John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 26 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 26 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


sic in re ipsa subiectatur, sed ab extrinseco exemplariter pi""dncod is of

' . . . . ' the same

eam denominat; probatur sic. Sicut enim producens essence as the

est duplex quoddam, cuius entitas aut penitus eadem '''°

35 aut simillima est et producentis et producti; et philosophi

communitcr sciunt, ubi est eadem entitas secundum

speciem producentis et producti. Ubi autem penitus ii. Wiicrc it is

eadem est entitas producentis et producti, sciunt dicere essence, as in

theoloiji ut individuis etc. Aliud est producens, cuius ;'^'0''k tasluoncd
; . . ' ' bv the mind ot

4011011 sic est eadem entitas producentis, ut patet de re "the artiiicer.
artificiata producta a mente artificis; et producens
primo modo dicitur, a quo appropriate res habet esse;
secundo modo dicitur, unde appropriate res habet esse.

35. simillima] cod.: IT'"". 39. Cod.: Aliud uces.



•^-'" Johannis Wiclif Quaest. II.

So too with Et itcrum sicut duplex est materia, quedam, cuius

matter and aim. . . . . . .

entitas est entitas matenati et vocatur materia subiectiva,
alia, cuius entitas non sic est entitas materiati, et
vocatur materia obiectiva. Et primo modo materia
dicitur, ex qua appropriate res habet esse totale vel 5
parciale simpliciter aut quodamniodo. Exempla patent.
Secundo modo materia dicitur de qua res appropriate
habet esse, vel circa quam appropriate res habet esse.
Et sicut duplex est finis, quidam, cuius entitas est
entitas finiti, ut finis intrinsecus, et vocatur 'finis quo"'; lo
alius, cuius entitas non sic est entitas finiti, ut extrinsecus
et vocatur finis 'gracia cuius'; et primo modo dicitur
finis, in quo appropriate res consistit, secundo modo,
gracia cuius appropriate res habet esse, | sic suo modo F. 182
forma esset duplex, quedam, cuius entitas est entitas i5
formati simpliciter aut quodammodo, alia, cuius entitas
non sic est entitas t'ormati; et prima vocatur forma
intrinseca, secunda exemplaris; et prima dicitur secundum
quam res habet appropriate esse, secunda vero, per
quam res appropriate habet esse; exempla de singulis :;o
sunt satis iiota.

lixempiary Suppono: Si Veritas a parte rei primarie sienifi-

lorms. L-i- • • • ,• -

cabins proposicionem proporcionaliter est torma exem-
plaris, formans vel denominans proposicionem esse
veram, simpliciter consequentem vel necessariam, tunc 23
talis Veritas exemplabit proposicionem esse veram, con-
sequentem vel necessariam; patet supposicio, quia exinde
proposicio est vera, quia habet veritatem sibi correspon-
dentem, cui consonat; et per consequens talis Veritas
obiectalis formabit et denominabit proposicionem huius- 3o
modi esse veram, consequentem vel necessariam, sed
non ab intrinseco, cum non ab intrinseco sibi inexistat;
ergo ab extrinseco sortitur talem denominacionem, et
per consequens exemplabit earn. Consequencia patet
notabili primo et secundo. Nam si proposicio ab intrin- 33
seco esset vera et non ab extrinseco veritate obiectali,
tunc non ab eo, quod res esset vel non esset proposicio
diceretur vera vel falsa, cum tunc ad sui veritatem
non requireret verum obiectum a parte rei; igitur
supposicio vera. 40

Examples muNi CoRROl.ARlUAl : Oportet formam exemnlarem et
correspond witli ' . '

thcni. exemplatam esse adequatas, quia ad tantum et non



>6, 27. conscquenteml cod.: ijtin'' ei sic postea.



