John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 20 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 20 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


nihus I,. Ill, c. 77 Inon IIJ] [in editione : Anselmi Liber de
excellentia heatissimae ^'irg. Mariae, item Liber Similitudinum,
Duaci 1605, p: 176): Cum enim medicus ei dicit, ut illam vel
illam potionem accipiat et sic sanari poterit, et emit cain . . .
sed cuni polio fortis cius viscera riinatur etqsq.



CAP. XVlll. l^K ENTE PRKDICAMENTAI.I. 173

2? I cum ergo in actu falso | aut dcclinante a rectitudine
vixcrit, patenter mentitur. Kieo dicit Salvator de primo
angelo peccatore Jo. 8", quod ipse mendax est et pater
vel origo mendacis simpliciter in communi.
5 Mendax autem simpliciter non est nisi mendacium; The source oi
cum ergo dyabolo appropriatur mendacium et peccatum u^A^isdm's'i'h.-
ex sentencia Salvatoris, querit Anselmus sollicite in De '^'''^" di;'i'"ii-
casu Dyaboli, quomodo primum peccatum suum ortum
habuerit; et cum dyabolus non possit ociari a volucione,
10 cum non sit natura passionibus impedita, et oportet

primo esse obliquitatem in potencia volutiva, est sibi The dcvii
manifestum, quod primus delectus fuit in actuali volu- ^"o^pa.ued'^
cione; et cum nichil potest velle, nisi iustum vel utile, 'li'" ':y God,

, . , ., ..... . . ' and his desire

seJ menu peccat volendo lusticiam, patet sibi quod was iheietoiv

i5 dyabolus primo peccavit volendo sibi bonum utile. Et "'"'''^ii''"^"-
ultra, cum non iniuste vellet, si solum bonum utile
sibi datum a Deo vellet, cum iustum sit omne tale
velle, patet ergo, quod voluit aliquid bonum utile, non
tunc habitum ab eodem, et per consequens inordinate

20 volendo commodum, quod nondum habuit, extendit Thus he sei up
appetitum extra iusticiam, volendo ut non debuit. Cum ''"^ '(■odv^'""''
ergo voluit qualiter Deus non voluit eum velle, voluit
implicite voluntatem propriam non sequi vel subici
superiori voluntati, quod cum proprium sit Deo, voluit

25 implicite similari Deo, ymo voluit quodammodo im-
plicite esse melior Deo, volendo illud, quod Deus ipsum
habere noluit, nee modum volendi causavit, et sic im-
plicite voluit voluntatem Dei retrocedere suam. Ideo
Salvator, increpans Petrum, volentem tam salutiferam

3o mentem Christi non esse, quasi contrarie auctorizando,
audivit exprobracionem acutissimam dictam: "Vade
retro, Sathana", qua informatus est conformare volun-
tatem suam voluntati Dei, ut recte precedenti, et non
modo Sathanae superbiendo velle recedere. Ex istis

3? concludit Anselmus, quod dyabolus gratis amisit velle,
quod debuit habuisse, et sic iuste amisit in volenciam,
quam habebat, iniuste volendo, quod non habebat;
totam istam sentenciam inculcat capitulo quarto et
post; et in tine capituli quarti querit. quod fuit illud

3o. auctorizandol cod.: aurio''". 35. Cod.: amisit et .ii'c po.<;k\T.

3. Jo. 8, 44. 8. Cf. Anselm, ])e casu Diaboli, cap. IV

(Migyie CLVIII 332-333): Quumodo ille peccavit et voluit
simili.'i esse Deo. 32. Matii. 8, 33.



