John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 19 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 19 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


Deo. Tamcn omne, quod creatura potest velle, directe
potest Deus velle; sed aliquo modo potest creatura velle,
quo non potest Deus velle.

Tercio sumitur, quod damnati odiunt Deum, volendo HI. The

, . ., ., d^imiiL'd hate

i3ipsum non esse, et hoc est impossibile; ergo argumen- coj nnd wish
turn videtur, quia Psalmo 44" dicit de peccatoribus vel 7h'ev"ni'i'''ht'
damnatis: ''Odio habucrunt me gratis", et Joh. 17. ihcreioie wish

,,„ . ,. ^ ,■ .. 1- 1 him not to be.

"Qui odit me, et patrem meum odit , et tana multa
sunt dicta scripture, que sonant generaliter peccatores

20 odire Deum secundum divinitatem, quia secundum hu-
manitatem videtur certum, quod Judei ex odio occide-
runt eum; cum ergo omne odire sit velle malum odito,
videtur, quod creatura potest velle malum Deo; et cum
equc impossibile sit quantumlibet parvum malum in-

20 esse Deo, sicut et summum, videtur, quod creatura

potest velle adnichilari vel simpliciter non esse.

Pro isto dicitur, quod quadrupliciter loquitur scri- Meaning of
, ,. ... , ,. I- 1 !• 1 'hatred' in

ptura de odire, scilicet de odio personali, de odio bo- scripture.
norum adiaccncium, de odio explicito et odio implicito.

?o Et utrumquc membrum capit subdivisiones. Quando-
cumque ergo scriptura dicit creaturam odire Deum,
intclligit de odio in bonis Deo adiacentibus, et sic pcc-
cator ut talis principaliter odit sc ipsum, qui est bonum
Dei. Contineit eciam creaturam odire Deum odio im-

35 plicito, quod tantum sonat, ac si dicerctur creaturam
t'acere peccatum oppositum rectitudini, que est Deus,
quod peccatum si remancret aliunde impunitum, de-
strueret primam rectitudinem, que est Deus; sic enim
dicitur unus odire implicite alium, de quo numquam

4ocogitavit explicite, quando tacit quantum in se est ali-

32, 33. ('oJ. : pclor.

16. Ps. 34 (non 4^lj ID, cl US, 5 uderunt Vitlg. iitroqiie
loco. 17. Joh. 15 (non 11) 23.



1 64 JOHANNIS WICLIF CAP. XMI.

The love ot quid, quoJ esset malum alteri, nisi per alium esset

Vri'mpVi'dily''!i' tantum. Et tali modo implicite et antecedenter dicitur

love nt evil, homo diliccre peccatum: "Qui dilieil iniquitatem," in-

but evil HI llsdt . ,^ , ^. ' ,. . ^ .. r, .n

is not an object quit Psalmista, "odit animam suam , Ps. 10. Ille ergo,
ot desne. jjcit, implicite et antecedenter diligit iniquitatem, qui



T



diligit actus inordinatos, ex quo sequitur ipsum esse
iniquum; iniquitas enim non potest in se et immediate
appeti, sicut non potest in se habere racionem boni,
ut post dicetur.

Ideo, sicut homo implicite et antecedenter wit talia 10
pcccata, sic Deus wit ipsa esse punita, et bonitate ex-
trinseca bona. Nee aliter posset homo aliquo modo
velle ipsa, cum volucio hominis non potest excedere
volucionem Dei. I'nde cum claudit contradiccionem natu-
ram quicquam appetere, nisi appetat bonum, ut finem, i3
gracia cuius sunt media, patet, quod malicia si appe-
titur, hoc erit valde per accidens et implicite, ut natura
non intendit corrupcionem, nisi forte per accidens eo,
quod sequitur ad generacionem forme, quam principaliter
intendit; et isto modo qualitercumque diligit voluptatem 20
vel quodcumque aliud peccatum, diligit ipsum | secun- F. 229
ilum aliam racionem boni; et consequenter ac per
accidens dicitur diligere maliciam et de tanto odire
primam rectitudinem, quia indubie quilibet talis ad-
nichilaret Deum, si talis iniquitas remaneret sine decore 25
universi. Unde propter equivocacionem talis appetitus
per accidens multi negant eum. Videtur tamen michi
liberius ipsum conccdere cxposito sensu conformiter ad
scripturam; relinquitur ergo Deus, quod de potencia
absoluta non potest dimittere aliquod peccatum vel 3o
pro instanti temporis impunitum, ut patet tercio de
libcro arbitrio 24". Et correspondenter dicitur, quod
quis odit alium, quando nedum sibi, sed suis wit
malum; nam per eum non stat, quin possessor in se
ipso habeat malum, sed Deus ex summitate potencie 35
non potest in se sufFerre malum, ex continencia malicie
suis causatis, sed ex ineffabilitate sue potencie retor-
quct in omne faciens aliquod malum maliciam pro-
priam, principaliter in se ipso.

