John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 27 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 27 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


aliud, nisi quedam vis procedens ab interiori principio

cognitivo, sicut appetitus racionalis non est nisi quedam

inclinacio precedens a principio naturali non cognitivo.

Secondly the Contra racionem autem huius actus est quilibet illiberatus 10

outward act . ^ • ^ ^ ^ ^ , ....

expressive of sive coactus, sicut et contra naturalem inclmacionem

the will and yg[ eciam motum; potest enim grave moveri sursum,

restrained, non autem ex eius naturali inclinacione. Alia racione

arguitur: Sicut naturalitas inest per se nature, sic libertas

voliti; sicut ergo actus intuitivus est proprie nature, i5

necessario per formam naturalitate, ut sit et dicatur

naturalis; sic actus proprius voluntatis necessario per

formam libertate, ut sit et dicatur liber. Alius est actus

improprius voluntatis a voluntate imperatus mediante

alia potencia exercitus, ut ambulare, loqui, qui a volun- 20

tate imperantur, mediante potencia motiva; talis actus

secundum quid voluntatis potest quodammodo impediri,

ne voluntatis imperium exequatur; illibertari autem

voluntas non potest secundum Aristotelem tercio Ethi-

corum : Justa et iniusta operamur volentes. 25

1. Conclusion. CONCLUSIO PRIMA: Semper liberum arbitrium inest

■ilw^^-Vexists racionali nature. Arguitur sic: Quia potestas servandi

in the rectitudinem voluntatis semper inest racionali creature,

rational nature. . . ... , . . _ . , .

igitur et liberum arbitnum. Consequencia patet ex ultimo
notabili, et antecedens probatur; nam sicut visus, qui 3o
est instrumentum, se habet ad naturam racionalem
totalem, sic eciam potestas servandi rectitudinem. Sed
visus, qui est instrumentum, semper inest totali racionali
creature, ut patuit supra: igitur eciam potestas. Con-
sequencia patet ex similitudine. Eciam sicut se habet 35

I. Cf. S. Thomae Aquinatis Summa I, Quaest. 82, Art. i
(Ed. opp. Romae 1889, Vol. V, p. 293); Videtur quod voluntas
nihil ex necessitate appetat. 5. Cf. Lucii Annaei Scnccae

ad Lucilium Epislularum Moralium Lib. IV 8 (\'ul. HI, p. 'SO,
ed. Haase): Effw^ere non potes necessitatem, potes vincerc.
24. Cf. Arlst. Ethic* Nicom. Ill i, 6 (Ed. Par. II 24, 37):
Kal TO fnovaiov 6ij xcd to ocy.ovaiov, ore nQccrxei, X^yittov.
TlQKrrsL 8h f'xcov xal yaQ ij ciQX^j tov aivslv to; oQyaviTih [iSQt]
sv ratg ToiavraLg Ttgd^saiv iv avrcp saxiv cov S' sv avrco ij
ciQxh ^^' «^Tc5 Kal to %QccxrsLV xcii fi)].



Quaest. III. Quacsti(Mics logicac et philosophicae. 247

conscicncia ad racionem, sic libcrtas ad voluntatcm, scd

F. 186 consciencia semper inest racioni | quia est eius naturale

iudicatorium, ii^itur eciam liberum arbitrium voluntati,

quod est eius liberale electorium. Et si semper inest

5 voluntati, semper inest racionali nature, cum non possit

esse voluntas, nisi in racionali natura, nee racionalis

natura sine voluntate, cum oportet earn esse appetitivam

secundum racionem, et hoc est voluntas.

CORROLARIUM I'RIMUM : Libertas arbitrii principalitcr I- Corollarv.

^ . ' Will may be

10 in voluntate consistit, non tamen oportet, si sor pro prcscni

aliquo tempore non wit aliquid, ut cum dormit, if.'itur j^^^.ijjli'j'^','^',!;'^'^! ^l^^

sor pro aliquo tempore non habet potestatem volendi: moment.

patet ex conclusione et eius probacione.

CoRROLARlUiM SECUNDUM: Non oportet, si sor semper H Free will
.,,,., , • • 1 11 • docs not always

i.T habet liberum arbitnum, quod semper habeat rectitu- imply a riglit
dinem voluntatis. Probatur, quia stat sortem vel aliam choice,
racionalem naturam habere liberum arbitrium absente
rectitudine, sicut stat aliquem habere visum, quo est
visurus montem vel solem, absente sole.

