John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 29 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 29 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


3 nichil est eque perniciosum.

Noto: vita virtuosa moraliter est, qua vivitur secundum VI. A morally

habitum electum immediate quo ad nos existentem, sicut is one in winch

sapiens determinabit, vel qua vivitur secundum memoriam, ^^riilo'"(?niie'^

racionem et voluntatem in rebus voluntariis, prout sapiens wisest
... , . , • • • • 1- lawgiver.

losimpliciter determinabit, et sic vita virtuosa moraliter

est habitu vel actu memorari, noscere, velle, agere vel

pati in voluntariis rebus secundum diffinicionem legis-

latoris prudentissimi.

Noto: carencia diviciarum est potentem habere di- Vil. Want of

. . ..... ... , . . riches is tiiat

i.TVicias esse sine habicione lUarum, et hic, superius et one capable of
inferius semper intelligo de habere divicias secundum ''°no"possels'^^
dominium proprietarium vel appropriatum, quo licet uni them,
persone vel alicui multitudini et non indifferenter cui-
cumque divicias datas ad usum proprium corporalem

20 convertere vel ad usum corporalem proprium alterius
transferre propter innumerabilia mala a mortalibus
tollenda.

CONCLUSIO PRIMA: Possessio diviciarum prodest homini I- Conclusion.
,. , . . 1- r-, I • Possession of

morali ad vitam virtuosam moraliter. Frobatur, quia riches profits

25 possessio diviciarum prodest homini morali ad indigen- ™ vhtuouslife!

ciam corporalem sui vel aliorum prudenter relevandam

per licitos propi-ios vel proprietaries usus corporales

diviciarum; igitur conclusio vera. Consequencia est nota,

cum prudenter sit relevare indigenciam corporalem,

3o vivere moraliter virtuose, et antecedens est, quia alias

iiuUi moralium liceret virtuose possidere divicias, si non

sciret prudenter eas ad suas vel aliorum proprios usus

corporales convertere vel transferre; quam autem ne-

cessarium sit licere mortalibus possidere divicias satis

F. 192 patet, quia alias communicacio hominum | rixis, con-

tencionibus, homicidiis et omni genere viciorum, velut

sine fine plus quam modo perturbaretur. Igitur . . .

CORROLARIUM: Possessio diviciarum propter miserabi- Corollary.

..... ... , . I. Possession or

lem corporalem indigenciam moralibus a domino summo riches is

40 est concessa; patet ex probacione conclusionis, et patet'' °^^of onr^"**^
ex hoc, quod sublata penitus indiLrencia corporali miscra , miserable

1 , -I t •!• 11 11 bodily needs.

ab hominibus, nemo racionabihter vellct habere posses-
10. et sic vita virtuosa moraliter bis in cod.



2^8 Johannis Wiclif Quaest. VII.

sionem diviciarum sepe dictam, cum non curaret tunc
plus aliis habere pratum, silvam, agrum, argentum et
aurum etc., sicut modo communiter querentes possidere
divicias, non solicitantur habere plus quam alii, aerem,
lucem diei et cetera communia, licet talia plus necessaria, 5
utilia et delectabilia sint, prompta corpori humano.

II. Corollary. GORROLARlUAl : Si omnes homines essent incessanter
It all men were • ^ ,,. ,. . , ....

innocent none mnocentes, nulii tunc liceret possidere divicias: patet,

"'"defter" '^'•"^ '" extrema necessitate status miserie omnia debent

esse communia, sicut aer necessarius omnibus debet esse to
communis; quanto magis igitur, ubi omnes homines essent
incessanter innocentes, omnia debent esse communia, ut
valde racionabilis et valde amabilis esset hominum ad
invicem communicacio. Igitur corrolarium verum.

