John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 25 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 25 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


inter totam suam materiam, qua individuatur iste mundus,

et eius formam generalem corporis, que dicitur mundus

corporalis, de medio inter se includit omnes specificas

3o formas materiales et accidentales et omnes species cor-

porum. I

F. 178 Suppono, quod instans temporis sit, quod instans in An instant is a
^ , ] J- • M •!• 1 sudden duration

tempore est subita duracio mundi visibilis secundum of the visible

successionem. Patet G" Phisicorum et probatur sic. Nam world

35 cum res corporalis secundum tempus vel aliquid temporis

sit nunc, et hoc per se vel per accidens, oportet, quod

ipsum tempus vel aliquid temporis sit per se nunc et

non per aliud nunc, ne in infinitum procedatur: et in

per se nunc in tempore non possit procedi in infinitum;



2.<). Cod.: agregatum. Sg- Post infinitum itpe liiica obducta

dek'tum cod.

34. Cf. Arist. Nat. Ausc. VI, 3 [2], i (Ed. Par. JI 321, 20).

i5



2 26 Johannis Wiclif Quaest. I.

igitur est dareper se primo nunc, quod oportet esse in-
divisibile secundum successionem, quia, si esset divisibile,
sic aliquid cius in successione esset preteritum, et aliud
futurum; igitur esset nunc secundum partem et non per
se primo, quia non secundum partem preteritam nee 5
futuram esset nunc. Igitur tale 'nunc' oportet esse in-
divisibile secundum successionem, et per consequens
supposicio vera. Et talis duracio subita tenet infimum
gradum realis duracionis create successiva in ewum et
ewa permanens sine tine summum; omnes tamen infra lo
et post eternitatem existentes.

I. Conclusion GONCLUSIO PRIMA: Deus creavit mundum sensibilem ;

^■"the'^worlT^'' ista conclusio patet ex fide divina, que cercior est

omni racione humana. Probatur tamen sic: Deus pro-

duxit mundum sensibilem, ut notum est; igitur vel ex i5

aliquo subiecto vel de nuUo vel ex aliqua substancia vel

de nulla. Consequencia patet per viam contradiccionis, et

antecedens probatur, quia mundus sensibilis accepit omne

a Deo; alias ipse esset Deus, primum ens, non habens

omne ab alio, quod non est dicendum; igitur Deus dando 20

sibi esse produxit mundum sensibilem, et tunc arguitur

ex consequente: Deus produxit mundum sensibilem vel

ex aliquo subiecto vel de nullo, vel ex aliqua substancia

vel de nulla. Si ex nullo subiecto et ex nulla substancia,

ergo Deus creavit mundum sensibilem; consequencia 25

patet ex quid nominis creare posito in primo notabili.

Si ex aliquo subiecto vel de aliqua substancia, et cum

illud subiectum vel ilia substancia fuisset res corporalis

et sensibilis, sequitur, quod aliqua res corporalis et

sensibilis fuisset, que non fuisset contenta in mundo 3o

serisibili et inclusa, quod est contra quid nominis mundi

sensibilis positum in tercio notabili.

Corollary: CORROLARIUM: Iste mundus sensibilis non potuit esse

^calinot'luivf ab eterno sive eternaliter a parte ante. Patet, quia opor-

e.xisted from tebat istum mundum sensibilem de necessitate produci ex ?5
eternitv. , . .....

nichilo, ut patet ex probacione conclusionis: igitur . . .

o It must have CoF^ROLAKiUM : Deus istum mundum sensibilem creavit

been created in jj-, aliqua duracione post eternitatem; patet, quia mundi
some duration ? . .

after eternity, creacio passiva non potuit esse eterna a parte ante

ex contrario precedenti, et mundi creacio fuit; igitur 40

fuit post eternitatem et per consequens corrolarium
verum.

8. duracio) c d.: da'" 17. pcrvcrsum] cnJ.: p v'iit).



