John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 28 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 28 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


All that is Conclusio tertia et responsalis: Quodlibet productum

produced has 1 . ^ ^ ,- ^ ciz • .. r i ..

whole and ^ ^ola prima causa totaliter et suthcienter habet esse;
sufficient being probatur sic, quia prima causa ante omnem causam

from the first •■ ^ . -^ , ,„ .

cause alone, secundam quodlibet productum causat sufncienter et

totaliter, ut dixit notabile secundum, et pro ilia potissima 25
mensura productum habet esse a sola prima causa, et
per consequens quodlibet tale habet esse sufficienter et
totaliter a sola prima causa; alias enim divisione et
imperfeccione crearet pro illo gradu, quo dat esse
cuilibet producto, ante omnem causam secundam, quod 3o
dictum est esse inconveniens; ergo sequitur conclusionem
esse veram.
And this CORROLARIUM PRIMUM: Quocumque producto dabili

second"ca"iise. P''^'^'^ causa pro mensura certa causandi causat ipsum

sufticienter et totaliter sine causa secunda. Probatur 35
sic: quia prima causa precedit omnem causam secundam
longe maiori prioritate, quam sit prioritas totalis, in
tali ergo prioritate causandi facit sufficienter et totaliter
quodlibet productum, quod concedit duas causas facere
postea parcialiter. Ex quo sequitur ulterius, quod quid- 40
quid potest causa prima cum causa secunda causari,
hoc potest sine secunda. Patet, quia pro ilia mensura,
qua in causando precedit omnem causam secundam;
ergo corrolarium verum.



Quaest. V. Quaestiones logicae et philosophicae. 257

CoRRor.ARlUM SECUNDUM: Non sequitur: prima causa
non potest datum j^roductum facere, nisi concurrat
causa secunda, igitur prima causa pro potentissima
mensura causandi non potest se sola sufficienter et

.ototaliter facere vel causare illud productum. Consequens
est contra prius dicta; patet, quia assumptum est verum
de producto hahente in se partes intrinsecas, formales
vel materiales, sine quibus non potest in ipsa forma
existere; ergo corrolarium verum.

lo Corrolarium ultimum: Questio, ut proponitur, est
vera etc. |



II. In marline inferiori le^itur: Dupliciter (5'), actus essen-
cialis divisivus generis, et constilutivus specie!, habens se per
moum supra stantis.



'7



VI.

Whether UtFum celuiTi sit compositum ex materia et

Heaven is

composed of lorma.

matter and
form.

Yes; for Arguitur quod sic, quia composicio secunda pre- F. 189

secondary . . ... . . ,

composition supponit pnmam; sed in celo est composicio secunda,
accidentHs '^^^^ ^^ subiecto et accidente; igitur in eo est composicio
there; therefore prima, scilicet ex materia et forma.

primary. , . _, .... ,

No; for the In oppositum: Celum est simplicius dementis, que d
com'posed^o'f omnino sunt composita ex materia et forma; igitur etc.

matter and form Circa iUam conclusionem noto primo, quod celum
and Heaven is . ,. , , . .... r

more simple, capitur aliquando abstractive et simpliciter pro torma

seu natura communi omnibus orbibus et astris super-

celestibus formaliter et quiditative proposita, sicut in 10

qualibet specie vel genere principali datur quiditas

communis, per quam habent esse formale et quiditativum

Definition of omnia, que sub illis actu existunt. Et quia non est

Hcaven"inay be usitatum abstractum, perquod talis forma celi explicaretur,

tal<en vocatur ergo talis forma communiter per hoc concretum i5

1. As the nature ^ i- r j- •

common to all celum; posset tamen concurrenter talis lorma dici

hea\fe'iiitv. celeitas, sicut quiditas humana dicitur humanitas,

quiditas animalis animalitas, et sic de aliis.

