John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 23 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 23 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


precipere motum venantis et aranea tactu precipere

u> motum tele. Isto supposito sit A sensitivum quod scn-
ciat B motum successivum, et quero, utrum percipit
ilium motum secundum partem, que fuit vel erit extra
hoc instans, aut non. Si sic, cum solum percipit sibi
presens, sequitur, quod partes motus extra hoc instans

1 3 sunt sensui presentes. Patet deduccio ex hoc, quod
nichil percipitur, nisi quod est, cum percipere sit cog-
noscere, ut nemo percipit Chymeram aut aliqua, que
non sunt, quia aliter sensacio passiva rei non presuppo-
neret esse sentiti, quod est nimis leve dictum.

20 Gonfirmatur ex hoc, quod omni actus senciendi ter- 'Present' is that

, . -J which is vie

mmatur ad sentitum movens sensum; ideo presens sensu.
dicitur ethymoloyce quasi pre sensu, ideo non dubium,
quin omne quod sentitur, est prius sensui. Si detur
secundum ut sequens, tunc non est possibile motum
25 successivum secundum aliquam eius partem successive
divisibilem totaliter videre, quod probatur multipliciter
esse impossibile, et consequencia patet ex hoc, quod
si successivum quamlibet eius partem videtur



28. Post videtur lacuna aliquot linearum in cod.

4. Cf. Arist. De anima III i, 5 {Ed. Par. Ill 462, 8ss.):
jiXXh (itjv ov6h x&v tiolvcov ofov r' Hvat ala&tjzriQiov zt tSiov,
a>v txccoT)/ ala&r'/asi aiad-avofis&a nata GV(.i§s^r]xbg, olov Mvt'jGScog,
GTCcGScos, ffJJ'AMttToj, fif-ys&ovs, aQt&iwv, ^vog- ravra yrtf) niivtcc

^ivrjoi^i alaVcivofii'd'a x«i- tulg Idioig' SKccarr/ yaQ fv

uia&dvsxat, uiaQ-rjaig- coats Sijlov, on aSvvaxov bxiovv ISiav
ttl'a&tjaLV slvai xovrcov, olov ^Lvi/astog.



204 JOHANNIS WICLIF CAP. XXI.

Priority oi time Item secundum Philosophum in predicamentis canitulo

implies that one ... , . ' . . '

instant is bctorc de priori est dare quinque genera prioritatum, quarum

another. y^^^ ^.gj prioritas temporis, et ilia est famosior, ut patet
5'^ Metaphisice; sed impossibile est esse prioritatem
temporis, nisi unum instans posset esse reliquo prius;5
ergo hoc est possibile. Si enim nullum instans potest
esse reliquo prius, tunc, cum erunt infinita instancia,
quam cito erit aliquid, erit et quodlibet, et sic imme-
diate post hoc erit quodlibet instans, quia inhnitum
cito, et sic quodlibet instans erit immediatuni cuilibet lo
et sine ordine nullum instans erit primum, medium,
vel linis alicuius temporis, et sic de preterito, quod
contradicit sensui philosophorum et sensui scripture.

Objection: ijeo dicitur consequenter, quod non est possibile

One instant is . n > n i

not before unum instans esse vel fore reliquo prius, sed unum erit i3

,wv"'i'c^'beffe Pi"i"^> quam reliquum erit.

another. Hoc tamen tripliciter impugnatur. Primo ex hoc,

I. Then'all quod nuUum instans erit aliud vel alterum a reliquo,

instants would quia tunc alienitas ilia posset esse, ut dicit responsio:

be identical. ^ . . . ' . ' r »

ergo per idem, si A instans erit prius quam reliquum 20

instans erit, aliquod instans erit reliquum ab A, et sic

per idem alteritas vel alienietas unius instantis ad

alterum est signanda.

II. The only Similiter tunc nullum tempus habebit medium instans
existing instant . . . . '

would be a vel instans in aliquo ordine ad alterum; tum, quia 20

"would be a' solum medium instans habebit quodcumque tempus

middle between finitum, cum nullum aliud, quam illud, nee plura, quam
noil existent •,, 1 • • .

extremes, and illud, tum eciam, quia omnc medium vel ordo, si est,

lifter wouU i-^icit extrema. Si erit dicit eius extrema fore, ut si A

cease. erit medium inter B et C vel temporaliter vel eternaliter 3o

erit medium inter ilia, et utrobique sequitur, quod erit

medium inter aliqua, quando ipsa non erunt. Ymo inter

aliqua, quorum nullum potest esse vel fore.

