John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 31 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 31 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


]• •» • I ^ • 11 .. • ^ substance which

dicitur prima substancia, cum a nuUo ente in actu underlies all
sustentetur subiective, et sic sit per se existens, et alia m^'tter, the

. ' . ' . . ' . common subject

in se compositive, informative vel subiective sustineat; ot man, stone

- ^ • 1 • • 11 ^ • I .or wood.

2D et quia secundum raciones lam allegatas prima substancia
secundo modo dicta solum secundum quid est substancia
prima, respectu substancie prime primo modo dicte; idco

9. Cod.: et omne intelligibile secundum inlinitum suam dileccionem
ct omne diligibile scit esse.



288 Johannis Wiclif Quaest. X.

\Vc use it in ad presens dimissa ilia dc substancia simpliciter prima
the liist sense, ^^^j^ j^q^j inferius.

Noto secundo: sicut possibilia ex prima pura passiva

potencia precipue habent ibi esse possibile eorum

minimum et infimum; alias non essent extrahibilia de 5

ilia potencia, sicut nee extraheretur aqua de fonte, que

non esset in fonte; sic omnia possibilia, que a prima

pura potencia activa presidente possunt produci, habent

in ilia suum esse possibile summum et maximum sive

ad extra producantur sive non; quomodo enim ad ilia lo

ad extra fluerent, si non prius haberent ibi esse et

non esse existencic, quia secundum illud sunt extra;

igitur esse possibile infimum sicut pura potencia prima

activa, a qua illud esse possibile non realiter, sed

solum secundum racionem diflfert, est infinita. Sed noni5

sequitur, si primum esse possibile asini secundum rem

est prima potencia activa, quod ergo asinus sit prima

potencia activa, cum esse illud possibile sit alterius

existencie quam esse existencie asini,

I. Conclusion. CONCLUSio PRIMA: Substancia prima omnia possibilia 20

^ubs^auaf intelligit; probatur, quia quocumque possibili dabili

understands all prima substancia distinctissime scit illud possibile esse
possible things, r,, , ., ., . . . ,, • -,1 j m -i j

lUud possibile; igitur intellegit illud possibile, et sic de

aliis. Item tunc Deus intellegeret, quod aliquid possibile

posset intellegere, et illud non intellegeret. Et per 2:'

consequens Deus cogitans apud se: 'Quod possibile

possum intellegere et non intellegere?' nesciret illud

apud se in prima duracione | sciens tamen, quod aliquid F. 198'

talium potest intelligere et non intellegit; consequens

est absurdum, cum tunc Deus haberet aliquam confusam 3o

et obscuram noticiam. Igitur conclusio vera.

CORKOLARIUM: Non sequitur: omne possibile Deus

inielligit: me tacere per banc horam est possibile; igitur

me tacere per banc horam Deus intelligit; oporteret

autem pro bonitate forme assumi in minore sic: me 35

tacere per banc horam secundum propriam formam

existens est possibile, tunc sequitur. Causa autem, quare

prior consequencia non valet, stat in hoc, quia ilia

minor extrcmitas, me tacere per banc horam sine ilia

minori, me tacere per banc horam, est possibile, Supponit4o

rem in solo et puro esse possibili, Sed in ilia con-

clusione, mc tacere per banc horam Deus intelligit,

41. Cod. : 7.1 iute'' ps".



Quacst. X. Quaestioncs logicae ct philosophicac. 289

supponit rem in sola existencia; et quia solum ct •

purum esse possibile in Deo illius possibilis me tacere
per banc horam est longe alterius raciynis, quam esse
in existencia propria illius possibilis; propter hoc ergo,
3 quod minor 'existens ita equivoce supponit rem suam
possibilem in minori et conclusione, notorie consequencia
non valet.

Sed quia in ilia forma: omne possibile l^eus intellegit,
me tacere per banc horam existens in propria forma

10 est possibile, igitur me tacere per banc horam existens
in propria forma Deus intellegit, minor extremitas
uniformiter supponit rem suam possibilem in minore
et in conclusione et non equivoce; et alia correqui-
sita pro forma danda non definiunt; igitur consequencia

1 5 bona.