5. Cod.: diligere. i3. Cod.: cx'c'e (= excrcere.\

4. Fs. 10, 6. 32, Cf. Aug. Dc lib, arb. Ill 24, 71 (Migue
A'A'.W/ IciiXl): Quod peccatum cum ex.se? in libero arbitrio,
justa, divina lege poena consccuta est.



CAP. XVII. DE ENTE PREDICAMENTAIJ. l65

Et ad proporcionalem scnsum dicitur Dcus odire God's hatred is

peccatores, de quanto wit illis malum pene, et ut sic pmnsh,^^and"is

tamquam pius pator amat eos, sic, ciikhI omne odire '' '"'""i "' '"^■'^•

Dei est amor, cum non potest odire aliquod corum,

5 que fecit, nisi volendo sibi malum pcne, quod est bone

velle sibi bonum; et per consequens est amaro.

Et sic intellii^itur hominem debere odire animam The same sense

suam, quia debet velle sibi, secundum racionem qua aiiiUMi'icd'^to

animatum corpus, malum pene sensus, ne ex netulan- ''"-' 5^>;riptural
. . ' ' . ' ' command to

lo cia prosiliat contra populum luxta decretum Salvatoris liatc one's own
Iaic. 9": ''()^ui voluerit animam suam salvam facere, ^"" '

perdet earn." Et Joh. 1 2" "Qui odit animam suam in
hoc mundo, in vitam eternam custodit eam." Et iuxta
hoc instructus Apostolus dicit prima Cor. g". "Castigo

I. ^corpus meum et in servitutem redigo"; cum enim
anima principaliter sentit penam, patet, quod ipsa
principaliter oditur odio amoris, que est volucio pene
bone; non ergo possibile est aliquid odire Deum odio
explicito personal!; claudit enim contradiccionem ali-

2oquid velle bonum, nisi sub quodam iiivolucro velit
Deum; dampnati ergo volunt l^eum non esse ultorem
peccatorum suorum, sicut Judei volunt istam humani-
tatem non esse, quorum utrumque est possibile. Sed
valde remotum est ex istis inferrc, quod volunt Deum

25 non esse; non enim: volo Deum tuum non esse, ergo
volo Deum non esse.

Ulterius quo ad solucioncs doctorum, quando di- Distinction

^ 1 1 • • , , . between

stmgwunt de eleccione, quoniam quedam est speculativa, specnhitivc and
qua post deliberacionem creatura wit tinem aliquem, P''"'^'"-'"' ^^'l'-
3o sine hoc quod vellet practice inniti exequi pro illo fine,
et quedam est practica, qua post syllogismum practicum
intenditur prosequi pro fine dictato possibili; inten-
denti placet de distinccione. Nam prima eleccio vel
volucio est condicionata, ut alias dicetur, nee video. The speculative

o- 1 •. •! •! 1 1 11 . desire of evil is

3o quod sit possibile angelum, plene apprehendentem im- founded in an
possibilitatem equalitatis sui ad l^eum, sine passione '^'"'P'' "^,''""

' . ^ . . . ' . ' who wills.

vel perturbacione eius per ignoranciam simpliciter illud

velle, potissime, cum non sit possibile penam esse

priorem peccato; et talis volucio non possit carere

4oobliquitate; igitur non potest esse primum peccatum;



9, lo. Cod.: peculancia. 27, 28. Cud.: O''' '= distinguit).
J I. Luc. i), 24. 12. Joh. 12, 25. 14. Cor. :>, 21.