Similiter in tantam penuriam loquendi incarcerant
se ipsos sic loquentes, quod consequenter dicerent nichil i'^
fuisse ante hoc instans nee fore post hoc instans eo,
quod sequitur hoc erit ante A instans, ergo A instans

4. Cf. Arist. Categ. 9, 1 — 3 et 6: Uqotsqov S' hsQOV stsqov
XsysTcci TSTQaj(cbg. TIqcotov ^hv xal TH^QKOTara xKTct tov ^Qovov ....
Jo^SLE 8' av TtaQcc Tovg ElQrjj.iavovg xcci tTSQog dvai TtQOTtQOV
TQOTiog X. T. X. Et eiusdem .Met. IV {in antiquis edd. V) 11, i — 2
[Ed. Par. II 523, 11 ss.): TlQOTfQci xal varsQa Isystai evicc fisv
0}g Svtog xivbg 71qu)tov . . . . ^ dnl&g ycal ztj cpvasL, ^ nqog rt,
rj nov, rj vno tlvcov . . . . ru Ss xaTa j^qoi'ov.



CAP. XXI. DE ENTE PREDICAMENTAI.I. 2o5

erit; et sic de fuisse et, ut credunt, si tunc crit ante A,
tunc erit ipsum A, sicut sequitur, tunc B ditlcrret ab A,
ergo tunc erit A; sicut enim differencia requirit extrema,
sic anterioritas et posterioritas temporalis. Nee est
5sophisma dicere, quod ante vel post succederet B, aut
a parte predicti dicere, quod hoc succedit post B, quia
iuxta principia sic opinancium, si post B hoc erit, et
sic expositorie est hoc inferendum sic arguendo: tunc
F. 239' hoc crit | et tunc erit post B, ergo post B hoc crit et

10 minor est proposicio neganda.

Ideo tercii dicunt, quod nullum instans erit in aliquo Objcciion:
ordine ad reliquum, nee Deus potest intelligere aliquod order or
aliud aliorum instancium vel multa instancia, sed unum ^'"jn^a'^t" '"
instans; sicut est aliud, quam reliquum erit, sic est Ood cognizes

i5prius, quam reliquum erit. Deus enim non potest in- ""„siam,''Nhi'c"
telligere, nisi quod potest esse, ut patet secundo libro a,Id Ue'cog'iiiycs
de Intelligencia Dei; sed nullum instans potest esse only what is.
aliud, quam hoc instans; ideo Deus non potest intelli-
gere aliquod aliorum instancium; et cum requiritur ad

20 verilicacionem alTirmativi de extremo plurali numerum
numeratum habere partes in present!, preterite et futuro,
videtur, quod nulla instancia Deus intelligit, sicut nulla
instancia possunt esse eo. quod nullum eorum potest
esse. Nam impossibile est quotlibet instancia fore sine

25numero, ut quatuor instancia erunt quaternarius instan-
cium, et impossibile est numerum fore sine suis partibus.
Ideo, si instancia erunt, aliquod illorum erit; non enim
sufficit inferre, quod ista erunt ex hoc, quod hoc erit
quod Stat idem denominari; ideo oportet capere, quod

3o hoc et hoc, que ponunt in numero, erunt, et per con-
sequens, cum iste numerus erit iste numerus, et sic
divisibilis, habebit partes.

Sed quo ad secundam partem responsionis patet, ^ Answer:

, , . . . . This objection

quod laqueat se m repugnancia, quam evitat. Nam si involves a
35 unum instans est aliud, quam reliquum, tunc est dare n""'',einli'ant
alietatem, qua est aliud, et per consequens, cum ilia diiters trom

' ^ . ' . ... ^ . .' ... others, then

alietas est, eius extrema sunt. Similiter, si A est aliud, there are others,
quam reliquum, erit tunc illud, quod est reliquum ab A,
vel crit reliquum ab A; aliquando erit, et sic inciditur
40 in secundam responsionem. Similiter, si hoc instans est



16. secundo libro de intelligencia Dei] Wiclif, De Ente sive
Summa Intellectualium. lib. II, Tract. I. De Intcllectifine Dei.
(Shirley, p. 3.)



