John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 16 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 16 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


lom ista deduccione: Deus lacit cursum istum, ergo curnt, (p. ,02).
et sic de comedere et similihus. Nam anima, frii^us, T". cause an

. ' ' action IS not

fames et quotlibet talia faciunt cursum, commestionem the same as to

^ ^ ... ^ !-> • I I • perform it :

et cetera, que tamen non currunt. i'ro cuius deciaracione distinction
notandum, quod sicut movere sic nee facere est svno- t"-"t^veen /^vc^rc

i3nymum cum agere, dicente Augustmo 83. questionc 28-',
quod omnis causa efticiens est, ut materia facit rem
esse quantam, corruptibilem, circumscriptive situatam,
et sic de aliis condicionibus racione materie contingen-
tibus materiatum. Tenebra eciam facit viantem cadere,

20 peccatum facit suum subiectum expers gracie, et sic de
quotlibet, que non possunt quitquam agere, cum solum
natura absoluta, habens essencialem appetitum imma-
nentem potest agere; causa autem quecumque signanda,
sicut causant aliquam extra se, sic et faciunt. Unde

23 Deus dicitur facere, quod antichristus erit, quod homo
non est asinus, et sic de ceteris veritatibus eternis, ut
concedit libro primo, capitulo 14" et libro 2°



5. thcologis est quod: est eit'ci. 27. Posl concedit lacuna 5 fere

lillcrarum in cod. Vocem Doctor i>cl Doctor Profundus excidisse apparet.

I 5. Cf. Aug. de diversi.s Quacstionibu.s LXXXIII lib., quaesr. 28
(Migne XL 13): Qui quaerit, quare voluerit Deus vnindiim
facere, causam quaerit voluntatis Dei. Sed omnis causa efficiens
est. Omne autem efticiens mains est quam id, quod efjicitur.
Nichil autem mains est voluntate Dei. 24. Cf. Thomae Brad-
wardini De Causa Dei I 14 {Ed. Land. 208 E et 209 A): Item
voluntas Dei est causa, quare quodcumque futurum ad utrum-
libet est futurum; ergo eadem ratione quonimlibet aliorum.
Antichristus enim ex se nullum esse liabet omnino; ergo ex se
non magis detenninatur ad unam partem contradictionis . . . .;
et II 32 (E. L. 611): Item cuiuslibet negationis verae prima
causa est in Deo . . . Negationis autem, quae non est necessaria,
sed contingens causa, in Deo videtur esse, non velle sic esse,
vel non facere it a esse . . . ; denique eiusdem libri cap. 33 cum
partem mediam, turn haec (E. L. 624 A): Item Antichristus
non per se habet esse, neque non esse, quia tunc per praemissa
alterum semper de necessitate haberet.



i:>4 JOHANMS WICLIF CAP. XV.

capitulo 32" et 3 3°, quia causat illas veritates, que
distingwuntur formaliter a Deo, et hinc dictum est con-
tinue operari et facere croaturas, sicut facit illas esse,
quod idem est. Agere autem non est extra causancia,
nisi agentis ad intra et producentis rem absolutam; 3
sed facere appropriatur ad causanciam ad extra et non
requirit faciens suum agere adintra, et per consequens
nee esse activum nee rem absolutam producere. | IdeoF. 221'
dicunt grammatici, quod agere verbum est plus abso-
lutum, quam facere, ut rectilogus non dicit, quod agit 10
homo currere, sed facit hoc. Nee dicit, quod creatura
facit, nisi specificetur, quid facit; congrue tamen absolute
dicitur, quod intelligens vel delectans agit, etsi non ex-
primatur, quid agit. Unde Aristoteles 6° topicorum, ca-
pitulo 5" et 6° ponit per hoc difFerenciam inter artem i5
et prudenciam, quod ars primo est factibilium, scilicet
ad extra operabilium, cuiusmodi sunt res artiticiales;
sed prudencia est agibilium, cuiusmodi sunt consiliari,
ordinare, precavere et ceteri actus huiusmodi immanen-
tes; et sic facere et agere coincidunt in multis, et in 20
multis discrepant. Conveniunt in omni operacione sub-
stancie producentis ad extra rem absolutam et discre-
pant in omni causancia entis, quod non est substancia.
et in omni faciencia, qua non fit ad extra aliquid ab-
solutum, 23

Sed preter tale facere positivum, sicut est unum agere
intrinsecum, quod non est facere, ut patet de agenda
patris, sic extra agere est unum facere privativum, de
quo creberrime loquuntur autores, ut puta, quando est
unum factibile, quod est in potestate causantis impedire, 3"
et non impedit, tunc dicitur facere illud, et isto modo
loquitur Anselmus primo Cur Deus homo 10", in De

20. multis e.v corr. 23. ^d'aoc" fba. 3o. Cod.: cai'tis.

