John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 18 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 18 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


creatura coagendo cum ea quamlibet accionem, ut non
5 potest facere creaturam non-racionalem intelligere, et
sic de aliis speciebus accionum, que non possunt per
viam nature istis competere.

Sed notata tota multitudine specierum operacionis, His cooperation

..... ,. ^ • extends to

que potest naturahter ancui competere, Deus potest in strengthening
lo qualibet tali agencia quantumlibet intendere; sed "oi"i- ' y';.rt';Ju",g' u a"^
nisi fortiticando agens secundum, vel dando sibi novam novel power,
potenciam, quia ad hoc, quod agens secundum sic
noviter agat postquam perante non suffecit, oportet
quod habeat novam sufticienciam ultra posse loycum,
i3quod est absolute necessarium. Et illam sufticienciam
voco ego potenciam de secunda specie qualitatis. Unde
ponentes qualitatem de secunda specie qualitatis esse
rem, que potest per se existere, habent dicere iudicio
meo, quod ipsa potest esse subiectum intensionis,
20 recipiendo in se per alteracionem sufticienciam a Deo.

Unde posito, quod gravitas coassistat omni puncto 2. God can

. , ^ , ."p ,^ c -c strengthen any

terre sine hoc. quod informet Deus, posset tortincare activity to any
ipsam quantumlibet remissam in sua natura, sic, quo*^ regard^ess'of its
ex sufticiencia adquisita sufficiat quantumlibet celeriter original limits.

25 movere terram; sed gaudeant de talibus conclusionibus
qui sciunt probare tales qualitates esse; hoc igitur
videtur michi philosophicum, quod gravitas est sufti-
ciencia, qua grave sufticit descendere, secundum quam
dicitur ipsum formaliter grave; nee aliam gravitatem

3o scio ego probare, et omnis talis gravitas est substanciam
esse gravem, que in elementis est naturalis potencia,
non qualitas per se sensibilis, quia non est spiritualiter
impressiva sue speciei in sensum, sicut qualitates prime.
Grave enim per compressionem infert fastidium sensi-

35 tivo, sed non facit discernere per se utrum comprimens
sit grave vel leve.

Ad primum argumentum dicitur, quod consequencia , .Answer:

* . ^ , • • r ^ I- No activity

226' non valet, quia, ut patebit, sicut | nullum tempus potest can be stronger
esse longius, quam de facto erit, sic nulla agencia ^^t^wiil^'be'in'"
4osuccessiva potest esse intensior aut remissior, quam de tact.

facto erit. Sed contra, quod Deus potest quantumlibet
intendere eandem agenciam quo ad subiectum tam in

21. Cod.: pucto.



1 ^4 JOHANNIS WICI.IF CAP. XVI.

ipso quani in agente secundo; sed tunc daret ayenti
sufficienciam ad sic movendum. Nee est simile de
concursu Dei et concursu instrumentorum agencium
secLindorum, que univoce concurrunt apponendo nisum
eundem gradu agendi et constitucndo vere unum agcns, 5
quia Deus non potest ilia manerie concurrere et sup-
plere, scd longe perfeccius, dando cause secunde suffi-
cienciam, ut in virtute Dei sic moveat; cum enim Deus
sic movens intimissimum, non potest concurrere cum
coagente secundo, nisi dando sibi virtutem, ut natura- lo
liter per se agat. Non autem sic per se quin in virtute Dei,
sed sic per se, quod a principio naturali sibi intrinseco.
lUud tamen non capiunt, qui ymaginant Dcum con-
currere univoce tamquam agens secundum.
2. The relation Ad secundam racionem dicitur concedendo consequen- i5

between aceiis ... . ' .