2o6 .lOHANNIS WICLIF CAP. XXI.

linoncous prius temporaliter, quam reliquum erit, ilia prioritas;
adva'sades, cst inter hoc intans et futuricionem reliqui instantis.
which involves. ^^ qy^ sequuiitur tria. Primo, quod instans sit eternum

I. That the ^ , -^ • r .. • • • ^

instant is ^ parte ante, cum sit prius rutuncione sic eterna.
eternal a parte Sccundo sequitur distinccionem illorum instancium b

ante. ^

II. That there csse vel fore, et per consequens esse possibile, quod
is a distinction jn^^ distinewuntur.

between '^ . . .

instants. Et tercio sequitur, quod in aliqua danda propor-

III. That there clone: "Hoc instans sit prius, quam reliquum sit, et
is a relation . : . .
between iioii per consequciis reliquum in correspondent! proporcione lo

existcnl tliiriKs. ^ • ■" i .. r i

erit posterius, quod est ralsum, turn, quia non erit
reliquum, turn, quia proporcio posterioritatis foret inter
instancia, quando non essent.
So there can Ex istis plane patet, quod aliud est dicere hoc in-

bc no prioriiv ^ -^ • i- v .. i- u c

or posierloritV stans erit prius, quam reliquum erit et dicere, hoc 1 3
in msianis. jnstans esse prius futuricione reliqui instantis. Ymo,
si diligenter attendas, patet, quod nulla potest esse pre-

tericio aut futuricio reliqui instantis , ymo patet

ulterius advertenti, quod omne instans erit infinitum
cito, sicut et omne instans infinitum cito et infinitum 20
tarda fuit, suppositis erroribus philosophorum. Nam
hoc instans est cicius, quam erit aliquod instans futu-
rum, ergo hoc instans infinitum cito est, et per con-
sequens nullum instans fuit vel potuit fuisse cicius, quam
hoc instans est; et cum idem sit cicius esse, et prius 2?
esse tempore, sequitur, quod nichil potest esse reliquo
temporaliter prius aut posterius. Confirmatur, si mundus
esset infinitum magnus carens medio, nichil esset alcius
aut bassius reliquo, cum omnis superioritas et inferio-
ritas situs presupponit centrum, ut arguit Aristoteles 3o

primo de celo Cum ergo par sit iudicium

dc cititate instancium, posito, quod nullum fuit primum.
nullum est simpliciter reliquo prius.
Solution. Patet ergo, quod aput tenentem viam veritatis omnes

' ''related ^ iste cathene sophistice dissolvantur. Nam unum instans '3.t



according to ^^^ reliquo prius proporcionalitcr in maiori proporcione,

the space ot 1111 117

e Detween



the space ot
tim

their



II. quod eiciendum esse ccnsco. iS. Post instantis lacuna 6 fere

litlcrarum in cod. Hi. Post celo lacuna 6 fere litterariim in cod.'

3o. Cf. Arist. Dc Coelo I 6, 1 — 2 {Ed. Par. II 814, 17 xs.]:
'SlQiafihvov ovv Tov fiFGOi' Kal tbv civco ronov ai'dyxtj (oQiaO-ai ....
"Eti ft T() avco Kal kocto) (OQiaTai, xal to fifza^v ccvexyKrj (oQiad'Ki..
Et yaQ fiy MQiaOai ani-i()oc; nv fi'}j ■Kivtjoig .... //AAnr (tiiv xu
("ano xal wirco cpffjonf^rov (i(7)fi,o! (irvnTai sv tovtco y^vhod-ai
nsrpVKf )'«() rh ft.hi) reno rnv ^liaov xiv/^Tad-cti, to (V ftcI tI) fif-anv.