174 JOHANNIS WICr.IF CAP. XVIII.

bonum commodi, quod dyabolus voluit ante tempus
habuisse. Et respondct: "Quid illud fucrit non video;
sed quicquid fuerit, sufticit scire, quod fuit aliquod,
ad quod crescere potuerunt, quod non habuerunt,
quando creati sunt", quia, ut dicit ante capitulo 4", 5
dyabolus non sit ita obtuse mentis; quoniam satis
scivit, nichil aliud par Deo cogitari posse. Et potest
ista sentencia declarari supposito, quod primum pec-
catum sit in supposita potencia inparticipante aliis. Nam
in ilia sunt duo genera actuum, scilicet velle et nolle. 10
Velle est actus, quo voluntas acceptat obiectum con-
veniens; et nolle est actus, quo voluntas resilit ab
obiecto disconvenienti. Et est duplex velle: vel sic,
quod voluntas velit bonum alteri, quod potest vocari
velle amicicie aut velle iusticie, vel sic, quod velit 1 5
bonum sibi ipsi, quod potest vocari commodi vel con-
cupiscencie. Prima autem istarum volucionum est velle,
quo voluntas wit bonum esse in communi, et in hoc
primo wit Deum esse, quamvis particularium volucionum
volucio aflPeccione commodi videtur precedere volucionem 20
afleccione iusticie.

Ulterius patet, quod omne nolle voluntatis presup-
ponit aliquod velle, cum voluntas nichil refugit, nisi
propter repugnanciam eius cum alio, quod aftcctat, ut
avarus uon wit expendere propter affectum, quem habet 23
ad pecunias.
Pride is the Ideo dicitur communiter, quod oportet superhiam

bc"iiinin<i of all , • n ,- n .

sin andis tlic pfccedere Omnia peccata, sicut velle precedit nolle. In-

pcccatum vidia enim et ira consistunt in volucione inordinata, et
diaboliciini. ...

hmc tenet Augustinus 14" Dc Civitate i3", quod superbia 3o

fuit peccatum iuxta illud Ecclesiastici 10": | "Inicium F. 2X1'

omriis peccati superbia." Nee repugnat huic dictum

Apostoli prima ad Timoth. ()", Quod "radix omnium

malorum cupiditas", quia appetilus inordinatus I.uciferi

respectu commodi in ordine ad se ipsum potest vocari 35

cupiditas. Non enim appeciit tcmporalia vel carnalia

(). Cod.: (it. 25. non adiecil SLilllicn-. 3 . Cod.: ecci 10 Scz

Iniciimi. 33. Cod.: comodi cl sic pasted.

'?. Ans. de cas. Diab. VI (nou IV) (.\/;>)?c CLVIII ."J^d). Id.
ibid. cap. IV {Mif;ne .?.?.?); Non enim ita nbtusae mentis erat,
lit nihil aliud simile Deo coi^itari posse nesciret. 3o. Cf. Aug.
De Civitate Dei Xi\' i3 (Mi^nc XLI 120): Porro mal.je volun-
tatis initium quod potuit esse, nisi superbia? 3i. Ecc. 10, 15.
33. Tim. 6, 10.



CAP. XVIII. DE ENTF PRIvDICA.MKNTALI. lyS

alFeccionc sLii commodi, quia non alTicitur talibus; cum
ergo omnc, quod est in mundo, aut concupiscencia
carnis aut concupiscencia oculorum. aut superbia vite
prima Jo. 2", patet, quod peccatum dyabolicum est
b superbia.

Quid autem dyabolus voluit est dubium. ()^uidam W'hai the devil
autem dicunt, quod vidit in Verbu Heum assumpturum ^''"'" '

naturam humanam, et videndo voluit, quod assumpsisset
naturam suam ; sed hoc non est verisimile propter duo.
loPrimo, cum visione clara tante bonitatis non stat in-
vidia. Secundo, quia a probabili Christus non fuisset
incarnatus, si homo vel dyabolus non peccasset. Vidisset
ergo implicite casum suum, et sic vel doluisset potencia
precedente peccatum, ipsum casum nolendo; vel volendo
1 5 casum suum luisset peccator, ut arguit Anselmus in De
casu Dyaboli 5". Aliqui autem putant, quod actus I.ucifcri
fuit noticia creaturarum, in qua fundabatur ommissio
rcsurgendi in Deum laudandum, sicut fecerunt angeli
confirmati, faciendo mane secundo diei. Alii putant,
2o quod voluit confirmacionem suam accelerari, et sic
ommissio volucionis vel complacencie in domo Dei tunc
habita tanta ex cupiditate alicuius, quod non debuit
habere, principiavit illud peccatum, et sic de multis
modis dicendi; qui omnes recte sencientes in isto
25 conveniunt, quod iusticia est conformitas vite racionalis
ad voluntatem increatam, que quidem conformitas
rectitudo dicitur; iniusticia autem, malicia vel peccatum
est ditformitas actus nature racionalis ad voluntatem
vel regulam increatam, et omnis talis fundatur in sub-
Bo stancia et actu bono.

