John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 30 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 30 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


factivus, leofactivus etc.; igitur conclusio vera.

CORRor,ARiUM PRIMUM: Deus necessario eternaliter est Corollaries,
dominator et dominus. Probatur, quia mundus architipus necessarily a
necessario eternaliter servit sibi, offerendo se intellcctu- '■"''^'" •'O'" ^i'

,. ,• • , , , eternity.

luaiiter, quantum potest conditori suo, ut lelanter delecta-
biliter ipsum contemplctur, ut de tam eius inetfabili
condicione mirabiliter glorietur. Tantum sentenciatur
secundum beatum Augustinum super Joh. Ome. prima,
qui non potest concipere mundum ilium, intendat, ut

i3possit, ne abnegetur ipsum dominiurn domino Deo, in-

fidelis censeatur. Sic enim beatus Thomas super primam

sentenciarum distinccione 36° allegat sanctum Augustinum

in libro de Civitate Dei dicentem: qui negat ydeas,

F. io5 infidelis est. |

20 CORROLARIUM SECUNDUM AD LITTERA.M : Dominus regna- II. God shall
bit in eternum et ultra, quia cum hie regnabit in domo "^alfj" b^vond^*^
Jacob in eternum, regnabit ultra in racionibus ydealibus,
et ultra has regnabit in eternum in sua formal! et
essenciali bonitate; unde raciones ydeales sunt secula

23 temporalium seculorum, propter quod frequenter in

omnibus suis precibus ecclesia fideliter commemorat

trinitatem regnare per omnia secula etc.

CORROLARIUM TERCIU.M : Deus potuit mundum archi- ill. God could

lipum sine ipsius creacione producere; patet, quia ille the'^iirchetvpui

3oproducitur ab eo et non potest creari; itiitur corrolarium world without
' 10 creating it.

verum.

5, 6. Cod.: hominifactivus. 12. Tantum] cod.: im. 26. precibus
addidi.

1 3. Cf. August. In Joannis Evangcliuin, Tract. I lo (Migne
XLI 1<18S): Sed forte stulta corda adhitc capere islam lucem
non poxsunt . . . miindet, unde v'lderi possit Deus etc. 16. Cf.
Sancti Thomac Aquiiiatis comincntum in quatiior libros senten-
tiarum I. Dist. XXXVI, Art. 1 (Ed. Farm. VI [1850] 202):
. . . Contra est quod dicit Augustinus: ''Qui nes^at ideas esse
negat Filium esse." Sed hoc est haereticum. Ergo et primum.
Augustinum in libro de civitate Dei] Cogitasse videtur Wiclif
de libro Vll, cap. XXVIII (Migne XLT218), ubi Augustinus de ideis
Piatonicis verba faciens: "coelum" ait "Jovevi, terram lunonem,
ideas Minervam vult intelligi." Sed Tliomam Aquinatem locum
ex Diversis Quaestionibus supra allatum significavisse recte iam
editores Parmenses cognoverunt. 21. Luc. I, 32.



278 Johannis Wiclif Quaest. VIII.

IV. liic llnl) CoRROLARlUAl Ai.lUl): Spiritus sanctus ncccssario cter-
iicccssiiiiiy naliter producit, quia tota trinitas ncccssario eternaliter
r'."''^!'n''f puoducit mundum pulcrum, quern ipse pulcrius mente
gerit.



I. Conclusion QUANTUM AD SECUNDUM ARTICUI.UM CONCLUSIO PRIMA: 5
'"tIic sJiisib?^' Mundus scnsibilis non potest existere, nisi sit factibilis

world cannot ^ ])co. Probatur, quia mundum sensibilem esse factibilem

exist unless It ^ . .

is makeable by a Dco cst absolute necessanum. Igitur non potest existere,

nisi sit factibilis a Deo mundus ille scnsibilis. Antecedens

probatur, quia sequitur mundus scnsibilis est factus a 10

Deo, igitur mundus scnsibilis potest fieri a Deo. Con-

sequencia nota, et antecedens verum, ut patct Gen. primo.