CAP. XXI. DE ENTE PREDICAMENTALI. 207

Lit maiustempus intcrcidit inter ilia; et primuni omnium
est primum instans mundi vel temporis et infmitum
posterius est aliquod, et omnia instancia ilia realiter
sunt; et sic difFerencia vel alietas unius ad aliquid est,
F. 240 quando idem instans est, et tunc incipit et dcsinit |
esse. Alia autem diiTerencia reliqui instantis ad ipsum
est in reliquo instanti et non ante vel post; differencia
vero aggregata, que est ilia differre ah invicem, est
per duo instancia sic distancia et in neutro illorum,

10 nee in aliquo tempore, nisi in quo sunt ilia duo in-
stancia; ideo ilia nee est temporalis, nee proprie suhita,
sed utraque simplex differencia est subita, habens pro
suo instanti dilTerenciam existentem pro alio instanti,
cum relaciones equiparancie mutuo se inferunt; ut si

i5A instans pro nunc differt a B, vel est prius B, tunc B
differt ab A, et est posterius A; sed non oportet, quod
pro eodem instanti, sed alio subsequente, et ita non
sequitur ista prioritas pro hoc instanti habet posteriori-
tatem sibi correspondentem, ergo pro hoc instanti est

20 ista posterioritas vel habetur. Et sic unum instans est
post aliud et ante aliud, et omnes huiusmodi relaciones
ordinis succedendi sunt cum suis extremis non simul,
sed separatim temporaliter existentibus; et ita tcmpus
habet tam primum instans, quam ultimum et quodcumque

2.5 ut medium tocius aut cuiuscumque partis signabilis.

Ymo, si continuum componitur ex non quantis, tunc The termiiKil

, . .... inslants wliicli

primum instans temporis et ultimum sunt pro illo in- enclose a time;
stanti, pro quo est idem tempus; termini autcm ex- '^" ?"V^f!'".^
clusivi cuiuscumque temporis sic finiti non sunt instancia time, but st;iiid

Soillius temporis, sed alterorum immcdiatorum. Verum-
tamen omne tale tempus quandocumque esset, haberet
illos terminos exclusivos, licet illi termini non tunc
continue habeantur, sed temporibus suis. Bene tamen
sequitur: hoc tempus terminatur ad ista instancia, ergo

35 ipsa terminant idem tempus; et utrobique tam termini
quam terminancia sunt temporibus suis. Verumtamen,
quando termini sunt, tunc terminatum non est, et
econtra; nee est dc motibus subitis.

Nam generacio habet non-existenciam generati pro Hcarinf,' of the

40 danda mensura precedcnte, et esse generati pro danda 'tcVmitiai
mensura consequente, et sic extendendo ens ad existere "'s^^tants on:
ad esse possibile et ad esse existere, omne generatum and corruption.
habet prius non esse existere et immediate post esse
existere. Econtra autem omne coiruptum primo habet



2o8 JOHANNIS WICLIF CAP. XXI.

esse existere et post non existere, et sic omne, quod
incipiet vcl incipit esse, incipit esse tempore suo.
Non quia simpliciter non existit, sed quia pro aliqua
mensura non existit modo; non sequitur hoc nunc non
existit, ergo non existit, pocius, quam sequitur hoc 5
alicubi non est, ergo non est. Et sic intelligendi sunt
philosophi de terminis motuum.
II. On iiiiniaii Et correspondenter concedendum est de vi vocis,
rentioiis. q^od sor est aliter in theatro quam ipse est in foro;

melancolici eciam sunt demenciores in autumpno se lo
ipsis in verno tempore, ut concedunt Porphirius et
Gilljertus et proporcionaliter de similibus. Ideo ad pauca
resplciunt, qui putant ex ista opinione sequi destruccionem
omnis motus, cum impossibile sit motum habere ter-
minos, nisi pro diversis mensuris; ideo conclusio Ari-i5
stotelis G" Phisicorum capitulo G'" est, quod nee motus,
nee quies, nee aUud successivum est in instanti, supposito,
secundum totum. Patet eciam ex eodem responsio ad hoc
sophisma: Sor est omnis homo, posito, quod sit omnis
liomo cxistens nunc. Non enim sequitur sor esse omnem 20
hominem, et si sit, omnis homo existens nunc, quia, si
sor nunc est omnis homo, tunc ipse est omnis homo,
et per consequens homo est sor. Et ultra sequitur, quod
omnis homo, qui fuit vel erit est sor, cum omnis tahs est.
III. On tlic Ideo, sicut oportet tenentem istam viam cavere de 25

'^"'^God'^ ° negacionibus, sic et de distribucionibus affirmativis, ut
Deus semper est in quolibet instanti existens, non tamen
semper est in quoHbet instanti, nee umquam in ahquo
instanti non existit, sed in toto tempore, et nulla eius

24. est aclcihii.