20 CONCF.USIO SECUNDA: Natura racionalis voluntatis H- Conchision.

,. , ..... A will that has

rectitudinem ex se deserens non potest eam nisi auxilio once left
superno Dei reassumere. Probatur, quia huiusmodi cln^onlyrecover
racionalis natura habet se ad rectitudinem voluntatis, it by God's help,
sicut se habuit, antequam eam haberet; sed antequam

25 haberet eam, non potest eam nisi dante Deo recipere.
Igitur eciam eam ex se deserens non potest eam nisi
dante Deo reasumere, talem desertam rectitudinem volun-
tatis, que est spiritus vadens et non rediens propter
difficultatem recuperandi. Sicut enim aer non potest in

3o se recipere radium lucis Solaris, nisi a sole accipiat, sic
nee voluntas radium solis iusticie, qui est Deus ipse in
spera.

CORROLARIUM: Plus est dolendum de amissione I- Corollary.

.... . , . . 1 . Nothinc should

rectitudinis voluntatis, quam de amissione bom nature be grieved for
33 vel fortune. Patet, quia de quanto de aliquo bono '^^ lo^'^'^of'^*
acquisito plus est gaudendum, de tanto de amissione righteousness.
huiusmodi plus est dolendum.

CORROLARIUM SECUNDUM : Voluntatis rectitudinem sponte n. straying

, . . ... Irom

deserens, ut sic, magis peccat, quam sponte sibi mortem righteousness

worse than
suicide.

22. Cod.: reasumere. 25. Cod.: reasumere cipere. 3i, 32. Cod.:
T fpa^' te ultima verba apertc corrupta.

28. Psalm. 77, .39.



248 Johannis Wiclif Quacst. III.

inferens nude, ut sic. Patet sic, quia voluntatis rectitu-

dinem deserens abicit, quod ex debito semper est habiturus,

mortem autem inferens non amittit quod numquam

est amissurus.

III. God in GORROLARIUM TERCIUM: Maius miraculum est, Deum 5

rishtco'isncss desertam rectitudinem reddere voluntati, quam mortuo

to the will docs j.g J.J ej.g amissam vitam: patet, quia corpus necessitate

a greater . .

miracle than in moriendo non peccat, ut vitam nunquam capiat,

deaS. ^ voluntas autem per se rectitudinem deserendo peccat,

reddens se indignam per hoc, ut aliquando rectitudinem 10

reaccipiat, quando, si indigna est reaccipere, indigna est

ante in futuris reaccipere, quia non digna etc. | F. uSi

III. Conclusion. CONCLU.SIO TERCIA: Quamvis homo potest impediri

resmiined'^as to qi-io ad actum imperatum a voluntate exteriore, non

^'^■'"- tamen potest voluntas illibertari probacione prime partis. i5

Patet ex ultimo notabili. Et pro secunda parte arguitur,

quia non potest voluntas a libertate destitui, cum si

potest velle voluntarie, et sic non coacte nee necessi-

tative, et per consequens libere potest velle. Igitur . . .

Corollary. CORROLARIU.M : Licet homo potest invitus ligari, 20

A man cannot • j- • ^ ^ • •

will untrcely. occidi, quia nolens, et non tamen potest invitus et
illibere velle. Patet, quia velle non potest, nisi volens
velle, cum omnis volens ipsum suum velle wit, vel quia
non potest velle, nisi modo voluntatis, et per consequens
nisi voluntarie velle. 25

From diiierent CORROLARIU.M: Stat aliquem velle et nolle secundum

points ot view ,. 1 ^ ^ - • • • 1

a man may will diversas voluntates, Ut m casu, qui mentitur, ne occidatur.

both tor and Xalis wit mendacium propter vitam, et non wit men-

dacium propter ipsum mendacium.

A man who CORROLARIU.M: Licet huiusmodi illibere et invitus 3o

has an • ^ ^ • j 1 i-

alternative menciatur aut occidatur, non tamen oportet, quod talis

isnotcoinpellcd ij^yijyg nienciatur, nee oportet, quod talis invitus occi-

to eitliei . .

datur. Patet, quia necesse est ilium aut mentiri aut
occidi, non tamen necesse est ilium occidi, quia potest
non occidi, si menciatur, nee necesse est, ilium mentiri, 35
quia potest non mentiri, si occidatur.