and passLim, ciam. Verumtamen ex hoc non sequitur, quod sme

,,,,'^vln'^'^.Ini dacione potencie potest facere causam secundam sic

movens anu _ ^ *

mobile is velociter agere. Difficultas tamen est, si Deus infinitum
appointed from , '' i- i , -i , ,•

the besinning, vciociter potest movere ahquod mobile, vel aliter quod

God^'lias''po\v'(!r ^'^^^''^^^^"^'^^ gradus motus possibilis est, quo mobile 20
to determine pro quolibet instanti temporis mensurantis adquirit unum

llie swiltest .,...,., . . th 1 •

possible jndivisibile matene sui motus. Illud tamen tangit mate-
'"'doeTnot'''^ riam de composicione compositi ex non-quantis; ideo
interfere with dormiat usque ad tempus suum. Nam verisimiliter credi

the balance ol ^ ^ t^ j • 1 • • ,

the two. potest, quo Deus determinat velocissmium gradum motus 2.1
possibilem, cum nuUus motus subitus sit velox aut
tardus, sicut nee indivisibile est magnutn aut parvum.
Ad secundum negatur argumentum. Nam Deus non
sufficit commovere grave ut quattuor in medio resistenti
universaliter, ut unum, nisi pure tam velociter, ut ipsum 3o
sufiicit per se movere, cum sufficit dare sibi gravitatem
Deus, aut sufficienciam ut ipsum quantumlibet celeriter
rnoveatur, et sic maiorare proporcionem, quam motus
conscquitur, vel subtiliando membrum, vel preveniendo
commocionem parcium medii vel appiicando grave se- 1-55
cundum figuram, densitatem et alias disposiciones nobis
incognitas, quibus positis foret proporcio vel vdoneitas
maior, quam naturaliter consequeretur motus eius. IJnde
illiterate locuntur, qui ponunt tantam esse proporcionem
cuiuslibet resistencie ad impedicndum, ne mobile mo- 40
veatur, sicut agentis ad movendum; cum enim proporcio
ilia, quam motus consequitur, sit vdoneitas, patet, quod

3/. Cod.: iggnitu; correxi.



CAP. XM. DE ENTE PRKDICAMKN lAI.l. l55

tarn at;ens quam passum hahcl propriam projiorcioncm,
principaliter a Deo ex multis collectam, et sic pro-
porcio nuda poniiur agentis ad passum; non est pro-
porcio, quam motus consequitur, sed ydoneitas tocius
-^ agentis ad totum passum.

Nee oportet nos soUicitari, quantum de agente vel
passo confert ad illam proporcionem, sicut non oportet
nos sollicitari, quam longum sit spacium aut quam
velox sit motus; sed cum a sensibilibus non sit ex-

lopectanda sciencia, ut dicit Augustinus 83'^ quest, que-
stione 9", oportet talia capere ex supposicione. Scimus
enim, quod tam de agente corporeo, quam de passo
est dare certam partem, que per se tante ageret vel
resisteret, sicut suum totum, et quotlibet alie non sic,

i:'sed que sunt ilia, nescimus sensu ostendere.

Ulterius scimus, quod Deus multis modis nobis ab- \Vc know that

sconditis potest facere miracula, ut ignem posset Deus m'i'racl'cs in

sic unire et applicare passo, ipsum iuvando ac passum ni/my ways.

, ,. ' , . . ' J low i.s not

debiliendo, quod quantumlibet velociter ageret m unum, within our

2odimittendo aliud, ut patet de camino ignis et de sub- ^.oIj"p^-^,'JJ^.7,^sion

traccione luminis Solaris posset esse per interposicio-

nem opaci in quocumque spacio proporcionato, | et sic

F. 227de retrogradacione vel stacione solis, quam facile est

angelum facere data sibi potestate ad hoc, ymo Deus

23 scit proporcionare passum quantumlibet debile, quod
nullum agens creatum sufrtceret in idem secundum talem
applicacionem, ut capto frangibili unionis continuitatis
sive stante perpendiculariter, ut columpna, sive trahibili
ut corda, sic quod non pocius frangeretur secundum talem

l-^o applicacionem in una parte quam in alia, tunc, inqu.im,
Deus sustentans suam legem eternam et insuperabilem
de equabilitate continencie, ex qua non potest motus
procedere, daret tali passo vigorem resistere pocius,
quam daret soli femine impregnate potenciam necessi-

35 tantem ad pariendum masculum. Talia sunt multa mira-
bilia, ut patet de tonitruo, de ictu fulminis et aliis, que
agunt secundum leges infrangibiles in virtute maioris