1 66 JOHANNIS WICLIF CAP. XVII.

quis ii^itur principiaret illam volucionem simplicem?
Oporteret, quod tam Deus previe necessitando, quam
volubiie in racione apparentis boni, saltern in esse in-
telligibili. Preterea aliqua creduntur intelligibilia esse,
que non possunt appeti propter defectum apparencie ?
bonitatis, ut hominem adnichiiari vel ipsum non esse
secundum Augustinum 3" de Libero Arbitrio. Sed omnia
simpliciter impossibilia eque non possunt apparere [ P".22(|'
esse bona; ergo omnia talia non possunt esse volita;
cum ergo quilibet non errans previe in intentu, scit, lo
creaturam equari Deo non habere apparenciam boni,
ymo, si foret, esset summe malum, sequitur, quod
non sit possibile potissime creaturam non previe er-
rantem illud appetere, cum claudit contradiccionem
hominem quicquam appetere, nisi ad invicem appetati5
sibi bonum, ut si simpliciter appetit, apparet sibi sim-
pliciter possibilitas ad illud; et sic illud esse bonum
possibile si condicionaliter appetit, ut imprecantes ap-
petit, tunc condicionaliter apparet sibi omne bonum
intelligibile, et tunc terminatur tam actus intelligendi, 20
quam actus volendi ad res signatas per partes si-
mulacrorum, quibus fit apprehensio sic, quod non est
dare unum impossibile primo et principaliter appre-
hensum totali significato; sed ex parte signi est im-
possibilitas propter hoc, quod impossibile est signatum 2b
primarium sibi sic signanti corespondenter. Nam si
signum non habet signatum primarium et significat
modo suo significando aliquod primarie, tunc est ipsum
impossibile, ut dictum est superius. Ideo ex illo sancti
philosophi sequitur, quod creaturam equari deitati non l^o
potest appeti, quia nichil potest appeti, quod non potest
intelligi; sed non potest intelligi, quod creatura sit
equalis deitati, ergo non potest appeti; angelus ergo
creatus in clara sciencia, sine fantasmatibus terminanti-
bus sensus suos interiores, ut contingit in homine, non 3b
potest sic fantastice componere. Nam adhuc manet. quod
obstinatus in eadem superbia.



10. Cod.: scz q) sed quod nun cxpuiiciitm. 27. Cod.: li-^ p'''" f>'"

, ^ . . - ...

7. Cf. Aug. l)c libero arb. Ill 8, 22: Nam illud ride quam
absurde et inconvenienter dicatur: Mallem non esse, quam
miser esse etqsq.



CAP. XVII. DE ENTE PREDICA.MENTAI.I. 167

Et iici"um vidctur, quod ikmi coiuinuo appclit esse An angel could
IX 1 ^- ,v not lall into

I'cus, sod sompet" appetit esse non-Deus, eri;o num- ^„^.|, ^.,•,-ol•;

quani appetit esse Deus. Ideo Doctor mode suo con- , ^'""'''^^1"^'';">'
'..''.. . , lie cannot have

tradicit prohacioni sancti Thomae et aliorum doctorum, wished to be

3 et non contradicit conclusioni, quin angelus non voluit somethin" that

ita manifestam contradiccionem. llndc dvabolus tern- ^^'''* "°' ^"''^'^■

ptans mulierem Gen. 3". quando in toto fuit deditus in

mendacio, addidit istum lerminum ''sicut", ne mulier,

participando impossibilitatem dictc sui, illud non ap-

10 peteret. Dixit enim '•Nequaquam morte morieniini; scit

enini Deus. quod in quacumque die comederitis ex eo,

aperientur oculi vestri ; eritis sicut Dii, scientes bonum This is borne

et malum". Ecce primum mendaciutn contra divinam Serpent's'"

sentenciam: "Nequaquam" etc. Ecce secundo callida im- i^^mntation:

' ... . . . "^ e shall be as

i5 plicacio, quod Deus propter invidiam prohibet esum ligni : God", not "yc

iio *.. ' TV •' ^ r-"-. .- .. '^ t\ 11* *^ ..' 1 shall be God".

bcit enim l)eus etc. Et patct .■>" poUicitatio ad cre-
dendum per addicionem adverbii similitudinis: "Eritis",
inquit, "sicut Dii", id est angeb', non restricti aliqua
inhibicione, nee serviliter subiecti, sed scientes sine in-

20 struccione, quid vobis proderit aut nocebit. Si ergo
mulier scivit, quod non potuit converti in aliam naturam,
multo magis dvabolus hoc scivit; ideo si dyabolus
appeteret, par esse Deo, hoc appeteret gracia finis,
quem principaliter appeteret; sed illud foret mirabile

25 medium, quod non potest intelligi sub ente, vel bono
finis, imponens necessitatem rebus, foret valde pro-
porcionatus tali volucioni medie, ut finis habeatur.
Relinquitur ergo, quod dyabolus voluit unum bonum
sibi possibile, et per consequens volucio ilia poterit

3o esse bona etc.