CORROLARIUM SECUNDUM: Prima substancia alicuius
possibilis habet unicam intelligenciam, alicuius autem
duplicem. Patet, quia istius possibilis, me tacere per
banc horam, habet solam intelligenciam simplicis apprc-

20 hensionis, qua solum apprehendit intellectualiter illud
possibile, sed non habet illius intelligenciam assensionis,
quia non assentit huic primo modo me tacere per
banc horam; huius autem possibilis me loqui in hac
bora habet duplicem intelligenciam, unam simplicis

25 apprehensionis, quam necessario apprehendit vel intellectu-
aliter illud possibile, et habet consequenter aliam secundum
obiectum intelligenciam intuicionis et assensionis, quia
intuetur hoc et assentit huic, quod ego loquor in hac
bora.

3o CORROLARIUM ThRClUM: Prima substancia omnia possi-
bilia intelligit infinite; patet, quia omne possibile habet
esse possibile infinitum in prima potencia activa, ut
dictum est, et Deus habet plenissimam intelligenciam
secundum virtutem intelligendi infinitam cuiuslibet

35 possibilis: igitur corrolarium verum.

COXCLUSIO SECUNDA: Prima substancia omne possibile ll. Conclusion,
diligit. Probatur, quia omne possibile secundum esse subst;uicc"lovcs
possibile prima substancia diligit; igitur omne possibile all possible
prima substancia diligit; consequencia patet, cum licet

40 possibile in conclusione non supponat rem possibilem,
nisi secundum esse possibile, et assumptum probatur,
quia omne possibile secundum esse suppositum possibile

20. intellectualitcrj cod.: inii'""''.

iq



'.go



Johannis Wiclif Quaest. X.



Deus diligit. Igitur antccedcns vcrum; et antccedens
item patet, cum cuiuslibet possibilis suppositum esse "
possibile secundum rem sit bonum infinitum etc. | F. 199

CoRROLARlUiM: Prima substancia omne possibile diligit
infinite; patet, quia omne possibile secundum supremum 5
esse possibile diligit infinite co, quod supremum esse
cuiuscumque possibilis secundum rem sit bonum in-
finitum; igitur prima substancia omne possibile diligit
infinite.

CoRROLARIUM SECUNDL'.M: Prima substancia omnia 10
possibilia intelligit et diligit infinite. Patet ex con-
clusionibus et corrolariis premissis.
III. Conclusion. CoNCLUSio TERCIA: Multas bonitates causatas prima
goodncs'!!^ winch substancia non diligit infinite. Probatur, quia unam plus

the prime diligit et aliam minus, et quam minus diligit quam i5
substance does '=' . . V, . ^ , ^ ^

not love reliquam, lUam non diligit mfinite, et antecedens patet,

"ihiiitely. ^^^j^ ^ij^^ substancia prima non plus diligeret hominem
virtuosum, quam lapidem insensatum. quod non convenit.
Igitur etc.

CORROLARIUM: Non sequitur: prima substancia sua 20
dileccione substanciali infinite diligit lapidem; igitur ilia
dileccione infinita diligit lapidem; sicut non sequitur:
prima substancia dileccione simpliciter necessaria diligit
lapidem, ilia prima substancia ilia dileccione simpliciter
necessaria diligit lapidem, cum convenienter diligit cum. 25