Quaest. II. Quaestiones logicae et philosophicae. 237

amplius e\em]ilatuni rccipit, nisi do quanto exemplans

candem sibi imprimit. Unde, sicul si i>lcna forma

siLjilli tingitur ccra moUi et capaci, tunc ccra capit

plenani formam; si non, tunc non; ergo cciam si tota

3 Veritas proposicionem primarie significata imprimitur

proposicioni vel signo, tunc earn caperet et formabitur

a tali plene. Si vero non, tunc non. Unde humanitas

sola vel animalitas tantum non formant banc dicenciam:

'homo est animar; similiter capiatur in aliis.

lo Ex quo sequitur corrolarie, quod nulla Veritas simplicis Hence :i truth

apprebensionis secundum inlimum gradum vel medium ;nMii-ci'i"n'sion

unionis intelligibilis exemplabit proposicionem katetiori- cannot be an

. '■ . . ^ example ol a

cam vel ypotbeticam, cum non sit eius adequata forma, categoric or

F. 182' sirniliter nee Veritas per simplicem kategoricam signata | proposiiioii'and

1 5 exemplabit veram proposicionem ypotbeticam. vice veisa.

CONCLUSIO PRIMA: Omnes proposicioncs vere a veri- All tnie
tatibus sunt exemplate; patet, quia omnis Veritas per ''|',avc^'ru'e"^
preposicionem significabilis est forma exemplans pro- examples.
posicionis, formans et denominans ipsam esse veram,
•j«i ut dixit supposicio, et notabile secundum; ergo quelibet
talis exemplabit proposicionem esse veram, et per con-
sequens conclusio vera.

CORROLARlUM I'RIJMUM: Nulla proposicio falsa a veritate a truth cannot
exemplatur; tunc enim non esset falsa, sed vera ab oTa^tiflse^''^

2 5 buiusmodi veritate; cera enim non formatur vel exem- proposition.

platur a sigillo non existente.

SliCUNDUM CORROLARlUM: Si omnes proposicioncs vpo- QiKilitative and

tbetice sunt quales et quante et vere, tunc a veritatibus iJypotiieti'cal

exemplantur esse quales et quante; si non, tunc non, propositions
,. . ,.,,.,. must have

3o cum qualitas et quantitas a modo intelligendi causantur, truths
quibus oportet correspondere modus essendi. Alias non '^"',o^^|^,"!!f'"^
essent veri modi intelligendi eas sic esse quales et
quantas.

De qualitate noto, quod qualitas proposicionis sumitur

35 principaliter a forma proposicionis: unde cum proposicio
est res artificialis, oportet, quod habeat aliquid, quod
erit ut per se propria forma, et aliquid, quo erit, ut per
se propria materia; alias non esset res artificialis vera
vel perfecta. Si igitur forma talis negatur, erit negativa,

40 si non negatur, erit affirmativa.

Noto, quod affirmacio et negacio, que sunt qualitates Atiirmation and
proposicionis, possunt sum! dupliciter. Uno modo affirm- negation.

3. Cod. : nioli.



238 .lohannis Wiclif Quaest. II.

macio dicitur, quando illud, quod habet se ut per se
propria forma in proposicione, denominatur formari
et uniri illi, quod habet se ut per se propria materia,
et tunc dicitur aflirmativa. Si vero illud, quod habet
se ut per se propria forma, non denominatur formari 5
ad illud, quod habet se ut per se propria materia in
proposicione, sed pocius denominatur dividi; tunc ibi erit
negacio. Secundo modo affirmacio et negacio sumitur
improprie, ut, quod tunc est proposicio affirmativa,
quando illud, quod in proposicione habet se ut per se lo
propria forma non negatur seu dividitur per aliquod
signum negativum ab illo, quod habet se, ut per se
propria materia, non curando, an talis forma uniatur
vel formetur ad materiam prius dictam. Et negacio suo
modo improprie dicitur, quando in proposicione talis i5
forme negatur. Unde, si in proposicione negativa modus
principalis copulacionis vel disiunccionis non negatur
copulativa vel disiunctiva, erit affirmativa. Si vero talis
modus copulacionis vel disiunccionis pro principal! for-
mal! pro I posicionis designatus negatur, erit negativa, F. i83
et sic de ceteris.
Every CONCLUSIO PRIMA: Improprie sumendo affirmacionem

proposition can ^t negacionem, tunc omnes proposiciones ypothetice

only be said gyj^^- quales, affirmative vel negative. Patet: nam
improperly to . „ . .