10, Cf. Aug. De divcrsis Quaest. liber Quaest. () (Migne XL 14):
Ovine, quod corporeus sensus attigit, quod et sensibile dicitur,

sine ulla intertnissione temporis commutatur Compre-

hendi autem non potest, quod sine intevmissiune mutatuv. Son
igitur est exspectanda sincevitas vcritatis a sensibus corporis.
20. De camino ignis et de subtraccionc luminisj cf. supra,
pag. 123.



i-''6 JOHANNIS WICLIF CAP. XVI.

mundi, rcyulantc naturas, que credimus Deum se solo
efhcere, quod tamen non oportel; et isti regule inni-
tuntur artifices faciendo multas experimentaciones, inten-
dendo conquassare ova secundum dyametros longitudi-
nales et sic de multis lin-.itatis a lege nature. Et ex 5
istis patet. quam facile foret auctori nature ambulare
super aquam et aerem, aptando super suppositum esse
ad omnem punctum neutrum, ut sibi cederet. Sed
quis est hie, qui talia scit facere? Solum unus super
omnia laudandus, qui est benedictus in secula; nee lo
est nostrum discernere, musicando subtilitatem sue artis.
Et de magnitudine potencie dictum est superius; ulterius
quo ad maliciam accionis et concursum Dei cum agente
secundo vide secundo libro tractatu tercio capitulo (j^.

_rcb.
3. Cod. : expime

6. ambulare super aquam J Math 14, 25 sg. 14. Secundo

libro tractatu tercio]. De Ente sive Summa Intellectualium.
Lib. II 3. Tractatus de Volutione Dei (Shirley, p. 3).



CAPUT SEPTIMUM DECIMUM.

Ulterius de concursu Dei quo ad actum malum mora- Cod's rdaiion
liter dicitur a quibusdam, quod non concurrit ad talem actions.
actum; et isti vie adheret dominus Ardmacanus libro J^^^j'^^j'/^^i^^';^ j"^',!
i7'\ capitulo 23. Sed communior via et multo pro- substance or

... , „ 1 ^ act is in itself

-"> babilior tenet, quod Deus concurrit ad omnem actum, bad: since evil
Pro quo notandum primo, quod sicut nulla substancia 'fd^al^^lfjlcil-'
sic nuUus actus est per se malus. Patet ex hoc, quod cannot include
malicia in quantum huiusmodi est privacio opposita '"gemiT'or'''
bonitati; sed nullum ens per se in predicamento vel species.

loquomodolibet positivum est per se privativum, ergo nulla
accio est per se mala. Minor patet ex hoc, quod omnc,
quod per se inest alicui, est vel genus vel species vel
passio subiecti, et omne tale est positivum, et non pri-
vacio; ergo etc. Constat namque, quod nulla privacio est

1 3 per se superius alicui positivo, quia tunc esset dare pre-
dicamenta privativa sicut positiva. Nee proprietas positivi
est privacio, quia omnis passio consequitur suuni subiec-
tum positive; ideo malicia per se inexistens esset contrarie
et privative maliciam positivam; et cum ens et bonum

^oconvertuntur, ilia foret bonitas vel subiectum bonitatis,
quod est contradiccio. Ideo est conclusio decisa apud

4. Cod. : i3" 17° ca» 23°. S. sic] cod. : sicut.

4. Cf. Riccardi Fitz-Ralph De Quaestion. Arnienorum 17, 23
(Cod. Vhidob. 4819, Fol. 278 b et 278' a): Unde nee voluntas
dicitur peccare, quia actum pervevsum sustentat ac per modum
subiecti. Nee sic sustentarc est apprubare, quoniam sic sustentare
est aecio naturalis, non voluntaria, si accio debeat appellare.
Et propter accionem naturalem numquam dicitur quisqiiam
peccare, sive Deus, sive creatura res factas conservando tan-
turn sustentat, non propter hoc approbat res ipsas; sed appro-
bacio omnis est actus voluntarius, nun naturalis .... Sic igitur
patet, quod per sustentacionem rerum, que dieuntur peccata a
Deo, non potes simili argumentaciime cimcludere, Deum esse
auciorem peccati, sicut ego per hoc, quud ponitur Deus agere
et producere immediate huiusmodi actus, illud adduxi.