12. Cf. Gilbertus Porretanus Sex Princ. Lib. cap, 4 {FJ.
Atist. opp. Ven. f. 3/}): „Anima enim couimtcta corpori imitatur
complexiones i])Sius, ut quia aridae vel gelidae coDipagiiialioiiis,
dementiores se ipsis in autumno fiuut saepe, quibus vero sanguis
principatuv, vere" ct Porphyrii Lsagogen cap. IV'. De Differentia
init., ubi meminisse videtur Wiclif quae commentatur Averroes
{Ed. opp. Arist. Ven. I ii'): Socrates differt a Platone per
ipsam individuitatem quae inter ipsos extitit per se; diff'cruiit
quoque eius dispositiones in semet ipso, cum sit quandoque puer
quandoque vir, et cum aliquid agat in uno tempore, quod non
agit in alio tempore; et, ut summatim dicam, id, quo differunt
substantiae, vet quo differunt dispositiones unius substantiae,
illud pro/ecto dicitur differentia conDnunis. lU. Cf. Ari.st.

Nat. Ausc. VI 3 (2), 6 {Ed. Par. II 321, 4 7 ss.) vide supra
pag. 189 et 194, et ibid. sect. 7: "iJffr' ^nn ^v rm vf^v ov&kv
TTf-cpvyiF xivfia&ai. 8i]Xnv tog ovci' riQffinv.



CAP. XXI. DE ENTE PREDICAMENTAIJ. 2O0

parte existit in omni instanti, ncc potest in aliquo Time (i. c. a

: ... period ot time)

instanti desinere esse. cannot properly

Et iuxta sic loquentes contingit libere concedere J^^^j'" i^lf'j/'jt
I'". 240' tempera esse | linita in utroque suo extreme, et indubie, has come to
5 si sunt finita, tunc lines liniunt aut finierunt ipsa, et
sic omne tempus finitum in utroque tempore extreme
est lapsum, pertransitum, productum vel causatum. Et
indubie hoc solum est verum in suo fine, ut patet
G'^ Phisicorum capitulo sexto, ubi ostenditur, quod omne

lomutatum esse est subito in fine mutacionis sic quod
res successive facta est primo facta in fine. Et dicat,
qui audet, quod nullum tempus est factum a Deo cum.
Gen. primo dicuutur sex dies fieri a Deo, etMat. 2" dicitur
salvator ipsum "dominum sabbati", quia Ps. 118" Dei

i5 "Ordinacione tua perseverat dies, quoniam omnia ser-
viunt tibi". Omnia, id est omnes creature, sicut exponit
beatus Augustinus, illud Jo. primo. "Omnia per ipsum
facta sunt." Et isto modo expresse dicit beatus Augu-
stinus 5" super Genesitn ad litteram capitulo 7*^, quod

20 tempus est creatura, facta a Deo, et idem dicit 11'^ de
Civitate Dei capitulo 6" et ....

Patet ergo ex processu Aristotelis, quod imiiossibile So time can be

^ '■ ^ T~. -l said to be

est omne tempus esse factum a Deo, nisi sit in suo m^de by God

fine vel aliter sic factum in suis causis originalibus vel ""l/.^^V'^Vw,'*

'-^ enuca, 01 in

23specificis, cum omne successive factum, sive perraanens the sense that

: . „ . P . he makes its

sive successivum, fit antequam sit factum, sicut omne causes.
temporaliter corruptum corrumpitur, antequam sit
corruptum, ut patet 59", et consonant racio, auctoritas
et modus loquendi.