Quod autem primus actus peccati Luciferi non sit Three reasons
per sc aut inseparabiliter malus, patet tripliciter. Primo t^^-st aci"o/sin
ex hoc, quod omnis talis est eiusdem specie! spccialis- f^^'mo/ I'ave

1 . , ^ bi:cn bad m

sime cum actu terminato ad contorme lH)num et fun- itsell.

33 dato in conformi natura intellectuali ; sed aliquis talis act is' on'hc

vel de facto vel de possibili est iustus; er£;o ille non •''•"1"^ ^P'^'^,'?*,'''^
. . ' . ' those which

est mseparabilitcr malus. Consequencia patet ex hoc, aim at good

and are founded
in the
inlcllectual
'}\. Qiind e corrcctura in end. nature.

4. / Jiih. 2, IG et concupiscentia carnis et . . . et superbia
Vttlg. i('.. Ans. de casu Diab. IV {non V) {Migne CLVIII .'i.'iS):
Jem igitiir tibi mauifestiim esse piitn ex ratioiibus suprapositis
diabnlinu spuiUe amisisse velle, quod dcbcbat, et iuste a)}iisisse,
quod Itabcbaf.



176 JOHANNIS WICLIF CAP. XVIII.

quod non est dare variacionem ex parte subiecti, racione

cuius inseparabiliter inesset uni actui malicia pocius

quam cuilibet sue speciei, sicut est de nigredine in corvo

ct cbano. Ipsa enim complcxionem mixti naturaliter, ex

qua resultat forma superaddita. Ideo si mixtum non 3

potest carere tali temperato, tunc nee potest carere

nigredine consequente, et ita est de aliis accidentibus

inseparabilibus quibuscumque; cum ergo non sit dare

talia principia, principancia maliciam talis actus, se-

quitur, quod malicia non est ab ea inseparabilis. 10

God misin Item, si Deus daret Lucifero illud volubile, quod in-

I'lie of>iJct of ordinate wit, et hoc pro eodem instanti, pro quo ille actus

desire at the elicitur, tunc esset ilia volucio iusta, quia complacencia

verv instant . . ' _ ^ . .

wlieii l.uciier ni Dei dono, et tunc esset idem actus, qui nunc, quia

Then^ the desire i'-l^'^i volitum, idem volens, idern tcmpus produccionis i5
would have gj- eadetii racio volendi, que sufficiunt ad individua-

been rii^liteoiis. . ' ^ . .

cionem actus; ergo cum contmgit assumptum venticare,

sequitur possibilitas consequentis; possibilitas assutnpti

patet ex hoc, quod omne, quod Deus umquam potuit,

necessario summe faciliter semper potest. 20

The act of the Item creaturam velle habere datum volubile nunc

'^' monient is' "^ ^ut tunc uedum contingit cum omni tali volucione in

accidenial; specie et subiecto, sed videtur esse summe accidentalc

llieretorc it can ' . . ' ...

only be tall actui; ergo, cum propter limitacionem temporis,
'"^'^'bad. ^ "^ ^^^'^ voluit anteriorare suum commodurn, infuit volicioni 25

sue obliquitas, | sequitur, quod summe accidentaliter F. 2^2
fuit ilia volucio iniusta. Minor videtur ex hoc. quod
lapso tempore, pro quo natura racionalis appetit com-
modum, labitur velle illud commodum pro tunc, cum
necessario wit simpliciter tempus revocari, et non opor- 3o
tet exinde volucionem desinere esse; ergo contingit
cidcm actui accidentale, quod terminetur ad volubile
tunc aut nunc volutum; vel, si fuerit volucio singular! s
limitata a dato instanti, adhuc non negabitur, quin
Deus potest dare volutum pro dato instanti. Et con- 35
firmacio huius est, quod ilia volucio est creatura Dei
ab ipso causata; ergo Deus potest facere ipsam sine
malicia, sicut quamcumque animam sine originali pec-
cato fedatatn potest facere iustam. Cum ergo omne,
quod Deus potest, sit continuum, patet, quod iiulii4o
actui itiscnarabilitcr incst malicia.



