'^ animus alciori modo a Deo illapso menti et sic iuxta

by God as ymaginacionem Democriti anima est quasi spera ignea

Uemocritus -<^ ,.,. ,•• -

teaches. rotata multiphane super planiciem sui obiecti nunc a

forma sua intrinseca, et sic anima naturaliter tendit in lo
Deum sinderesi subductis altaribus extraneis, nunc vento
simulacrorum sensibilium propellitur ad tegendum spiri-
tualiter nunc celestia, nunc terrestria; cogitacionibus
multum vagis nunc ex bassitate planiciei declinat ad in-
ferius tamquam gravis, quod fit, quando terrestribus i5
inordinate afficitur disposicione vel habitu, et nunc tra-
Hitur a radio intelligencie secundum eius capacitatem ad
sursum, specialiter, si homo non sit gravis corde, dili-
gendo vanitatem sensibilium. Istis quatuor modis genera-
liter contingit speram moveri super planum, et propor- 20
cionaliter movetur humanus animus spiritualiter super
latam planiciem sui obiecti primi, quod est ens in com-
muni; sic, quod claudit contradiccionem actum elici a
Deo vel creatura, nisi sit causa movens ad eius eleccio-
nem, licet cause cogitacionem et volucionem sint a nobis 25
plurimum ignorate. Spirilus enim, ubi wit, spirat, sed
nescit, unde veniat et quo vadat, Ideo tercio, quia ergo
tales actus anime dicunt communiter aggregatum ex
multis, quorum primum est passio, vocantur communiter
passiones, et patet, quod actus puratus ab extremis, non 3o
est per se in genere accionis, sed per reduccionem, cum
principiat movenciam corporis et aliorum, que substancia
sunt, sic spiritualiter agentibus; non tamen movet obiec-
tum suum primarium, ut sic, quia nemo dicit, quod
moveo Deum vel aliud intellectivum ipsum cogitando, 33
sed econtra moveor ab apprehenso. Et patet ulterius,
quod Deus, cum non potest moveri, non potest elicere

I. obturbatii.s] cnj.: obtubatii.s. i5. fit] co.i.: luit.

7, 8. .Iuxta ymaginacionem Democriti animaj cf. Arist. L)e
Anima I 2, 3 (Ed. Par. Ill 433— 438). 11. Sinderesis vocula
in ^lossariis )io>i vecepta fortassc ab eodem radice derivata
est, quo shidoti, vclamcn, atque hue signijicntiuue teiic in
sejjsum quadrat. An .sincrisi cu))i V'li, Sickcl scribendiim?
26. Cf. Jolt. .-J, 6\



CAP. XII. DE ENTE PREDIGAMENTALI. i 1 7

actum, sed volucio sua eterna, que est relacio racionis,
principiat agenciam suam temporalem ad extra, que
est relacio racionis, et sic utraque sola racione a Deo
differt, cum non sit res per se in genere; et ita grada-
5 tim a simplici Deo procedit multitude, sic, quod in Deo
non est distinccio formaliter sibi inexistencium, nisi
distinccio racionis, ut patet de ydeis et volucionibus in
Deo, sic, quod prima pulsio creature producitur a mo-
vencia Dei, que est relacio racionis; et quecumque crea-
lotura movet aliam, producit actum sibi accidentalem,
secundum quem principiat motum etc. |

8. Cod.: pulsjo id'o cat^c.



CAPUT TERTIUM DECIMUM. f.^i/

Solution of Ad tercium patet, quod non est color in deduccione.
"\ct^ pl^'iolT' Nam prima agencia est, qua pater producit filium, et

Order oi' p^g^ ipsam acenciam, qua commune principium pro-

activities ^ *" .