2. Concretely Alio modo capitur celum concretive pro partibus

sup'eTcc'lestial subiectis illius celi sive pro corporibus supercelestibus, 20

bodies or any ut pro sua certa spera celesti, ut soils vel lune vel
of them. ,..,.' , ,

alicuius altenus planete, vel pro astro vel pro aggregate

ex omnibus orbibus et astris supercelestibus simul

sumptis, et illo modo Philosophus determinat de celo

in multis locis philosophic naturalis; nunc vocando 25



21. Cod.: f£» fu£t'.

24. Cf. Arist. Nat. Ausc. IV 4, 4 fEJ. Par. IF 289, IG ss.J,
ibJd. W 5 [7], 3 (II 2.91, 26 ss.J, ibid. 5 I7J, 6 (p. 291 ss.).



Quaest. VI. Quaestiones logicae et philosophicae. 259

celum formani immaterialem, nunc vcro formam materie
coniunctam. Sic enim dicit Philosophus primo Cell, qui
dicit celum, dicit formam, et qui dicit hoc celum,
dicit formam in materia, ubi manifeste Philosophus
5 innuit diversitatcm nature communis celi et nature
ipsius celi singularis. Et sicut quodlibet individuum
alicuius speciei capit denominacionem a sua specie, ut
quodlibet individuum humane speciei dicitur homo, sic
eciam suo modo quelibet natura singularis celi con-
lovenienter celum nominatur.

Ponitur eciam in titulo questionis 'compositum'; pro Composition
quo noto, quod tot modis potest dici compositum, quod predicated:
modis oppositis dicitur simplex. Unde simplex uno modo ■: ^^ •' ^'?'"g

... . .. ... tiiat requires

dicitur ens, quod caret omni composicione actuali vcl many parts,
i.^possibili ex partibus essencialibus vel accidentalibus, ex ;,cdd"ntai "and
quibus illud ens perticeretur vel quovis modo redderetur '•'•" '" l^s
vanabile et inconstans- m anectu vel m natura; et talis variable and
gradus est summe simplicitatis, soli Deo formaliter com- ""^'^'^ '"
petens. Si ergo esset aliquod ens, quod omnino esset
2o compositum tam ex partibus essencialibus quam acciden-
talibus ipsum formaliter perficientibus, et quod in sui
natura esset omnino variabile et inconstans, id diceretur
compositum opposite modo huic simplici.

Alio modo dicitur simplex, quod in suo esse actuali 2. Of a tiling
25 et formali excludit omnem composicionem ex partibus ^ '^Vp" of"'^^
quantitativis vel eciam qualitativis diversarum naturarum, quantitative or

. . ^ . ,..,...,.,. . ' qualitative parts

et isto modo species creati et alia indivisibiha, ut instans, ot ditterent
punctus, forme substantiales et accidentales et materia "''tm*^'"-
et forma, prout dicunt alteram partem compositi, illo

3o modo dicuntur simplicia entia. Et sic suo modo si esset

aliquod ens, quod in suo esse actuali requireret partes

F. 189' quantitativas integrantes ipsum vel partes qualitativas ]

diversarum naturarum, componentes ipsum, tale ens

diceretur compositum, huic secundo modo simplici

33 opposite.

Tercio dicitur simplex, quod in se et ex sui naturali
disposicione excludit alteracionem qualitatum secunda-



1
7. capit] cod.: ca""!. 36. Cod.: ex se.

2. Cf. Ari.st. De Caelo I 9, 2 (Ed. Par. II 381, 12 ss.):
El Sk x&v y.aO-' ty.aatov, ;-'tsqov av fi'tj tcTiSs xm ovquvco hvuv
■jicd oi'Quvo} an/.cog. "EzfQov cifiK oSs 6 ovgai'og %al ovQavog cinXcog
xal rd [isv (og slSog Tccd [lOQcpi], to 8' ag rfj vXyj [is^iy^svov.

17*



2 6o Johannis Wiclif Quaest. VI.

rum, que in ipso resultarent ex primarum quantitatum

3. Of a thing commixtione. Et sic, ubi in aliquo corpore recipitur

altera"ion'^'in°h's talis alteracio quantitatum secundarum, id diceretur

secondary compositum huic tercio modo simplici oppositum ; et illo
qualities. ' '.'...

modo quarto terra et celum corpora simplicia dicuntur. 5

Matter may be Ulterius in titulo qucstionis ponitur "^ex materia'.

Pro quo noto, quod materia capitur multipliciter.