CORROLARIU.M: Volens sic mentiri, ne perdat vitam,
non cogitur timore mortis deserere veritatem ; patet,
quia non cogitur velle veritatem quam vitam, cum talis

14. Cod.: e.\tcriorem. 22. Cod.: "libere.



26. De his, quae inde ab altera corrolario disputat Wvclif.
Cf. Anselmi Cantuaricnsis Dialog, de Libero Arbitrio, cap. V
(Migne CI.VIII 406 f).



Quacst. III. Quacstiones logicac ct philosophicac. 249

non minus fortis sit ad volcndum vcritatem, quani A man who
sakitem; sed forcius wit salutcm: non igitur talis invitus Hi\J'is''m)t'"'*

mentitur, nisi innroprie, quia mendacium sine diflicultatc compelled to

. . . lie.

evitarc non potest, ct sic talis alicna vi prohibetur

5 utrumque servare, ut, si presentem videret gloriam

eternam, quam statim post servatam veritatem asse-

queretur, et inferni tormenta, quibus sine mora traderetur,

mox procul dubio vcram sufficienciam ad servandam

veritatem habere teneretur.

10 C0NCI,USI0: Non potest illibertari liberum arbitrium Conclusion.

potencie volitive. Probatur auctoritate Aristotelis primo i;sscnt'i'al par"

Rethoricorum : volentes et libere facimus quecumque °'^ '^'■''" '"'l-\ ^o

^ . . _ . . ^ , ., ^ inseparable

racientes, et non coacti. ht arguitur racione: Libertas tiom it.
per se inest voluntati, sicut naturalitas per se inest
1 3 nature. Sed nee Dcus nee aliquid aliud potest rem
destituere ab eo, quod sibi inest per se aiiqualitas, cum
tale posset adesse et abesse; inesset non per se, sed
per accidens, et tamen inesset per se: igitur voluntas,
et per consequens liberum arbitrium quodcumque, non
20 potest a libertate destitui, et per consequens non potest
illibertari. Et assumptum probatur, quia libertas non
minus inest voluntati, quam naturalis nature; et si
dispariter proprie inesset, magis proprie libertas voluntati
inesset, de quanto eligibilius esset principium volitivum
F. 1S7 lihertatis, quam esset | principium naturale, cum secun-
dum sine primo in rebus minus dignis inveniatur; igitur,
si proprie per se inest naturalitas nature, et libertas
proprie inerit voluntati.

CORROLARIUiM : Quamvis Deus, supremus dominus, God can move
3o potest movere voluntatem, cum sit primum movens ca'j„K)t"'makc'it^
respectu voluntatis dependentis et secundum id Pro- uniVee.
verbiorum primo 'Cor regum in manu Dei' et quod-
cumque voluerit, inclinabit illud, non tamen potest
l^eus illibertare voluntatem. Patet ex conclusione et
35 eius proposicione. Corrolarium hoc quam est bonum!
Deus wit me velle hoc opus bonum quocumque debito;
igitur necesse est me velle hoc bonum stante priina
volicione Dei, et ultra necesse est me velle hoc bonum

8. veram] cod.: v'm = veriim.

12. Cf. Ajist. Rhetor. I 6, 2 (Ed. Par. I 323, 10 ss.): Kal
oaa (') vavg av txaazcp Kiiodolrj, xal daa u tisqI f'xaarvv vovg
anodidioaiv i-xdazM, zovxo iaxiv ^xuarcf) dyaVop, xal ov naQuvzug
sv didxecTai xai avza^Kcag ^^st . . . y.zX. 'ii. Proverb. 21, 1.



2 5o Johannis Wiclif Quacst. III.