Quaest. 1. Quaestioncs logicae et philusophicae. 227

CONCLUSIO SIiCUNDA: Deus Creavit istum niundum sen- 2. God created
V. 178'sibilem in aliqua duracione subita | indivisibili secundum some'^d°i'ration
successionem : patet, quia creavit cum creacione passiva .*",'^'^.'^", ;'"'^

. . . . . indivisible as

ex nichilo post eternitatem, ut dicit conclusio prima et to succession.
5 corrolarium secundum ; et quia non datur realis duracio
post eternitatem, nisi aut subita, indivisibilis secundum
successionem, aut successiva et temporalis aut ewa per-
manens sine fine; et quia ilia creacio passiva niundi
sensibilis non fuit successiva et temporalis, nee ewa per-

10 manens sine fine: igitur relinquitur primum, quod fuit
subita, indivisibilis secundum successionem. Consequencia
est nota, et antecedens probatur pro prima parte, quia
nee fuit horalis, nee semihoralis, vel duarum horarum,
et sic de ceteris. Quia, si horalis vel in prima medietate,

1 5 fuit aliquid substancie huius mundi sensibilis vel penitus
nichil. Si primurn, tunc in secunda medietate illius hore
non fuit creacio alicuius substancie illius mundi sensibilis,
quia creacio est produccio alicuius penitus ex nichilo.
Q^Liod non fieret de ilia substancia vel de illis substanciis

20 productis in secunda parte hore. Si secundum, quod in
prima medietate hore nichil fuit penitus substancie mundi
sensibilis, sed postea; igitur ilia creacio non fuit horalis:
et sic consequenter arguitur, quod non fuit temporalis
secundum aliquam mensuram temporis, quia in qua-

25 cumque parte temporis esse in posteriori non foret;
igitur . . . Et a forciori non foret ewa permanens sine
fine, quia sic hodie et cottidie maneret passiva produccio
mundi sensibilis et eius substancie, quod iam est im-
probatum, quia in quacumque parte temporis esset, in

3o posteriori non foret, et econtra. Igitur relinquitur, quod ilia
duracio fuit subita, indivisibilis secundum successionem,
et per consequens conclusio vera. Ista conclusio eciam
patet auctoritate scripture Eccl. 18°: 'Qui vivit in eter-
num, creavit omnia simuP et per consequens non prius

35 unum quam alterum; igitur omnia subito.

Corrolarium i>rimuiM: Deus creavit mundum sensibilem corollary.-
in primo instanti temporis. Patet, quia creavit eum in ]: Ih.en in the

. . ......" . (irst instant ot

aliqua duracione subita indivisibili secundum successio- time,
nem ex conclusione precedente, igitur in aliquo instanti
40 temporis; consequencia patet ex supposicione. Si in primo

6. Cod.: eternitatem ut dicit conclusio prima nisi aut subita aut
successiv a indivisibilis.

33. Ecclesiastic! !S, I.

lb*



228 Johannis Wiclif Quaest. I.

instanti, habet propositum, scilicet in aliquo non priori,
quia non datur prius primo; non cciam in aliquo poste-
riori, quia tunc ilia creacio fuisset successiva, cum tunc
primo creasset primum instans ct postea alia huius
mundi, quod est contra conclusionem, et pro illo corro- 5
lario est fides sacre scripture, que fallere non potest:
Gen. primo: 'In principio creavit Deus celum et terram".
2. The passive CORROLARIUM SECUNDUM : Passiva creacio huius mundi
'^p{ac'e"in an' sensibilis, secundum quam a Deo creatus est, et secun-

instant, but Jum quam Deus denominacione penitus ab extrinscco lo
(lod s active . . ' . .' .

creation (i. e. dicitur mundum crcavisse, duravit instantcr, subito et

"\viM)'[s7io"* permanenter. Patet, quia Deus secundum illam duracionem

nieasuied by existcntem et duracionem in primo instanti temporis
instants. . . .'....

dicitur mundum creasse in primo instanti temporis;
igitur . . . Sed dicitur creacio Dei activa, que est eius i5
efficax voluntas, penes quam efiicacem voluntatem mundus
existit, post quam nichil creavit penitus in existencia; | F. 179
ilia non potest mensurari instanti, ut haberet esse subito
et permanenter, cum sit simpliciter nccessaria et eterna.