Igitur conscquens tunc sic: mundus scnsibilis potest

fieri a Dco; igitur mundus scnsibilis cst factibilis a Deo;

consequencia cst nota, et antecedens cst simplicitcr i3

necessarium, cum omnis proposicio vera dc post non

rcstricto subiecto vcl predicato cst simplicitcr necesse;

consequenter est hie: igitur questio est simplicitcr ne-

cessaria. Igitur . . .

Corollaries. CORROLARIUM PRIMUM: Mundum scnsibilcm esse facti- 20

^'wo'rid is"^ bilem a Deo cst prius secundum naturam vcl conse-

maiieabie by qucnciam, quam mundum sensibilem existere. Patct,
God is prior to ^ . . ' . .... ,

its existence, quia sequitur: mundus scnsibilis existit; igitur mundus

scnsibilis cst factibilis a Deo, cum simplicitcr necessarium

sequitur ad quodcumque, et non sequitur econtra cum 25

mundum existere sit conscquens. Igitur . . .

II. The world CORROLARIUM SECUNDUM: Mundus scnsibilis non potest
,"^"^' ''"j': transire dc potencia cxistendi in actum cxistendi, nisi

per faccionem; probatur, quia non cst possibile cum
existere, nisi sit possibile cum fieri; et cum prius sit 3o
ipsum esse factibilem, quam ipse existat ab illo priori,
scilicet ipsum factibilem, adhuc terminus ipse 'existit'
non nisi mediante faccionc mundi provenit.
II. Conclusion. CON'Cl.usio SECUNDA : Mundus scnsibilis non potest
1 he sensible pi-Qduci in cxistcncia a Dco, nisi crcctur ab eodem. 33

woi lu caimoi i '

be jnoduced Probatur, quia non potest produci a Deo in existencia,

bv Cjod except ... , . ..,.,.. • ^ n- m -i-

"by creation, nisi sic producatur ipsc lactibius de puro esse intelligibili
in mente divina ad cxistcnciam sui, ut patet ex dictis,
et quia produccio factibilis dc puro esse intelligibili in

16. de post] cod.: dept. 33. pro\enit] cod.: £ve*.



Qiiacst. VIII. Quaestioncs lof^icac ct philosophicae. 279

mcnte divina in cxistcnciam sui est crcacio, ut patct
SLiperius per descripcionem. Item Deus non potest
mundiim sensibilem producere in existenciam, nisi pro-
ducat illam essenciam non ex aliqua essencia subiectiva
5 presupposita in intellectum per descripcionem creacionis
secundo datam; non potest eum sic producere, nisi creet
cum; igitur conclusio vera. Et assumptum patet, quia
non potest producere illam essenciam corpoream ex se
i<j3'ipsa subiective pre | supposita, ut notum est; nee ex
10 alia subiective presupposita, quia non divina, cum illam
nulla possit in se subiective habere, ncc non-divina,
quia tunc procederetur in infinitum vel data ultima
existencia, cum ilia non sit prima causa; igitur causabitur
a Deo, et per consequens non ex alia subiective pre-
1 5 supposita; et creatur igitur mundus, cuius est ilia es-
sencia, et recepta totali essencia mundi ilia non est ex
alia subiective presupposita; alias non esset totalis et
ilia a Deo procedens causabitur. Igitur . . .

CORROI.ARIUM PRIMUM: Mundus sensibilis non potest Corolhuy

. 1 he sensible

20 existere, nisi creetur a Deo. Probatur, quia non potest world could not
existere, nisi creatus simpliciter vel creetur vel creabitur g,';^ cVeateTit.
a Deo; igitur corrolarium verum, cum omne, quod fuit
vel erit, est in presencia Dei; et antecedens probatur,
quia alias mundus sensibilis transiret de esse priori,

25 scilicet intelligibili in mente divina, ad existenciam
posterius sine creacione sui, quod est impossibile, ut
supra probatum est.

CORROLARIU.M SECUNDUM: Non sequitur: creacio potest
adesse et abesse mundo sensibili preter eius corrupcionem,

3o igitur mundus sensibilis potest existere non habendo
illam creacionem, quia consequens est impossibile et
antecedens est verum, cum nunc mundo abest creacio,
et prius aftuit.