CORROLARIUM SECUNDUM: Quamvis dileccio prime sub-
stancie, qua se et omnem bonitatem creatam diligit, in
se absolute sit unica, invariabilis et infinita, ipsa tamen
respective obiectum dispariter bona, maior et minor est,
et dicitur. Prima pars patet, cum prima substancia in 3o
se absolute sit omnis bonitatis infinite invariabiliter; et
secunda pars patet, cum vere dicatur, quod prima sub-
stancia unum bonum causatam plus diligit et aliud
minus diligit, quod non potest contingere, nisi ipsa
dileccio prime substancie nequaquam in se habet, sed 3j
solum secundum respectus et secundum obiecta disparia
maior et minor dicatur. Unde, sicut angulus mathematicus
in se absolute est indivisibilis. et tamen respective, respectu
basis, et unus maior et alius minor a mathematicis de-
numeratur, sic dileccio prime substancie in se est invaria-^o
bilitcr infinita nee est aliquo modo mutabilis, et tamen



2[. Co<.i.: inlinila. il. CnJ.: 2'" ofoUvvt?.



Quaest. X. Quaostioncs logicae et philosophicae. 29 1

secundum respectus et varia obiccta maior et minor
dicitur in hoc. quod substancia prima dicitur magis
diligerc unum bonum etl'cctum et alium minus etc.
CORROLARIU.M ULTIMUM: Non sequitur: omne possibile
5 prima substancia diligit infinite; me loqui de acta existens
est possibile; igitur me loqui de actu existens prima
substancia diligit* intinite. Unde, quia ad debitam con-
clusionem extremorum pervenitur syllogismo; oportct
medium non secundum diversas raciones, scd secundum

loeandem respicere unum extremorum per motum forme,
et aliud per motum materie, et oportet eciam, quod
nuUus terminorum syllogismi rem suam equivoce secun-
dum dispares raciones essenciales supponat. Propter quod
F. 199' sic debet linea syllogisari quo ad formam: omne possibile

1 5 prima substancia diligit infinite; sed me loqui | propria *

racione existencie formaliter est possibile; igitur me loqui
prima substancia diligit infinite. Et tunc memor esset
impossibilis, sicut est impossibile, quod propria racio
existencie mee locucionis sit indistincta a quacumque

20 impossibilitate eiusdem locucionis sive ilia possibilitas
sit simpliciter necessaria, sive necessaria secundum na-
turam.



8. Cod.: per mc"'. i.|. linca syllogisari] cod.: li" sy''.



I Q-^



XL

«

Whether the [Jtrum omnls forma animati substantialis sit

substantial ,..,.,. t i

form ot a living indivisiDilis QUO ad molem.

creature is
indivisible as to

mass. Noto primo, quod forma secundum se est res, secun-

dum quam aliquid est formaliter quid vel aliquale. Ex
• ilLa difiinicione corrolarie sequitur, quod duplex est forma,

scilicet forma substancialis et accidentalis.

Pro intellectu igitur questionis noto, quod forma sub- 5
stancialis producta est forma intrinseca substancie pro-
ducte, qua est formaliter id, quod est. Talis autem forma
substancialis producta est duplex vel pure per se stans
sine alio producto subiectante, et tales forme a philo-
sophis dicuntur intelligencie. i<J

Alia autem forma substancialis producta est forma
essencialis nature corporee, qua formaliter est id, quod
est; quod trahitur ex 7" Methaphisice, dicente Aristotele,
forma est causa essendi in rebus, id est forma dat esse
rei. Si est accidentalis, dat esse quale, si substancialis, 1 5
dat esse essenciale.
Every body has Ex quo corrolarie sequitur, quod omne corporeum
a substancial h^^et formam substancialem eo, quod quodlibet tale
est hoc aliquid, ut homo habet tormaliter tormam sub-
stancialem, qua est hoc, quod est, et hoc est humanitas. 20
Similiter aqua habet formam, qua est hoc aliquid, et
talis est aqueitas.
Various kinds Noto, ex quo divisibilitas et indivisibilitas sunt opposita
of divisibility, ^j invicem, quot modis dicuntur divisibilis, tot et indivi-

sibilis, secundum regulam Philosophi, quot modis dicitur 20

1 3. Cf. Arist. Mctaph. VI (In antiquis ^cdd. VII)^ 7, 5 (Ed.
Par. II 544, 27 ss.J: EUog Se Uyco xo xi 7]v dvai. sxdaxov kkI
Tijv TtQatrjv ovaiuv. 23. Cf. Arist. Metaph. l\ 16, 4 (Ed.

