John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 15 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 15 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


alio, scilicet primum mobile, sive vocetur ultimum celum
sive mundus; movetur ergo ab alio, et per conseqviens
Passion IS not fmis, cracia cuius movetur, est primus motor. Et ul-

generically . ^ . ^ . . . .

earlier tiuin terius non sequitur, quod genus passionis sit prius genere

action (n. 104). • • i~. ^ j^ j • i- ..

* ^' accionis. Pro quo notandum, quod moven, applicatum 20
ut supra, est communius quam pati, dicente Aristotele



2. Respexisse videtur W/c/?/ A verrois in Arist. Nat. Ausc.VlII
comm. sect. 32 et 33 quae ab his verbis incipiunt (Ed. 0pp.
Arist. Venet. IV, f. lOS'): Cum declaravit quod lapis et uni-
vcrsaliter corpora naturalia non moventur ex se, cum non
dividajitur in motorem et motum, et quod propter hoc necesse
est, ut motor eorum sit extrinsecus . . . et quod hoc in eis est
per potentiam naturalem, quae est in eis, ut moveantur ad
sua loca propria . . . vult declarare, quod latentia motoris
istorum est essentialiter . . . etc. Ex Aristoteiis De Coela quae
in rem cadere videntur inveniuntur libr. II 8 et i3, III i et 2 ;
ceterum numeris 4" de celo et 5'" errorem subesse apertum
est; nisi forte voculas de celo male illatas esse Wiclijiumque
commemoravisse putemus eiusdem libri Nat. Ausc. cap. IV' 6
{Ed. Far. II 349, 35 ss.): Kalxoi tovto ^rjrslzat, Sth xi noxs
yavslzai slg xbv avx&v rdnov xa xovcpa xal xk §aQ£a .... oxav
xs yciQ ij vScog dwccfisi ys ncog haxl ycovcpov xal oxavar'iQ saxiv
STL SvvaiiSf £vSk%BvaL yaQ sfntoSii^oftf^rov fiij avco livav AlV
sav acpaLQsfyij xb s^noSC^ov, hvsQytl, v.al ccsl ccvcoxsQca yt'yvsxai..
1 3. Ista sentencia] cf notam superiorem et Arist. Nat. Ausc.
IV I (Ed. Par. II 348, 1 ss.). 21. Cf. Arist. De gen. et

corr. I, VII 7 et 8 {Ed. Par. II 445, 17 ss) : Enn Ss x6 mvovv
ovx bfiOLcog xtvH xu Mvovfisvov, ciUa x6 i^ihv ccvciyxr] xivov^ifvov
xai avxb xlvsZv to S' uxivrjTov ov, di/Xov oxt, xal snl xoii
noiovvxog SQOVfisv dactvxcog- xal yccQ xb xtvovv noinv xi cpaai
xal TO Ttoiovv y.ivHv. Ov [irjv ocXXk Starp^QSi ys xcd 8sT SiOQt'^fiv
ov yuQ otov xs nav tb mvovv Ttoislv, sI'tisq xb Ttoiovv avTt&i'jaonsv
xa ncicy^ovxf xovxo d' olg r] mvtjaig ncc&og- naO'ug Ss xa&'



CAP. XIII. DE ENTE PREDICAMENTAI.I. I23

primo de Generacione 90°, quod movere amplius agere This appears
est et sic movere est communius genere accionis; super co,?t'iiii!oiis
quo Commentator credit, ,,quod omnc movens sit agcns, upiioldini;

^ J . ' ' n b ' activity of God,

sed non est ita, ymo movens est generalius agente . which admits
3 Agens enim est illud, quod facit passionem ; est ergo '^ "o P'*^*'0"-
de intencione istorum philosophorum, quod Deus movet
omne motum, sed non proprie agit, cum non sit sub-
stancia limitata a causa superiori subiecta agente in-
ferenti passionem. Sed oportet theologum aliter loqui

loextendendo passionem ad communitatem analogam supra
genus, concedendo, quod aliquid agere est extra movere,
cum persona divina agit absolute necessario ad intra,
et nichil -movet ad intra, et ita est de creaturis. Ymo
concedendum est, quod Deus semper agit in quamlibet

i.^ creaturam, sustinendo eam, et ita, ample loquendo,
movetur et patitur a Deo; et cum omnis agenda dicit
absolutum productum, ut patet de accione Dei ad intra,
de qua est minime verisimile verificatisf ponitur, quod
Deus continue agit, facit et producit creaturam, sicut