Conclusio TERC^A: Creacio mundi sensibilis non potest HI. Conclusion.

J . The sensible

35 esse eterna a parte ante; probatur, quia detur, quod sic, world cannot
tunc mundus eternaliter a parte ante existit; igitur non parte' ante!'
fit ex nichilo in existencia, et per consequens non
creatur, quod est contra suppositum. Igitur . . .

Corrolarium primum: Creacio mundi non potest esse

40 eterna permanenter vel successive a parte ante, quia non
potest eterna esse a parte ante. Igitur . . .

in .1.

I. Cod.: ad existenciam. i3. existencia] cod.: exq. 29. Cod.:

orumpcionem.



28o Johannis Wiclif Quaest. Vlll.

CORROLAKIUM SECUNDTLM: Creacio mundi non potest
esse eterna a parte prius, quia alias eternaliter fieret
ex nichilo in existencia, quod est impossibile.

CORROLARimi TERCIUM: Creacio mundi solum in du-
racione subita vel successiva potest fieri, quia potest 5
fieri in aliqua duracione et non in eternitate nee in
perpetuitate. Igitur . . .

CORROLARIUM QUARTUiM: Mundus sensibilis non potest
creari, nisi in tempore vel instant* temporis, quia non
potest fieri ex nichilo non successiva vel subita faccione. lo

CORROLARimi QUINTUM: Species instantis et species
temporis, cum existant sicut et mundus sensibilis, ipse
sunt create cum mundo sensibili; patet, quia cum
mundus incepit fieri, tunc et ipse. Igitur . . .
V. Conclusion. COXCLUSIO QUARTA: Mundus sensibilis non potest i5

Tlie sensible • • • u - . • r. i ^ • • j

world mutt crean, nisi subita creacione. Probatur sic, quia mundus
have been gg^ creatus subita creacione in nrimo instanti temporis,

created . ' . r »

suddenly. ut patet Gen. primo, et creacio subita non potest esse
successiva nee permanens, sicut nee instans potest esse
tempus vel res permanens; nee mundus alia creacione 20
materiali ab ilia, qua creatus est, potest creari, cum
necessario omnis mutacio alia et alia sit ad aliam et
aliam disposicionem materialem per potenciam ad-
quirendam; alias staret de possibili simul et semel ad
eundem terminum materialem 'ad quem' precipue esse 20
duas mutaciones omnino totales, quod est inconveniens,
cum tunc utraque illarum esset a Deo; et tamen nulla
illarum, quia esset frustra, igitur non esset a Deo.
Igitur ... I F. 196

Corollaries. CORROLARITOI PRIMUM: Mundus sensibilis non pluribus 3o

I. The sensible yicibus, ut bis vel ter, potest creari. Probatur, quia tunc sua

\vorld cannot . ' ' ^ . . .

have been creacio posset esse successiva, cum sic duraret in duobus

created at two 1 ^ m .. ..-i -i • 3 ^-i

or three times, vel triDus mstantibus sibi succedentibus et consequens est
contra probacionem conclusionis precedentis. Igitur . . .

II. It could not CORROLARIUM SECUNDUM: Mundus sensibilis non potuit 35
created earlier prii-is Creari temporaliter, quam est de facto creatus.

in time than Probatur, quia de facto est creatus cum tota specie

It was. . ... . ^

temporis et cum tota specie instantis temporis. Sed
tota species temporis non potuit esse prius, quam de
facto temporaliter, nee aliquid individuum temporis; 40
quod patet, quia esse temporaliter est gradus essendi
essencialis speciei temporis racionis temporis, sicut esse

42. Cod. : ff"' huae rois hois tps.



Quaest. VIII. Quaestiones logicac ct philosophicac. 281

humanitus est gradus essendi essencialis specie! humane
racionis hominis et ita de aliis; sed nichil potest pre
cedere suum gradum essencialem, ut notum est; igitur
nullum tempus; et per consequens nee mundus sensi-
5 bilis potuit esse prius temporaliter, quam de actu fuit.
Igitur etc.