(agenciae) ducit spiritum sanctum, et post agenciam, qua Deus o

thdrorfgmalky, producit primam creaturam. Vel vocando voluciones Dei
from the Father actus licet sint relaciones racionis; tunc mediant inter

down to the . ^ • ,• • .^ • j

created agenciam Dei admtra et agenciam Dei adextra quot-
"^"if wni°"* libet intelligencie et voluciones Dei ; et illarum est dare
(voluciones). principia, sicut est dare primum intellectum et volitum lo
extra Deum tarn quo ad universale, quam quo ad sin-
gulare, ut patebit secundo libro. Nee plus dissonat, quod
sint nobis infinite voluciones respective in Deo, quam
quod sint infinita absoluta essencialiter distincta a Deo,
ut ponit Doctor. Nee est maior color, si Deus producit 1 5
eternaliter volucionem respectivani; tunc distincta volu-
cione producit illam, et sic infinite, quam sequitur: Si
Deus producit actum, qui est essencia absoluta, quod
alia produccione activa producit ilium; sed utrobique
est maior color contra ponentes voluntatem Dei esse 20
rem distinctam a Deo, quia hoc impossible dissonat
cum vero et ad necessarium consonat omni non vero . . .



0. Cod.: "volucioes z "itlli''''. 22. non veroj cod.: vero; post vero

terlia fere paginae pars scriptiira vacat.

1 2. Secundo libro] scilicet ipsius W iclifii De Ente sive Summa
IntcUcctualiutn. i5. Respicere videtur Wiclif Bradwardini

deductioncm de quaestione: „Dicetur fortassis pro ipsis, quod
creatio et /actio reriim in Deo est voluntas sen volutio eius
aetenia", De causa Dei lib. Ill 6 {Ed. Loud. 663 B).



CAP. Xin. DE ENTE PREDICAMENTAIJ. IIQ



non



Ulterius quo ad primam deduccionem patet, quod Activity is in

, J • • ^- • • . the agent as

sequitur: ad produccionem istius passionis, que est quantity is in

ista passio, requiritur producencia acentis; erco per idem wc qudntum;

' ? . . . . . so that we need

ad producenciam illam requiritur alia producencia, qua postulate no

c ^■^ 1 -^ c- ^ • u- ^ ^ Other power

r ipsa rormaliter producitur. bicut enim subiectum est for production,
quantum quantitate, et ipsa per se quanta, sic agens
producit absolutum producencia, et ipsum producit
formaliter se ipsa, cum claudit contradiccionem hoc
agens sic producere illud absolutum, nisi ista produ-

locencia hoc producat. Et econtra claudit contradiccionem
producere istam producenciam, nisi sic producat illud
absolutum. Nee habet producencia istius producencie
alium terminum, quam idem absolutum; si tamen agencia
foret res absoluta, ut qualitas vel quantitas, contradiccionem

iSclauderet, ipsam product, nisi distincta producencia
respectiva producatur, cum tale absolutum posset manere
corrupta sua producencia, sive successive sive subito
producatur; non enim est possibile aliquid agere pro-
prie in aliud, nisi passum suum moveatur; at ad ilia

20 duo requiritur produccio forme absolute in passo preter

agenciam et passionem, ut quando aliquid movetur loca-

liter, ipsum passione et motu adquirit locum vel ubi,

quando augmentatur vel alteratur, adquirit quantitatem

F, 2i8aut qualitatem secundum perfeccius aut minus | per-

25 fectum, et iste ab agencia absolute distincte passione
vel motu; et sic omnis agencia vel passio est respectus
inter agens et passum in forma absoluta adquisita passo
fundata a tempore cum suis extremis et materia indivi-
duata; cum ergo agencie, qua produceretur ista agencia,

3o non sit dare diversa principia individuancia, a narratis
patet, quod agencie non est nova agencia.

Ad ultimum, de mocione agentis recipiendo novam We must
agenciam, patet, quod dupliciter dicitur aliquid moveri : t^^efwcen't^iie
scilicet proprie in se sensibilem formam absolutam motu two kinds of

. . , , , ,• • J movement:

33 adquisitam; vel large de quanto limitatur ad esse et i. Movement

ad agere a causa superiori, et isto modo quelibet crea- '^'^°^;f||J.j ^°

tura movetur a Deo continue. Sic autem dicit Aristo- perceptible to
teles 12" Metaphisice 34" et 3 5*^, quod intelligencie

?7. Cf. Arist. Met. XI 7, 12 {Ed. Par. II 605, ss.):^
.... ioax' aidiog av str] b nQcorog ovQavog' tan xoivov rt ■kccl
-hlveZ' STiel 8h to Kivovfisvov xal mvuvv, xal [isaov, xoivov
haxC XI, o ov Mvovfisvov tuvel, ccidiov, xal ovaia xccl svfQyfia
o^Ga. Kivsl Se coSs- x6 oQfxxuv xal x6 vorjxov xivsl ov xivov-
(isvov xovxwv xa nq&xa xa avxa- snt&v^itjxov ^kv yaQ xb



the senses.



controlled.