0. temperato] cOii.: tpa'".



CAP. XVIII. DE ENTE PREDICAMENTALI. 177

Certum est ergo, quicquid primus peccator voluit The tirsi sin
primo peccando, quod illi volucioni intuit una circum- ^^^''l^ jj,*'^' - '^^ J,".'j',
stancia. que propter iniusticiam, quam involvit, Deo was inordinati.',
displicuit, et SIC derectus lusticie in actu bono tundatus in justice.
5 fuit primum peccatum; et patet, quod aversio a Deo
est proprius et prius de racione peccati, quam conversio
ad creaturam, et hoc est, quod dictum est superius,
primum peccatum esse peccatum omissionis, nedum,
quia dyabolus omisit servare iusticiam, ut sic pec-

locavit; verum, quia ommisit velle, quod debuit, propter
cupiditatem inordinatam volubilis, quod tunc velle non
debuit; et sic aggregatum ex tali actu et malicia fuit
inseparabiliter malum. Fuit enim unius actus, quo
inseparabiliter voluit esse beatus, sicut necessario wit

i5omnis natura racionalis, et fuit alia volucio posterior
voluptuosa improporcionata ad finem intentum, et in
ilia improporcionacione consistit peccatum primum,
sicut et cuiuslibet peccatoris peccatum exemplatur ab
illo. Non enim est possibile creaturam racionalcm Tlie creature

2oactualiter peccare, nisi inordinate voluerit quo ad volu- bij'"".'^,i,^\^J/^,.g
cionem beatitudinis. Patet ex hoc, quod non est pos- '15 can sin only

^ . '^ . by a desire ol

sibile naturam volutivam dencere a volucione bcati- means nniiited
tudinis, ut hie supponitur, sed non est possibile ipsam '" "^ '^"
peccare, nisi volendo peccaverit, ut patet ex dictis.

25 Ergo non est possibile ipsam peccare, nisi ex inpro-
porcione volucionum peccaverit; ideo, ut post dicetur,
sicut omne peccatum speculative arguendi consistit in
improporcione mediorum ad conclusionem finalem, sic
omne peccatum moris consistit in improporcione me-

'.•>o diorum ad volucionem finalem, gracia cuius est quelibet
alia volucio. Ideo error in eleccione medii est in causa
cuiuslibet culpe, ut, quando eligitur voluptas ad super-
biam vite; quamvis enim quelibet harum trium sim-
plicium concupiscenciarum potest esse sine peccato,

35 tamen deficiente proporcione medii ad finem peccatur,
ut dicit beatus Johannes prima Jo. 2" reducens more
suo septenarium numcrum peccatorum ad trinitatem,
correspondenter ad trinitatem hostium; et eandem sen-



28. sic corr. ex sicut. 33. Cnd. horum. 3/\. Cod.: ()cnpiarum.

37. Cod : a3 t'ni«^ Et crii'.

36. / Joh. II h;.