In Clause 2 Quantum ad secundum articulum noto, quod restat 20

pr'oduccre\oi Jicere, ubi hoc adverbium 'prius' determinat hoc verbum
to potest. potest, et ubi determinat hoc verbum producere. Non enim
dubium est, quin Deus ab eterno habuit posse producere
mundum, antequam mundus existcret: accipitur ergo hie,
sicut expresse ponitur in tytulo, personaliter determinatur 2b
hoc verbum producere.

Tiirec kinds Noto secundo, quod, licet prius dicatur multis modis,
P"'o"i- ^^ patet in post presentatis, tamen, quantum sufficit ad
proposicionem, dicitur tripliciter: uno modo prius eter-
nitate, secundo modo natura, tercio modo tempore vel 3o
instanti temporis.

I. In eternity; CONCLUSIO I'RIMA: Deus, qui creavit mundum sensi-

"world had"^ bilem in primo instanti temporis, potuit eum prius in
iniolhfiible eternitate producere in esse suo intellicibili. Probatur,

being 111 the . ' .........

divine mind, quia Deus creans mundum sensibilem in pnmo instanti Sr

temporis ab eterno produxit eum in esse suo intelligi-

bili: igitur assumptum probatur, quia iste mundus eter-

naliter habet esse a Deo in mente divina, cum eternaliter

in mente divina eius sit propric propria intelligibilitas,

qua ipse a Deo et omnibus aliis distinctissime est intel-40

ligibilis, cum secundum per se primam et proprie propriam

28. presentatis] cod.: pnf^.
7. Gen. 1, 1.



Quaest. I. Quacstiones logicae ct philosophicac, 229

racioncm ncccssario ct etcrnaliter est a JJcu intcUigi-
bilis etc.

CONCLUSIO SKCUNDA: Deus Cleans niundum sensibilem II. The world
in primo instanti temporis, non potuit ipsum prius exis|encrbefo7c
5 eternitate producere in existcncia; patet, quia sic eter- eternity,
nitatem posset aliqua duracio precedere: et sic eternitas
non esset eternitas, quod implicat; igitur . . .

CONCLUSIO TERTIA: Deus creans mundum sensibilem m. The world

,. was created

in pnmo instanti tempons potuit cum pnus naturauter naturally before

10 producere. Ptfjbatur, quia prius naturaliter produxit sfn^Mibstamhi'l

cum in esse eius substanciali vel naturali, quam in esse '''-''"f^ '^ P'''""
... . . , ' . to accidental.

temporali et instantaneo, sicut ipse mundus prius natura-
liter habuit esse a Deo in esse naturali et substanciali,
quam instantaneo vel temporali, cum res quelibet prius
i3habet esse substanciale quam accidentale; igitur . . .

GONCLUSIO QUARTA: Deus creans mundum sensibilem l^'- God misht

have created the

in pnmo instanti temporis potuit cum prius in tem- world earlier in
pore vel instanti temporis. Probatur: Potuit esse prius "'?ould"havc'^

instans nominatur comparative ante instans, quod tunc, seated an
- . . . . ^ instant prior to

20 tuit primum, in quo potuisset creasse mundum sen- that which he

sibilem; igitur conclusio vera; consequencia nota est; '^'^'thc'^irst!"^^

assumptum probatur, quia non fuit repugnancia ex parte

Dei et impossibilitas, nee ex parte instantis illius, quod

tunc fuit pi-imum; igitur antecedens verum, alias propria

25 parte probatur, quia Deus habuit eternaliter sufficiens
posse producendi instans prius ante id, quod tunc fuit
instans primum, ut notum est; et pro secunda parte
probatur, quia instans ante illud instans, quod tunc fuit
primum, potuit creari, igitur assumptum probatur, quia