be qualitative, ideo dicitur affirmativa, quia modus coniungendi pros?

anfrmat'ive^ principal! formal! designatus, non negatur, et negativa,
quando talis modus negatur ad modum loquendi Philo-
sophi, cum dicit quod contradiccio et affirmacio et
negacio opposite; et notum est, quod hoc non esset
verum proprie capiendo affirmacionem et negacionem. 3o
Sed omnis proposicio ypothetica sic se habet, quod in
ea vel modus principalis coniungendi non negatur vel
affirmatur, ergo omnis ypothetica erit qualis, affirmativa
vel negativa.

CONCLUSIO SECUNDA: Proprie sumendo affirmacionem 35
et negacionem nuUe ypothetice sunt quales, affirma-
tive vel negative; patet, quia in nuUis ypotheticis illud,
quod habet se ut per se propria forma imponere

32. Cod. : iTb net' ul net'. Correxi.

27. Cf. Arist. De Intcrprctatione VI 3 sq. (Ed. Par. I 26,
44 ss.J : (OGTS Sr/kov, on ndatj -Kazacpccast sgtIv anocfaaLg ccvtl-
Kfrifitvij, y.Ki ndajj dnocpciasL xatdcpaaLg (4) y.al taxco dvxi(paaiQ'
.... Y.urc«fccGig yim (inocpciaLg al avrLxst'i-iSvai.



Quaest. II. Quaestiones logicae et philosophicae. 289

ypothetica denominatur formari vel uniri de se illi, quod
se ut per se propria materia, sed solum bene unit duas
veritates signatas per kategoricas duas coniunctas signo
vel modo coniungendi, ut notum est; ergo conclusio vera.
3 CORROI AKIl'iM: Solum kategorice sunt proprie quales, Properly
atdrmative et negative. ^ catcoVic '

De quantitate noto, quod quantitas proposicionis propositions

^ . . ^ . ^ . . * . are qualitative,

principaliter sumitur ab aliquo modo mtelligendi, re afiirmatiye and

spiciente illud, quod in proposicione habet se per modum "'-'«<> '^e.

10 materie quomodolibet unite vel quantitatis principiative
incommunicabiliter vel communicabiliter. Incommunica-
biliter, ut quantitas singularis, que recipitur a modo
intelligendi, scilicet incommunicante, respiciente illud,
quod habet se per modum materie, ut puta ipsius rei

1 5 singularis. Communicabiliter vero, ut quantitas universalis,
particularis vel intrinseca, ubi modus intelligendi, puta
signi particularis vel universalis, respicit illud quod se
habet, ut materia aliquando sumitur copulative pro suis
inferioribus, ut in quantitate universal!, aliquando dis-

20 iunctive, ut in particulari vel intrinseca, aliquando co-

pulatum vel disiunctum, ut in mixtis, que nee de se

sunt universales, nee partieulares, sed quodammodo

pregnantes tam universalitatem, quam particularitatem

includentibus, ut sunt exclusive.

25 SUPPOSICIO : Sicut ypothetica non dicitur qualis a quali- As a

• • ^-^ A- •. . hypothetical

tate parcium ipsam constituencium, sic nee dicitur quanta proposition is

i83'a quantitate ipsam constituencium: I patet a simili vel ."°' '1"'''"^?'^'^
T _ i _ . I ^ . . . hy virtue ot its

a minori vel a maiori, cum qualitas a magis realiori constituent
modo intelligendi sumatur quam quantitas, quia qualitas it'is^not''

3o a forma, quantitas vero a modo quodammodo abstracto, quantitative.
prout aliud, quod se habet per modum materie, tenet
vel habet se communicabiliter copulative, disiunctive etc.
vel incommunicabiliter; si ergo In ypotheticis non su-
mitur qualitas a partibus, nee quantitas ....

35 GORROLARIl'M: Si aliquis modus coniungendi princi-
palis in proposicione ypothetica est absolutus ab omni
materia sensibili, ymaginabili, vel intellegibili, qui de se
non respicit ad materiam quomodolibet quantam vel
quantitatis principativam, talis ypothetica non erit quanta.