Et hie posset esse responsio ad questiones infidelium God did not

,.,,., •r^ -^ ]• •. -^ ^^''it *o create

vel ilhberatorum, ut quare Deus ita dm exspectavit ii,e world, lor,
cum nroduccione mundi. Item, quare non diu ante *'"'^" ''"-"'"S '•'*

' ... . . . "o succession

locreavit mundum, quamvis diceretur, quia placuit sibi in ctcrnitv

sic, et sic voluit, et eius voluntas cum non possit esse no'wamng!^

nisi racionabilissima, ergo quod sic fecit sufficiens, ideo

quod sic voluit. Aliter dicitur, quod ante creacionem

mundi sensibilis solum erat eternitas simplex, in qua

i3non poterat esse exspectacio longa vel brevis, sicut nee
successus, cum talia dicunt composicionem ex partibus,
que in sola eternitate simplici locum non habet; et
quia mundus sensibilis non potuit creari prius tempora-
liter, igitur Deus, dator formarum promptissimus sicut

20 celerrimus [potuit], mundum creavit sine exspectacione
longa vel brevi.

Quod si dicatur doctores ponere, quod Deus ab eterno
mundum produceret vel ante mille millia annorum, eciam
dicitur breviter [quod], secundum regulam beati Anselmi,

23 quod potuit sub condicione ilia, scilicet voluit; in hoc
enim stat eius omnipotencia, quod si wit aliquid fieri,
tunc facit illud.

CONCl.USlo ULTl.MA: Licet Deus non possit producere Last

mundum sensibilem in existencia, nisi ipse creetur, potest q^^ could

3o tamen ipsum producere in existencia sine eius passiva produce the

'^ . . . . ^ , world withcut

creacione. Prmia pars patet ex superius dictis, secunda its passive
pars arguitur, quia Deus prius producit mundum sensibilem *'"'" '°""
in existenciam, quam ipse creetur; igitur pro illo priori
Deus producit mundum sine creacione passiva mundi,
35 cum non sit creacio mundi passiva pro illo priori; igitur
196' Deus potest producere mundum sine eius creacione. |

20. potuit (juoii siiperfluit uiicts secltisi.

24. Cf. Anselmi Cantuaricnsis Proslog., c. XXV (Mi^ne
CLVIII 240): . . . Na»i, sicut puterit Deus, quod volet, per
seipsum, ita poterunt illi, quod voleitt, per ilium.



tin;
c



IX.

'\mnr.i^md'' UtruiTi intellectus, supposilo, quod inter pro-

"bitwicn'u'i"" Pi'ietates perfeecionales primi agentis non sit

pcifcctionai formalis et realis distinceio, possit eoneipere

properties ot 1X1

- pj;;i;>^,;'f "t' earum distinceionem absque comparacione
intellect a^ pes ad extra, sive generaliter, sive ad

conceive a j o 3

distinction in pfTpP.IlT;

them xvithout tJlitiOlUb.

comparison

with outward . . , . ,.

things. Noto: generaliter loquendo proprietas perreccionaus

Definitions: primi aeentis est modus formaliter inexistens primo acenti

A perfectional ^ '-'. . ,. , ,.

pioperty is a necessario vel contmgenter, eternaliter vel temporaliter,
Til' the'" pdmcf 9'^^ Secundum se attestatur super perfeccione primi

agent which aeentis, et non attestatur super imperfeccione eiusdem. 5
bears witness c ; i r ^ ^

to Ills Circa quod patet, quod non valet consequencia: alius

pel cc 1011. j;jiqJus inest primo agenti, qui potest sibi adesse et

abesse; igiturprimum agens est mobile secundum naturam

suam primam, quia consequens est impossibile, cum

primum agens, ut patebit, est infinite perfeccionis et lo

summe, et per consequens non ad perfeccionem aliquam

mutabilem; et assumptum est verum, cum talis Veritas,

scilicet conservare hanc horam, iam sibi propria hora

querit, et nee ante neque post iam querebat, ut postea

declarabitur. i5

A formal Noto: distinccio formalis vocatur distinceio, qua aliquid

that'Vhidi^ ab aliquo distingwitur secundum modum vel formam,

distinguishes p^,-| obstante eciam, quod sit idem naturaliter cum eodem:

between things ' ^ . .

diiiering in sic sor differt a sorte sedente, cum prms sit sor, quam
' 'al'tiimigh'^*' sit sor sedens. Minime ergo per illam talem prioritatetp. 20

essentially the gQj. Jistat, et per consequens differt a sorte sedente.
same. ... . 7 . . ,..,,.