12



178 JOHANNIS WICIJF CAP. XVIII.

tenciam intelligit beatus Jacobus ca. 3" per sapienciam
terrenam, animalem, et dyabolicam; terrena, qua ho-
mines sciunt callide negociare, decipiendo proximos, ut
liant divites quo ad mundum; animalis, qua sciunt
improporcionabiliter ad beatitudinem machinari media, 5
ut voluptuose vivant quo ad carnem; et dyabolica, qua
sciunt supplantando proximos improporcionatos honores
appetere. Homo enim propter duplicem naturam habet
tres maneries hostium, dyabolo peccante solo modo per
se ipsum. A corpore enim habet improporcionaliter 10
appetere divicias et voluptates, sed hoc est impertinens
dyabolo racione incorporeitatis; ideo inordinacio ap-
petitus honorum gignens superbiam, invidiam et iram,
vocatur peccatum dyabolicum, et videtur michi, quod
hodie sunt iste astucie vocate sapiencie authonomice; i5
quia cum iudicium | consequitur affeccionem, cum mun-F. 232'
dus sit discrasiatus affectando indebite istos fines, non
mirum, si commendet sciencias, mediantibus quibus
fines huiusmodi perquiruntur. Nam talis dicitur bene
litteratus homo vel magnus clericus et indubie talis 20
litteratura vel sapiencia reddidit continuantem continue
minus potentem ad servandum rectitudinem, quod
psalmista attendens psalmo 78" dicit: "Quoniam non
cognovi litteraturam, introibo in potencias domini". Ubi
alius textus per litteraturam habet negociacionem. Non 25
enim intendit psalmista, quod illiteratus vel ignarus
divine potencie sit eo disposicior, ut adquirat potenciam
a Deo vel accipiat dignitatem in ecclesia; sed sapienciam
mundi, que est litteratura cum simulacione iudicans
detestatur; ideo vere sapiens memoratur iusticic Dei 3o
solius. Nam nichil est iustum simpliciter, nisi respectu
prime regule, que est Deus; sed sapiens mundi plus
memoratur ius civile vel aliquod humanitus adinventum,
quam legem Dei. Vade ad 11"^ capitulum 2' libri trac-
tatus 3' de volucione. 35

2. Cod.: aTibj (= animalibus). 35. Post volucione reli'quum paginae
spatium vacat.

I. .lac, 3, i5: Non est enim ista sententia destirsum descen-
dens: sed terrena, animalis, diabolica. \'ulg. 23. Ps. 10

{non 78), 15, 16. 35. de volucione) Tractatus de Volucione

operis De Ente sive Summa intellectualium I ib. 2, pars 3.
[Cf. Shirley, p. ■?.)



CAPUT NONUM DECIMUM.

F. 233 Consequens est videre, quam extcnsc sit loqucndum On s



succession



de tempore quo ad successionem, quia sepe presuppo- it is"s'"H^'i •
situm est, quod multa sunt extra instans prcsens, et what exists at
3 per consequens omnia, que erunt vel fuerunt, sunt "'"" ahvays^'"'^
in tempore suo, cum non sit racio quare aliquid est
extra instans presens, quin per idem quidlibet, quod
erit vel fuit, sit eciam extra instans presens, eo, quod
par racio et diflicultas sit utrobique. Primo ergo arguitur

losic ad probandam dictam sentenciam. Ex opposite se-
quitur, quod omne, quod est illud, semper est, quod
est impossibile; ergo propositum verum. Assumptum
patet ex sentencia adversa per exponentes, ut si A ali-
quando est, et nullum est tempus vel instans, quin A

1 5 tunc est A, quod est. Hie est multiplex responsio.
Prima dicit, quod non est possibile successivum esse,
et sic nichil semper est. Sed quia alibi diffuse impro-
bata est dicta evasio, ideo renuo illud modo tanquam
improbabile. Secunda via concedit consequenciam, quod

•JO si aliquid aliquando est illud, semper est quod in omni
tempore; sic enim conceditur omne tempus esse, et ita,
cum duracio rei duratura non sit, nisi rem diu durarc
vel esse in durando, concedit consequenter, quod omne
durans infinitum diu durat, quia semper, et cuiuslibet

25duracionis duracio est inlinitum duratura, quia sempi-

terna; sed illud videtur nimis leve dictum propter multa.

Primo, quia sic cuiuslibet temporanei etas vel periodus No succession

esset par cuilibet periodo, quia quelibet inlinita, et sic "! '!"l'f '•''
. ' ' T -1 ' mlinite.

quelibet res permanens esset mtinitum senex vel antiqua, Answer:
3oquod satis contradicit scripture mensuranti etates ho- " ^" "", I'S'"'"'^*
mmum et duraciones temporalium secundum plus ct iniinite.
minus. Similiter per idem sequitur, quod omne tempus
vel aliquod successivum esset infinitum diutumum, et
per consequens, cum tempus non halict aliam magni-
33 tudinem, omne tempus foret infinitum magnum, ct sic



i8o JOHANNIS WICLIF CAP. XIX.