40 Si vero modus coniungendi ypotheticarum respicit ad
materiam prius dictam, talis ypothetica erit quanta;

i<S. sumitui'l cod.: sumi. 25. qualis addidit Miitlhcw. 2S. Cod.:
vl a a" v^'l a m:;i()ri.



240 Johannis Wiclif Quaest. II.

patet, quia quantitas in ypothetica non sumitur a

quantitate parcium, ut dicit supposicio; ergo oportet,

quod sumatur a modo coniunctivo, qui si respicit

matcriam quantam vel quantitatis principativam, erit

quanta, cum quantitas de se sumitur a tali modo re- 5

spiciente materiam, ut dictum est. Igitur etc.

Three kinds of CONCLU.SIO: Solum proposiciones ypothetice trium spe-

hvp'otlictical cierum . . . et omnes tales sunt quante quantitate prius

propositions; jJcta. Patct, quia solum proposiciones trium specierum
relatinf; to time, ' ^ . . . . '

space and habent modum coniungendi respicientem de se ad 10

comparison. ^ • ] i-i .."^ ^ 1 i-^ ^■

materiam quomodolibet quantam vel qualitatis prin-
cipativam, ut patet de temporali, local! et comparativa
speciebus. Nam 'ubi' respicit materiam loci quantitatis
localis, 'quando' respicit tempus, sicut 'quam', 'tot',
'quot', respiciunt equalitatem vel diversitatem in gradi-i?>
bus; que equalitas vel diversitas graduum prerequirit
multidudinem talium; sed multitudo est quantitas,
ergo etc.

CORROLARIUM PRIMUM: Nulla vpothetica copulativa,
disiunctiva, condicionalis, explicativa, causalis, racionalis 20
est quanta; patet, quia illarum vpotheticarum modi
formales de se non respiciunt ad materiam quantaiii vol
quantitatis principativam, sed sunt absoluti ab omni
materia intellegibili, sensibili vel ymaginabili, ut patet
intuenti etc. 2b

De speciebus ypotheticarum.
Diflercnt kinds SUPI'OSICIO: Diversitas specierum vpotheticarum ca-

ot livpotlietical . , ^ i- -^ ^ ,• ' ^ • • r

propositions, pienda est ex diversitate modi seu actus principalis
uniendi diversas veritates signabiles per easdem. Patet
supposicio, quia diversitas specierum in ypotheticis vel 3o
causatur solum a parte signi vel solum a parte signati
vel ab actu principali. Conclusio patet, cum solum ilia

Diversity is tria sufficiaiit I ad proposicionem ypotheticam. Sed diver- F. 184
'^t'iie''"t\vo lirst,' sitas spccierum huiusmodi non causatur a primis duobus

and tliereioie modis, ergo a tercio. Non a primis duobus modis; patct, 33

by the thud. . . . .„

cum Stat, signa et veritates per easdem signincatas esse
penitus eadem, et tamen non essent eiusdem speciei, ut
patet de illis signis et veritatibus ipsis correspontentibus,
'sor currit et Plato disputat', 'sor currit vel Plato dis-
putat', ubi penitus sunt eadem signa, et veritates eedem, 40

7, 8. Poxl specierum cxci'dhse videntnr^ vaculac snnt quantae.
32. Cod.: vel ab abactu. 3(). currit] cod.: c et xi'c posted.



Qiiaest. II. Quaestiones logicae et philosophicae. 24 1

et tamen non sunt eiusdem specie!, cum prima sit copu-
lativa, altera vero disiunctiva; nee diversitas signi vel
signati, ut patet diversitatis 'sor currit vel non currit',
'sor loquitur aut non loquitur', ubi est diversitas signi
5 et signati, et tamen utraque est disiunctiva a principali
modo, scilicet: 'veP et 'aut' disiungendi illas veritatcs.