20 luminosum facit continue lumen in medio, et sic est
dare absolutum, quod producitur divina agencia, sicut
duracio angeli et alterius creature dicitur esse res ab-
soluta, ut tempus, quod ponitur, quantitas, et tales
duraciones insensibiles continue producit Deus conser-
F. iiQvando creaturas, et de tanto dicitur movere eas I con-
tinue, de qua materia post. Satis autem est pro pre-
senti ostendere, quod non est color concludendi Deum
moveri ex hoc, quod recipit in se novam agenciam,
que est relacio racionis, ut ostendit Anselmus Mono-

3ologion 27°. Et ex predictis patet, quod carbunculus vel
aliud luminosum obiectum movetur a detegente ad



oaov aXloiovrat. (lovov, olov to Uvxov y.al to &£q(i6v alia to
XLV8LV STcl nlsov Tov TtoLslv hoTiv . . . . et Averrois in
eundem locum comm. {Ed. Ven. V 162'): „Movens autem existi-
matur idem esse cum agente" etqusq. 2C). Cf. Anselmi

Cantuariensis Monolog. XXMII [XXVII] (Migne CLl'III ISl) . . .
idem spiritus propter ineommutabilem aeternitatem sucim, niillo
modo secundum aliquem motum did potest, quia fuit aut erit,
sed simpliciter est. 3o. Carbunculus movetur a Lietegenlc]

exemplum Iiaustum e.v Thomac Bradwardini De Causa Dei
lib. Ill (3 [Ed. Land. 662 C): Amplius autem ponatur carbun-
culus luminosus obtectus, nee illuminans quicquam extra, qui
noviter detegatur et illuminet aerem; habet ergo nunc novam
actionem, novam illuminationem intrinsecam intra ipsum, sed
unde? a quo agente?



124 JOHANNIS WICLIF CAP. XIII.

illuminandum tamquam a removente prohibens; si enim
ex ilia illuminancia aliunde moveatur, sicut commu-
niter visus, et alia corruptibilia spiritualiter immutancia
membrum vel obiectum repaciuntur ab eodem. Verum-
tamen ad illam illuminanciam tamquam per se ter- 3
minum non est motus proprie dictus; omnis tamen
creatura agens prius necessario patitur a Deo, quam
agit. Nee est color ex hoc concludere verbum aut spi-
ritum sanctum pati a suo principio, cum sit eadem
substancia inconservabilis, quia indefectibilis, licet sit lo
causabilis; vide Doctorem Profundum libro 2° capi-
tulo 3 1 °, ubi docet istam sentenciam.



11. Cf. Thomae Bradwardini De Causa Dei lib. II 3i {Ed.
Lond. 599 B): Secundum omnes doctores catholicos filius quic-
quid habet, habet de Patre, et hoc secundam causalitatem et
prioritatem . . .



CAPUT QUARTUM DECIMUM.

Et per hoc patet responsio ad quintum. Nam agenda Solution of
non est univoce communis Deo et creaturis, cum agenda *'(cf. °p'.''io4)'."
in Deo sit relacio racionis, agencia vero in creaturis sit A<^f'\''y '■'* "ot

- , . . .... . in the same

5 relacio per se m genere accionis; ideo non univoce sense common
quo ad agenciam, sed univoce quo ad accionem com- ^" cr°atu'r"s. '°
petit agere Deo et creaturis, et sic aeere Dei est ex- J" 9'^'^ 1^ '**

,, . . ' . . ,. ideal (rclatio

cellencius, proprius et semper principahus modo suo, rationis) which
quam agere creature est modo suo; non sic tamen, '" ^^"gnged '°

loquod sit univoce agere cum eo, sed nrimo conveniens '">'^°'" t'le genus

° . , . , action (actio).