quelibet pars quantitativa temporis esset equalis suo
toto simpliciter. Preterea omne sempiternum est in-
finitum a parte post, et per consequens duracio rei
nunc desinentis est sempiterna, sicut est infinita a parte
post, et ita quodlibet successivum esset infinitum; sicut 5
enim rei absolute est dare ultimum instans, ita et sue
duracionis est dare ultimum instans, et per consequens
duracio, que desinit esse, est sempiterna, et quelibet
res est durabilis.
There must be Neque videtur racio, quare manencia instantis vel lo

a dilterence ,^ • u-^- -^ i

between alterius subiti sit duracio sempiterna, cum sit manencia
instantaneous infinitum diuturna: et tamen est non quanta, quod

and lasting . . . ' . . ^ . . .

existence. videtur ridiculum, quod duracio sempiterna incipit et

desinit esse. Similiter omne semper esse est aliqualiter
esse, sicut est aliquamdiu esse; ergo vel est esse tern- i5
porale vel esse instantaneum. Si instantaneum, tunc
non est esse diuturnum, et per consequens non sempi-
ternum. Si temporaneum, tunc est successive longum,
et cum nullum accidens denominabit subiectum, nisi
qualiler ipsum erit, sequitur, quod sicut quidlibet fu- 20
turum erit sempiternum, sic semper erit; cum tamen
Proof from Apostolus ad Hebr. 7° arguit ex hoc, quod Jesus manet
in eternum indegradabilis, quod sempiternum habet
sacerdocium. Sed iuxta banc viam omne corruptibile
personatum non manet per tempus eternum et a pro- 25
prietate est imprivabilis, et sic quelibet talis passio est
sempiterna et per idem subiectum passioni coewum;
ideo certum est, quod Apostolus non concederet quem-
libet sacerdotem manere per tempus eternum vel in
eternum, quod idem est, vel etfectum cuiuslibet talis 3o
esse infinitum durabile; ymo vere diceret, quod talia
non possunt semper manere, quia, ut idem dicit, omne,
quod veterascit, prope interitum est; quomodo ergo
sunt I omnia eterna, semper manentia? Similiter iuxta F.
idem Deus semper incipit et desinit esse, quod est 33
impossibile, cum essenciale sit Deo esse per omnia
secula seculorum. Anteccdens probatur per hoc, quod
quocumque instanti signato in illo Deus est semper et

4, 5. a parte post] cod.: appg. 25. personatuiTOl cod.: pessonat.

32. idem] cod.: io.

22. Hebr. 7, 2-i. 33. Hebr. R, /.?. Quod autem anti-

quatur ct senescit, prayc interitum c^t .



Scripture.



CAP. XIX. DE ENTE PREDICAMENTAI I. i8r

nunc post idem semper erit; nee ante illud semper
fuit; ergo conclusio. Nam si Deus semper erit, tunc in
omni tempore vel instanti erit. Consequens impossibile
iuxta sic opinantes, cum tunc presens instans erit ct
3 correspondenter de finicione. Nee valet dicere, quod
Deus ideo semper erit, quia in omni instanti, quod
erit, Deus erit, quia per idem concedendum esset, quod
omnis res erit; et tamen infinite sunt res, que non
erunt. Totum autem illud salvatur iuxta ampliantes
lohoc verbum "est" quo ad tempus.

Deus enim semper fuit, est et erit, et tamen in . ^o'^.was and

'. . IS and IS to be,

nulla parte temporis semper est, sed in toto tempore yet not in any
eterno. Nee potest desinere vel incipere semper esse, but"in ° te'rniry.
ut videtur, nee sequitur: in omni instanti, Deus non

1 5 semper est, ergo semper non est, quia oportet capere,
quod in omni instanti vel tempore Deus non semper
est, quod est falsum pro unico tempore eterno. Seimus
tamen, quod in scriptura et modis loquendi semper
capit moditicacionem, ut philosophi dicunt contingeneia

20 semper esse, subintelligendo, quando sunt sue cause
complete particulares in actu. Apostolus dicit prima
ad Tess. 4": „Semper cum Deo erimus", id est per
tempus infinitum, et infra 5° dicit: „Semper, quod
bonum est, sectamini" et in omni tempore, quo opor-

-5 tunum est. Similiter dicit Dominus discipulis Matth. 26":
„Semper pauperes habebitis vobiscum", id est ad votum,
quandocumque wltis, et ita supplenda est modihcacio
iuxta exigenciam intenti loquentis. Et proporcionaliler
de suo contradictorio aliquando non; prima enim non

3o contradicunt: semper sumus gaudentes, supple, quando
racio exigit, et tamen aliquando non sumus gaudentes,
nisi forte sic modificetur: aliquando, quando racio
exigit, non sumus gaudentes.