GORROLARIUM: Quod diversitas actus principalis prin- The diU'crcncc

cipali formali in ypothetica designatus facit diversitatem "^ct 'spoken 'ot"
snecierum vpotheticarum. Ex quo sequitur ulterius, quod, '"/'li'^s tl'^

10 SI in una ypothetica mixta erunt plures tales actus, liypotiietic
quod a principali modo vel actu in tali ypothetica species,
designate sumenda est species; et ergo secundum multi-
tudinem vel paucitatem talium modorum uniendi erunt
plures et pauciores ypothetice etc.

1 3 CONCLUSIO: Omnes ypothetice ad novem species All hypothetic

^1- ^ ' ^ J •! •! T-. -. ^ 1 propositions

mosas directe sunt reducibiles. Patet: ad tot ^av he reduced

species sunt reducibiles, quot sunt modi diversi specitici '° '"""^ species,
coniungendi veritates ad hoc; sed novem sunt tales modi
specifici distinct!, ut puta modus disiunctivus, concessivus,

20 explicativus, comparativus, condicionalis, localis, tempo-
ralis, racionalis et causalis: ergo conclusio vera.

Antecedens probatur per sufficienciam sequentem : In Description of
omni proposicione ypothetica una proposicio supponitur
alteri secundum aliquem modum uniendi: aut ergo una

25 supponitur alteri ad seiungendum sensum a sensu aut

ad coniungendum sensum sensui. Si primum, sic est I. disjunctive,
disiunctiva, ut dicendo: 'ego sum vel non sum'; si se-
cundum, aut ad coniungendum absolute non secundum
modum respectivum sensus ad sensum, aut ad coniun-

3o gendum secundum talem modum respectivum. Si primum, il. copulative,
sic est copulativa, ut dicendo: 'Deus est, et centrum
movetur'. Si secundum, scilicet, quod una proposicio
supponitur alteri, ad coniungendum sensum sensui secun-
dum modum respectivum, hoc est dupliciter, vel secundum

35 modum respectivum quodammodo vel secundum modum

respectivum simpliciter. Si primum, sic est explicativa m. explicative,
ut dicendo 'ego respondeo', scilicet responsio mea est
F. 1H4' persona. | Si secundum, scilicet secundum modurn respec-
tivum simpliciter, hoc est dupliciter, vel secundum modum

4f> respectivum, qui per se est respectivus, vel secundum
modum respectivum, qui non per se est respectivus, scilicet
per hoc respectus ipsum concomitatur necessario et de-

10. plures bis in cod.



242 JOHANNIS WICI.IF Quaest. II.

IV. com- nominat. Si primum, sic est ypothetica comparative, ut
paiJ 1^'-, dicendo: 'Tam bonus est sor, quam bonus est Plato,
tot flores habet sor, quot igitur habet Plato.' Si secundum,
scilicet secundum modum respectivum, qui non est per
se respectivus, scd ipsum concomitatur [respectivus], hoc 5
est dupliciter, aut secundum talem modum respectivum
non positivum, sed quasi privativum, aut secundum
talem modum respectivum positivum sensus ad sensum.
V. conditional. Si primum, sic est condicionalis, ut dicendo: 'Si asinus

volat, asinus habet pennas', quod tamen videlicet impos- lo
sibile est asinum volare, absque asinum habere pennas.
Si secundum, scilicet secundum modum talem respectivum
positivum sensus ad sensum, hoc est dupliciter, vel secun-
dum modum talem commensurandi seu equiparandi in
aliquo unum ad aliud, vel secundum modum non commen- i5
surandi seu equiparandi in aliquo unum ad aliud. Si
primum, hoc est dupliciter, aut commensurandi secundum
mensuram mensurandi mensurabilem secundum appro-
priate quanti permanentis vel commensurandi secundum
VI. local, mensuram mensurandi quanti successivi. Si primum, sic 20
est localis ut dicendo: 'Ubi ego sum, tu es.' Si vero est
secundum modum respectivum positivum secundum, sic

VII. temporal, est temporalis, ut dicendo: 'Quando ego sum, tu es.' Si vero

est secundum modum respectivum positivum non com-
mensurandi seu equiparandi, hoc est dupliciter: vel 25
secundum modum respectivum, eciam qui de se nee
equiparativam nee disquiparativam importat,vel secundum
modum respectivum, qui disquiparativam importat. Si