All necessity is stantc semper voluntate Dei; igitur non libere facio hoc,
""^'^°"^P"'^'°"- quia talis est solum necessitas ex condicione. Unde non
omnis necessitas est coaccionis et illibertacionis, cum
Dcus pater et filius necessario producunt spiritum
sanctum, quia non possunt non producere; non tamen 5
coacte et illibere, sed supreme libere. Sic eciam potest
intellegi illud Luc. 24*^ sive ultimo 'oportuit Cristum
pati'.
Temptation CORROLARIUM: Nulla temptacio potest vincere vel

r.t?r':fi„"Vh,. illibertare rectam liberam voluntatem. Probatur, quia 10
will. voluntas non nisi potestate vincitur, ut dicit venerabilis

Anselmus; et si dicitur temptacio vincere, hoc non est
nisi improprie. Modo enim plus intelligitur, quam volun-
tatem posse subici temptacioni cum suo assensu. Sicut
enim per nullum bonum potest non movere, sed allicere i5
voluntatem, ut ipsam habeat, sic eciam malum potest
non movere, sed terrere voluntatem, ut cedat, vel
honorem pretendere, ut cedat.

CORROLARIUM: Nichil est liberius recta voluntate:
Probatur, quia nulla vis aliena potest auferre talem 20
rectitudinem.

CORROLARIUM: Questio, ut proponitur, est falsa etc.



i5. Cod.: alicci'e.

7. Luc. 24, 26. 12. Anselmus. Cf. supra pag. 244.



IV.

IJtrum aliqua felicitas eapacitatem intellectus can any
humani totaliter habet saeiare. saSuie

human
intellect?

ArguitLir, quod non, quia appetitus humanus est No, for tlu
• c -t -^ ^- ^ ^ ^ ^ r-^ • • liiiman appetite

innmte capacitatis; ergo non potest totaliter saciari. is intinite.

Noto: Felicitas hominis capitur trinliciter. Primo '^'V'^'^ ^.'^"^'^^ °'

. . ... happiness:

capitur pro summo hominis bono humano simplici, i. Happiness

5 non aggregate ex pluribus bonis humanis diversarum man, not made

specierum essencialiter in presenti vita ab homine "P °' !'">',

... . . ... . . . . aggT'^gste 01

acquisibile. Et dicitur sumi felicitas hominis pro felicitate good things.

hominis sibi intrinseca formaliter, que communi nomine

dicitur esse felicitas hominis formalis; et de tali felicitate

lolocutus est Philosophus primo Ethicorum, innuens, quod

felicis hominis est operacio virtuosa optima secundum

F. 187' potenciam optimam, | viri perfecti in vita perfecta,

finituri vitam suam fine bono.

Secundo modo sumitur felicitas pro aggregate omnium 2. The asgrcgaic

- . ... . . , , ... of all those

i.''bonorum hominis requisitorum ad hoc, quod quis sit ti,ings that give

felix felicitate immediate definita. Et de ilia felicitate , fi'^fimte

happiness.

locutus est venerabilis Boecius in tercio de consolacione

II. Cod.: opa" v'tuofa opti'a.

10. Cf. Arist. Ethic. Nicom. I 7 (6), i5 (Ed. Par. U 7, <9 s.s.;;
"K-AaGxov S' fv '/.axk ryv olnsiccv UQ^xrjv ScnoTBlslxccf el 8' ovxco,
TO avd-Qcbmvov ayci&bv ipv%fjg sveQysia yhsxcct y.cct' ctQSxr'jv, si
Se nksiovg at ciQexat, -Kaxa xijv ccQiaxrjv kkl rs/.sioxcixr/v t'xi,
8' iv §icp xeksicp. Ibid. X [XI] i5 fp. 11, -'lO): TC oiv -^colvei
XsysLV svSaifiova xov Kax' &q£xrjv rsXsiuv svsQyovvxcc xai rolg
sy.xbg ciyce&oTg iKccvoig ■/iBxoQtjyrj/.iavov firj xov rv^ovxcc XQ^'wov
aX'/.u zeIslov jnov; rj TiQog&sxaov xal (iLcoao^tsvov ovrco acd
xslsvxi'jaovxci 'Adxa loyov, £7tsi8rj to ^tllov acpccvhg yi-ilv, xijv
svSaL^ioviav 8h rslog xal relsiov ZL&sfisP navxr) Ticivxwg.
17. Cf. Manlii Severini Boetii De consolatione philosophiae
lib. III, Pros, II (Migne LXIII, p. 72GB): Alqiti non est aliitd
quod aeque perficere bcatititdinem possit, qiiam copiosiis bono-
riim omnium status, nee alieni agens, sed sibi ipsi sufficiens.