58 JOHANNIS WICLIF CAP XVll.

doctores, quod si aliquid esset per se malum, illud
esset Deus malus, contrarius Deo nostro, ut dicunt
manifeste; omnis ergo malicia est privacio modi vel
ordinis, fundata in ordinali, et per consequens in natura
bona positiva. Si enim aliqua accio esset per se mala, 5
tunc tota species illius accionis in quantum huiusmodi
esset mala, quia per se illis inest primo specici vel
generi, ut patet primo Posteriorum ; et certum est, quod
consequens est impossibile, turn, quia omne predicabile
causatur a Deo ut eius creatura, tum, quia omnis species lo
ut huiusmodi est ens, et per consequens bonum; ipsa
enim convertuntur, ut patet primo Ethicorum 6", dis-
currendo per omnia predicamenta, ut ostendit Averroys.
Ideo 4° Ethicorum i€" dicit, quod malum se ipsum
destruit, et, si integrum sit, importabile sit; cum crgoi5
ad omnem speciem naturalis accionis ordinatur a Deo
potencia et appetitus ad intendendum naturaliter pro
ilia complenda, patet, quod si aliqua talis esset per se
mala talis malicie auctorisacio redundaret in auctorem
nature, quod est impossibile. Patet ergo, quod malicia 20
est extra racionem cuiuscumque speciei vel generis
positivi.
Not onlv is Ulterius est difficultas, I si aliqua res positiva sit F.

lotliiii" b;id pur • , •,•,. 1 ^ 1

se inu iioihmt,' mseparabuiter mala, quia non est idem, rem esse insc-
positive has evil parabiliter malam, et esse per se malam. Nam corpus 2?

inseparalely ' . ....

auacln.'d lo it. est mseparabiliter, sed non per se magnum et parvum;
qualitas est inseparabilitcr, sed non per se intensa et
rcmissa, et sic de aliis accidentibus inseparabilibus preter
passionem subiecti. Gum ergo omni predicamento con-



8. C/. Arist. Analyt. Post. I 4, 4 {Ed. Par. I 125, 10 s.):
KaQ-' ttVTU d' oca vnaQ^si Iv xcp xi iariv .... xr/.. 12. Cf.

Ari-st, l':th. Nicom. I 6 (4) 4 {Ed. Par. II 4, 23 ss.): "Ext stih
xuyad-uv laayi^cog XsysxciL xa> 6vxi fnal yaQ sv xat xi kiysxai,
oitjv o &&dg, x«( t'ovg, xai fr xio notco at Aqstcii, xnr/ h> xco
nuaui TO iibXQiov y.al hv xco uqvs xi x6 j^Qt'jaiiwv acd h' %q6i'io
y.aiQog -nal hv xoncp Siklxcc xai f-xsQcc xoLCivxcc) Sffkov ayg ovx nv
fi'r] yotvuv XI y.a&o/.bv xai sv ov ya^ civ hXf^yBx' hv itaamg raig
y.c(Ti]yoQicag, all' sv [.u'c! fiovrj, et Averrois in hunc locum comm.
{Ed. Ven. Ill, Fol. 3'): Amplius bonum his mi)di.<i dicitiir, qiti-
biis et ens; bonum enim dicitur de substantia, quetnadmodum
de Dso et intellectu, quod est bonus: et dicitur de quali, ut de
virtute; et de quanta, ut de aequali; et dicitur de relatione,
ut de conferente; et dicitur de tempore, ut de hnra convcniente,
et dicitur de loco, ut de habitatiime. E'odem modo de reliquis
rebus, de quibus dicitur nomcn ens, videlicet de decern prae-
dicamentis.



not
se



CAi'. wii. i)).; i.;n'H': 1'Ki:I)1i;.\\ii;ntali. 159

tingit dare i;onus spccicm, diU'crenciam, proprium et
accidcns, ut pater primo Topicorum capitulo ultimo,
probabiliter ponitur, quod omni positivo malo acciden-
taliter inest malicia. ut quilibet peccator ante peccatum
3 suum actuale potest esse sine peccato tali, et omne
peccatum originale potest deleri.

Nulla ergo malicia moris est inseparabilis a subiecto,
et quod sic est de accionibus malis quibuscumque osten-
dit Doctor Profundus, libro i'', capitulo 26" stabilitcr
10 et seriose, et libro 2", 27'".