16. pollicitaciol coii.: palli".

4. ('/. 'I'honiac BradwarLliui l)c causa Dei I ?4 (Ed. Land.
2.9.9 C ss.): ... Unde et Thomas I. contra gentiles sic ait:
Sapientis voluntas e.v hoc, quod est de causa, est de effectu,
qui ex causa de necessitate sequitur. Stultuyn enim csset velle
soleni existere super terram, et non esse did claritatem. Et
infra 83. Quicumque vult aliquid necessario, vuit ea, quae
necessario requiruntur ad illud, nisi sit ex parte eius defectus,
vel propter ignorantiam, I'cl quia a recta electione eius, quod

est ad Jinem intentuni abducitur per aliquant actiimem

Amplius autem potest similiter argui de actibus homicidii, furti
et similibus, cum quibus cum suis circu)nstantiis positis neces-
sario coniunctum est peccatnm .... Opposilum autem huius
multipliciter suadetur .... etqsq. 7, 10 ss. Gen. •?, 4 — .5.



CAPUT OCTAVUM DECIMUM.

How evil is in Habilo, quod nuUus actus simplex est per se aut iii-

Evi'l"fs''a separabilitcr malus, cum multi actus sint mali: restat

pi-ivatioii ot videre, quomodo malicia inest rei. Pro quo notandum,

good ; so every ^ . . . , . . * . .

kind of good" quod omnis malicia formaliter dicta est privacio boni;?
lias an opposite , ^ ^ • i

yvii. ideo, quot sunt manenes bonorum, tot sunt mancries

maliciarum, ut aliquod est malum pene, aliquod malum
culpe, aliquod est malum subiective, et aliquod effective,
et aliquod significative. Et videtur michi, quod omnis
malicia dicta formaliter sonat in privacionem modi vel lo
ordinis et econtra; ideo, ut dictum est superius, quando
aggregatum caret rectitudine vel ordine, tunc inest sibi
malicia vel peccatum, quod primo est in voluntate
creata, et consequenter in subiecto et procedentibus | F. 23o
aut infectis ab illo. Unde quotlibet aggregata contingit i5
signare, que Deus de potencia absoluta non posset
eximere ab iniusticia, ut aggregata ex habitibus, et in
proporcione operum procedencium ab illis respectu
circumstanciarum persone sic habituate; et ilia aggre-
gata vocant philosophi et wlgares vicia. Aggregatum 20
eciam ex credulitate credibilis et diccione assertiva
oppositi est mendacium; quod si huiusmodi assercio
sensibilis fuerit cum iuramento. tunc est periurium, et
talia aggregata non posset Deus de potencia absoluta
facere carere iniusticia. 2 5

Aristotle lays Et sic diligenter notanda est equivocacio sit^norum,
down that .,,.'' . . ^ . ^. . . '

virtues and quibus disputantes utuntur ni ista materia, quia vicia



vices are
opposite



apud philosophos qualitates contrario virtutibus, ut patet
qualities. in capitulo De (^ualitate in libro Predicamentorum et

in processu libri Ethicorum. 3o

2h. Cf. .\rist. Cat. G, 18 (Hci. Par. If In, -Jo ss): 'TnaQXH
db -Kai ivavxioTtjs yMxh to noiov olov Sfiicaoavvrj adixui ivav-
TLOV. 3o. in processu libri EthicorumJ excidisse vocula

tercii, atque Wiclif capita inde ab octavo {in edd. antiquis tin-
decimo) signijicavisse videtur.



vice.