III. Corollary. CORROLARIUM: Sicut morbi et passiones corporis et 1 5

i he possession • . , ' '■

or riches is not anime sunt occasiones vel cause, quare moralibus
'Vr"''n?turri.*^"' hominibus possessiones diviciarum sunt licite, sic illis
penitus deexistentibus possessiones ille non essent licite
hominibus. lllud corrolarium patet ex precedentibus.
Et ex istis ulterius sequitur, quod possessio diviciarum 20
non est secundum se simpliciter licita et naturalis ipsis
hominibus; patet, quia sciunt de his penitus occasionibus
et causis viciosis in naturalibus, quas homo racionaliter
et naturaliter appetit, tinaliter sibi deesse, sicut homo
naturaliter et racionaliter appetit finaliter esse beatus, 25
et in corpore et in anima, cum secundum virtutem
beatitudo sit ultimus per se finis form alls ipsius hominis.
Tunc deexistencia possessionis diviciarum esset homini-
bus debita, et possessio diviciarum non licita; igitur
illatum fuit verum et antecedens patet ex dictis. 3o

II. Conclusion. CONCLUSIO SlvCUNDA: Carencia diviciarum prodest

Want of riches 1 -i ... , . . '

helps to nominibus moralibus ad vitam virtuosam moraliter;

' 'vhen''h 'is"" ^^^^^ '•^'-' hominibus, qui non propter inhumanitatem,
accepted to sed propter cavendum multiplex vicium, quod ex com-

avoid vice. . . ... ,., '7

municacione cum alns moralibus contrahere possunt, 35

solitudincm, silvas vel deserta incolunt, nichil diviciarum

possidentes; et hominem solitarium propter inhumanitus

bestiam, solitarium autcm propter secundam causam

vocat Philosophus I^eum; igitur conclusio vera etc.

4. Cnd.: solitantiir. 22. sciunt scrips!, cod.; fc"^ I's (sic).
3(> Cf. Arist. Polit. 1^1, II (Ed. Par. I 484, f)ss.): . . . 6 8k
fis^og noXstog, coazt J} d-rjQiov rj &8ug.



Quaest. VII. Quaestiones logicae et philosophicae. 269

CORROLARlUM: Non sequitur: carencia diviciarum est i. Corollary.

. . , ,•! I 1 lioiif^h want

malum pnvativum, ij^itur non prodest moralibus ad „, y\chcs is a
vitam virtuosam moraliter; patct, quia sicut possessio i[''",',';,\'.'hdp''to
diviciarum est bonum positivum, sic carencia diviciarum, virtuous litc.
3 illi opposita, est malum privativum; et tamen ex con-
clusione prodest moralibus ad vitam virtuosam moraliter.
Igitur . . .

CORROLARITJM SECUNDUM: Sicut bonum positivum per II. Corollary.

, ,, , ,■, As a positive

F. ic)2' mdebitas circumstancias detormatum | nocet moraiihus good may be
10 quo ad vitam virtuosam moraliter, sic malum privativum, ''so^'a'p''pi"4uvc'
nulcris circumstanciis decoratum virtuosis, prodest eisdem evil may be a

. , T^ , . J- • • .. cause ol uood.

ad Vitam eandem. Patet de possessione diviciarum et

carencia earundem, ubi, si possessio per circumstancias

malas deturpatur, obest; econtra, si carencia pulcrifi-

i5catur, prodest. Igitur . . .

Sic eciam pena vera fortitudine moriencium est valde

pulcra, et delectacio mollium nimis turpis, et pena

proficua, et pena est malum, et delectacio bonum.

CORROLARiUM TERTIUM: Carencia diviciarum plus III. Corollary.
,., , . . ,. Want ot riches

•20 prodest moralibus ad vitam virtuosam moraliter, quam js ^ore helpful

possessio diviciarum; patet, quia remotis passionibus pogsej";^^^

et morbis corporis et anime ab hominibus, carencia, since it

...... II- .. • continues in

opposita possessioni diviciarum, esset debita, et possessio bijss;

diviciarum esset indebita vel non esset licita ex dictis;

25 et cum utraque illarum prosit moralibus ad vitam vir-
tuosam, qua pergunt versus beatitudinem ; igitur cum
laudabilis possessio diviciarum soluni hie in statu miserie,
et non in statu beatitudinis possit habere locum debitum,
carencia autem, antecedenter opposita, laudabilis hie

3oet ibi, habet locum debitum, igitur ipsa plus est pro-
ficua, cum ipsa pergat intra beatitudinem, et possessio
diviciarum foris maneat ex supradictis. Igitur . . .