Patet autem idem faciliter de actu quocumque ex-
trinseco. Nam omnis fornicacio, adulterium vel incestus
foret idem coitus in numero, servata idemptitate tem-
poris et personarum, sive fuerit coniugati sive quo-
in modocumque aliter soluti, cum accidens impertinens
non variat naturam actus; cum ergo commiscentes
possunt esse coniugati pro tempore actus, et solvendo
debitum vel rcctam intencionem prolis procreande coire,
sequitur, quod quilibet talis actus potest esse moraliter
20 bonus, et per consequens nullus est inseparabiliter malus.
Quid, queso, refert ad naturam actus intrinseci, quod
agens sit sacerdos, solutus, vel tali accidente formatus,
quale non variat naturam agendi?

Et idem est argumentum de occisione cuiuscumque

23persone; nam contingit hominem mereri occidcndo

quemcumque alium, vel quia alius peccando est dignus

occidi, et occidens potest cum hoc habere sub precepto

occidere, vel ignorancia excusante occiditur.

Et idem est argumentum de quacumque ydolatria
3ocorporali. quia quecumque talis agenda, ut gcnuum
curvacio, manuum clevatio aut quecumque corporis
mocio possit tam bene, quam male fieri. Ex quo patet,
quod nulla talis est inseparabiliter mala; ideo planum est,
quod nullus actus extrinsecus est inseparabiliter malus,
35 cum nullus talis sit iustus aut iniustus, nisi per cor-



2. Cf. Arisl. Top. I It), II \Ed. Par. I IS',, 42 $s): Hoog
8's trjv TU)j> uniGUMV uiioSuaLV, Siutl (Jin'atiFvoi aiwuQciv, ri tv
txccGza rccvxov, uux u7tv{,)'/aufiFV, fls ti 6h yiivog OQtL,o^ivovg
TO TtQuy.Fifievov Ti&ivat- v.tX. g. Cf. Thomae Bradwardini De

causa Dei I 211: Quo J tot a iiniversitax renim est bona, et nulla
res per se mala [Ed. Lund. 2r,t~-2t!l) el II 27 (E. L. r,67: Item
omnis actus malus secundum substantiam actus esseutialiter est
aliquid, sicut bonus: Actus enim fornicationis non minus est
aliquid, quam actus coiiiugalis . . . .)



l6o JOHANNIS WICI.IF CM* X\ll

rcspondcnciam ad iusticiam aut iniusticiam, que tbret
in suprema potencia racionalis creature; que potencia
est vis volutiva; cum ergo nichil habet per se aut in-
separabiliter predicacionem que inest sibi ab intrin-
seco accidentaliter respicientc, sequitur, quod nullus 5
actus extrinsecus sit sic malus. Quilibet enim actus
extrinsecus posset fieri idem in numero, et si voluntas
non fuerit viciata, cum vicium non individual actum
extrinsecum quo ad naturam actus, sed quo ad genus
morum; sicut religiosus et secularis sunt eiusdem speciei lo
nature, licet sint diversorum generum quo ad ritus
nature accidentalis, sic actus moralis et viciosus quo
ad naturam actus conveniunt^ licet ditferant in genere
moris; hoc autem est illis accidentale, ut patet ex
circumstanciis bonificantibus actus moraliter. i3

De quolibet ergo actu simplici intrinseco patet idem.
Nam non est color aliquem actum esse per se malum,
nisi fuerit actus voluntatis, quia nullum intendere est
sic malum, cum planum sit, quod intendere quodcum-
que malum inest Deo sine peccato, et sic indubie tarn 20
intelligere, quam scire quodcumque malum potest in
quocumque homine sic circumstanciari, quod sit bonum
et non malum, quia quicquam alia vis fecit, non im-
putatur ad malum in ipsa divina, inordinate consen-
ciente; ideo, si alicui actui per se sic inseparabiliter 25
inest malicia, hoc potissime foret volentc creatura, cuius
volucio foret sic mala.
The will of the Scd contra nichil potest esse volitum, nisi apparendo
h/itsclt bad; it esse bonum; sed nulla volucio creata ad volubile se-
always desires ^;^,,-|eium illam racionem per se inseparabiliter mala;3o

a good, or ....