VIII. rational, primum, sic est racionalis, ut dicendo: 'Ego loquor,

ergo ego sum'. Sensus est: necesse est ad me loqui me 3o
IX. causal, esse. Si secundum, sic est causalis, ut dicendo: 'Quia
Dcus wit me esse, ergo sum.' In nulla enim ypothetica
tantum relucet et tam clare disquiparatur secundum mo-
dum respectivum sensus ad sensum, quam in causalitate
sensus ad sensum. Et iste sunt species magis famose, in 35
quas omnes alie directe habent reduci. Et dico notabiliter
directc, quia indirecte in pauciores, ut in 6 vel in 3 species
possent reduci, scilicet hoc indirecte, quia formalis prin-
cipalis in ypothetica designate, que per se esset respcctus
vel concomitans respectum, reduceretur ad formalitatem 40
pure absolutam, et ergo indirecte. | F. i85

I.]. Cod.: cquipaiidi 21. Cad.: sum ibi In cs. 21, 22. ('ad.:

.Si \'o 3 /'" mo"' r'"" poitm 2'".



Quaest. II. Quaestiones logicae ct philosophicae. 243

CORROLARIUM: Solum 9 sunt species famose et usitate
apud philosophos, ut patet ex sufficiencia.

CORROLARIUM SECUNDUM: Non omnes proposiciones
ypothctice a veritatibus cxemplatc quales et quante sub
3 seplem speciebus comprchenduntur, vmo sub novein
omnes species vpothetice comprehenduntur. Nee omnes
sunt exemplate a veritatibus, quia false non, ncc omnes
sunt quante, quia solum est species, ut dictum est
supra etc. — Ergo etc.



0- Post: ¥.TS.o etc. h'gititr p. policz.



iT)*



III.

Can freedom of Utruiii possit lllibertarl liberum arbitrium

the will be -^

restrained. potencle volitive.

No. Wishing Arguitur, quod non. Non potest libera voluntas coei,

cannot be ... . .

controlled, so igitur nec illibertari liberum arbitrium; consequencia

' wil'rs' c'lwict!'^ V^^^^ ex eo, quia liberum arbitrium est libera voluntas,
et assumptum patet, quia contradiccionem implicat, quod
sit voluntas libera et tamen sit coacta. Igitur ... 5

Yes! for God In oppositum : Potest illibertari potencia volitiva, igitur

and vet c'amlot '^^ liberum arbitrium; consequencia patet ab eodem.
will evil. Assumptum probatur, quia potest supremus dominus
potencie volitive ipsam voluntatcm perficere, quod non
possit malum velle. lo

Noto primo quo ad quid nominis voluntatem illi-
bertari et ipsam a libertate destilui, secundum An-
selmum est ipsam aliene subici potestati sine sue
assensu; liberum arbitrium est potestas permittendi

Definition: Free peccatum et potestas non permittendi peccatum. Alioi.T
^p'owcVot^ modo secundum Anselmum libertas est potestas servandi

allowing or not rectitudinem voluntatis propter se ipsam. Vocat autem

allowing sin. . .... ....

iste sanctus rectitudmem voluntatis lusticiam propter se
servatam. Q.uamvis autem hec diffinicio sit communis
omni racionali creature, multum tamen differt libertas 20
Dei a creatis, et hec adhuc a se ipso, sicut diffinicio
animalis secundum nomen convenit omnibus animalibus:



12. Cf. Ansclmi Cantuaricnsis de Libero Arbitrio IV. (Migne
CLVIII 497 B): Qiiomodo ergo uon est libera voluntas, qiiam
aliena potestas sine siio assensu subicere non potest? Ibid.
(408 A): Quis ergo potest voluntatem dicere non esse liberam
ad servandum rectitudinem et liberam a tentatione et peccato:
si nulla tentatio potest illam, nisi volentem, avertere a recti-
tudine ad peccatum, id est ad volendum quod non debet?
C^ap. Xlll (oOoA) libertas arbitrii est potestas servandi recti-
tudinem voluntatis propter ipsam rectitudinem ....