I. For a Uno modo pro substancia subiecta motui; et illo

suhfect"to modo Philosophus capit materiam in prohemio de anima,

change; ^bi dicit, quod naturalis diftinit per materiam. lo

2. for a thing Secundo modo capitur materia pro re extensa habente
'^'^ "imini;"" partes qualitativas, et sic capitur materia a Philosopho

quantitative quarto Metaphisice.

parts ; ^ . ' .

3. for all that Tercio modo omne illud, quod potest esse subiectum
'of' accidents, accidentatum, materia dicitur, et sic omnis substancia i5

forme accidentalis cuiuscumque respectiva respectu illius

forme materia diceretur, et sic lapiides et ligna dicuntur

materia domus, et ferrum est materia cultelli, et sic

generaliter omnia subiecta respectu suarum formarum

accidentalium illorum materia dicuntur. 20

As naked Alio modocapitur proprie materia proessencia nuda,que

^wmim'it'form' ^^*^ ^^1 ^^ '-^'^ huiusmodi, nulla forma substanciali vel acci-

or accident, jjiit Jentali est actuata: cuiuslibet tamen talis forme secundum

capable ot being . '. .

subjected to se vel sua supposita mdmerenter respectiva. ht cum materia

*'"■ sit nomen concretum, dicit duo quodammodo: scilicet esse 25

formale et esse materiale, ut capacitatem illius essencie

materialis vel essenciam illi capacitati substratam; et

sic materia secundum se est essencia nuda et informis,

5. terra] cod. : e'". 16. accidentalis bis in cod.

0. Cf. Arist. De Anima I i, 11 (Ed. Par. Ill 432, 46 ss.J:
AiKcptQOVTOig d' av OQiainvTo (pvaixog xi- xai SiakriCTiicog tyMOrov
ai'TMv, oiov OQyrj ri £6tiv .... Toihcov Sh 6 fihv rrjv vlrjv
anodidMGii', 6 6's to dSog xai xbv Xoyov . . . quae Averroes
hiinc in modum explkat (Ed. Yen. VI 111): Dispiitatores en'nn
daiit dcjinitiones secundum formam tantum . . . Naturales vera
secundum materiam. 12. Sententia citata cum capitulis,

quibus liber quartus antiquitus comprehendebatur non inveniatur
alliisisse Wiclif putandus est ad ea quae libro IV Metaph.
[antiqu. I. V) II legnntur (Ed. Par. II 515, o'o' ss.) : Tk fii'v
y(i() azoixilci avlXajjcoi> aal y vhj x&v aHSvaaxcov xai to nvQ
xm ij ]')] xal xa rotavxa narxcc riov aco^iciTcov, xccl xcc ^iSQt] xov
ukov xal at vnod-tastg toD avftTCFQcxa^iaxos, o^S xo f| ov mxici
laxiv. Cf. Averrois comm.: . . . corporum quae sunt materiae
corporum consimilium partium et corporum cnnsimilium par-
tium quae sunt materiae orgauicoruni et iliac, quae sunt partes
rci ( t quasi proposiciones esse causas conclusionum.



Quaest. \'I. Quacstiones logicac et philosophicae. 261

racionc cuius una natura transmutabilis est in corpus
alterius nature, et sic capitur malei-ia a pliilosophis
in multis locis ipsam materiam diffinientibus, ut Plato
dicit ipsam fraudem fictam, crassis tenebris involutam,
3 Aristoteles eciam dit'riniendo earn 7" Metaphisici dicit earn
non esse quid, nee quale, nee aliquid illorum encium.

Queritur eciam in tytulo questionis, an celum compo- Form is that
natur 'ex materia et forma'. Unde note, quod forma thmg^'s"lvliai
generaliter dicitur illud, per quam vel secundum quam '' i-^-

lores dicitur formaliter quid vel alicuius modi. Va talis it is intrinsic
est duplex, quia quedam est intrinseca rei, et quedam "' *^^"""'^"^-
extrinseca; forma extrinseca est duplex, quia quedam
inheret ipsi rei, tamquam causatum suo causato vel
principatum suo principiato, et tales sunt multiplices

i3 secundum multitudinem et distinccionem formarum acci-

dentalium. Alia autem est forma extrinseca, non inherens Extrinsic torm

11 u ^ •_ „ J • ] 1 may be inlicrent

rei, sed solum ab extnnseco earn denominando vel i;, a thin";
formando, et talis dicitur esse forma exemplaris rei, que °'" m^Y be its

' . ... exemplar or

non est aliud, quam exemplar, ad quod respicit opifex, ideal form.