Eciam, quia possessio diviciarum solum occassione Moreover it is

' ^,. . ' ,. . ... . • » in itselt lawtul.

humane malicie est licita, que malicia circumscripta
35 non esset licita, sed omnia deberent esse communia.
Carencia autcm opposita est simpliciter licita, cum et
in beatitudine sit gloriosa: igitur corrolarium verum.
Et sicut raro in casu asperitas tangit utiliter et salubriter
corpus humanum, emittendo virus aut saniem, commu-
40 niter autem pungit, laniat, scindit et afficit corpus dolo-
rose, planicies autem pluriinum et communiter afficit

11. Cod.: dccloratinn. ?o, 3i. Cii.i.: plus.) prodcua (sic). 40. Cod.:
puf;il. 11. ('od. : <)ir, yor/i7.«.sx' consequenter.



270 Johannis Wiclif Quaest. VII.

corpus humanum delectabiliter, sic possessio diviciarum,
cum sit quedam structura diviciarum anguli acuti, eo
quod talis possessio ad unicam personam vel ad unicam
quandam multitudinem terminatur et stringitur, etsi
. una possessio acuti anguli ad unam per aliam terminatur, 5
et alia ad aliam, et tercia ad terciam, hoc sit super-
fluum et irregulariter intentum, quia secundum fortunam.
Econtra autem carencia opposita fit secundum se re-
gulars divisio extensionis diviciarum, et ditferunt ad
quoscumque; igitur possessio diviciarum velut asperitas 10
quantum utiliter et salutariter innititur appetitui humano
ad emittendum famem impaciencie, rabiem invidie. Con-
sequenter autem pungit, lacerat, scindit vel wlnerat
letalitei mollem hominis appetitum. Econtra autem
carencia velut planicies secundum se comiter afficit i5
mentem hominis imperturbati: Unde: 'Cantabit vacuus
coram latrone viator'.
Last CONCLUSIO ULTIMA: Possessio diviciarum non prodest

WanTo'f^rkhcs secundum se plus homini mortal! ad vitam virtuosam,
helps more to quam carencia earundem; probatur, quia possessio di- 20 -

virtuous life . . . . ^ '-it

than does viciarum est sicut aspentas respectu appetitus mollis

possession. ^^ fragilis ipsius hominis moralis. Ca | rencia autem F. iqS

opposita sicut planicies, et possessio diviciarum sicut

aura aspera et tormentuosa. Carencia autem secundum

se sicut aura levis et tranquilla, igitur non possessio 25

diviciarum, sed pocius carencia secundum se plus prodest

moralibus ad vitam virtuosam moraliter. Consequencia

est nota, et antecedens patet ex supradictis.

Corollaries. CORROLARIUM: Licet totus vel quasi totus mundus

^' prefers"^' querat possidere divicias et odit vel fugit carenciam 3o

possession, but diviciarum, non tamen in hoc est standum suo iudicio.
Its judgment . .

must not atlect Patet, quia totus vel quasi totus, ut docet experiencia,

"*• ex perversitate animi mundus afficitur ad parva bona

fortune et modica solicitudine querit natura bona

virtutis: igitur ... 35

IT. Possession C(JRR0LARIUM: Sicut plene mundis et delicatis in

imp^'rtect'.'want corpore asperitas esset contraria, sic perfectis et delicatis

the pure and castitate in anima possessio diviciai-um est contraria.
perfect. t- • . ., . .

Et Sicut pacientibus pruntum in corpore asperitas

aliqualiter est utilis et conveniens, sic imperfectis et4o

4. terminatur] cod.: t'^ 33. mundus] cod.: mes" = mens. 34. Cod.:
modicam solicitudinem.