14. Cf. Ari.st. Tt)p. \\ 3, 2 {Ed. Par. I 241, 22 ss.): Kad-anSQ
IcCTQiKt] TOV VOaOV Xul VyiBLUV TtoifjaccL- xov fihv yciQ TCad''
civtijv Xsysxcii.- rov 8f= -narh Gi<fi(i8j3rjms- ct ibid. (>, 2i) (ibid.
244, i)0 ss.).- TI si [itj tou tiqcotov ansdcoy.sr, orccv Tvyxfivi/
■jiQog TtXfLca Isyofisvov olov ri/v cpQovrjaiv ccqsttjv ccv&qmtiov, rj
ipvx>js zof' i«^ xov J.oyiatixov itQcorov yc<Q rov XoyLGtixov ctQ^rrj
tj rpQovtjaig- xarh yccQ xovzo kccI y ipvpi '/cal 6 civ&Qconog cpQo-
vslv Xsysxai. .^2. Cf. Anselmi Cantuariensis Cur Deus Homo

I 10 [.\Jigne CLVIII 374): Ilium qiioque, qui prohibere potest,
et non proJiibet, solemus dicere, quia vult, quod non prohibet.
Fiusdem dc Concordia Praescientiae et Praedestinationis 7 (Migne
ib. 519): Nunc autem tantum dico, quod malus angclus ideo



CAl'. XV. IM'] i:N'rK rREDICAMEN'l'AI.I. i35

Concordia 4" et in de Casu Diaboli 18" ct dc-

cimo nono. Conceditur enim Dcum faccre ad hunc sen-
sum primum angelum iniustum, quia est in potcstate
Dei dare sibi iusticiam, et non dat, et isto modo dici-
-^ tur Deus improprie facere quodlibet peccatum, ut sepe
dicit Anselmus. Et ad istum sensum dicit Philosophus
secundo Phisicorum 3o" cum commentatore suo, quod
nauta per suam absenciam est causa submersionis navis,
si fuit in eius potestate salvare ipsam sua presencia

10 gubernando. Unde illos, qui debent adesse suo auxilio
vel agencia, et absunt, dicimus wlgariter culpabiliter
causare malum omittendo, quod non potest Deo com-
petere, et isto modo faciendi fiunt quecumque peccata
formaliter dicta, ut patet post.

1 3 Secundo notandum est, quod maior pars verborum Most verbs,
adiectivorum preter agenciam vel passionem, quam exp'i^issing
denominant, connotant relacionem et parciales acciones action or

. '^ . . , passion,

subiecti, de quo formaliter predicatur, ut loqui est animal connote relation
vocem artificialiter vociferare correspondenter ad mentem, /nd movements
20 currere est animal gressibile velocitcr ambulare, ad quod o' 'i'* p^ri^;