20 ut ad eius similitudinem formet opus suum, sicut pes
ligneus, ad quem respicit sutor, ut secundum ipsam
formam soleam dicitur forma solee. Et tales forme
exemplares, quedam sunt eterne, et quedam temporales;
forme enim exemplares eterne sunt raciones ydeales

2? prime cause; per consequens causa prima productiva
et causativa est rerum adextra, et tales a philosophis
F. irio dicuntur I rerum concreatrices. Et nisi tales raciones it is by ideal

.1 ^ ^ ^ • V • •. • forms that

ydeales ponerentur, tota universitas encium citra primum things have
deficeret ab esse nobilissimo, quod habent encia in prima 'beir bemg m

' 1 r the lirst raiise.



3o causa, et sic tota universitas encium anichilaretur ex
eo, quod tales raciones sunt tamquam radices encium,
mediantibus quibus encia prime cause inherent et pro-

20, 21. pes ligneus ad quern] cod. poliges kopijto (sic). 3o, l^r. Cod.:
quibus ex eo quod tales raciones encia.

3. multis locis . . . ut Plato dicit] cf. Arist. Nat. Ausc. IV 2 [4], 2
et 5 (Ed. Par. II 286, 4H ss. et 287, 15 ss.) De Coclo IV 2, 2
(Ed. Par. II 121, 34 ss.J: "Ex tivcov yaQ x&v avr&v i^ivat mxvxa
T« aaiiuza /tat yaag v'/.rjg, alk' ov doxalv. 5. Cf. Arist. VII, I 6
(Ed. Par. II 558, 26 ss.J: "Ean d' ovaCa x6 VTcoxsifisvov, alkcog
fiiv 7] vXrj (vXrjv Sh If-ym rj ^ij toSs xi. ovaa £VFQyfic( Svvd^Fi.
saxl xods xl) cillcog S' 6 loyog yad tj fio^frpt'/. iH. ss. Roherti

Grosseteste episcopi I.incolniensis epistolae I (ed. R. I.iiard,
p. 3): Dicitur itaqiie forma exemplar, ad quod respicit art if e.v,
ut ad eius imitationem et similitudinem formet suum artificium.
Sic pes ligneus, ad quem respicit sutor, ut secundum ipsam
formet soleam, dicitur forma solee.



262 Johaniiis Wiclif Quaest. VI.

priam causam tamquam amicali fonte ipsis mediantibus

without whicli encia iungantur et in esse suo conservantur. Et cum

^''"^^ cxist!^ '"" notum sit, quod desinencia influencie tarn nobilis esse

tamquam ad esse cuiuslibet entis necessario requisite,

toUeret omne esse universitatis encium. Ex quo videtur, 5

quod pro conservacione universitatis encium in actu

existencie vel in quocumque esse suo essenciali vel

accidentali summe necesse est ponere tales raciones seu

formas ydeales etc.

Temporal Forme autem exemplares temporales sunt exemplaria lo

fomis^ai'e'^t^li^; '^ mente creata artificis, ad quorum similitudinem opera

idea in tlie extra mentem ad extra fit ad similitudinem domus ad
workman s

mind. intra etc.
Intrinsic forms Forme autem intrinsece sunt, secundum quas res habent
whicli°th1n'gs formaliter esse actuale, et tales sunt duplices, quia que- 1 5
liave actual j^i^j sunt, que requirunt pro subiecto essencias corporeas,
cum quibus perficiunt ens in actu, et tales dicuntur
forme educte in potencia materie etc.; alie autem dicun-
tur forme immateriales, per se stantes et nichil extra se
actuantes, ut sint spiritus creati, qui a philosophis 20
intelligencie, a theologis autem angeli vel dyaboli vo-
cantur.