14. Ps. omissuvi in cod. 20. Pos/ et lacuna 6 fci'L' tUtcrarum in cod.

9. Cf. Arist. Nat. Ausc. VI 4 (?), i {Ed. Par. II S22, 20 ss.):
Td df! fisrcipuXlov unccv dvccyjirj dunfiSTov sivai stzh yccQ ax tivog
si'g Ti. nciaa (lataljoXt}, nal orav ^ihv y fv rovzco, mg o fiBT!i(kil?v ,
ovxsTL iisxa^jallEi z. x. I. \3. Gen. 1, 31. lb. Matth. 12, 8 :
dominus enim est filius hominis etiani sabbati. Ps. 118, 91.
17. Cf. Aug. in Ev. Joa. I, 12—16 {Migne XXXV 1385-1387).
19. Cf. Aug. De Genesi ad Litt. V 7, 1 2 {Mignc XXXIV 325):
Potiiis ergo tempus a creatura, quam creatura coepit a tem-
pore; utrumque aiitem ex Deo. 21. Cf Aug. De Civitate
Dei XI 6 {Migne XLI 321): Si enim recte discernuntur aeter-
tiitas et tempus, quod tempus sine aliqua mobili mutabilitate
non est, in aetemitate autem nulla mutatio est; quis >ion videat,
quod tempora non fuissent, nisi creatura fieret, quae aliquid
aliqua motione mutaret; et qusqu. 28. b(f\ scilicet Arist. Nat.
Ausc. lib. VI, sect. 5(|, cap. ("> (to), 10 {Ed. Ear. II 32G, 52):
(I'avSQdv ovv, on y.al to yi-yorvg avayy.rj yCvsaVat tiqovsqoj' xai

14



2 TO JOHANNIS WICLIF CAP. XXI

Racio talis: omne mutatum esse ut huiusmodi est in
termino ad quem ; sed nuUus terminus ad quem est
pertinens, si non terminus exclusivus motus, cuius est
mutatum esse, ergo etc.
Oiher examples. Concordat eciam modus loquendi, ut nemo dicit, 5
quod domus est facta ad cuiuslibet partis faccionem,
nee quod mocio aut duracio est complete in primo
instanti vel alio instanti intrinseco sui esse. Sic enim
esset omne tale successivum corruptum aut pertransitum
in preteritum pro quolihet instanti sui esse. Nonne lo
innuitative docemur ilia loyca Aristotelis per idem
Gen. primo factum est vespere et mane dies unus, eciam
capiendo finem diei, pro quo sit verum ipsum esse
factum; sicut ergo mutatum esse se habet ad mutari,
sic factum esse ad fieri, cum sint idem vel prope; sed 1 3
nullum mutatum esse est, nisi suliito in fine mutacionis;
ergo per idem omne factum esse est suhito solum in
fine faccionis.



12. Gen. I 5, factumque Viilf^.

TO yLvofifvov ysyov/^vai, oaa Sikiqftci: uki GvvF%fj- ov ilfvtoi asi
o ylvSTai, c<lV alio iviozs, olup tiov itifivov tl coanffj zTjg oixiag
xov &8fiF).iov 'Ofioicog dh xecl £7cl xov cp&siQO^svov yial scpij-aq-
fihvov Fv&vg ya(i hvvnccQ'ji^Fi roi yivou&vco zai Tea cp&FiQOHSjxp
ciTiBiQov T^ Gvvs^H yf iivTi, K(d ovK tazLv ovTS yiviG&ai. iir)
yeysvog ti ovts ysyov^vai ^ij yiv6(isv6v xi.



CAPUT YICESIMUM ALTERUM.

Item ex racione universalis actus intrinseci potest Time must be
loyce deduci, quod est dare extensionem temporis ultra bevmid ^the
presens instans. Nam quodlibet verbum de presenti present instant

^ . ,.„ ... lis IS evidenced

5 connotat indifterenter omne tempus preteritum vel ru- by lanpuape as
turum, et per consequens tota proposicio significat '" K'-'"'^'''' '"^'''•
complexe et compositive pro quocumque tempore pre-
terite vel futuro. Consequencia supponitur ex hoc, quod
quelibet proposicio significat complexe proporcionaliter
load significaciones suorum extremorum ; et antecedens
probatur tripliciter.

Primo sic: aliter sequeretur: ista res est, ergo ista Threefold

, . . . . . \ . proof:

res in hoc instanti est eo, quod antecedens lam primane i. a) Otherwise

significat istam rem in hoc instanti esse, cum verbum ^^^j hc'^n'diis

iSiuxta istam viam solum hoc instans connotat pro hoc present instant,

, ... . and so other

mstanti, quia data universali connotacione connotaret instants would
communiter omne instans, et sic, quod esset; quod non '"^ present with
est impossibile aliquod instans preter hoc esse, quia,
si B instans potest esse, tunc B instans potest nunc
20 esse, et, si quidlibet inciperet et desineret esse, sicut
incepit et desinit esse in hoc instanti, et ita significant
proposiciones, cum hoc verbum 'est' vel 'esse' signi-
ficat simpliciter pro hoc instanti, ut dicit responsio.