16. Juvenalh Sat. X, 22.



Quaest. VII. Quaestiones logicae et philosophicae. 271

lascivia aliqualiter vel multipliciter vexatis quodammodo
utilis et conveniens est possessio diviciarum, et maxime
ilia, que necessitatem victus et amictus respicit iuxta
suum statum. Istud corrolarium patet ex convenienti
5 similitudine. Verumtamen, sicut quilibet tenetur tendere
finaliter ad plenam mentis castitatem et mundiciem, '

sic tenetur tendere ad carenciam, possessioni diviciarum
oppositam. Unde malum signum est in senibus, qui
plus intendunt possessioni diviciarum senescentes, quam

10 in iuventute, cum munde floruerunt, et videtur hoc
patere, cum nuUi vel paucissimi sint plenissime mundi
et castitate mentis delicati, sed quasi omnes mortales
lascivia aliqualiter sunt vexati; omnes quodammodo in-
digent aliquali possessione diviciarum, vel illam tacitus

i5 cxpostulant, sicut pruritus asperitatem.



VIII.

Whether God UtFum Dbus potult iTiundum sine eius crea-

could have -^

produced the Clone produeere.

world without -^

creating it.

Yes; the world Arguitur, quod sic. Sicut in eternum manebit mundus

will exist to . -^ ^ -^ u ^ i • .. 4.

eti;rnity, yet it existere, ita potuit ab eterno esse mundum existere et
must have been ^Qj^ sine nroduccione roundi ab eo. leitur . . . Prima

produced by ^ . ^ .

God. pars patet, quia mundum existere non est mmus
naturalis Veritas, quam sit verum, quod sol eras orietur, 5
et cum secunda Veritas sit ab eterno, et eras cessabit,
igitur eciam potuit ab eterno esse mundum existere;
igitur prima pars vera; secunda pars, quod non sine
produccione eius a Deo, patet, cum mundus non possit
existere, nisi a Deo procedat. 10

From eternity Item ab eterno fuit mundum esse futurum ; et non
the world was ^ j^ mundum esse futurum, nisi mundum existere, cum

to be, which is . . .

a kind ot alias primo sciens mundum esse futurum et postea

existence. . . . ^ • , ^ ^ ^

sciens mundum existere non idem sciret per totum,

quod est inconveniens, cum idem, quod prius, est i5

futurum postea et presens et tandem preteritum. Igitur . . .

God could Item Deus prius potuit mundum produeere, quam

P'""'^."<^f 'l\f ipse potuit produci; igitur potuit eum sine eius creacione

than it could producere; consequencia videtur nota, cum, si prius,

tlierefore^he' tunc eternaliter prius potuit; et assumptum probatur, 20

could produce g^ia sicut se habet producere ad produci, sic posse

It without T ' ^ . . . ^ .

creation. producerc ad posse produci; scilicet producere est prius

naturaliter ipso produci, ut notum est. Igitur . . . | F. iq3'
Dehnition of Noto primo: Quamvis mundus dicatur bene quintu-
terms: plicitcr vel scxtupliciter, ad presens tamen solum de 25

I. We use '.. t ''. 1

world in only duplici vocato mundo volo loqui, ut puta de mundo

«)"tiie^fdea^or architipo, qui dicitur mundus latens et solum intelligibilis,

archetipal gj- jg mundo ad extra, qui dicitur patens et sensibilis,
world; . . ^ . ' . .

b) the visible qui eciam dicitur maxima essencia corporea sive maximum

the a""re"atc of corpus ex omnibus corporibus integratum, in quo variis 30

existing bodies, modis essendi insunt universe nature create, universales



Quaest. VIII. Quaestiones logicae ct philosophicac. 2j3

et singulares substanciales ct accidentales mirabili
SLibtilitate. Item mundus architipus vocatur multitudo
omnium racionum ydealium in mente divina, secundum
quas raciones Deus omnium formalium dicitur factivus
5 et formativus.