Sunt eciam et alie forme substanciales communes,

dantes esse quiditativum, et tales diflferunt secundum

generitatem et speciem, cum alia sit forma omnis generis 25

et alia speciei. Igitur . . .

I. Conclusion. Illis sic Stantibus sit CONCl^USio PRIMA ista. Celum

itTbdng'^i'rom habet esse productum a prima causa. Probatur primo

the first cause, auctoritate Aristotelis Metaphisice. Ab hoc quidem ente

celum et tota natura dependet; bene sic probatur. Omne 3o
ens citra primam causam necessario ad suum esse prere-
quirit primam causam; seu primam causam seu primum
ens esse, et non e converso; ergo sequitur, quod primum
ens est causa omnium encium citra se; et cum omnis
causa sufficiens et non impedita producit suum causatum, 35
ergo a forciori prima causa omnino sufficientissima et
impedibili, que est mensura et metrum omnium aliarum
causarum, quemlibet talem effectual in esse producit.
Igitur etc.

CORROLARIUM PRIMUM. Celum prius habuit esse in 40
prima causa, quam in propria existencia, cum celum



20. Cf. Arist. Mctaph. XI |XIIJ 6—8 (Ed. Tar. II 603— 608)
et X"[X1J 8, 9 (Ed. Par. II 594, 30 sqj.



Quacst. \'I. Quacstioncs logicae ct philosophicac. 263

capit esse suum a prima causa; et non capcrct ab ea
esse suum, nisi prius habuisset esse ibi; igitur . . .

CORROLARIUM SECUNDUM: Celum productum est de
esse intelligibili et sic de non-esse in actu ad esse existere
3 in actu ut, patct ex dictis.

CORROLARIUM TERCIUM : Celum est ens creatum.
CORROLARIUM QUARTUM : Celum habet esse productum
F. igo' extra primam causam. Prima pars patet ex conclusione, |
scilicet pro secunda parte, Patet ex hoc, cum celum sit
loin actu altcrius nature a prima causa, et cum sit absur-
dum, primum ens aliquod ens in actu et alterius nature
ad intra producere, sequitur, quod celum habet esse pro-
ductum ad extra.

CONCLUSIO SECUNDA: Licct a philosophis et astrono- n. Conclusion.

,. ,■ , ,. Although

ID mis plures ponantur cell, ut aliquando dicunt esse speram astronomers
solis et aliquando speram spacium lune, et sic de aliis, una se^veralTeavxn'^s
est tamen natura communis specifica,vel secundum aliquos yet there is a

,. . . common

generalis, tocius cell et omnium eius astrorum, per quam specific (or
totum celum et quodlibet eius astrum habet esse essen- ^^"f^ieaven""^
20 ciale et quiditativum. Ista conclusio probatur sic ex eo,
quod celum est natura intrinsece composita et finita
cssencialiter, ergo celum habet aliquam formam com-
munem sic limitantem naturam eius, et non aliam,
quam eius totam et adequatam quiditatem, Igitur . . .
25 CORROLARIUM PRIMUM: Celum est formatum, cum omnis
talis quiditas sit forma. Ergo etc.

CORROLARIUM SECUNDUM: Talis forma celi non est
sibi accidentalis, cum sit de natura intrinseca ipsius celi,
ut patet. Ergo etc.
3o CORROLARIUM TERCIUM : Talis forma non dat celo esse
accidentale, sed pocius substanciale.

CORROLARIUM QUARTUM: Celum est substancia, ut patet
ex dictis. Ergo . . .

Conclusio TERCIA: Celum habet materiam; nam de m. conclusion.
35 tribus primis accepcionibus materie nuUi philosophorum ^''matter.^^^
dubium est, quin celum habeat materiam tali modo, sed
quod habeat materiam proprie dictam. Probatur sic:
Omnis substancia corporea extensa habet materiam, cum
omnis extensio quantitativa habeat esse racione materie;
40 sed celum est substancia corporea extensa, ut notum est;
Igitur . . .

CORROLARIUM ITOMUM: Materia celi ex opposite distin-
gwitur a materia corporum inferiorum, cum dicat ean-
dem sentenciam in utroquc. Igitur . . .