apparent good, ergo nulla volucio potest | esse sic mala. Maior patet F. 228
per hoc, quod volubile in quantum huiusmodi est bonum
vel apparcns bonum; cum ergo primum et adequatum
obiectum intendens est volubile, sequitur maior. Kt
minor probatur sic: Sit A volucio creata ad B, que 1^3
sit inseparabiliter mala. Contra B potest esse bonum,
ergo velle B potest esse bonum, ergo non est inse-
paralnliter malum. Minor patet ex dictis posterius, quod
ncc intellectus creatus, nee increatus potest fieri, nisi
in illud, quod potest esse; ncc voluntas nisi in illud,.io
quod potest esse bonum. Confirmatur ex hoc, quod
amplissima voluntas possibilis est voluntas divina, et

4. Cod. pd.Ci.



CAl". XVII. DE ENTE PREDICAMENTAI.I. i T) i

ilia nun potest licri nisi in honum; ergo nee aliqua
alia. Dicitur forte, quod velle B est bonum, sicut vclle
equari Deo est bonum, cum hoc compclit (]hristo, se-
cundum illud Apostoli ad Phil. 2°: ,,Cum in forma Dei
3 esset, non rapinam arl)itratus est esse se equalcm Deo."
Verumtamen non omne velle B est bonum, sicut velle
equari Deo modo quo Lucifer voluit, est malum.
Verumtamen non est per se malum, quia tunc com-
peterct toti specie! illius volucionis inquantum talis

lo species, quod est falsum, cum animus Christi voluit
conformi specie volucionis suum suppositum equari Deo;
sicut ergo iste nasus inseparabiliter est simus, licet non
per se, sic volucio Luciferi est inseparabiliter mala,
licet non per se.

1 5 Contra illud sic. Signo illud volubile, quod Lucifer ll"\v LucUlt
voluit, per B, ut primum, et noto gradum, quo voluit cqi^y'i'^jti, God.
illud, et quero, utrum fuit possibile B esse bonum sub
gradu proporcionali ad A volucionem, si sic possibile
esset, quod cum aliquibus circumstanciis Luciferum velle

2o B sub dato gradu esset bonum, ergo ipsum tante velle
B non est inseparabiliter malum. Si dicatur, quod B
non potest esse proporcionaliter bonum ad volucionem
Luciferi, tunc sequitur, quod volucio Luciferi est im-
possibilis, quia aliqualiter appetit, qualiter non potest

2? esse, quod supponitur hie esse impossibile; quamvis
cnim voluntas sit possibilium secundum quid per ac-
cidens aut quo ad nos, ut patet tercio Ethicorum, cum
nichil potest velle absolute impossibile, cum non potest
apparere esse bonum, tamen, quia Deus non potest in-

3o clinarc ad sic volendum, potissime unus angelus tarn
sciolus ut Lucifer, non desipiens in penam peccati
precedentis non voluit esse Deus; tunc enim error in-
tellcctualis intellectus Luciferi precederet primum pec-
catum suum in voluntate.

33 Ideo sentencia catholica Anselml in De Casu Dyaboli Lucifer desired

•4. ^ rn .^ 1 r T i -^ i • uood hut in an

capitulo 0" est, quod Luciier voluit unum lionum sue inordiniUe
possiinle, sed inordinate, et in hoc peccavit. m;nnier. liiis

' ' ' ' IS Auselm s

view and it is



caltiolic.



24. Cod.: alliqualitcr. 3;. Cod.: Sed fjnc.

4. Philipp. 2, 6. 12. simus] (If. Arisl, Metaph. VI 5, 3

(F.d. Par. 11 r,t 2,1(1 ss.). 23. (J. Arist. luh. Ill 3 (.3), 7 (Ed.
Par. II 27 49 sq.): Twv d' avd^xoTTfov i-xctaroi (joi<XfvovTut. tisqL
rcov dl avTcbv UQaxTciv atqiic etiam ibid. 4 (0) et 5 (7), i — 5.

II



if'>2 JOHANNIS WICI.IF CAP. XVJI.

Asaiiibt this Sed conlra illud est l^octor Subtilis super sccundo
holds* tliat th^c sentenciarum distinccionc sexta; ibi, solvendo quatuor

devil wished araumenta in opnositum, tenet tamquam nrobabile,
siniplv to be ° . , , 1 1 • • 1- •

equal \vitli Ciod. quod prmius dyabolus voluit simpliciter esse equahs 1^)00.