2 52 Johannis Wiclif Quacst. IV.

philosophic, cum dixit: Felicitas est status omnium

bonorum aggregative perfectus, et hec vocatur felicitas

aggregative una.

Iff. For the Tercio modo sumitur felicitas hominis pro obiecto

ot'Tiiiman' wm ; optimo possibili voluntatis humane, circa quod, tamquam 5

wiiicli IS God cii-ca eius obiectum optimum possibile, voluntas hominis
himself. . ' ' ...

debet exercere optimum actum humanum, qui obiective

in ipsum terminatur, et hec panthonomasiva felicitas

hominis obiectiva appellatur, que est Deus ipse gloriosus.

The capacity ot Secundo noto, quod capacitas appetitus humani in lo

the human -^ ^ i .. • ..-.. l

appetite is the proposito est quedam potencia appetitus humani, secun-
power by which j^ni quam appetitus humanus appetitus est capere suum

It loiiijs tor Its " ' ^ . ^ . ; .

object. obiectum secundum modum exigencie potencie eiusdem.
To satiate is Tercio noto, quod appetitus humanus est voluntas

tor tlie object , ^ ^ ^ u- <- -x

to quiet this humana, ut est apta appetere suum obiectum sibi pro- lo
power. porcionale. Ouarto noto, quod saciare est aliud saciabile
secundum proporcionem recipere suum saciatum. Sed
quia hec descripcio videtur petere principium, cum sit
quasi ex eque ignotis, igitur dico, quod saciare in pro-
posito est obiectum alicuius potencie, eandem potenciam, 20
cuius est obiectum, quietare. Et sic aliquem appetitum
plene et in toto saciare est aliquam rem voluntatem
humanam plene et in toto suo desiderio quietare sic,
quod talis voluntas omnia alia, que desiderat, propter
ipsam rem desiderat, et in tali re desiderata voluntas 03
humana sistat sic, ut linaliter suo desiderio quiescat
in eadem. Et per bonum humanum hominis in propo-
sito intellego bonum scientis et ex eleccione ab homine
acquisibile.

I. The appetite CONCLUSIO PRIMA: Possibile est appetitum humanum 3o
may be satiated ... ,, . t-.l n-u-i

withhnite f,'ood saciari bono hnito. Probatur: Possibile est appetitum

since It may humanum Quietari a bono finite sic, quod appetitus

make that its ^ . ? .

only object, humanus bonum finitum desideret et in eo quiescat

sic, quod omnia alia, que desideret, gracia huius desi-
deret, et quod tale bonum finalissime desideret non 35
propter aliud bonum. Igitur conclusio vera. Consequencia
patet ex quid nominis huius, quod est saciare, ut
premissum est in notabili quarto, sed abest per causam
de voluntate errante, que finaliter appetit vel appetere
potest aliquod bonum infinitum. Igitur ... 40

II. Yet it cannot CONCLUSIO SECUNDA: Impossibile cst appetitum hu-
sat^ated^w'itiimit "■'^""rn racione et racionabiliter, plene et totaliter sine

error. errore ab aliquo linito bono saciari. Probatur sic, quia
racione et racionaliter, sine errore, plene et totaliter nichil



Quaest. IV. Quaestiones logicae et philosophicae. 2 5 3

hahet quietare appctitum humanum, sicut id, in quo
finalissime et princij'^ilitcr debet quiescere, nisi fuerit
ultimus finis simpliciter, ut patct primo et 4^ Ethicorum.
Sed constat, quod nichil est finis ultimus finalissime
3 et principalissime, nisi summum bonum inlinitum, ut
F. iSSpatet 12" Mctaphisice; igitur conclusio vera. |

CONCLUSIO TERTIA: Neque felicitas primo niodo dicta, HI. Ncitiicr the

C1 - 1 i!-^ • ^ • lii'^1 "or second

neque relicitas secundo modo dicta racione et racio- i^jnd of

nabiliter sine errore habet totaliter canacitatem intellectus Iii'PP""^^^ fa"

' . . . whollv satiate

lohumani saciare. Probatur, quia tarn felicitas primo ilie human

modo dicta quam eciam felicitas secundo modo dicta

est bonum finitum; igitur conclusio vera. Consequcncia

patet ex conclusione immediate precedente, sed ante-

cedens patet ex notabili primo superius posito.