3o prior homo, ante hominem, qui tunc fuit, prius poterat
creari. Sic prius instans ante illud instans, quod tunc
fuit primum, potuit creari, sicut prior homo ante ho-
minem, qui tunc fuerat, prius potuit creari, cum ante
F. 179' Adam | factum ex limo potuerat B vel C ex limo So too he might

35 fuisse productus; et similitudo patet ex hoc, quia sicut ''man'^'before'
cuilibet gradus essencialis essendi est esse humanitus, Adam,
sic cuilibet temporis gradus essencialis essendi est esse
temporaliter. Sicut ergo non repugnavit nee repugnat
priorem hominem esse ante ilium, qui tunc fuit primus,

40 sic non repugnavit, nee repugnat prius instans esse ante
illud, quod tunc fuit primum, et per consequens con-
clusio vera.



i5. Cod.: substanciali; tb. Cod.: accidentali.



23o .lohannis Wiclif Quacst. 1.

Curolhuv: CORROLARIU.M PKIiMUM : Item tcmpus parciale potuit

lime mit;hTlKrve esse prius temporalitcr cl postcrius temporaliter quani

been earlier or ^.^^ jg actu; patet, quia illud instans, quod tunc fuit
later than it . . . . ^ . ,.

actually is. primum, tuit primum, et pnus temporaliter, quia non

distabat a primo; et idem potuit esse posterius tempo- 3
raliter, quia poterat distare a primo instanti. Igitur
poterat esse posterius temporaliter; consequencia patet,
quia parciale tempus de tanto est actu prius tempora-
liter, de quanto minus distat a primo instanti distancia
temporali, vel ab eo nichil distat, et de tanto posterius, lo
de quanto plus distat a prime instanti. Nee ex hoc se-
quitur, quod ergo idem tempus parciale posset suum
gradum essencialem essendi precederc vel sequi, cum,
si prius instans fuisset productum ante illud instans,
quod tunc fuit primum, semper maneret immobile in i3
suo gradu essendi essenciali, nee variarctur per impo-
sicionem alterius instantis.
2 (lod did not CORKOI.ARIU.M SECUNmiM: Deus non secundum ultimum
create in the cekritatis possibile creavit mundum sensibilem; patet,

greatest . .1 ..... . . . ,

possible haste, quia prius quam in illo instanti potuit crean mundusso

sensibilis, ut patet ex proposicione conclusionis; igitur

non quam cito potuit creari est creatus, et per con-

sequens corrolarium verum.

i (ii.d delayed CORROLARIUM TERClUM: Deus aliquamdiu exspectavit

creation: not in y^.j Jistulit creare mundum sensibilem non in tem- ^3
time but in ... , .

e'ernity. porc, scd in eternitate; prima pars patet ex corrolano

prccedenti, quia non tam cito creatus est, sicut potuit

creari. Sed secunda pars patet, quia ante illam crea-

cionem non fuit aliqua duracio temporalis, sed sola Dei

eternitas immensa; igitur ... 5o

.(. God could Corrolarium quartum: Non sequitur, Deus potuit

not create an d-^-are prius instans ante id, quod tunc fuit primum,

instant without ' . ... .

creating the ergo potuit creare instans aliquod ante totam speciem
mst.i'ins.'j tcmporis vel instantis. Patet, quia antecedens verum ex

conclusione, et consequens verum, quia tunc aliquod ^-^
instans posset in existendo precedere totum suum gradum
essendi essencialem speciem, quod est impossibile. Unde
quamvis Deus potuit creare instans prius ante illud,
quod tunc fuit primum, ymo ante illud totum tempus
maximum, quod fuit de facto, non tamen ante totam 4"
speciem temporis vel instantis, quamvis tamen illud totum
temporis maximum de facto sit species temporis vel in-

24. Cod.: corrolarium 4'", in margine rectc 3"".



Qiiacst. I. Quacstioncs lot^icac ct pliilosophicac. 2 J I

stantis. Sicut in simili non scquitur: si Dcus pioduccrc
potuit unum homineni ante istum totum cumulum ho-
nuniiin, qui dc facto est, quod crt^o potuit producere
unum hominem ante speciem humanam, quamvis tamen
3 ilia niultitudo sit species humana, sic in proposito . . .