CAP. XVIII. 1)E ENTE PREDICAMENTALI. l6<)

Et hoc contint^it duplicitcr sano intclliqorc; vcl in- Oouble sense

tcUii^L-ndo tcrminos porsonaliter, ut signilicaiit habilus "' ^"""-' ""°
positives inclinativos ad actus tales simplices oporan-

dum. Et ad istum sensum conccdendum essct \iciuni I. ivisoiuii.

5 posse esse virtutem ct econtra, ut habituatus ad dan- (as^'n ^\\'hl^

dum quocumque siradu vel aiiendum quibuscumque ''■'^'-■ly) may

actions singulanbus ad intra vel ad extra posset sic vinnc or oi

circumstanciari, quod habitus iste virtuose inclinaret, ^""^'
ut patet specialiter concomitante prudencia talem habi-

lotnm et proporcionali adiacencia facultatum; et sic in-
telligendum est de quocumque habitu, quod, si sit
mains, hoc est per accidens.

Sed secundo modo contingit intelligere lerminos ll. Agf^regatc;

hniusmodi, ut simpliciter significant aggregata ex multis nia,',*; l,a\'iisand

jrhabiiibus vel habitudinibus nositivis et privativis, in '-'''■ci'.m^';'i""'^f,

. ', ^ ' positive and

quibus oportet obliquitatem tundare, ut posito, quod negative. From
quis inclinetur ad dandum, ut ideo et habeat atfeccionem 'Jmhigs^^
ex detfectu prudencie vel alterius virtutis ad dandum
histrionibus vel non indigentibus, tunc totum hoc ag-

2ogregatum ex habitu ad tante dandum et talibus dan-
lium cunt aliis circumstanciis positivis et privativis
\ocatar simpliciter positivum, et qualitas habitudinalis
propter specialitatem sue partis notabilioris; et sic
conceditur vicium inseparabiliter esse vicium, licet

2? simplex habitus posset esse non vicium; et talia aggre-
gata sunt in genere qualitatis et genere accionis, sicut
et in aliis generibus; et isto modo glosandi sunt auc-
tores, quando dicunt aliqua de se sonare in malum,
ut invidia, furtum, mendacium, mala voluntas et quot-

3o libet similia.

Intelligunt enim, quod talia simpliciter vel aggregative livil is a detect,
intellecta non possunt carere malicia, ut Philosophus ""^ " <^t\cc\..
secundo Ethicorum 7" dicit, quod commune confestim
nominata sunt malicia, ut gaudium de malo, invere-

33 cundia, invidia, adulterium, furtum etc., Augustinus

17. idco| coii. : 10.

3?.^ C/. Arist. i;ih. II 3 (G) iN {EJ. Par. II 20, 20 ss.\:
Ov TtciGK S' tntdi'^i-Tcit. TiQci^tg ovdfr nav Tcci&og vr/v [.isaurt^ra-
fr'vta yaQ fv&vg wvoiiccaxat Gvvr-iA)j[i.f.i£va /tism rfjg (pavh'nijTog,
uioi' S7iij(caQ8'KaxLa, Kvaiaivvticc, cpbovog xori. snl zcov nQo:^£a)V
uotx^tci. y.'/.ont'j, avd\)0(povicc ncivxa yhut tavza xat TOiavza
ipiystai rw avza rpaida nvKt .... 3o. Clf. Aug. de civ. Dei

VII 8 {SJi<pie XLI 355): Hoc scio, naturam Dei ntimqtiam,
iiusquaDi, nulla ex parte po'ise de/icere; et ea posse dejicere,
quae ex niliilo facta sunt. Quae tainen quanta mat^is su)it, et



1 70 JOHANNIS WICLIF CAP. XVIII.