1 5 Conclusio quaRTA et ultima: Felicitas hominis tercio J'"* can be
^ . . . . done bv the

modo dicta capacitatem intellectus humani totaliter et tliird kind of

1 1 I » • r. I .. • » 1 • • r r happiness.

plene habet saciare. Probatur ista conclusio, quia leli-
citas tercio modo dicta est summum bonum in bonitatc
infinitum, ut patet ex tercia parte notabilis primi, sed

20 tale bonum infinitum capacitatem appetitus humani
totaliter habet saciare, ut patet per notabile quartum:
igitur conclusio vera. Consequencia nota est de se

significatis et antecedens

Ultimo sequitur, quod qucstio ut proponitur, est vera,

2D et tantum sit dictum.



20. appetitus] cod. in contcxtu W"' et in marline appetitus. Fortasse
etiam supra appetitus pro intellectus legendum.

3. Cf. Afistot. Eth. Nic. I 10 [11], i.^ (loco supra allato) ct
IV, 3 [7] 17 (Ed. Par. 11 45, 1): ccQSTrjg yciQ 7invT8?.ovg ovx
Kv yh'OLTO ci^Ca T^ft»;. G. Cf. Aristot. Mctaph. XI (In antiquis



e

TO



dd. Xli) 7, () (Ed. Par. II (!06, 2): "Oaoi 6k vnolaii^avovai . . .
b y.ce'/j.iazov yial uQiaxov [lij sv &i>xj] flvai . . . oi'x uQ&cijg oiovrm.



V.

f^'^" cycn'.i'nny utrum quodllbet productum a sola prima
xvho'iiv'anj causa sufficienter et totaliter habet esse.

sufhcicnily tiom y^^^^y^.

the lirst cause.

No! or other Arguitur, quod non, quia tunc alie cause superfluercnt,

causes would , . -r-.! •

be supcrihious. quod est inconveniens. Probatur, quia a sola prima
causa habent cause omnia alia producta, et sic ab ipsa
et a nulla alia; et ergo alie superfluerent, quod fuit
probandum ; ergo questio falsa. 5

Yes, since all In oppositum arguitur: Primum ens seu prima causa

causation is , . nr

contained in the potest se soio et totaliter omnem effectum causare et
lust cause, quodlibet productum a solo primo ente sufficienter et
totaliter habet omne. Consequencia patet. Assumptum
probatur, quia omnis racio causalitatis in prima causa lo
sufficienter et totaliter continetur, ergo antecedens
verum et per consequens questio vera.
Definition. Noto primo, quod prima causa est, qua non est

First cause is ,. . .... ' ^

that which is alia prior, neque simpliciter, neque secundum quid,
eve"yt"i1ig'clsc. ^^'^ 'P^'^ quamlibet causam sicut et quodlibet productum i5
in causando pro certa mensura simpliciter antecedit.
Patet notabile ex vi vocis huius vocabuli prima causa:
nisi enim omnibus aliis esset prior, non foret simpliciter
prima, et per consequens quamlibet in causando precedit
seu antecedit; ergo notabile verum. 20

It is thcrciore Ex quo sequitur CORROLARIE, quod prima causa est

a beinf; ..... ^ . '

containing the omnino Simpliciter ens omnem bonitatem et entitatem

"fi^ii's" flood.' cuiuslibet producti in se continens; patet, quia alias

non causaret omnia citra se, nisi entitatem omnium in

se contineret; ergo corrolarium verum. ' 25

Nothing is CORROLARIUM SECUNDUM: Nichil est perfeccius primo

more pertcct . , ., . . '^ . * .

than it. ente, cum nichil citra primum omnem in se continet

it gives being bonitatem; ergo etc.

receMn" Secundo noto, quod prima causa dicitur se habere

anything. sufficienter et totaliter dare esse uno modo, quia in 3o



Quaest. V. Quaestiones logicae et philosophicae. 2 5 5

dando esse aliis non rccipit alia ad se causandum

concurrencia vel ad causandum adiuvancia. Alio modo

conceditur pro alitfuo gradu causandi sua intrinseca

esscnciali virtute dat esse producto, sic quod nichil in

5 eodem gradu vcl aliquo priori ipsi predicto daret esse,

sicut materia prima elicitur in formis, quia pro aliquo

gradu vcl mensura caret omni forma substanciali ct

accidcntali per se in genere.