cuni agere creature in ente vel in quodam aggregato

inferiori ente; sed in nullo genere pure univoco. Ideo

negaret loycus, quod utrumque istorum est agencia,

demonstrando agenciam Dei et creature agenciam. Nee

i5sequitur, quod iste sunt agencie ex hoc, quod tam ista
est agencia, quam ista est agencia; nee quod utrumque
istorum est agencia. Sed equivocando conceditur, quod
alterum istorum non est agencia et non utrumque isto-
rum non est agencia. Racio istorum et quotlibet simi-

2olium est, quod iste sunt equivoce agencie et in equi-
vocis non est contradiccio sic, quod non concipitur
simul utrumque istorum eadem intencione rei, ut dic-
tum est tractatu primo. I'otest tamen realis philosophus
uti terminis univoce, ut significent agenciam analoycc

2.T communem, vel connotando nominacionem rei per si-
gnum, ne altcrcetur in verbis; et sic loquor communiter;
conceditur ergo, quod substancia increata proprius agit
quam substancia creata, sed non agencia in genere,
que presupponit movere agentis, sed agencia, que est

3o relacio racionis, consequens formaliter ad existenciam
Dei et positivi acti ; et talitcr non potest creatura propter
eius imperfeccionem agere, cum oportet ipsam limitatam
a Deo inniti secundum potenciam vel sufficienciam deper-
dibilem.



126 JOHANNIS WICLIF CAP. XIV.

The Ulterius quo ad immediacionem conservancie, movencie

"""^of 'fhl""^ et faciencie creature notandum, quod tripliciter ad propo-

maintenancc. situm potest accipi immediacio talis,
motion and , ^ , , • • 11

impulsion of Primo modo quo ad situm, et sic non habet senten-
may be^taken cia difficultatem apud theologos, qui noscunt Deum esse 5

in three ways: formam exemplarem, coassistentem omni creature, con-

I. Locally, , ^ ' ,,., . . . ,.

since God" in servando earn quo ad quodlibet ems positivum; tauter

TirpportTngTt''/ cnim agit celum mediante suo instrumento, cui dat

virtutem; et hoc mediante instrumento, quod movet

localiter sine hoc, quod tale agens sit immediatum situa- 10

liter tali passo, sed indubie talis distancia arguit imper-

feccionem ex incompossibilitate coexistencie magnitudinis

molis; ideo non potest Deo competere, qui non potest

quicquam servare, nisi sit illapsus eidem.

II. According Secundo modo potest intelligi mediacio quo ad or- i5

'"si'nceGod'^fr <J'nem I naturalem, incipiendo a primo sic, quod illudF. 219'

the immediate jjcatur immediate aeere, quod agit sine agenda priori

origin ot every ... o > t cp cj 1

secondary ' et perfecciori . . . , quatii est sua propria agencia, et
activity. jg^^ modo mediat agencia Dei inter quodlibet agens

secundum et eius agenciam, ut proximum Deo summo 20
est immediatum sibi, et sic dicitur res immediate agere
vel movere, quando agit per se sine iuvamine instru-
menti vel cause superioris respectu sue agencie, virtute
cuius agit, et isto modo dicimus corpora agere median-
tibus suis formis et inferiora mediantibus suis causis 23
superioribus; sed et isto modo, quidquid Deus agit,
immediate agit, quia nee habet partes nee formas sub-
stanciales vel accidentales, mediantibus quibus agit, sed
per suam nudam essenciam vel virtutem dirigit omne
agens secundum, et per consequens in ordine agencia- 3o
rum est sua agencia principativa sive mediacio agencie
illius ordinis.

III. As the Tercio modo dicitur aliquid immediate agere, quando

"caule' oTany ' ipsum est causa producto propriissima in natura, ita,
result; and m quod incipiendo ab acto et ascendendo ad maxime 33

this sense it ^ ^ . . . ,

cannot properly elongatam ab eo proximum in natura rei producte est
'"■' ^%^od!^ '° ipsum agens, ut mixtum producit calorem mediante
igne in ipso, et ipse mediante suo calore, qui imme-
diate agit, vel verius ignis, ut calidus. Et ad istum
sensum repugnat Deum immediate coagere cum aliqua 40
creatura eo, quod in omni tali coagencia habet crea-
turam mediam, se ipsa propinquiorem ipso effectu pro-
ducto. Et isto modo intelligunt philosophi communitcr
ponentes Deum non immediate, sed mediate, motore