264 Johannis Wiclif Quaest. VI.

The form oi CORROLARIUM SECUNDUM: Licet celum habeat materiam,
noT change^ non tamcn celum est transibilc de uno esse substanciali
in aliud esse substanciale; istud totum notum est ex
hoc, quod non repugnat materiam subiectam forme
substanciali perpetuari, et licet hoc videatur esse contra 5
Philosophum et eius commentatorem primo Celi et
7° Methaphisice, potest tamen ilia opinio probabiliter
a Philosopho teneri, cum ex ea nullum sequitur incon-
sequcns, cum non videtur racio, si materia subiecta forma
potest durare ad certum et notabile tempus, quin eciam 10
a prima causa possit sic disponi, ut sub aliqua forma
substanciali perpetue conservetur.

and is not CORROl.ARlU.M TERClUiM: Celum non est corruptibile

corruptible. ^ ^^^ ^ ^ ^ j- ..•

^ naturaliter, ut patet ex dictis.

CONCL.USIO QUARTA: Celum habet esse actuatum peri 5
formam substancialem, que est altera pars compositi.
Probatur sic, cum omnis substancia materialis actu
existens habeat formam substancialem, per quam in actu
suo completur et perficitur; sed celum est huiusmodi.
Ergo etc. 20

CORROLAR.UM PRiMU.M: Celum est compositum ex ma-
teria et forma; patet ex dictis.

CORROLARiUiM SECUNDUM: Celum non est simplex cau-
sando primo modo et secundo modo simplex.

CORROLARIUM TERCIUM : Celum est corpus simplex, 2.^1
ultimo modo causando simplex.

CORROLARIUM ULTIMUM: Questio, Ut proponitur, est
vera etc. | F. 191

6. Cf. Arist. De Caelo I 9, 2 (Ed. Pat: II 381, 12 ss.). Cf.
Averrois in hitnc locum comment. (Ed. Yen. V 29'): Si ergo
caelum est unum particularium etc., id est, si igitur est unum
individuorum sensibilium, necessarium est, ut compotiatur ex
materia et forma; coelitas enim est aliud, quam dicere hoc
caelum; coelitas enim dicitur de phiribus individuis, et sicut
hoc invenitur in pluribus partibus Indus coeli, ita non est longe,
quin inveniantur plura uno individuorum totus coeli, et, cum
dixit Caelum ergo simpliciter est sola forma, intendit, quod
illiid, quod intelligitur de coelo, in quantum caelum est sola
forma, per sensum autem comprehenditur forma cum materia . . .
etqsqu. 8. Cf. Arist. Met. VI [VIIJ 8, 1—2 {Ed. Par. II 545,
35 ss.).



VII.

Utrum possessio diviciarum secundum se plus whether
prosit homini morali ad vitam virtuosam 'riciicrhdps
moraliter, quam carencia earundem. more "than wam

' ■'■ ot tliem.

Arguitur, quod non: divide retrahunt hominem mo- No; for riches

, • • 1 » ir • .. 4 • 1 allure men to

ralem a maiori bono et alliciunt ad minus bonum s^.^,IJ di^ lower
querendum ; sed carencia diviciarum nee allicit ad minus fiood.
bonum, nee retrahit a maiori bono, sicut vere utrisque
5 videtur esse experiencia: igitur questio falsa. Oppositum Yes; for riches
arguitur: possessio diviciarum secundum se est bonum nood and' I'he
positivum in universo, carencia autem diviciarum nuda ^^ ant ot them

.... ..... . . . merely a

privacio illius positivi; igitur illud bonum positivum privation.

secundum se plus prodest cuicumque alteri bono, quam

lo carencia diviciarum, dato eciam quod carencia diviciarum

prosit aliquid. Igitur . . .