Unde sophista negaret talia de virtute sermonis,

35 concedens quod Deus contingenter semper est, sed
non accidentaliter, cum hoc potest non inesse sibi, sed
non potest abesse et adesse, specialiter, si non potest
desinere esse tempus. Aliter enim plus sequeretur hoc:
ubique est, ergo immensitaliter quo ad locum, quam

40 sequitur hoc: semper est, ergo infinitum diu. Bene
tamen sequitur: Si hoc semper est, tunc ita diu est,



22. /. Tliess. 4, 16. Domino. Vulg. 2ji. /. Tliess. o, 15.

25. Matth. 26. 11.



1 82 JOHANNIS WICLir CAP. XIX.

sicut aliud, cum "semper se habet ad tempus, sicut
"ubique" ad locum.

Tercia via dicit, quod non sufficit ad hoc, quod res
semper duret, quod duracio eius sit sempiterna, quod
idem est, quod ipsa est, in omni tempore sit; sed 5
oportet cum hoc, quod semper fuit et semper erit.
Sed contra illud sunt evidencie secunde vie. Constat
namque ista repugnare: hoc semper est et hoc ali-
quando non est; cum ergo claudit contradiccionem de
quolibet existente, quod hoc aliquando non est cum lo
hoc, quod hoc est. Nee oportet istam viam concedere;
• sequitur, quod repugnat huic vie aliquando existens

non semper esse. Similiter res diucius est, ut est per
maius tempus; sed secundum istam viam quidlibet est
per omne, si aliquid est per tempus, igitur quidlibet i5
tarn diu est. Nam si aliquid est per tempus, quidlibet
est per cuiuslibet tcmporis quamlibet partem, que est,
et sic per omne tempus totum probandum. Patet sic
opinanti. Nam quidlibet est in quolibet instanti tem-
poris, sicut est in quolibet tempore. Similiter non est 20
racio, quare res aliquando non est pro quando, preterito
vel futuro, quin per idem in aliquo tempore non est,
quia in tempore preterito et futuro, et per idem ali-
quis homo non est, et sic de qualibet specie habcnte
individua corruptibilia. Si enim alicubi supponit ter- ^3
minus respectu illius verbi ''est" de presenti pro futuris
et preterilis, que iam non sunt, per idem utrobique
posset racionabiliter sic supportare, et sic species cor-
ruptibilium deficerent in quotlibet individuis, quia pro
tempore eterno nate sunt habere ut per suas partes, et 3o
non habet illas verbum. Ergo de presenti restringeret,
nc talis aftirmativa ampliat pro preterito vel futuro,
quia aliter omne tempus ampliaret. | Similiter cuius- F. 234
libet corruptibilis periodus vel quandalitas mensuratur
tempore, ut patet ex sentencia Aristotelis de tempore 35
ct per auctorem Sex Principiorum, capitulo de quando.

2y. Cod.: dcl'ficcrut. 3o. ('nd.: sut. 3/). Cod.: pcriodos.

35. Cf. Gilberti Porretani Sex Princip. Lib., cap. IV (Hd-
Arist. opp. Yen. I 32']: Distat aiitem et tempus ab eo, quod
quando: quoniam secundum tempus aliquid es[ moisurabile, ut
niotus atmuus communis et )notus )nultus dicitur eo, quod
multo tempore permanet. At vero secundum quando nihil
mensuratur ....



CAP. XIX. DE ENTE PREDICAMENTAIJ. i83

Est ergo dare cuilibct duracioni partis mundi unum a time, greater
tempus sibi adequatum, et per consequens est dare be granted for
tempus sibi maius et minus in quacumque proporcione ''"^ duration of

r^ . every part of

signabili, et per consequens est dare excessum unius the world.
5 temporis super aliud quern oportet esse, sicut et propor-



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 20 of 34)