Distinceio realis vocatur distinceio, qua ahquid ab alio re

vel realiter differt.

A real Circa que patet, quod non valet consequencia: isti

distinction is , ,■ ^ ^ .. i- j • •.. j-cc _* -

one that is duo modi sunt, et unus non est aliud; igitur diiierunt 20

essential. realiter; patet instancia, quia singularis conservacio in

primo agente istius hominis, cum alio modo conservat



Quac.si. IX. Quacstioncs logicac ct philosophicac. 283

unum, quam reliqnum. Alias nullo modo difTcrenter con-
scrvarct ista duo, et per conscqucns sicut ct quando ct
quamdiu, et sic de aliis unum conscrvaret sic et reliquum,
et illi modi non differunt realiter, quia secundum se
5 nullius sunt realitatis eo, quod sumpte f naturam supcr-
addit realitatem primo agenti; alias pcrstaret, et sic esse
formaliter primum pcrfectibile; igitur non secundum se
difTerunt realiter nee realitate primi agentis, quia in
eadem penitus persona singulari primi agentis conveniunt,
loque non possunt habere realitates plures: igitur supposito
eciam, quod essent plures persone in natura primi agentis.

Suppono unicum simplicissime unum primum agens, There is but
et patet, quia ens innnite bonitatis et surriciencie essen- \vi,o is (;i
cialis est, et tale summe unum et solum unum tale est, mimite

. . ' . . . ' goodness and

i3 igitur tres sunt partes antecedentis. Prima patet, quia, esssemial
si ponitur tale ens, eo ipso nichil ponitur imperfeccionis, si'mni'e'aiid
insufticiencie, defectus vel malicie, et per consequens alone,
nichil inconvenientis. Igitur per regulam obligisticam
possibile est tale esse, et quia impossibile est posse

20 tale esse et nullum tale esse, quia tunc posset pro-
duci et non a finite minori, quia illud non posset
sibi tantum esse dare, quia non haberet, ut adsciret
ipso; igitur est prima pars vera. Secunda pars, quod
sit summe unum, patet, quia de quanto est magis

25 bonum vel sufficiens vmum vel unicum, de tanto est

rigorosius et inclicius et magis bonum; et eque propo-

cionabilior oportet esse, sicut per se patet convertenti;

igitur cum primum agens sit infinite bonum, et suf-

F. loyficiens erit summe, et per consequens | simplicissime

3ounum, et hoc est secunda pars. Cum igitur de racione
sua est esse summe unum, contra racionem suam infiniti
boni est esse multiplex, scilicet duplex vel triplex; igitur
tercia pars vera.

Correlarie patet, quod primum agens essencialiter et

35 intrinsece agit; et per consequens agit essenciale et intrin-
secum actum suum; patet, quod agere secundum suum
proprium modum non est minoris perfeccionis, sed tante
vel maioris, sicut est sufficere agere, precipue, cum
agere secundum se ponit inesse in actu, et per consequens

40 in perfeccione; igitur, cum sufficere agere sit sibi essen-



6. pcrstaret in margine suppletum ; verbis aittecedentibifs corruplela

subest. 21. minori] cod.: boi. Haec ^juoque verba Idbem Iraxcrtint.