Noto: creacio passiva potissime vocatur produccio Crcaiion in its

.,.,., . • ^ ,,• •, -I- • ^ ]• • • -. passive sense is

lactibilis de primo esse mtelhgibih in mente divma m ^ the bringing
suam existenciam. Ex quo patet, quod, sicut solus fo''''\"f •? .'''""S

^ ' ..... . out ot Its

Deus potest esse primum producens factibilis m sui intelligible
lo existenciam dc primo sui esse, scilicet, intelligibili, ita dhlne'mind
solus potest creare. Generaliter tamen produccio facti- '."'" actual

'^ . ..... existence, and

bills in sui existencia sive essencie universalis sive that witiiout
sinpularis non ex aliqua essencia subiective presupposita, ""L^st'ii^nce!'^"'
vocatur creacio ad diilerenciam gcneracionis substancialis

i5rei naturalis composite et ad diilerenciam generacionis
secundum quid rei accidentate sive accidentis; que
generaciones presupponunt essenciam subiective ipsius
simpliciter vel secundum quid generati; neque sic potest
creatura aliam creaturam producere, cum nulla talis,

20 sed solus Deus possit esse cuiuscumque fontale principium.
Sicut ergo creatura solum potest esse rivale et non
fontale principium creature, ita solum rivale et non
fundamentale esse sibi potest tribuere. Propter quod,
si creatura quitquam vel quemcumque modum essencie

25 producit, presupponit nudam essenciam velut fundamen-
tale, ex quo esse rivale in creatura producit. Ex isto Hence only sin
patet, quod creatura non potest redigi ad nichilum '^c'eat'iire'^^o'''
pure, nisi peccando; nam etsi ipsa omne esse nature nothing.
extra Deum exueret, maneret tamen necessario in esse

3o materiali apud Deum, quod non est nichilum; si vero
peccaverit, tunc redigitur ad esse in peccato, quod
est pure nichilum.

CONCLUSIO I'RI.MA: Mundus architipUS est. Proba'tur: I. Conclusion.

multitudo omnium racionum ydealium est: igitur con- ' uie^Iuni oP

^5 clusio vera. Consequencia patet ex quid nominis. Assump- id^i^s., is an
, ' . .' 11- I- • archetype,

tum probatur, quia raciones ydeales in mente divina

sunt; et tot sunt, quotquot possunt esse. Primam partem

probat beatus Augustinus in libro 83"^ questionum

questione 46'''* sic: 'Necesse est Deum omnia condita

19. nulla] cod. : ulla. 23. Cod. : fundamentale principium creature esse.

38. Cf. Augustini De Diversis Quaestionibus LXXXIII. Lib,,
Quaest. Xf.VI [He ideisj 2 (Mi^ne XL .W): Qiiis aittem reli-
g/o.s;(s . . . uf'i^jre tamen audeat . . . omnia . . . Deo auctore c^se



274 Johannis Wiclif Quaest. VIII.

racionabiliter facere et gubernare; sad impossibile est
quitquam racionabiliter fieri sine racione; restat ergo,
ut omnia sint racione condita; nee eadem racione homo
quam asinus.' Hoc enim, ut dicit, est absurdum estimare,
nee restat, apud quem sunt ille raciones eterne, nisi 5
apud Deum, ut dicit idem Augustinus, cum sacrilegum
sit dicere Deum intueri extra se exemplar sui producti.
Qui ergo scit defendere, quod Deus potest producere
res diversas extra, non ut et secundum quod sint
producibiles, sive existant^ sive non, ipse res ab eo lo
diversimode extra, | ille negat primam partem antecedentis; F. icj^
secunda pars, scilicet quod tot sunt raciones ydeales,
quotquot possunt esse, probatur, quia, si Deus posset
aliquam superaddere, tunc posset esse, quod Deus
racionabiliter alicuius rei esset factivus, sic tamen, quod i5
de actu non esset illius racionaliter factivus, quod
implicat contradiccionem.

I. Corollary. CORROLARIU.M PRliMUM: Mundus architipus sivc iiitelligi-
\vorld"!s made bilis ex formis pulcherrimis possibilibus post deitatem

up ot ihe most ggf plenissime informatus: patet, quia raciones vdeales 20

bcaulitul torms. ^ ... . ;,

sunt forme exemplares in mente divina, stabiles et
communicabiles, non aliud sed penitus idem essencialiter
cum mente divina, existentes ab omni impuritate et
per consequens in perfeccione denudate essencialiter
post deitatem pulcherrime possibiles; et quia tot tales, 25
quotquot possunt esse de actu integrant mundum
architipum.