1 20 JOHANNIS WICLIF CAP. XIII.

semper moventur a Deo tamquam ab amato et desi-

derato, etsi credatur nuUam formam absolutam continue

II. That adquirere. Secundo ergo modo loquendo de motu, patet,
continuous i i ]•» ^ j- • i- • i •

influence of quod ciaudit contradiccionem aliquid proprie agere,

God by which j^isi moveatur a Deo, et sic recipiendo agenciam movetur 5

our being and .

acting arc creatura ; non tamen proprie per motum ad illam agenciam,

ut per se terminum. Contingit tamen agens naturale

moveri paciendo sui debilicionem, fatigacionem, vel aliam

forme absolute adquisicionem, dum agitur in passum,

quia omne movens phisicum in movendo movetur. lo

De aliis autem agentibus incorruptibilibus, que non
sic agunt post tactum, non oportet, quod agendo pro-
prie, sed communiter vel methaphisice moveantur. Deus
autem nuUo modo movetur, cum quelibet eius volucio
vel sciencia sit eterna, et producencia Dei vel causancia i5
temporalis non sit proprie agenda, vel relacio racionis.
Ulterius pro per se terminus motuum notandum est
processus Philosophi 5" Phisicorum, capitulo tercio, ubi
probat, solum ad quantitatem vel qualitatem vel ubi
esse motum proprie dictum, et non ad substanciam, 20
relacionem, accionem, passionem vel motum.

Intelligit autem Philosophus illud esse per se ter-
minum motus, quod est forma accidentalis absoluta, ex
cuius adquisicione successiva movetur mobile, et qua
completa habita cessat motus ad illam. Unde forma 25
substancialis generata in fine alteracionis non vocatur
per se terminus illius motus, quia non est idem subiecto
et specie cum qualitate particulariter adquisita illo motu.
Ideo vocatur finis extrinsecus nee forma respectiva, et
si adquiritur in fine, terminat per se motum ilium, 3o

i3. Cod.: moveatur. 19. Cod.: probat q, solum; eiect quod.

cpuivofisvov 'KccXov ^ovXtjzbv 8k TtQcorov, TO ov y.cilov. Cf. etiam
Averrois in eadem verba comm. (Met. XII 34, 35. Ed. Ven. VIII,
f. 149'): Et cum primiim movens movet et non movetur., neque
secundum accidens, neque secundum se ipsum, sicut movetur
anima, quae est in corpore, necesse est, ut iste motor [Wiclif:
Deus) moveat, quemadmodum desideratum et affectatum mo-
veat nos. 18. Cf. Arist. Nat. Ausc. V 2, 9 [V, 3] [Ed.

Par. II .909, 34 ss.): El ovv at xatrjyOQiac 8irjQr]vrcct, ovaCct
■Kcd noiotrjxt, 'auX z& nov xal xai tioxb y.ttl ra nQOg xt 'Kal x&
noaa y.ccl xm noinv rj Tcaaieiv, avayKYj XQslg slvai xLvi]aei,g, xtjv
xs xov notov, Kcd xrjv xov noaov, y.al xrjv xccxk xonov : Kax'
ovaiKv 8' ovx k'axi xlvrjOLg 8i.ci x6 ^i^8hv flvai ovaia x&v dvxav
hvavxiov. Ov8h 8i] tm TtQog xi- £v8sj^£xca yc<Q d-axsQav ^isxa-
^aXXovxog cdrj&svsa&cci. &o:x£qov fir]8sv [i&xa^dkkov, &ax8 xaxcc
avfi^s^tjxog i] xivrjOig uvx&v.