I. Post 4" lacuim fere 10 littcrarnm in cod.

iustitiam non habet, quia earn deseriiit, nee postea recepit ....
Puto, quia f^ratia Dei adiuvante monstravimus, quod prae-
scientiam Dei et liberum arbitrium simul esse .... non sit
impossibile. Eiusdem Dial. De Casu Diabolo 18 (M. 350) Pluri-
bus modis dicimur facere: dicimur enim facere aliquid, cum
esse facimus rem; et cum facere possumus, ut non sit, et non
facimus .... Semper igitur debet Deo gratias agere malus
angelus pro beatitudine, quam sibi abstulit; sicut bonus pro eo,
quam ipse sibi dedit. — Et cap. K) .... Unde consequiiur,
quia, cum deserit acceptam iustitiam .... bonum est aliquod,
quantum ad hoc, quod est; quantum vero ad hoc, quia iustitia,
quae fuit in ilia, non est, dicitur mala et iniusta. 7. Cf. Arist.
Nat. Ausc. II 3, 4 {Ed. Par. II 264, 36 ss.): "En 6s to kvto
x&v Ivcivxicav sazlv aixiov o ya(i TtuQov ai'-ciov rovSs, ToPro occcl
ccTiov aixLoifisd'K svioxs xoii sixxvxlov, oiov xrjv anovaiccv xov
xv^SQV)jxov xr/g tou tcIolov avatQonfjg, ov yv y naQOvaia alxia
xijg acoxrjQiag et Averrois comm. in hunc locum {Ed. Ven. IV 29):
Et contingit etiam, quod eadem causa est causa duorum con-
trariorum, sed duabus dispositionibus diversis, v. g. quoniam
gubernator est causa salvationis navis et submersionis: salva-
tionis quidem ipso praesente; submersionis autem ipso absente.
Hoc uno loco monuisse suffJciat Wiclifium hausisse exemplum
suuni id quod pluries fecit ex Tlinmac Bradwardini l)c Causa
Dei libris; cf. 1. c. II 32 (Ed. Loud. 010 D): Sicuti et praesentia
gubernatoris est causa salutis in navi, et eius absentia est
causa mortis, sicut Philosophus 2 Phys. 30, ~> Mctapkys. 2 ct
Anselmus de conceptu virginali 5 testantur.



l3G JOHANNIS WICIJF CAP. XV.

as ninninf;, of requiritur motus pedum suorum, et ita de quotlibet
Yet 'tlu; actions similibus, in quibus est difficultas non exercitato elicere
arc pi-L-dicatcd descripciones, et discernere, que aeencie connotant

ot the man, not . ' ' . . ' ^ p .

of lus parts, parcialcs agencias parcium substancie, cui formaliter
inest parcialis agencia; ut nulla pars hominis ridet, 5
currit, loquitur, et sic de ceteris agenciis personalibus,
licet quotlibet partes eius faciant tales agencias. Ridere
est enim hominem ex leticia animi wltum hilarem
ostendere, quod solum homini potest competere, et pro-
porcionaliter de actibus aliarum passionum; quelibet lo
namque dicit suum subiectum, et addit modum. Scio
tamen, quod scriptura figurative attribuit Deo predica-
ciones for males creatis appropriatas ut Math. 14,1 dicitur:
„Spiritus sanctus loquitur in vobis." Et ad Ro. 8^^ di-
citur postulare „pro vobis gemitibus inenarrabilibus", 1 5
et in veteri testamento dicitur Deus ambulare „ad auram
post meridiem" ut Gen. 3°, et nunc loqui cum Moise
''ore ad os", ut patet Exod. 33", et ita de quotlibet
similibus, que omnia intelliguntur, quod Deus talia facit
in subiectis creaturarum vel proporcionale talibus ex- 20
trinsecis facit in animo, ut quando loquitur ad cor.
Unde non sequitur: ego possum sedere, ambulare,
pati etc. I scd Deus non potest sic, ergo ego possum F, 2:
facere, quod Deus non potest.
God makes but Deus enim potest facere omnes formas illas sed nee 2?
cxcrds"*all ipse, nec aliqua creatura potest facere eas informare

these activities. ipsujjj_ Verumtamen Deus sanat infirmos, mundificat

He does by * . . .

simply willing, omnia immunda loca mundihcata, sicut est ad omnem

locum mundi sine sui contaminacione. Sufficit enim ad

facere Dei, quod velit factum fieri; ideo oportet theo- 3o

logum exuere conceptus pucriles, quando concedit Deum

facere omnia opera sua universitatis, non quod fati-

gatur vel solicitatur, sicut homo portans in dorso pon-

dus quodcumque, quamvis supportet modo suo univer-

sitatem suam. Quandocumque ergo verba positiva sunt 35

vere predicabilia de nomine Dei, si significent causan-

ciam sui actus, ut, sicut Deus tonat in nubibus, ita

concedendum esset, quod ascendit nubem et movetur

iR. Exod.) cod.: ex eodem.