23. Cod.: igitur est igitur prima.



'^^4 .lohannis Wiclif Quacst. IX.

ciale ct intrinsecum, conclude, quod sit infinite sufficere

essenciale ex supposicione; et non ad pati; igitur eque

essenciale intrinsecum est sibi agere sicut sufficere; et

per consequens essencialiter et intrinsece agit actum

suum essencialem et intrinsecum; eciam contradiccionem 3

implicat aliquid agere ad extra, nisi prius ad intra et

per consequens ad intrinsecum agat, cum accio ad extra

procedat ab intrinseca substancia rei et producatur; ct

cum talis sit accidentalis, agitur ab intrinseca substancia

rei et per consequens accione intrinseca substancie rei; lo

et quia primum agens agit ad extra, igitur agit ad intra

et per consequens ad intrinsecum et essencialem actum

suum etc.

Tlic being ot CONCLUSio PRIMA: Essenciale intrinsecum actum primi

tlie act . .„.,.. . ,. ^

produced by agentis est mhnite bonitatis essencialis, realiter differens i5

^''is cquaMy^oT' ^^ ^^^°' quo<J ^gi^ ipsum, quod sit infinite bonitatis, quia

infinite essenciale intrinsecum primo agenti [et nichill; quod vero
goodness .. . F . J t

thouah agent secundum se est alicuius bonitatis esse essenciale intrin-

''"in reaUtv!^' secum. Primo utque aliquid finite bonitatis essencialis

est intrinsecum essenciale priori, ut ex prius dictis patet;2o

igitur est infinite bonitatis; et quod realiter difterat ab

illo, quod agit ipsum, quia aliquo modo difFert ab illo,

quod agit ipsum; alias idem penitus, sed idem omnino

ageret se, et sic quodlibet, cum et habeat sufficienciam ad

se esse ageret quodlibet se ipsum sine alio, et sic periret ^5

ordo causarum apud intrinsecum; est satis notum distin-

gwere agere ab agi, cum contingit uni distincte assentire

reliquo non assenciendo distincte. Igitur . . . Sed quod

non reali et realiter ditferat, quia actum, ut sic, est

alicuius realitatis et agens suum, ut sic, est alicuius reali- ?"

tatis, et ut sic distingwuntur, igitur realiter essencia,

accio essencialis intrinseca primi agentis, ut sic, termi-

natur ad actum essencialem ut sic distinctum. Et tale,

ut sic, non solum habet esse distinctum, sed racionem

et non idem, cum non esset ut sic; vero eius racionis 35

et per consequens non ut sic alicuius bonitatis, quod

est impossibile ex iam dictis, cum debeat esse essenciale

intrinsecum primo ut sic. Igitur et cetera.

CORKOLARlu.M: Tale essenciale actum est primum agens,

quia est infinite bonitatis etc, 40



17. et nicliil eicicndum ccnsiti. 25—27. l't''•^l^ alio — distingwerc in

iihirfzi'iic Child's palmae xff^iio adpiclo siifptcta sunl. 35. voro] cod.: 11
an dclcndum ;■' ut corr. c.\ aut.



Quaest. IX. Quaestiones logicae et philosophicae. 285

CoRROi.ARii:.\i SECUNDUM: Non valct consequcnciu : ilia

K. 197' res est primum agens: igitur agit essencialem | actum

intrinsecum. Patet instancia de ultimo actu intrinseco,

cum non sit procedere in infinitum in actis ad intra ut

? que in hoc derogatur tali actu, quod non agit ad intra

datas etc.

CorrolaRIUjM TERCIUM: Supposito, quod inter proprie-

tates etc. non sit realis et formalis distinccio, intellectus

posset concipere et non posset concipere earuni distinc-

locionem etc. Patet, quia ad impossibile sequitur quod-

libet, ut patet faciliter. Igitur etc.

De quanto partes in continuo sunt minores, de tanto
maior distinccio, diversitas vel pluralitas, et per consequens
minor unitas earundem; sic de quanto bona sunt minora,
i5de tanto minus sunt una, ut dicantur et magis diversa,
quia de tanto plus sunt a fonte summo elongata et
econtra ; et per consequens sic quodammodo plus scissa
eciam iuxta modos ad hoc univocos loquendi etc.

CONCLUSIO SECUNDA: Alique sunt proprietates pei"- Some qu;ilities
/..,•• ^. ^. 1-.. .. of the prime

20 reccionales primi agentis comparative, non realiter et ;i"ciit do not
formaliter differentes; patet de talibus veritatibus, primum ^'''^r '"'^'^''y

' ^ . ' ^ and lormally.

agens conservare istam horam et primum conservare
istum locum etc.