Ihree reasotis i-.^ •. i i ... • i-» • i

tor this: ^t sumit ad hoc trcs raciones. Prima, voluntas creata ?

1. The soul est; causa anipla, ut racio: sed racio intendit otnne
desires the ' ' '

highest good, bonutn, ergo voluntas potest concupiscere sibi omne
which is jo . [if^j^m-,-,. (;m-,i q^-^q ^sse Deum sit summe bonum, se-

Answcr: i i

The soul desires quitur, quod voluntas creata potest appetere esse Deus.

equaiit''v'Viu! ^ed solucio istius patet ex supradictis de equalitate lo
God. ambarum trium potenciarum aninie; potest enim vo-

luntas creata concupiscere sibi Deum, sed non potest
intelligere aut velle esse Deus aut equalis deitati, etsi
intelligat et velit sic esse, sicut ista proposicio signat.
Unde sicut dicentes se experiri, quod volunt se noni?
esse, errando menciuntur, sic et dicentes, quod vellent
Deum non esse aut esse meliores vel se esse Deum ad
tempus, et sic de aliis, que plebei sompniant, atten-
dcntes ad simulacra in anima et bonum creatum, quod
confuse cupiunt et male nominant illud, quod terminant 20
concupiscenciam earum per signa impossibilia, | ut patet F. 228'
ex supradictis.
11 Impossibility Secundo sic. Si equalitas Dei esset compossibilis
prevent de.sire ^".^^^Oj ^unc posset angelus ipsam competere; sed inl-
and the angel possibilitas non prohibet, quin sic posset, cum volun-2T
may have ' . . ., .,. ^^ '^j . ,

desired tas Sit impossibilium, ergo etc. Sed supposito, quod

impossu'ie intelligitur per impossibilitatem ista negacio absolute
Solution ot the
dit'tleulty.

I. Cf. . . . Oxonicnsis Doctoris Subtilis iVatris .U)hannis Duns
Scoti super scntentias II ("> (Ed. Venetlis loOf!/. 48 b): Igitur,
cum angelus potiierit se amare amove amicitiae, potuit sibi
amcupisccrc omne bonum concupiscibilc, et ita. cum aequalitas
sit bonum quoddam concupiscibilc secundum se, sibi potuit illud
bonum concupiscere. Frobatur, si aequalitas Dei esset po$si-
bilis angelo, posset angelus istam co'icupiscere sibi; planmn
est, sed impossibilitas Ituius non prohibet, quin posset angelus
hoc velle; quia voluntas potest esse impossibilium secundum
Philosophum o'" Eth. et Dam. Hoc ctiam probatur. quia dam-
nati odiunt Deum e.y illo psalm. Superbia eoru)n qui te ode-
runt etc. Odiens autem vult oditu>n non esse secundum Philo-
sophum 2" Rcthor. Ergo volunt Deum non esse; sed hoc est
impossibile; ergo impossibilitas istius appctibilis non prohibet,
quin posset appeti a voluntate pcccante. I Inc etiam conjirniatur,
quia voluntas peccans potuit velle Deum non esse, et potiut
eliani cum hoc velle ilium gradum ct illam eminentiam Dei
esse in aliquo, ergo potuit velle cam esse in se sicut in alio:
el ita potuit velle sibi eminentiam Dei.



CAP. XVII. DE ENTK PREDIGAMENTAl.l. i63

nccossaria, nuUus anyclus potest cocquari Deo, patct,
qiKxl minor est falsa; Dens enim limitans quamlibet
volutivam creaturam proporcionaliter ad volutivum suam
non potest sinere ipsam excedeix' volutivam l)ei quo ad
5ohiectum; sed sicut Deus semper wit omne bonum se-
cundum esse intelligibile, sic crcatura, si aliud wit,
ipsum est aliud illorum; ille ergo, qui dicit se velle
aut imprecari. quod sit Deus, voces aut signa aha in-
telligit et wit bonum in communi; sed nee intellectus
lonec aftcctus attingit ad hoc volubile hoc esse equalc



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 18 of 34)