Quacst. in. Quacstiones logicac ct philosophicac. 245

animal tamen ab animali substancialitcr ct acciLlentalilcr
Jiflicile distingwitur. Ncc oportet sequi ex ista diffinicionc
Anselmi^ quod si libertas sit potestas scrvaiuii recti-
tudinem voluntatis, quod igitur se ipsa libertate possit
3 servari rectitudo voluntatis; ct per consequens sinegracia
gratum facicnte, ut dicit Pclagius Monachus, quod est
heresis, ut habetur libro Flthimologiarum Ysidoii, liliro 8
de heresibus. Alii vocant cam potestatem peccandi
et non peccandi, quod non est verum univcrsalitcr.

10 Augustinus: libertas est facultas racionis, qua bonum
cligitur gracia assistente vel malum gracia deficiente vel
F. 1 83' desistente. |

Noto secundo, quod libertatum alia est per se, ut Ditrercm kinds
Dei, alia creata, et talis est multiplex, quedam habens " "'"' ^'

i3 rcctitudinem, quedam carens, habens quedam servat
scparabiliter, quedam habet inseparabiliter. Carens que-
dam caret recuperabiliter, quedam irrecuparabiliter.
Exempla dimitto causa brevitatis.

Tercio noto secundum venerabilem Anselmum in suo Will is

2odialogo de Libero Arbitrio, quod sicut visus equivoce mcanilfj^" and
dicitur, sic voluntas. Vocamus enim visum principium ,™e^'i,,''J,'[."'^„^m
sive eciam instrumentum extrinsece loquendo, id est of will in the

, , . , ^ soul and the

radium procedentem per oculos, quo sentimus lucem et wish itsdt.
que in luce sunt; et dicitur visus opus instrumenti,

25quando eo utimur, id est visio. Sic eodem modo voluntas
vocatur instrumentum volendi, quod est in anima, et
dicitur voluntas visus eius. Sicut enim visum, qui est
instrumentum, habemus, quando non videmus, visum
autem, qui est opus, non nisi quando videmus: sic

3o voluntas, quod est principium instrumentale, semper est
in anima, opus autem istius in anima non nisi quando
aliqua volumus. Ex hoc patet, quid sit potencia volitiva.

7. Cf. Isidori Hispal. Etymologiar. I.ib. VIII 63 (Migne
LXXXII -'lOSJ: Pelagiani a Pc'lai^io nuniacho e.vorti: hi libcnim
arbitriitm divinae legi antepouitnt, dicentes siifjicere voliintatem
ad implenda iussa divina. 10. In rem fere cadunt quae ex-
ponit Augustinus De Libero Arbitrio I, cap. XI inscripto: Mens
ex libera voluntate libidini serviens piinitur iuste (Migne
XXXII 1233) et De natura et gratia, cap. XLV (Migne XLIV 2S(;).
19. Cf. Ansclmi Cantuariensis dialog, de Libero Arbitrio,
cap. Ill (Migne CLVIII 494).- . . . Sicnt nullum instrumentum
solum sibi sufjicit ad op randum; tamen, cum desunt ilia, sine
quibus instrumenio uti nequimus, instrumentum nos cuiuslibet
operis habere sine falsitate fatemur. Quod ut in multis anim-
advertas, in una tibi monstrabo. Nullus visum habens dicitur
nullatenus posse videre montem . . . etqusqu.



246 Johannis Wiclif Quaest. in.

Again, tlicre is Ultimo noto secundum beatum Thomam in prima,
a double action , j j 1 ^ ^ ^ • i- •

of tiie will ; secunda secunde, duplex est actus potencie vohtive:

first the act ot unus est immediatus, velut ab ipsa elicitus, ut velle, et

willing what . ; . ^ ' '

cannot be est eius actus proprius, qui non potest illibertari, ut

restrained. j- •-. -n * .. c • .. 1 ^ i 1

dicit ille sanctus et Seneca epistola octava. In voluntate d

necessitas non est; racio talis actus voluntatis non est



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 26 of 34)