CAP. XIV. DE ENTE PREDICAMENTALI. 127

coniuncto movcrc celum, ct sic placuit Deo ordinate
communicare bonitatem suam creaturis suis, ut median-
tibus illis virtLitem recipientibus ab illo et motis fina-
liter producant creature in gradibus sibi connaturalibus.
5 Et in ista equivocacione cquivocarunt multi philo- Proof:
sophi, ut Commentator imponit Avicenne 9'^ Meta- Avcn'iioes
phisice 7", quod ipse et alii habuerunt cerebrum a Deo
indispositum ad philosophandum, quod neL;averunt omnem
creaturam habere accionem propriam, quod in senten-
locia destruit proprias perfecciones et entitates crcatu-
rarum, que capiuntur ab accionibus eius propriis.

Deus enim utitur omni agcnte secundo ut suo instru- 11. From
mento plus depcndente ab ipso, quam calor ab igne; ■'^cnpuirc.
ideo, cum calor non proprie agit, sed ignis, videri

i3 potest, quod creatura non proprie, sed Deus facit opera;
et concordat illud Matth. 10. „Non enim vos estis, qui
loquimini, sed spiritus patris vestri, qui loquitur in
vobis." Et talia sunt multa dicta scripture, et assensus
opinionis wlgaris concordat, que ascribit Deo totam ac-

20 cioneni mundi. Econtra autem philosophi dicunt, quod
Deus movet ut tinis quamlibet naturam agentem ut
sibi servientem, et nichil per se immediate agit, quia
tunc vilesceret, sicut rex terrenus vilesceret, si imme-
diate per se ageret omne opus, quod facit alios agere.

25 Sed theologus medians inter has duas vias notata distinc-
cione predicta de agenda dicit et Deum agere omnem
rem positivam actam et communicare creaturis poten-
ciam ad agendum. Unde Matth. ultimo dicitur, quod
Deus cooperatus est cum discipulis in accione speciali,

3o et plus evidet, quod cooperatur cum aliis creaturis.

Nam aliter non hortaretur scriptura tam crebro homi-

F. 22ones ; operari, ut ad Gall. 6°: „Dum tempus habemus,



4. connaturalibus] in tcxtti end.: "q,lib, in margine "gn'a'''

2. Cf. Averrois Comm. in Arist. Metaph. IX 7 {Ed. Opp_.
Arist. Venet. VIII fO.')) .• Modemi autem poniint itniim agens
omnia entia sine medio, scilicet Deum, ct contingit istis, ut
nullum ens liabeat actionem propriam naturaliter; et cum entia
non iiabuerint actiones proprias, non Iiabebunt essentias pro-
prias; actiones enim non diversantur nisi per essentias diversas.
Et ista opinio est valde extranea a natura hominis, et qui
recipiunt liuiusmodi, non habent cerebrum liabilitatum natura-
liter ad bonum. Cf. etiam Wiclitii ,,Dc compositione hominis"
cap. IV {ed. p. Cfl). 16. Matth. tO, 20. 28. Matth. 27, 20.

32. Gal. 6, 10.



128 JOHANNIS WICLIF CAP. XIV.

operemur bonum ad omnes." Nee aliter contingeret
mereri, quia ad Romanos 4°: „Et, qui operatur, merces
imputatur." Nee aliter contingeret penitere, nisi agendo
intrinsecus dignos fructus penitencie, ut dicitur Matth. 3°.
Nee est credendum Deum ociari in istis, quia ipse 5
operatur omnia in omnibus secundum Apostolum prima
ad Cor. 3°. Non tamen credendum est, quod Deus
posset per se operari omne, quod operatur cum crea-
tura aut sine volucione quodammodo media, cum
actus et quotlibet talia dependencia a causa secunda 10
non posset Deus causare sine cause secunde compro-
ducentur, ut Deus non potest facere me velle, nisi ego
velim, et sic de ceteris.
From Nunc dico, quod Doctor intelligit Deum immediate