Tcrcio noto, quod nroductum haberct esse sufficienter 1 1'^ ,i''ioJ|ice
\ ' . . receives its

loet totalitcr a prima causa, si ipsa darct producto esse being wholly
• 1- J- • ^- 1 .. » IV • .. .. '''"'^ siifficienilv

non parciahter dimmutive, sed totaliter intcgre ct from the lirst

perfecte. Suppono: prima causa est parcialiter esse ^^nise.

sicut et non omnes sunt medic, ncc omncs prime vel

eciam ultime, cum ut sic non habcrent intrinsece

i3ordinem accidentalem, quod est inconsequens; ergo de
necessitate oportet devenire ad primam causam, et per
consequens prima causa est; ergo supposicio vera. Et
confirmatur, esse causam, qua non est melior, non.
implicat inconsequens, ergo talem esse erit verum, et

2o cum talis sit prima, sequitur, quod prima causa est;
ergo supposicio vera.
i88' CORROI.ARIU.M TERCIUM: Undc vcra prima causa est: |
patet ex notabili et supposicione; ergo corrolarium
verum.

25 CONCI.USIO PRIMA: Quodlibet productum habet esse a All that is
prima causa. Probatur: omnia producta non a se habent dei'i'ves'^^its
esse productum, cum nichil capit esse a se ipso; alio- t'cng tmm the
quin idem caret se ipso, et sic idem esset prius se
ipso, quod est inconveniens, ergo habet quodlibet

3o productum esse ab alio, quod oportet esse non pro-
ductum, et sic esse primam causam. Ergo a prima
causa quodlibet productum habet esse, et per consequens
conclusio vera.

Corrolarium primum.- Prima causa a se ipsa quodlibet The first cause

nr J ^ V ^ ^ • • 1- • created of itself

.-)-■) productum creavit: patet, quia sua essenciali virtute all that is
intrinseca quodlibet facit esse; ergo corrolarium verum. produced.

CORROr.ARlUM SECUNDUM: Quodlibet productum haliet
esse in prima causa; patet, quia ab ilia trahit et recipit
suum esse, cum prima causa omnibus dat esse; ergo
40 corrolarium verum.

Conclusio slcunda: Quodlibet productum a prima Everything
causa sufficienter ct totaliter habet esse. Probatur sic: the (ii-st'^caus(



se



13. parcialiter] end.: [5'— iS'. mclior| cnJ.: me"'' mendiim sube.ise

ridclur.



2 56 Johannis Wiclif Quaest. V.

lias sufficient Prima causa omne productum se ipsa causat et producit;

'^" bciii"! ^"^ "^"^ parcialiter disiuncte, cum ut sic imperfecte crearet et

produceret, et sic imperfeccio attribueretur prime cause,

et per consequens non esset omnis bonilatis simpliciter

infinite, quod est contra primum notabile et corrolarium 5

primum eiusdem notabilis; ergo conclusio vera.

The first cause CORROI.ARIUM PRIMUM: Cuiuslibet producti prima causa

ca'use of all"that '^-'''^ ^^'^^ ^^ "^'^ parcialis causa; patet, quia alias disiuncte,

is produced, j-ion omnino simpliciter causaret quidquid produceret,

quod est contra conclusionem et eius probacionem; lo
ergo corrolarium verum.
Yet otlier causes CORROLARIUM SECUNDUM: Non sequitur quodlibet pro-
contmute «> •''O- ju^tum habet esse a prima causa totaliter et sufficienter,
ergo non habet esse ab aliis causis, vel ergo alie cause
superfluunt, quia licet prima causa dat esse proprieiS
et totaliter cuilibet producto, non tamen dat esse
omnimodo. Nam non dat esse instrumentaliter, nee
esse materialiter aut eciam formaliter intrinsece dat
esse, sed alie esse sic dant esse. Ergo sequitur, quod
non superfluunt, et per consequens corrolarium verum. 20



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 27 of 34)