II. Corollary. CORROLARIUM SECUNDUM: Sicut delectabile esset videre
J V- f°J^]'^ ^'^ pulcra ydola in speculo corporali, sic incomparabiliter

delightful to SCO i^ - ^ .... , ,

ideas as they delectabilius esset intuitive videre ydola, ydeas tactas 3o
divine'mind. exemplares in speculo in mente divina, sicut ibi eter-
naliter existunt. Patet, quia incomparabiliter sunt ilia

II. diversimode] cod.: di'n''". i3, 14. Cod.: poff,^'^^ aliq. 20. in-
formatus corr. ex integratus in cod.

prucreata, eoqiie auctore omnia, quae vivitnt vivere, atque
iiniversaleni reriim incolumiiatem, ordinemqiie ipsiim, quo ea,
quae mutantur, suos temporales cursus certo moderamine
celebrant, summi Dei legibus continei-i et gubernari? Quo con-
stituto atque concesso, quis audeat dicere Deum irrationabiliter
omnia condidisse? Quod .s/ recte did vel credi non potest,
restat, ut omnia ratione sint condita. Nee cadem ratione homo,
qua equus. 6. Cf. August. /. c. Non enim extra se quidquam
positum intuebatur, ut secundum id constitueret, quod consti-
tuebat; nam hoc opinari sacrilegum est.



Quaest. \'III. Quaestiones logicae et philosophicae. 275

in mente divina famosiora et plus reluccncia, quam ProbaiMy the

,• • ^ Ti 1 • • M .. J ..• saints do tluis

corporalia esse possint. Unde verisimile est, quod sancti s^j. ,],(, whole
ultimate consumati in bealitudinc videbunt distincte world,
totum mundum architipum et non solum partem eius,
5 cum ipse non sit maioris beatiludinis respectu visus
intellectualis, quam deitas, que tota videt, sicuti est.
Patet eciam, quod, sicut homo aliquis exterior plurimum
vagatur circa tnundum sensibilem exteriorem, quod sic
homo spirituals interior et abstractus maxime debet
loversari post Deum circa mundum archetipum et partes
eius, precipue cum secundum beatum Augustinum in
loco preallegato nemo sine cognicione ydearum possit
esse sapiens vel virtuosus.

Cum enim sapiencia secundum Philosophum primo Knowledge of

.», ^, ... • •• J 1 . moral ideas is

ID Methaphisice sit cognicio rerum, secundum quod sunt wisdom.
ab altissima cavisa producibiles, cognicio ergo morum
sive racionum ydealium, quod idem est, secundum quod
res sunt a Deo producibiles, est sapiencia; et quia
nemo sapiens sine sapiencia, igitur nemo sapiens sine

20 cognicione talium ydearum, neque aliquis virtuosus
sine cognicione racionabilitatum faciendarum virtuose;
quomodo enim quis esset pure Deus, si nesciret, si hoc
vel hoc esset racionabiliter faciendum virtuose. Cognicio
ergo racionabilitatum talium et cognicio ydearum ....

25 Igitur . . .

Unde, quia raciones ydeales sunt altissime cause,
scilicet exemplares, quia exemplaria secundum quod
summus artifex per illapsum in intima creaturarum
varie est formativus hominum et equorum, et sic

3o sunt similitudine analoga varia sigilla, per impressum
diversimode ceras, fiant verissime leges racionalium et
irracionalium creaturarum, ad habendum erga se suum
principium, sicut debent; sic denique mundus intelligi-
bilis, qui in multitudine, certitudine et pulcritudine

35 scibilium incomparabiliter mundum nostrurn sensibilem

excedit. Debent ergo sapientes secundum spiritum ultra

F. 104'omnem scienciam materialem diviciarum exteriorum |

mundi ad scienciam longe ampliorem, cerciorem et

nobiliorem, nobis in hac vita suo modo possibilem de

II. Cf. Augustini sentenciam supra allatam (p. 272).
1 5. Cf. Aristot. Methaph. I i, 12 fEd. Par. II 469, 45 ss.J:
. . . uv S' f-'v8XK vvv noLOvusOa xov h'tyov, xovx' haxiv, ozi rrjv
6voiiu'C,oiikvi]v aorpCav tcsqI xk UQcoxa m'xia xal xag ccqx^S vno-
la^fidpovGi ndvTfg.