1 3. Matth. 10 {non 14), 20, cf. supra, pas;. 121, I. 16.
14. Rom. 8, 26. 17. Gen. 6', 8. 18. Exod. 36\ 11: Loquebatiir
autem Dominns ad Moysen facie ad faciem; et Num. 12, 8
ore enim ad os loqiior ei.



CAP. XV. DE ENTE PREDICAMENTALI. iSy

quantunilibet ccleriter, intellii^endo figurative, quod causat in wiiat sense

talem actum; et sic forte intelligitur illud "<^^"i- ascribcdTotiOd.

nibus mobilibus mobilior est sapiencia."

Sed tales locuciones sunt prctcr vim vocis, ut patet Equivocations
5 ex descripcionibus supradictis, et in ilia materia audivi wi'th'n'liii'vsucii
quotlibet obiecciones contra descripciones huiusmodi, "^'^ piiiioiopiicr

' . . . , , ' ' need not trouble

Ut aliqui dicunt, quod bruta loquuntur, ut patet de liiniseli'.

asina Balaam Num et scrpente Gen. 3", et sic

de animalibus multis. Alii dicunt, quod non omne ani-

lo mal gradiens currit, nee omnis wltus hilaritas est
risus; sed de istis est rnichi modica vis, quia scio, quod
talia verba sumuntur large et proprie secundum quotli-
bet gradus equivocos, analogos et univocos, ut aqua
dicitur currere et sagitta volare secundum quandam

i3analogiam ad motus animalium ; et sic wlgus non vocat
homines nisi eos, qui virilem etatem attingunt; ita adhuc
restringunt alii ad animosos; sic non dicunt gressibile
currere nisi ad gradum et modum eis notabilem mo-
veatur, et ita de aliis; sed non decet philosophum sic

2oloqui. Sed sicut concedit omne animal racionale esse

hominem^ sic concedere potest omnem wltus hilarita-

tem esse risum, et sic de ceteris. Aliter autem difficul- A question is

tant alii, si cursus, locucio, risus, et ceteri huiusmodi .l^l^'io^j,^ ^^,,!,y',',oi

extendentur, et si sic, cum omnis forma sit simplex et ^,^ atiribuied to
.,.,.' , A ^ T^ • • • ,-, tlic parts ot the

20 invanabilis secundum Autorem Sex Prmcipiorum libri person wiio

sui, sequitur, quod quelibet pars talis forme sit eiusdem '^'^''"""^ ' "^"^'
denominacionis cum toto. Ex quo sequitur, quod quot-
libet partes hominis currunt, locuntur, rident etc., eo
quod omni cursu subiectum suum primum currit; et
3o ita de aliis.

Sed hie dicitur, quod talia sunt aggregata ex multis Such words
actibus et formis diversorum generum ; ideo non sor- "^^^p*^,^^,""^ j!f/*''

ciuntur legem simplicitatis forme pure unius generis, ut ^^'if' simple
,? . ^ . ., .,. , ^ ' genus but with

currere dicit movenciam gressibilis pedum suorum et aggregates.
35 aliorum membrorum et requirit indubie quotlibet motus
contrarios et quietes interpolatas, ut patet subtilius
consideranti progressum animalium, tremorem et similia.

2. Post illud lacuna 8 sen lo litterarum in end. 8. Post Num. la-

cuna 4 fere litterarum in cod. 23. et ceteri] cod : et cecati. 36. Cod.:
interpollatas.

2, 3. Sap. VII 24. 8. Num. 22, 28. Gen. 3, 1. 2 5. Cf.
Gilbert! Porretani Sex Principioriim lib. cap. i [Ed. opp. Arist.
Veil. I 31'): Forma est composition! contingens, simplici et
invariabili essentia consistens.



I 38 JOHANNIS WICrJF CAP. XV.