Quantum ad tercium articulum noto: creancia dicitur 3'<i Clause.
I''. 180 actus, quo quis | formalitcr denominarctur creare pro-
duccndo aliquid ex nichilo vel de nichilo in existenciam ;
patet ex primo notabili primi articuli.
10 CoNCl.rsio I'RI.MA: Deus non potest alicui pure crea- 1. God cannot

... . ... make any

ture communicare esse smipliciter pnmum pnncipium cieaturo the

productivum vel esse simpliciter ultimum finem alicuius ^|P''^'^f'^^^['|,';J''_^j
creature; patet, quia solus Deus potest esse primum a creation.
principium productivum creare et simpliciter llnis ultimus
iriuxta illud Apoc. primo: 'Et;o sum alpha et o., prin-
cipium et linis' ; videtur conclusio vera.

CoKKOl.AKlUM: Deus n(m potest communicare pure
creature simpliciter primam principacionem creature et
simpliciter ultimam eius functionem ; patet ex conclusione.

20 CORROL.ARUTM SECUNDUM: Deus non potest COmmuni- God cannot

, . commnnicate

care pure creature omnmo primam mchoacionem creare ,0 any mere

in sui existencia, sicut nee omnino eius ultimam fini- ,,"gi',J"|ng"o'r
cionem in sui existencia; patet, quia tunc pura creatura ending of a
posset esse omnino primum princi]iium, active inchoans
25 existenciam creature et ultimum finiens eandem, quod
est impossibile, cum hoc sit solius Dei: igitur con-
clusio vera.

CoNCi.TJ.sio SECUNDA: Deus non potest creanciam il. ciod cannot

... r» I • ■^ communicate

communicare alicui pure creature. Frobatur: nam sicut creative power

■3oomnis passiva creacio creare est eius ornnino prima '^creature^'^'^
inchoacio in sua existencia, cum sit eius passiva de
nichilo inchoacio in existenciam, et per consequens sic
pridem, quod nuUo modo alia prior: sic correspondenter
eius activa creacio est omnino prima activa inchoacio

35 creature in existenciam. Cum ergo Deus non possit creare
communicare pure creature omnino activam ichoacionem
in existencia per corrolarium precedens; igitur nee crea-
cionem activam, et per consequens nee creanciam.

CoKROLARlUAl: Ubicumque doctores sancti creature Creation is not

., . . . . • used in the

4oattnbuunt creacionem, ibi creacionem capiunt impropne; strict sense

»„, „,. ^ „i,,„;^„,^ when attributed

patet ex conclusione. ,„ t,,^. creature

by holy doctors.
5. Posl proposito media fere cnli pars vacat.

1 5. Apoc. 1, 8.



2 32 .lohannis Wiclif Quaest. I.

The priest does CORROLARIUM : Sacerdos in misterio transsubstancians

bodv'^of''ciiii'st •-'' convertens panem in corpus Cristi, non creat ibi

in the corpus Cristi; patet ex conclusione ct plus ex fidei

Sacrament .' ' . ....

except in an veritate. Vcrumptamen, quia sacerdos mistenahter per
equivocal sense, conversionem substancialem panis in corpus Cristi, pane .^
totaliter et plene cessante existere facit ibi sub specie
visibili esse corpus Cristi secundum suam substanciam
realiter, veraciter et presencialiter ex nulla substancia,
vel de aliquo subiecto quodam genere locucionis, licet
equivoce et improprie, dicitur creare corpus Cristi, et lo
consequenter talis misterialis faccio, secundum quam
facit ibi omne corpus Cristi secundum suam substanciam
per conversionem substancialem non ex aliquo subiecto,
nee ex aliqua substancia, licet equivoce et improprie.
Subtiliter tamen dicitur quodam genere locucionis, creacio i3
et consecracio corporis Cristi; non tamen ilia impro-
prietas est amplianda et wlgo denuncianda, cum non
potest talis creacio declarari. Et ita intelligcndi sunt
doctores, ubicumque locuntur, sacerdotes asserendo creare
corpus Cristi etc. 20



!/■ Cod.: denunccianda. 20. Post etc. legilur in cod. : St' pa":*^ (Ste-
pliaiii I'alecz .''').