Bradwardine. ggere quamlibet accionem creature primo modo, eti5
secundo, quia inter Deum et creaturam actam non est
alia agencia, que sit propinquior divina agencia, quam
primo movet creaturam. Unde dicit in corrolario capituli
quarti, quod nulla proposicio tribuens quodeumque cau-
satum cause secunde est immediata simpliciter, ut 20
triangulus habet tres angulos equales duobus rectis,
mediante Deo inter subiectum et eius passionem, et
ita de aliis. Et eandem sen-tenciam dicit corrolario ca-
pituli 36' 2' libri.
Division of the Philosophi tamcn vocant alias affirmativas et alias 2;
immediatum negativas immediatas. Affirmativas dupliciter, vel sic,
into positive quod subiectum sit species proxima generis predieti, vel

and negative. \ . ' . ' . . " . ' '. .

Sic, quod subiectum sit species primo subiecta passioni
predicate. In talibus enim non est dare causam mediam
eiusdem racionis inter subiectum et predicatum, ut hie 3o
homo est animal; triangulus reetilineus habet tres . . etc.
Nam sicut Petrus est animal mediante natura humana,



II, 12. comproduceiicia] cod. : gpducei' (= comproducentui). 25. Cod. :
phi tu alf'mi voant. 32. Petrus] cod. : pe et sic postea.

2. Rom. 4, 4. 4. Matth. 3, 8. 7. Cor. 3, 7; 8.

18. Cf. Thomae Bradwardiiii De Causa Dei Lib. I 4, corr. 4
(£"rf. Loud. 174 B): Quod nulla propositio tribuens quodeum-
que creatum cuicumque causae secundae est immediata sim-
pliciter. 20. Cf. eiusdem ibid. I. II 3o (non 36) corr. {Ed.
Lond. 596 A): Corrolarium habet triplex 2>orisma: Unum
naturale, quod est in omni causatione communi Deo et causae
secundae, Deum causare priiis naturaliter quam causam secun-
dam . . . etqusq



CAP. XIV. DE ENTE PREDIC.\MENTAr.I. f2Q

que immediate est animal, sic ysocheolos habet triplices,
mediante triangulo, qui immediate subicitur passioni;
sicut enim omnia impermixta ex equo continentur sub
genere. Nam si Petrus sit naturaliter prius Paulo, et
5 risibilitas singularis Petri est immediata naturaliter,
subito sequitur, quod Paulus sit in eodem gradu vel
posteriori ordinis naturalis cum risibilitate Petri, quod
est impossibile. Et secunda pars de se patet generalitcr,
cum specierum, generis, et sic est de individuis, quia

loaliter periret ordo.

Negativa autem est immediata, quando unum genus
removetur ab altero, ut homo non est linea, mediante
ista veritate, que est nuUam substanciam esse quanti-
tatem, et ilia Veritas non habet in illo ordine causam

i5 superiorem, cum non sit genus superius, nisi forte
vocando ens genus, quod non recipit negacionem de
aliquo. Istis autem immediacionibus non repugnat reci-
pere causacionem a Deo extrinseco, qui non mediat in
dato ordine, licet immediate causet dupliciter totam

20 latitudinem causandi, scilicet immediacione situacionis
et immediacione perfeccionis; causancia namque Dei
tenet utrobique predicatum.

Ex istis patet, quod sentencia philosophorum, ponen- Final

^ ,. ^ ..... conclusion:

cium Deum ordinate causare eriectus mediantibus cavisis -ri,at Cjod

2 5 secundis, est vera, si sane concipitur. Nam Deus movet second^cmses

creaturam corpoream naturaliter motam mediante suo is true, if

J 1 - •• • J riglitlv

movente creato, et ita de alus causanciis; non sic, quod understood.
causancia creature sit principalissima, vel posset esse
sine causancia divina, sed quod sit media inter Deum

3o et effectum productum, mota a Deo ad taliter causan-

dum. Nam quot sunt creature moventes, tot sunt mo-

vencie Dei cum illis; in qualibet tamen creatura habet

F. 220' Deus unam appropriatam movenciam, | cum qua non

concurrit creatura; sicut artifex agens per securim habet

35 agenciam terminatam ad motum securis; et illius agenda
terminatur ad lignum, et in securis agenda fundatur alia
agenda artificis, quarum prima est immediata quo ad
situm, et secunda mediata. Et tales equivocaciones faciunt
multas dissensiones et replicaciones inutiles; ut nemo