Undc vidctur michi, quod talia extenduntur secundum
partes aggregatas, ut cursus habet motum unius tibie
ad anterius, et motum alterius ad posterius, et sic de
bracchiis; alias autem partes habet quiescentes, cum
oportet omnem motum inniti fixo vel immobili, ut homo 5
innititur tcrre pausando cum uno pede, dum movet
alium; in tantum quod mundus non posset circumrotari
nisi super axem terminatum ad duos polos quiescentes,
et omne motum innititur Deo immobili. Et hinc mo-
ventur philosophi ponere Deum immobilem, cui omnia lo
mobilia oportet inniti sive agant sive paciantur. j F. 222'

Tiiii^, going is Progressio ergo habetur pro actu parciali aggregate, ut
coiiip"'^^'^'''"*' post dicetur. Nee sunt in instanti, sed intercise partes

maiiv partial huiusmodi agerecatorum ; ideo non sunt omogenee; ideo
actions. CD o D

habet pro partibus quantumlibet dispares motus. Ideo i^

cursus vocatur nunc motus nunc accio et nunc aggre-

gatum, et hinc equivocant grammatici concedentes, quod

homo currit formaliter cursu et currit cursum, id est,

currendo causat cursum; et sic loquitur loquela, et equi-

voce loquitur loquelam et sic de ceteris actibus verborum 20

absolutorum. Patet ergo, quod non sequitur pars hominis

habet partem cursus, ergo ipsa currit, quia motus partis

non est cursus. Risus autem non est per totum hominem,

sicut nee locucio etc , que fiunt limitatis partibus, aliis

partibus ociantibus quo ad illud. Nee partes primo 25

subiecte talibus aggregatis denominantur.

Siicli acts Istis notatis patet tercio, quod si Deus currit, tunc

pa'dicat^cd'^ot movct membra sua gradiendo velociter; quod quia non

(iod tlidugii He facit Jdeo non sequitur facit cursum, ergo currit.

causes tlicm. ' .^ ....

Quamvis enim omnia membra animahum smt sua, non .■<o
tamen sunt membra sua, et ita non sequitur Deus
comestionem, concurrendo cum omni comediente, quod
exinde comedat, quia comedere est aggregatum parciale
suppositale, requirens suum subiectum sumere infra se
alimentum ore, masticando gutture suo, ingluciendo etc., 33
que, sicut sunt diversarum racionum, sic fiunt diversis
temporibus. Deus tamen generat omne animal, sicut
facit omnem creaturam, sed non patitur cum paciente,
ctsi agit cum agente, sed concurrit cum passo, con-
servando ipsum et iuvando resistere. 40

Three kinds of Est autem triplex resistencia. Prima est passive,
1. Termlna'tioii terminare agenciam motoris, et sic loquuntur philosophi

of the activity
of the motor.

&. nisi corr. ex in se in cod. 11. Cod: habet. 19. Cod.: loquelam.



CAP. XV. DE ENTE PREDICAMENTALI. i3._)

loquentes omnem motum causari ex resistencia mobilis
ad motorem.

Secunda est activa renitencia mobilis, suo agenti ll. active

^ • •. .. i'^, ^■.. !• !• .. • opposition on

contrano, et tauter non resistit aha pars cell suo moton, ti,o part of tlio
5 sed sublunaria, habencia motores illis contraries, qui ''""» moved,
movendo moventur; omnis enim accio est racionc con-
trarietatis inter agens et passum, vel racione contrarietatis
inter terminum a quo accionis et terminum ad quern.
Neutro autem istorum modorum resistit Deus. Sed primo

lomodo loquendo videtur, quod omnis creatura resistit
potencie Dei. Et secundo modo loquendo videtur corpus
fetulantis resistere anime sue, et omnem peccatorem
resistere Deo. Unde Actuum 7" dicit Stephanus: ,,Vos
semper spiritvii sancto resistitis."

1 3 Resistere tamen tercio in communi significacione ill. Hindrance,
sonat in impedimentum, qualiter loquitur Apostolus ad
Romanos 9° ,,Voluntati eius quis resisteret"? Et isto
modo sepe dicit scriptura, quod nichil potest Deo
resistere.