18*



276 Johannis Wiclif Quaest. VIII.

rebus munJi intelligibilis ascendere; que quidem sciencia

expendiosissime est nobis tradita, ubi dicitur Joh. primo:

'Quod factum est in ipso, vita erat', quia, ut dicit

beatus Augustinus, ubi supra, res illius mundi. scilicet

raciones eternas et incommunicabiles intendendo fiat 5

anima beata.

Plato to be Patet hie ulterius, quod contemplacio Platonis secundum

^Aristotle interiorem hominem de rebus mundi intelligibilis con-

bccause he sideracioni Aristotelis de rebus huius mundi nostri

proceeds irom ....

the immutable sensibilis longe est preterenda. Sed, quia ut conswevimus, 10
flucuiatiiig, ita dignamur dici, non est mirum, si Sanctis et aliis

while Aristotle sapientibus hoc dicentibus oliquando minus provide
reverses the ^ . ^ '

process. derogamus. Nee valet hodie Commentator, quod processus
Aristotelis a sensibilibus ad intelligibilia processui
Platonis de contrario sit cercior et nobis conveniencior, i5
quia stabilitis rebus, quas Plato ydeas vocat, ex per
se notis insensibilibus per demonstracionem ostensivam
vel ad impossile, cui dubium, quin processus fundatus
a rebus incommutabilibus et certis ad res mutabiles et
incertas processu e contrario sit perfeccior et cercior 20
et per consequens nobis placibilior?
III. Corollary. COKROl.ARlU.vi TERCIU.M: Licet raciones ydeales sint
for'ms y'et they ^'^re forme, non tamen sunt in aliqua substancia infor-
do not exist in mative, quia nee in substancia increata, quia tunc ilia

substance. ' ^ . 1. . ...

secundum tales raciones esset formaliter factibilis, nee 23
in substancia creata, quia nulla tali existente non minus
ille essent, cum absolute necessario sit esse illas, sicut
absolute necessarium est, quod Deus est racionaliter
factivus, sive potest facere hominem, equum etc.
11. Conclusion. CON'CLUSIO SECUNDA: Necessario eternaliter mundus 3o
* is^prnduced"^ architipus sive intelligibilis producitur a Deo. Probatur,
eternallv trom quia [\Iq necessario eternaliter est, sicut necessario est,
quod Dcus racionabiliter potest facere omne quod potest
facere, et quia plus quam Deus sufficit intcndere se



i|. Cod.: assensibilibiis. 20. incertas] cod.: certas. 21. nobis]

cod.: nobilis.

4. (:/. August, locum e.x Divers. Quaest. supra commcmo-
ration. 7. De idearum doctrina Platonka, a W'iclifio contra
Aristotelem defensa cf. dottliard Lcchler, Johann v. Wiclif, I 461.
14. Cf. Arist. Metaph. XII 4 (Ed. Par. II i;ir,, 1 ss.), Averrois
Comni. in Metaph. MI [VI J 3i (Ed. Ven. VIII 8','), eiiisdem
Kpitomes in libros Metaph. tract, secund. (I\d. Ven. VIII 113',
col. 2 ss.J, denique Wiclif, Trialogus, cap. \'III et IX (Ed. Lechler,
p. r,2 C>r, %^.).



Qtiaest. \III Qiiajstiones loj^icaj ct philosophica.'. 277

esse, ex hoc intcndit se esse et ex hiis duobus quictatur
in se esse ad intra ex hiis et post ista de racionabilitate
factibilium ad extra disponit et intendit, ut plus quam
Deus est creatus ad intra; ex hoc postea licet etcrnaliter
3 disponit, et ordinat raciones, secundum quas est homo-



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 29 of 34)