II.

Utrum proposiciones ypothetice a veritatibusot lupothcticai
exemplate quales et quante sub sepiem
speeiebus comprehendantur.

Arguitur, quod non, quia omnes proposiciones ypo-
thetice comprehenduntur solum sub tribus speeiebus,
scilicet sub condicionali, concessiva et disiunctiva, cum
non sit dabilis proposicio ypothetica, quin sit aliqua
? illarum explicite vel implicite: igitur questio falsa.

In oppositum sic : non sunt plures species ypotheti-
carum neque pauciores, quam septem, ut patet calculanti.
Videtur, numerus ille est sufficiens pro illis speeiebus.

Noto primo, quod quedam est Veritas, a parte rei, i |,ith is, that

lo circumscripta operacione composieionis vel Ji'^'isionis ^^','j^[^^j['^,|"j'-^jj°

intellectus humani, ut, quia Veritas est, quod homo est corresponds to

, -11 t'l^ divine

animal, et Veritas est, quod homo non est asmus, intuition.

circumscripta operacione anime vel intellectus humani.

Et sic Veritas deseribi potest: Veritas est, secundum

1 3 quam adequatur res ad intellectum vel intuicionem
divinam; patet sic, quia utique mens, intelleccio et
intuicio divina, est per se sufficiens causa essendi rem;
sicut enim Deus wit, intellegit vel intcndit rem esse,
sic res est adequate. Ergo res talis adequatur intuicioni i pa,(^, rei

20vel intelleccioni divine; ergo Veritas est adequacio rei .|j'^"\'|'„,'io,\''ot

ad intellectum divinum, et per consequens Veritas est, a tiiins to the
, , ] ^ 11 • 1 principles ot

secundum quam adequatur res ad intelieceionem vel intelligibility in
intuicionem divinam, aut cciam Veritas a parte rei est "^'^"■

adequacio rei ad principia intelleccionis seu intellegibilis
2? unionis in re ipsa.

Undc pretcr operacionem intellectus humani est dare Three kinds ot
triplex genus unionis intelligibilis in re ipsa. '"un'ion''''^

Unum, sicut infimum genus unionis intelligibilis in i. xh^ act with
re est actus cum sua per se prima duracionc seu ''* duration.
3o manencia temporali.



2J4 Johannis Wiclif Qiuicst. II.

2. The Secundum yenus uiiionis intellcgibilis sicut medium

siil\stance with . , ^ • ,• ^ . • ,•

its essential cst ipsa substancia cum sua quaiitate essenciali.

quality. Tcrcium, sicut supfemum genus unionis intelligibilis

combination of est actus cum sua per se prima duracione unitus
So "these are substancie cum sua essenciali quaiitate. 3

tiirce objects of jTj- secundum triplicem unionem iam dictam sequitur
intelligence. . \ , . • ,,

corro'ane esse triplex obiectum verum intellectus.

I. The word = Primum, quod est infimi gradus, quod per verbum

appropriate designatur. Verbum einim significat apud
Grecos actum rei cum sua per se duracione vel manencia lu
temporali; quod quidem significatum per verbum pri-
marie est obiectum, verum intimi gradus, correspondens
prime et infime unioni in ipsa re. | K. i8i

II. The name = Secundum obiectum verum intellectus est medii gradus,

tiie sub.siance. , • r ^ tvt • ■•c^-

quod per nomen signiticatur. Nomen enim signihcatio

substanciam cum quantitate essenciali; quod verum sic

primarie per nomen significatum, est obiectum verum

intellectus medii gradus, correspondens secunde et

medie unioni intelligibili in re.