20 Non ergo sequitur: Deus concurrit cum passo, faciendo
eius resistenciam, ergo Deus resistit alicui altero istorum
modorum, cum Deus non innititur cum agente, nee
resistit cum paciente, sed modeste regnat totum mundum;
ideo non est ymaginandum, quod alia creatura potest

23 impedire vel superare Deum, frustrando eum a fine,
quem intendit, movendo aut inclinando creaturam; sed
Deo continue agente quamlibet creaturam contingit crea-
turam racionalem niti quo ad aliud, contra suum consilium
vel preceptum, et tunc dicitur talis creatura contraria

3o suo agenti sibi resistere, et specialiter, si habeat bonum

instinctum a Deo, quem gratis extingwit vel omittit quo

ad prosecucionem ; tales enim in vanum graciam Dei

F. 22;^ recipiunt | secundum Apostolum secundo ad Cor. 6",

cum inclinancia ad bonum sit a Deo non volente amplius

35 inclinare sic, quod voluntas Dei et finis, quemcumque *

ipse intenderit, semper impletur, et per consequens Deus
non intendit finem impeditum, sed agit; quod si agens
naturale nititur ultra hoc, quod agit ad extra, tunc Deus
resistit sibi tercio modo impediens, ne ultra modum a



28. Cod.: niti 9 ad ad 9 fuu. 34. Cod.: valente.

1 3. Act. 7, 51. 17. Rom. :>, ID. 33. 2 Cor. (>, 1: nc

in vacuum gratiam Dei recipiatis.



I40 JOHANNIS WICLIF CAP. XV.

Deo volitum agat; talitcr cnini dicit .lacobi 4" Dcum
superbis resistere.

Assumptum tamen habet difficultatem, cum Deus
moderat omnem appetitum et nisum nature create, ideo
certum est et satis pro presenti, quod nichil non volun- 5
tarium appetit vel nititur, nisi secundum divinum bene-
placitum sic, quod Deus wit ipsum sic niti vel appetere,
etsi non velit datum finem, quern appetit, esse executum;
et ita non sequitur Deus resistit isti agenti, id est
impedit ipsum, ne habeat datum finem, quem appetit; 10
et concurrit cum eodem agente; ergo resistit sibi ipsi,
quia ideo concurrit vel agit ad hoc, ut idem agens
habeat datum finem.
The measure of Et per hoc patet, quod omnes mensure create atten-
j'liJiiMs'nnd duntur penes divinum beneplacitum vel eius ordinanciam i5

conseqiieiitly ot ^^^^Q ^j causam, ut magnitudo, latitudo vel longitudo
activity and " . . .' . <^. ' . . . . ^ .

rcsistehce is corporis, intencio qualitatis, velocitatis, accionis et boni-

God's goodwill ^ ^. TL ^ » .. » * 3 TN L 1*

and pleasure, tatis cuiuslibet Creature est tanta, quod Deus hoc wit;
sed quia volucio Dei est nobis incognita, nisi de quanto
signa naturalia sibi contestantur, ideo querunt moderni 20
alias mensuras inductivas, penes quas quo ad efTectum
possumus huiusmodi mensurare; et pro maiori parte
impertinenter et minus scolastice. Hoc autem certum
est, quod si proporcio completi moventis sit minor, tunc
velocitas motus sui est minor; et intelligo per propor- 2?
cionem ydoneitatem quomodolibet creatam ad velociter
movendum et econtra, ut minor est talis proporcio
resistencie est motus minor. Nee sequitur, quod motus
posset esse in vacuo, nee quod Deus, si immediate
moveret celum, moveret ipsum subito, et sic de aliis 3o
hodie famosis, nisi forte arguitur tamquam ex impossibili;
sed satis est philosopho, quod quantum est de racione
passi vel medii tardantis et remittentis ipse dividendo
intentum moventis sic esset in talibus casibus, et tale
est argumentum ad hominem contradicentem. Nam si 35
Deus esset virtus in materia, tunc esset potencia mere
naturalis non libera, et per consequens moveret celum,
secundum ultimum, quod posset; vel si vocetur anima
celi virtus in materia, certum est quod arguitur ex
impossibili, sicut patet ex conclusione deducta. Sienim.4o



10. Cod. : datu fan fine.
I. Jac. 4, 6.



CAP. XV. DE ENTE PREDICAMENTALI. 141

Deus esset anima orbis, cum non potest habere finem,
gracia cuius moveretur citra illud, quod posset, moveret
secundum sui ultimum, sicut anima movet arterias motu
pulsis, nisi dc quanto limitatur a causa superiori; cum
5 ergo motus celi sit quasi vita viventibus ex 8"" Phisicorum,
Deus, si immediate moveret, cum non potest habere
superius ipsum limitans, moveret illimitate apponendo
nisum quante posset, sicut facit quelibet forma intrinseca.