Item tunc non esset possibile, quod semper est instans '') All species

, ,. , .... . . , and universals

23 vel aliud corruptibile: tum, quia sic semper esset tale composed of
in hoc instanti, tum eciam, quia per idem necessario individ^,a'is
est instans, et de qualibet perfecta specie aliquod indi- would cease to
viduum corruptibile, quod tamen repugnat responsioni,
cum omne verbum de presenti limitatur simpliciter ad

3o connotandum hoc instans, et tota proposicio significat
proporcionaliter ad illam connotacionem; et tunc perirent
omnes denominaciones, potissime cum sunt de univer-
salibus habentibus supposita corruptibilia, ut patet
discurrendo per denominaciones mathematicas et natu-

35 rales, que sunt de dici de omni.

14*



2 1 2 JOHANNIS WICLIF CAP. XXII.

CI The verb "to Item non est de racione huius vcrbi suhstantivi "esse"

be" does not ^ i- i ^ • i

connote time, connotare ahquod tempus; ergo si connotat, hoc est

niea'ni'ii'"'io'n • P'"^'^*-''" '^'n'' vocis ex applicacione voluiitaria intellectus;

present instant cum ergo | intellectus indifferenter potest elicere inten- F. 241
alter it. ciones universales et singulares de connotacione temporis, 5
sitque pronior ad eliciendum intenciones universales,
sequitur, quod non oportet hoc verbum "est" de present!
significans primarie connotare singuFariter tempus.
Assumptum patet per Priscianum in magno libro octavo
capitulo 22", ubi sic: "Presens tempus dicitur, cum pars 10
preteriit parsque futura est, cum tempus fluvii more
instabili volvatur cursu, vix punctum habere potest in
presenti, hoc est in instanti, et maxime eius pars
preteriit vel futura est, excepto "sum" verbo substantivo,
quod est omnium perfectissimum, cui nichil deest." i5

II. God is in Secundo confirmatur ex dictis et dicendis, quod exi-

eternitv, apart ^ ^ 1 i^ n • r •

from time, and stente soio Deo adhuc propne esset esse et non fuisse

camiot'be ^^^ fore, sicut patet de eternitate, quod tamen esset

restricted to falsum, si esse connotaret de sua signiiicacione primaria

histant"! tempus presens, ergo etc. Nemo namque sane dicit, 20

quod si incipit aut desinit esse creatura, quod propor-

cionaliter incipit aut desinit esse Deus. Ipse ergo, prior,

quo ad consequenciam, quam creatura, potest esse sine

creatura, ergo et sine tempore, quia aliter essencia Dei,

generacio filii et omnis accio ad intra esset temporalis, ib

presupponens tunc ad suum esse.

Proof from Tercio confirmatur per illud Exodi 3": "Si dixerint

Scripture tiiat ... , ^ • j ]• • 1" t - j

"est applies michi, quod est nomen eius, quod dicam eis .'' ht do-
to all time, niinus ad Moisen: "Ego sum qui sum", ait, "Hec dices

filiis Israel" et infra "Hoc nomen michi est in eternum 3o
et hoc memoriale in generacionem et generacionem", et
revera intelligit omnia verba vel nomina Deo conveniencia
illud verbum sum etc. Tercium clementorum est Deo
maxime conveniens; ideo dicunt grammatici, quod "Est"
verbum substantivum materiam, substanciam vel essen-35

17. solo] cod.: so'". 3i. Cod.: in gcnerationc.

Q. Cf. Prisciani. histiuil. j^rammat. lib. VIII 10, 5i {Ex re-
ccnsione Martini Hcrt:{, IJpsiae IS.'j/), p. 414): Frae.'^en.'i
tempus propria dicitur, cuius pars praeteriit, pars futura est
.... instanti. Maxima ij^itur pars eius, sicut dictum est, vel
praeteriit vel futura est, excepto "sum" verbo, quod vnaQXTtxov
Graeci vocant, quod nos possutnus substa}iti)'u»i nominare;
id enim (Duuium setuper est perfectissimum, cui nihil deest.



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 23 of 34)