eciam 12*^ l)e Civitate 8'^ dicii: Nemo ergo causam
eflicientem querat [in] male voluntatis "Non enim habet
causam efficientem, sed deficientem". Intelligit enim
simplicitcr per malam voluntatem, maliciam in volun-
tate fundatam, ut patet per exempla, que ponit de 3
privacionibus corporalibus. Sicut enim videndo tenebram
nichil video, et audiendo silencium nichil audio, sic
faciendo malam voluntatem nichil facio, sed deficio,
cum malicia sit defeccio. Quotquot talia dicta autorum
intelliguntur vcl de ordinate aggregatis, vel simpliciter 10
connotando maliciam, ut mala voluntas potest simpliciter
intelligi pro male velle vel personaliter pro velle, cui
accidit esse malum, sicut album potest simpliciter in-
telligi, ut dicit substanciam esse albam, que est albedo,
vel ut dicit subicctum personaliter aut concretive, cui i5
accidit albedo, ut patet ex supradictis. Et secundum
talem equivocum modum intelligendi concedunt auctores
nunc, quod talis actus aut habitus non potest esse
bonus, et nunc, quod potest deficerc a malicia vel in-
iusticia et esse bonus; sicut Aristoteles nunc dicit, quod 20
musicum desinit esse, quando subiectum desinit habere
musicam, et nunc dicit. licet raro, quod musicum potest
esse non-musicum. Et isto modo intelligendus est ' F.2.^0'
Anselmus in De Concordia 1 3", ubi cxpresse dicit, in-
iusticiam non esse qualitatem, sed privacionem iusticie, 25
que vicium est. Et idem dicit in De Casu Dyaboli 1 ij",

2. ill inaL' inscrtum. 4. nialani] cod.: niahim.

bona faciunt {tunc enim aliqitid faciunt), catisas habent effi-
cientes: in quantum autcm deficiunt et ex hoc mala faciunt
(quid enim tunc faciunt, nisi i'a)ia) causas habent dejicientes.
Itcmque scio, in quo Jit mala voluntas, id in co fieri, quod si
nollet, non feret: . . . Deficitur enim non ad mala, sed male ....
etqsq. 20. Cf. Arist. Metaph. IV 1 1, (3 (Ed. Par. II ;j-J3. 41 sq.):
Kaixoi ovy. ivdaxszca liovai-KOV slvca ^t] oi'zog ftovat/Mi) zivog.
Et eiusd. Nat. Ausc. I 53 (Ed. Par. II 254, 21 ss.): l-lXka Ifvy.ov
fiev yivsTai t'E, ov /.av/.ov, ■/.at tovtov ovy. r/. navrog, «■//.' a/,
fifkavog ?] T(ov nsza^v, y.ctl fiovaixov ovy. s^ i^iovaiMov nXrjV
ovy. iy. ncivzog, co.X' ht, aaovaov Tj si'zi avzav earl fieza^v.
24. Cf. .Ansclm. l")e Concori.lia Pracscientiae ct Pracdestinationis
XllI (XVIII) {.Migne CLVIII 53!)): Hoc igitur modo voluntas

instrumentum creata bona, in quantum habet esse per

liberum arbitrium facta est mala, non in quantum est, sed in
quantum iniusta facta est ad volendum iusticiani desertam . . .
26. C/. Anschn. I)e Casu Diaboli iq (Migne CLVIII 351): Unde
sequitur nullam voluntatem esse malum .... nee aliud esse
ynalum, quam absentiae iusticiae derelictae in voluntate, aut
in aliqua re propter malam voluntatem.



CAI'. X\]II ni; I'N'I'i: PREDICA.MENTALI. 171

ct in de Conceptu Virginali, capitulo quarto. Undo sic
scribit in de (Concordia i3": "Non est enim iniusticia
qualitas aut aliqua essencia, sed tantum absencia debite
iusticie, nee est nisi in voluntate, uhi debet esse iusticia";
r quod dictum intellii^o, quod non est in operibus ex-
trinsecis, nisi prius fuerit in voluntate. Unde patet,
quod Aristoteles, vocans iniusticiam et alia vicia qua-
litates, equivocat ah Anselmo, Augustino et aliis doctori-
bus, qui intelligunt talia privative. Unde Aristoteles non

lodiceret infantes natos in originali peccato statim esse
iniustos, nee heremitas vel aliter desides ad faciendum
quod debent, esse iniustos; sed tantum adultos, qui ex
astucia penerata ex iniustis operibus iniusta agunt, vel
iudicant iia, quod iniusticia respiciat iniuriam homini

»3factam per actus positivos. Econtra autem theologi
alcius et reccius locuntur, concedentes, quod iusticia
et iniusticia principaliter respiciunt rectitudinem aut
obliquitatcm vite quo ad Deum, ita, quod innocens
proprio instanti sui esse est iustus et in gracia, et, si

20 caderet virtute morali et quomodocumque iniuste vivens
preter di\ inum beneplacitum est iniustus, cuius iniusticia
est carencia rectitudinis vite; et sic opponuntur iusticia
et iniusticia privative; sed secundum Aristotelem op-
ponuntur contrarie. I'nde, quamvis quo ad considera-

25 cionem humanam possent homines esse neutri quo ad
propositum positivum, tamen quo ad Deum, non est
neutralitas.