III. The tniiii. Tercium obiectum verum intellectus est verum, quod 20

primarie per composicionem et divisionem proporcionalem
importatur, quod obiectum verum sic propositum signifi-
catum est supremi gradus, correspondens supreme
unioni intellegibili in ipsa re.

Correspond- Et hcc triplex unio intellegibilis et triplex obiectum 2.^
inslv we know , m • "^ * •.. • i •

thin'-s. verum correspondens sibi potent sic perswaderi.

Intellectus humanus, inchoando cognicionem suam per

I. In a confnsed motum simplicis apprehensionis, primo apprehendit rem

^vay ' sul) esse quodammodo confuso et indeterminate, labili

et iluido; et sic cognosccndo esse rei inchoative 3o

cognoscit tale esse rei non posse esse sine sua prima

duracione. Ecce infimus gradus unionis et obiecti veri.

II. Ill their Sccundo intellectus apprehendit rem noticia simplicis

stable usual and , • , ,- .. i -i" r r "4.

liabitual modes. iipP'"^'''"^'^^^'^'"'!^ ^^'^ ^^^"^ urmo, stabili aliquali quiete,

scilicet apprehendendo rern sub modo habitus et quietis 35
et determinate apprehensionis, qualiter cognoscitur res
in sua substancia cum quantitate essenciali: ecce
secundus gradus unionis intellegibilis, ut puta substancie
cum essenciali quaiitate. Et hie modus est obiectuin
medii gradus. 4°

III. Completely Tercio apprehenditur res ab intus cogrue perfecta,

!md''ixhit'ioiis" scilicet apprehendendo rem sub modo cognoscendi

assensivo et assertivo, que apprehensio est perfeccior

primis duabus, cum unionem utramque includat: Ecce



(hiacst II (juacstiones Idgicac ct philosopliicac. 2 3 S

tcrcius f^radus unionis ct obiecti, secundum cjucni res
appichciuiitur pioporcionaliter per unionem actus ad
substanciam.

Alia est Veritas composicioncm ct divisionem vcl l here is a
n actum proporcionalem consequens et denomnuuis, et wiiich is
ilia Veritas non est res rcalis ncc est res racionis, , pcisoiiai

. . ... dcpendnif; on

independcns a composicionc et divisione scu actu the -.vsuan «\

proporcionali, scd vocatur res secundum animam tantum^

fabricatum per actum anime, qui quidcm actus anime

u) non est per se primo ab intrinscco alicuius nature

rcalis vel modi csscndi realis, cum intellcctus componendo

et dividendo vel extra se aj^it, scilicit derelinquendo

aliquod actum vel factum adcxtra ct crtjo ct ens racionis

sive anime.

F. i8i' Istis debite pensatis posset rcddi causa, | quare cum 'i hus two men

Petrus dicat sic esse, ct Paulus sic cssc^ est, et nullus ",^,\\'^, 'J]'i'^^,'„ yet

eorum plus dicit quam alter, co, quod quidquid dicit "■"-' "'/ly, spi-'ak

' .' . ' '. , . Iriiihluily and

unus per suam dicenciam a parte rci, hoc est, idem not the other.

et non aliud dicit secundus; ct tamen tarn sapientes

2o quam insipientes audientes cos sic diccre, dicerent

Paulum dixissc verum, Petrum vero neque verum neque

falsum dixisse. Sic ergo verum vel Veritas est in diccncia

I'auli, qualiter non est in dicencia Petri. Et huiusmodi

Veritas est quedam positiva habitudo secundum animam,

2? secundum quam habitudinem diccio proporcionalis vcl

signum proporcionale dicitur habere signilicatum pri-

mariurn sibi correspondens, falsum autem vel falsitas

opposita dicitur privativa habitudo secundum anirnam,

qua denominatur proposicio carere significato primario.

3o Secundo noto, quod duplex est forma: quedam Two kinds of

intrinseca in re ipsa subiectata, alia extrinseca, que non i \v°)en'thc



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 25 of 34)