40 nisi errans dubitat, quin Deus facit principaliter omnem
actum creature, quamvis non univoce agat cum homine;
et sic beatificare est equivocum ad subiective et for-

.-]. I'aulnl cihi. : pan.



i3o JOHANNIS WICr.IF CAP. XIV.

maliter faciendum creaturam racionalem beatam, vel
ad obicctive vel finaliter faciendum creaturam beatam.
Prima beatificiencia competit beatitudini subiective, et
secunda competit beatitudini obiective. Et tercio potest
accipi pro causacione, qua subiectum beatum, primo 3
merendo, secundo eligendo et sustinendo actum bea-
titudinis, est causa sue proprie beatitudinis. Due tamen
prime significaciones sunt famosiores.

Dicitur tamen satis vere, quod peccator damnat se
ipsum, et sic iudicat se ipsum, cum racio vel conscien- lo
cia post consentit se digne dampnandum propter pec-
catum preteritum. Premiare vero beatitudine est Deo
proprium; ideo beatus non premiat se vel alium, sed
dominus simpliciter, qui est Deus. Merces autem est in
potencia Dei, ut ipsa fruatur quandocumque quante- i3
cumque voluerit; non autem, ut ipsi serviat. Nee sequi-
tur, quod sit in eius potestate, nee quod beatus potest
beatitudine dimittere, nee obest mentem motam ab alio
se movere; si tamen esset per se et primo movens et
motum. tunc esset in actu et potencia respectu eiusdem, 20
quia movencia et mocio distingwuntur, et sit prius, ut
movens, quam ut motum. In Deo ergo est pura mo\cn-
cia, ct ipse immohilis movet omnia alia.



CAPUT QUINTUM DECIMUM.

Ad scxtum dicitur, quod necesse est Deum causare Solution of
omne positivum causabile, et per consequens causat '/p ioS)'.""
omne ens principale cum sua passione; sed motus, accio, ^'P'^. '^ ,!'":,

' ^ ' . . ' ongiii ot all

? et all! respectus sunt causata positiva. Ideo necesse est that is created;
I^eum causare omnia talia; et ultra, cum omne cau- "iif, ainheh-
sare Dei ad extra sit eflicere, planum est, Deum facere moditications;

, . . ^. . , ot all movement

omnia huiusmodi. bi enim l)eus conservat quamlibet and action.

substanciam, conservat et quodlibet positivum posterius

loipsa substancia, et Deus nichil tale conservat nisi quod

facit.

Patet tripliciter. Primo per hoc, quod accio vel faccio , » P^oo'.^- .
_ . , '^ . , ' ^ , . I. No distinction

Dei adextra ponit solum Dcum et creaturam hen se- can be drawn

cundum Dei beneplacitum cum consequentibus ad ista; upho1dh""and
i3sed omnia ista ponit conservancia Dei respectu talis, '^''-■'"'^'e power ;

. . ^, . * . ' the former

quia esse successivi est suum iieri; ergo conservancia involves the

Dei respectu talis convertitur cum eius efficiencia. ^"^'^'

Secundo confirmatur ex hoc, quod Deus potest ali- ^- ^'"" God
. , , rr- , • 1 •, 1 • , "* ""2 most

quid agere vel erhcere ad extra, sicut philosophia docet, universal,

2o et per consequens, cum sit causa universalissima, effica- n1-,'tect*^cau'se
cissima et perfectissima possibilis, sequitur, quod si •>" positive

,. , . . . ^,^ . .,, , .,. '■ . actions must be

aliquod positivum agitur, Deus agit lUud. Aliter enim referred to Him
possit sustineri esse agens universalius et eflicacius aut
perfeccius Deo, quia philosophicum esset ponere pri-

25 mum motorem esse tam universalem in causando, quod
nullum positivum possit causari sine ipso causante, et
tam efficate, quod, si wit aliquid facit illud, et tam
perfectum, quod sufficit ad eius efficaciam eflectum fieri
de eius beneplacito sine ulteriori nisus apposicione; cum