CORROLARIUM: Supposito inter illas datas proprietates
2? non esse distinccionem formalem et realem intellectus
non potest concipere earum distinccionem non com-
parative, quia per se sunt comparaciones etc.

CONCLUSIO TERCIA: Alique sunt proprietates perfeccio- A comparison
nales primi agentis ad quas distincte concipiendas non csscncus^is'not
3o oportet intellectum distinctive facere per comnaracionem "^cessary m

^ _ ... order lo

ad essencias ad extra. Patet de talibus, scilicet esse conceive certain
communicabilem pluribus naturam primi agentis, et agere ''prime ''a^'ent!'"
actum essencialem sibi intrinsecum etc.

CONCLUSIO QUARTA: Supposito, quod inter proprie- Snpposing tiiat
35 tates etc. non sit realis et formalis distinccio, intellectus ivanmd tbrmal
non potest concipere distinccionem absque comparacione b^^.'/vv^'ii"'^,']'*,
ad essencias sive res ad extra, quia nee intellectus qualities of the

1 I- • 1- •11-11 prime aRent,

humanus, nee divmus nee angelicus, quia nullus lUorum ti,^. intellect



potest concipere quidquam, nisi sintydee in mentedivina.



cannot
distinguish



40 que ponuntur relacioncs ad extra, ad res sive ad essen- them.

4. Cod.: cum non sit cum non sit. i). Cod.: conindem.
40. Cod.: ad extra ad res ad extra sive ad essencias.

5, 35. etc.] scilicet pcrfcccioiialcs primi agentis.



2 86 Johannis Wiclif Quaest. IX.

cias, cum necesssario tempus, mundus, locus, substancia,
vel accidens, homo, sor, animalitas sint producibilia a
prime ente etc.

CORROLARIUM: Questio, ut in forma proponitur, est
falsa etc. ; patet ex ultima conclusione etc. 5



X.

Utrum prima substancia omnia possibilia whethLi- the

. ,,, , ijM- 1 - r> -J. prime substance

mtellegat et dilig"at infinite. understands

and loves
intinitely all

Arcuitur, quod non, quia tunc intellieeret et diliceret, '^"^!'' *:. '"^'^'
o ' ^. ' ^ . ^ . '^ ' No; tor he

quod sor curnt et quod sor non currit, quod est impos- would

„:i M , 1-1 ^ .. • .. -^ understand and

sibile. Patet consequencia, cum tarn sor curnt, quam i^„o\v
F. iqSsor non currit sint possibilia. | contraries.

5 Oppositum arguitur: Prima substancia omne intelligi- Yes; tor this
bile et omne diligibile secundum infinitam suam intelec- '^his"niii'iiite"
cionem et dileccionem intelleeit et dilieit infinite; i^itur '"''^"'?'^"" '''"'^

'^ . ^ . '^ love.

questio vera; assumptum patet, quia cum omne intelligibile
et omne dilligibile scit esse intelligibile et diligibile,
lo secundum illam scienciam omne tale intelligibile vel facile
diligibile intellegit et diligit infinite; igitur . . .

Noto: prima substancia dicitur uno modo racione Oefiniiions:

11 • ^ • J A 1- 1 • 1 • I'riine substance

excellencie et via descensus. Alio modo racione subiec- js used in two
cionis et via ascensus. Primo modo Deus dicitur omnis , ^^l^'-'^.^

...... , . . . <^) ot God, as

iDsimpliciter prima substancia, cum sit ens per se existens being
sic, quod nullam habet penitus causam effectivam mate- ^ind'tlie"
rialem, formalem aut finalem, a qua, ex qua, secundum "piioiJer ot all

' _ J T ) n > that is;

quam vel propter quam sit ens, neque ab aliquo alio
potest subiective sustentari, sed omnia alia sustentat et
2o manutenet potentissime, ne fluant in nichilum.

Secundo modo suppositum hominis, lapidis vel ligni b) of the



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 30 of 34)