8. Cod.: nifu qn qiite ^qn linea obducia dcleiunn.

5. Cf. Arist. Nat. Ausc. 8, sect. ?2 ct ??, vide supra, pag. 22,
I. 2.



CAPUT SEXTUM DECIMUM.

Solution ot Ulterius stat difficultas secunda, si Deus potest cum

*^'^7p^ ^os'jr'"^' quolibet agente secundo quantumlibet concurrere, et

Is God's renitenciam passi quantumlibet suspendere et promovere
co-agencv with . ..^ ^ . . , , .

creatures smc variacione potencie creature; et videtur, quod sic, 5

At"'irTt"si'^"ht Rui^ Deus libere contradictorie coagit | nunc plus et nunc f. 22?'
it would minus. Ergo, cum agenda Dei sit totaliter distincta ab

appear so; . , . ... . ,

since whatever agencia crcature, Deus potest ipsam quantumlibet intendere;
pa-°i iK^can°do ^ic enim potest musicam facere trahere quantumlibet

in conjunction grave cum contractu agencium secundorum; cum ergo 10
with a creature " ...,„.

however weaiv. coagencia Dei sit emcacior quam coagencia creature,

multo magis cum sua coagencia facere causam secundam

quantumlibet debilem agere quantumlibet difficilem

accionem. Item, quidquid Deus potest per se agere,

potest et agere cum coagencia cause secunde, si ipsa, 3

potest cum Deo concurrere coagendo, cum nulla causa

secunda potest ipsum impedire; sed per se potest omne

agile a creatura quantumlibet celeriter producere; ergo

et cum causa secunda coagente. Item, quam velociter

potest Deus movere hoc grave ut quattuor ad locuni 00

suum naturalem in medio universalissimi ut unum, tam

velociter sufficit ipsum ex ilia gravitate, ut quattuor

movere se ipsum, sed infinitum velociter, ymo subito

sufficit Deus movere hoc grave versus locum suum,

ergo etc. Maior patet ex hoc, quod tale grave haberet 03

continue appetitum, et nisum apponeret, ut essct in

loco suo, ergo continue moveret se, et per consequens,

cum motus solis non componitur ex suis partibus intensis,

sequitur, quod totale motum sufficit producere. Si enim

motus solis componitur sic intensive, tunc infinitum 30

remissa est aliqua eius pars; et cum idem sit remissio

motus et eius tarditas, sequitur, quod infinitum tarda

esset aliqua pars eius; sed non est dare mobile, quod

in ^ M. ^

8. Cod.: exted'e. 9. Cod.; pt tli'e musica. 16. Cod.: co'igendo.



CAP. XVI. DE ENTE PREDICAMENTAIJ. 14^

sic tardc movetur, idco realiter nullus motus, specialiter

in quantitate, componitur ex suis partibus intensivis,

et per consequens non est parcienda appropriata pars

motus Deo, quam non producit mobile. Ista via tcnetur

? communiter tamquam oppositum heresis derogantis po-

tencic divine infinite.

Sed contra istani sic. Quam limitata est aliqua natura Reply:

, , • . \ £■ 1- ^ since creatures

creata ad denommacionem vel hnem aliquem, tam are limited to

limitata est quelibet potencia activa creata ad actum ^^e''?'" '^l]'^^,
T ' . . tlieir active

losuum; sed multe nature create sunt limitate ad fines, power is limited
ultra quos non possunt de alia potencia; ergo per idem " oxt^m.'"'^
et quelibet potencia activa creata est sic limitata quo Hence the

" i . ^ previous

ad actum suum. Consequencia patet per locum a supposition is
sufficient! similitudine, sicut et minor assumpta. Et '■'•'o"g-

I r minor patet illis, qui dicunt in talibus divisionibus
potencie affirmativam de maximo. Similiter quelibet
potencia activa est eo intencior quo plus potest active,
sed secundum istam viam quelibet qualitas de secunda
specie qualitatis infinitum potest non augmentata nee

2()diminuta; ergo est infinitum intensa, et per consequens
suum subiectum est secundum ipsum infinitum potens; ut
si albedo sine intensione sufficeret denominare subiectum



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 16 of 34)