Istis premissis planum est, quod nullum ens per se No being is
in genere est inseparabiliter malum, cum omnis privacio ^iTscl7l'ad'"

?o sit defeccio extra genus, et nullum ens nrincipale est ^'"'-"'^ rrivaiion

, ... ,. . ,^ . ' ' IS not a delect

malum, nisi tali malicia. Primum ergo malum, cum in seims.
non potest inesse Deo formaliter nee alicui operi ex-
trinseco, inest voluntati; quodlibet enim extra voluntatem
malum non est huiusmodi, nisi in comparicione ad
33 voluntatem eo, quod privacio, que iniusticia dicitur,
non potest inesse primarie, nisi illi, cui primo inest
flexibiliter esse iustum, quod solum est homo vel an-
gelus secundum potenciam volitivam ; sed permissio Dei

14. Cod.: ul idicat iudicat.

I. Cf. Ans. I)c Conceptu Virginali, cap. V (non IV} (Migne
CLVIIl 438): . . . Quare nulla essentia est iniusta per se . . .
Iniustitia autem omnino nihil est, sicut caecitas. Non enim
aliud est caecitas, quam absentia visus, ubi debet esse ....
etqsq. 7. Cf. .\rist. Cat. G, 18 (vide supra pag. 168).



nature a lie.



172 JOHANNIS WICLIF CAP. XVIII.

et ordinancia dc poiencia eterna videtur exigere, quod
non primo pcccavit homo; turn, quia j^ost, homine
peccante, sive dyabolo instigante, videtur peccatum suum
fuisse irremedibile, ut peccatum primi angeli, et sic
tota humana species periisset absolutive, turn eciam, 5
quia natura im munis a peccato non posset primo
movere hominem ad peccandum, ut multis videtur,
quia error invincibilis non posset precedere peccatum;
ergo oportet primum peccatum esse plurime liberum sine
causa previe impellente: illud inest angelo peccanti sine 10
ignorancia excusante.
The highest Cum ergo summum genus malicie non potest homini
do^L^s""not' dwell competere, relinquitur, quod dyabolo insit; et ultra
in man, but 111 sequitur, cum quelibet res dicit se vel snecialiter vel

the devil. . ^ . . ^ . '

iCvii is in its inspecialiter, quod quelibet natura peccatrix mentitur, i3
cum secundum ymaginacionem vel naturam dicit se
esse bonam servando rectitudinem; et perverse veniendo
false dicit oppositum; illud autem primum dicere cum
sit pure naturale, non tollitur per adventicium; dicit
ergo se servire Deo continue, et dcficiendo mentitur, 20
ut ostendit venerabilis Anselmus in de Veritate capi-
tulo 9" et in De Similitudinibus 16", dicens, quod verius
dicit homo facto vel naturali signo, quam artificiali
verbo, quod ostendit similitudine tali: Si medicus unam
herbam salutiferam egroto verbis diceret, et aliam 25
mortiferam realiter gustando, plus actu quam verbo
illam commendandam suaderet; sic, ut dicit, quicum-
que ordinis vel religionis gerit officium, si non se-
cundum exigenciam ordinis egerit, omnis exterior
habitus mentitur. Quelibet ergo creatura racionalis, et 3o
specialiter Christianus, gerit officium fidelis servi Dei,
cuius signa sunt naturalia dona et spiritualia carismata;

I. Cod.: \i' exiscer' cxiger'.

21. Cf. Anselm. Dialog, dc \'eriiatc, c. (i (Mioiie CLVIII 41S):
Si esses in loco, ubi scires esse saliibres Iierbas et mortiferas,
sed nescires eas discernere, et esset ibi aliquis, de quo non
dubitares, quin illas discernere sciret, tibique interroganti, quae
salubres diceret esse, et alias comederet ; cui magis crederes,
verbo an actioni eius? . . . Plus ergo tibi diceret, quae salubres
essent opere, quam verbo. 22. Cf. Anselmi(r) De Similitudi-



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 19 of 34)