Noto: possessio est habere potestative rem ad fructum, Deiinition of
usum vel abusum habentis. j possession is

Noto: licet bona virtutis moralis sint superiores divide ^° '^'J^.'^ "!.^ °'

. . . . 11 thing tor

i5hominis moralis, quas non potest amittere invitus, nisi fruit, use or
volens, quibus eciam non potest formaliter abuti ad n.'Thminh
displicenciam summi legislatoris, que eciam non possunt '''nor-^\ pod is
secum compati simpliciter malum inhonestum sive malum temporal wealth
moris simpliciter propter eorum dignitatem; que eciam ot'I-iches and^it

2o sunt ultima formalis perfeccio mentis humane in hac '^ '" ''^'* *'^"''^

^ . we use the

vita reddcntes hominem lustum, temperatum, fortem, word,
prudentem, manswetum, magnificum etc., que denique
divicie secundum se sunt tanto eligibiliores ultra bonum
nature et fortune, quanto defectus, difformitates atque
25 inordinaciones in moribus sunt fugibiliores privacionibus
et defectibus in bonis nature, cum defectus et deordi-
naciones in moribus secundum se displiceant domino



8. Cod.: positum. i-|. moralis /JOi/ea supra lincam siipplclum.



266 Johannis Wiclif Quacst. VII

mundi, non autem privaciones vel defectus in bonis

nature vel fortune; licet eciam bona naturalia sunt divide

medie hominis moralis in hac vita et corporalia extrinseca

habita ab homine, ut pecunie, ville, agri, vinete etc. sunt

infime divide hominis moralis; tamen ex perversitate 5

animi in mundo quasi toto regnantis infima bona pre-

dicta sine addito divide nuncupantur, cum plurimum ex

ilia perversitate plus infima bona homines studeant et

diligant habere, quam bona virtutis, et bona nature

diligant in se vel in sibi similibus in natura; et ego hie lo

loquendo, ut plures, nomine diviciarum intellego talia

bona externa infima adiacencia homini morali.

III. By Noto: possessionem diviciarum secundum se intellego

possession of . ■,■ • , , .

riches we mean possessionem diviciarum secundum suam nudam racionem

merely tormui formalem propriam. i t

ownership. r i ' -'

IV. To profit Noto: prodcsse est conferre utilitatem.

is to be ot use. t^^ , ..... .... ...

V. The moral J^t homo moralis dicitur, qui subicitur passionibus

'"ubject'^to'^ corruptis et nocivis, in bonis nature corporalis et

harmful passionibus nocivis in bonis moralibus ita, quod licet
passions whicli ..... . . ^

may end in spintus hommis non potest mori naturaliter, moritur 20

moral death, tamen gravins moraliter; nam lacrimabilius est perdere

bonum vere virtutis, quam amittere totum bonum nature

corporalis; alias vere fortes non sapienter exponerent

perdicioni bonum corporis pro salvandis bonis moralibus. | F. 191'

Et homo moralis, si non bene circumspicit, multo 2.1

cicius et infinite multiplicius intelligit infirmitates et

mortem morales, quam infirmitates et mortem naturalem.

Nam experiencia testatur, quod homo moralis nimis

pronus et facilis est ad malum mortis et nimis tardus

et difficilis ad bonum virtutis, et quam cito wit esse 3o

malus tam cito fit malus, et sic infirmus et frequenter

mortuus moraliter. Sed non quam cito wit esse bonus,

fit bonus moraliter, ut dicit Philosophus. Ymo. cum vita

virtuosa moraliter sit multo prestancior et auctori vite

placencior quam nuda vita corporalis, et eque mors ?5

moralis multo peior quam nuda mors naturalis, sicut

homo, si moritur a vita naturali, non sufticit se ex

omnibus suis viribus ad vitam nature instaurare, sic

multo minus sufticit se restaurare ad vitam moraliter

virtuosam, si cccidit ab ilia in mortem detastabilem sibi 40

v'c
22. Cod.: bom v'tiitis.

33. Cf. Arist. Eth. Nicom. I 7 [6J, 16 ('^rf. Par. II 7, 13 ss.J.



Quacst. VII. Quaestiones logicae ct philosophicae. '267

contrariam. Ex quibus patet, quod homo moralis, ncdum

est in statu fragili, insecuro ct pcriculoso, quoad in-

firmari et periclitari in bonis vitc corporalibus, ymo

plus late, quo ad destrui et mortiticari per vicia, quibus



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 28 of 34)