3o ergo potest sine contradiccione esse causa talis perfec-
cionis sumpte, sequitur, quod Deus sit illius perfeccionis,
quo habito sequitur intentum. Ex quo plane sequitur,
quod si Deus potest facere quodcumquc factiliile, et

27. Cod. : eflica'tc.

9*



i32 JOHANNIS WICIJF CAP. XV.

illud fit, tunc l^eus facit illud, quia aliter oportet ad-
dere ex parte Dei ad eius agenciam composicionem
nisLis, vel unum accidens presumptum.
III. All moving Tercio confirmatur ex hoc, quod omne movere est
'c'od'niovcs agere; sed Deus est necessario movens omnem creaturam 5
everv creature; pI-QJ^^£I•g quidquam ad extra; ereo Deus facit vel 1 F, ;

thus he appears ^ _ ^ , . » I

as the :hiet' agit omne tale. Si autem in omni genere est unum

a"ent of whom • ^ ^ i ^ ^ i^-^ j

.J]i others are pnnium mensurans, patet, quod tota multitudo secun-

iiistnimeiits. Jorum agencium, cum instrumentaliter agunt, est redu-

cibilis ad unum principaliter et primo omnium agens lo

quidquam instrumenta sua egerint. Sequitur enim, iste

cause secunde instrumentaliter agunt, ergo agens su-

perius, movens ista instrumenta, principalius et prius

agit per eadem.

Proof from Et hec conclusio est evidens theologis, qui ponunt i5

Scripture that , ^ ,., ^ i- *"• ^ •

secondary agens secundum quantumlibet applicari servata pruna
"^t'^wheii"("o°d i'''"'n^o'^^ cum hoc, quod Deus suspendat agenciam eius,
suspends His ut patet de tribus pueris in camino ignis Dan. 4° et
de subtraccione luminis Solaris et stacione eius ad nutum
domini, ui patet Luc. 23° et Josue 10°. Deus ergo 20
existens tam activus quam operativus ad extra, sicut
ordinancius facit quicquam ordinat fieri, cum regulat
omne agens secundum, pocius quam manus artificis
regulat securim vel aliquod instrumentum.

Everv positive Omne ergo positivum factum dependet a Deo ex- 25
fact depends 011 • , , • • • ,•

God more trmseca dependencia magis essenciali, quam a sua causa

essentially than jj^|.j.jj^5gj,g quia aliter non esset execucio sue ordinancie

on Its intrinsic . ' . ^

cause. plene in eius potestate. Nee haberet philosophus recur-
mysterks of sLim et statum ad Deum regulantem, quando queritur
naiiire are jg subtilitate nature agentis ordinative, non presupposito, "o

explained bv o j i fi >

the saying' quod Deus concurrat ad omnem talem accionem, ut

totiim ex ] • J • • J J ^ 1

ordinancia. quando quentur, quare mdividua producuntur secundum
istum ordinem, quare uniuntur pro pleno et ordine
unitatis servando, nichil agenda ex indiflerencia et sic
de ceteris subtilibus regulis nature oportet philosophum ?5
rccurrerc ad illam famosam responsionem, quod totum
est ex ordinancia.

Opus enim nature est opus prime intelligencie, nee
dissentitur isti conclusion!, nisi erronee intelligendo Deum
uiiivocc applicare vires cum creaturis, et non summe4()
denominanter dicendo producere. Nee solum hoc, scd

5. Cf)./. ; produceret. 3o. Cud.: aget^ sub ordina'''.

18. Dan. .?, -'.7. 20. Luc. 2.-;, 43; ib. Jos. 10, 12.



CAI'. XV. Dli ENli: l>Ri:i)ICAMENTAI.I. i33

omnis actus est immanens voluntatis create. Per idem
fit a Deo, ut doctores ct sancti copiosc et concorditcr
profitcntur.

Ideo ponitur pro thcologice deciso tarn a philosophis

r quam a theologis quod Deus necessario concurrit ad

omnem actum creaturam, sicut omne causatum necessario

causat necessitate Deo ex supposicione non absoluta.

Ad primam diflicultatem dicitur, quod non est color Trcaimcnt o(



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 15 of 34)