CAP. XIII. DE ENTE PREDICAMENTALI. 1 2 1

quia non est de genere forme materlaliter causantis
ilium motum. Et multo magis accio vel motus, quia 5/
non potest manere in fine motus, non terminat motum
ilium. Et hec est racio, quare solum qualitates sensibiles
3 de tercia specie qualitatis sunt materia proprie altera-
cionis, ut declarat Aristoteles 7" Phisicorum, capitulo 4";
disposiciones namque preccdentes habitus sunt alterius
racionis quam habitus, sicut figure, quibus adquiritur
ultima figura. Ad tales ergo qualitates, que non con-

losistunt in latitudine vel sunt ad aliquid vel que ad-

quiruntur consequenter ad alteraciones sensibiles, cuius-

modi sunt naturales potencie et omnes qualitates de

tercia specie qualitatis, non sunt per se materie motus.

Contingit autem motus insensibiles et non vere conti-

i5nuos, sed interpolates fieri ad alias qualitates. Ymo
tot sunt genera motuum large loquendo, quot sunt
genera encium per se in predicamento, ut patet tercio
Phisicorum 5". Nam omne accidens dicit mutabilitatem
subiecti, etsi non moveatur per cuiuscumque accidentis

20 respectivi adquisicionem. Patet ergo, quod non est

F. 2i8'magnus color, si Deus recipit | agenciam, que est relacio

racionis, quod exinde moveatur, cum ilia, que sunt

extra genus relacionis, possunt adquiri Deo sine sua

movencia, quo relacio per se in genere potest adquiri

25 mobili sine hoc, quod ipsum moveatur ad illius ad-
quisicionem, licet contingat moveri per eius adquisi-
cionem.

Ad quartum patet ex dictis, quod non sequitur agens Solution of

^- r ^ r • . -u • • 4"" objection

movere se aut pati, licet raciat sibi messe novam agen- (cf. p. 104).
3o ciam ; Ymo, cum omnis motus dicit passionem moti, ^^^"^ "^^'h.at has
illatam ab agenda distincta iuxta dicta, planum est ex appears that an
illis, quod repugnat aliquid moveri, nisi ab alio mo- beg!" a"iie\v
veatur, ut si mobile sit mole magnum, sicut est omne ??''^'V^ "^^'"^^P"^

.' . ' . himself moving

propne mobile, tunc movetur a partibus tam qualitativis or suffering.

35 quam quantitativis et ab extrinseco movente vel finaliter

movente, et ad nullum, si aliquid moveatur vel divisibile

vel indivisibile, oportet, quod movetur a fine extrinseco.

Huic tamen non repugnat, quod aliquid moveatur ex

se, ut racionale, quod potest ex se iniciare motum

2. si in cod. omissum addidi. 35. extrinseco movente] cod. : extrin-
seco molente.

6. Cf. Arist. Nat. Ausc. VII 4, i et seqq. {Ed. Par. II
330 sq.).



122 JOHANNIS WICrjF CAP. Xlil.

post eius quietem sine distincto premovente corporeo.
It involves no Inanimata autem cum quieverunt, non sufficiunt sic in-

contradiction • ... ^u-n i -

with this that cipere moveri, nisi moveantur ab innuxu cen ipsa ge-
a thing, e. p. a nerantis vel adiutorio removentis obstaculum prohibens

rational beuis, . . . „

should move a situ qucm appetunt, ut patet S" Phisicorum 32" et 5
otherwise w^ith ^^°, ct 4" de Celo et 5^. Animata eciam, ut bestie, non
inanimate possunt movere se ex determinante proprie racionis, sed

things and ' . ...

animals. vel moventur post quietem ab influencia cell, ut gallus
nocte cantat rariter et animalia in vere prolificant vel
ab obiecto sensibili movente, ut finis; ideo talia per se 10
moventur, cum sint substancie corporee, habentes in
se duplex principium sui motus. Solum autem racionalia
sunt proprie ex se mobilia; sed ista sentencia 8° Phisi-
corum 27" et infra. Ex qua planum est convincere
primum motorem, ex quo omne motum movetur abi5



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 14 of 34)