Par. II ')22, 4S) : "Etih ds xo sv xccl xo ov TtoUax&g Uyexui,
ano/.ovO-Hv avdyxt] y.al ru'/lu, oaa xarcc tavxcc Xsysxcci, coars
■Aai TO rabruv y.ai zo i'ti-Quv -Aal to Ivuvxiov, toaz' hvul itbqov
y.aO' ty.ciaxrjv xartjyoQiav.



Qiiacst. XI. Quacstiones logicae ct philostiphicac. 2t)3

unum oppositorum, tot et reliquum. Divisibilitas autem
seu divisio, quod idem est, secundum Boccium in libro
divisionum, alia est, qua terminus dividitur in sua signi-
ficata, alia, qua totum integrale dividitur in suas partes
5 intcgrales, et tercia, qua totum dividitur in suas partes
suhiectivas. Ab opposite, tot modis dicitur indivisibilis,
et primo modo ly sor est indivisibilis terminus, quia non
habet plura significata, sumptus veritate. Secundo modo
Deus est indivisibilis, cum non habeat partes integrantes.
loTercio modo ilia res sor est indivisibilis, cum non habeat
partes subiectivas, cum sit infinitum singulare subiecto.
Istis positis est dare quartam indivisibilitatem nature in
duas alias distinctas.

CONCLUSIO PRIMA: Quo ad SUppositum questionis est I. Conclusion.

1 5 dare formam substancialem productam; probatur: est a*^ produccT'
dare formatum productum; igitur est dare formam pro- substantial
ductam, qua productum formaliter denominatur pro-
ductum ; consequencia patet eo, quod contradiccionem
implicat esse formatum productum sine forma prodvicta

20 eo, quod formatum est posterius forma sicut compo-

F. 2oositum I forma componente, et sic denominatum deno-

minante. Sed antecedens valet, quod est dare productum.

Arguitur sic: est dare hominem, ignem etc, igitur est

dare productum; consequencia est nota de se, cum

25 arguatur ab interiori per se superius sine impedimento;
sed antecedens est notum eo, quod si homo negat esse
hominem, negat se esse, cum sit sine obligacione. Igitur
ponit duo invicem opposita, quod implicat: igitur ante-
cedens verum.

3o CORROLARIUM : Prima forma substancialis producta est.
Patet, quod est forrna substancialis producta; igitur est
prima forma substancialis producta. Nam si non, abibit
in infinitum in formis substancialibus, et sic non erit
metrum et mensura, quod est primum omnium in genere

35 formarum, quod est contra Aristotelem 10" Methaphisice.



2. Cf, An. Manl. Severini Boetii I.ib, dc Divisionc init.
(Migne LXIV 877 B): Divisio namque multis modis dicitur.
Est enim divisio generis in species. Est rursus divisio, cum
totum i)i proprias dividitur partes. E'it alia, cum vox multa
signijicaiis in signijicationes proprias recipit sectionem. 7. Iv]
cf. p. 297, 14, 16. 35. Cf. Arist. Metaph. XI (in edd. anii-

quis X) I, 7 (Ed. Par. 11 574, 29 ss.J: Maltaxa dk to (istqov
Bivai TiQ&xov ixdarov ysvovg xal yiVQiatxaxa rov ituauv' svrsv&sv
yccQ xorl enl zu alia slr/lvdsv.



294



Johannis Wiclif Quaest. XI.



II. Conclusion. CONCLUSIO SEDUNDA: Omnis forma substancialis pro-
All substiintKil jy^|-^ p^j. gg stans sine alio producto subiectante est in-

itscli without" divisibilis; probatur: omnis talis est indivisibilis in partes
anv other . , 11.^ • j

su6ject is mtegrales, cum eas non habeat, nee m duas naturas,

indivisible. ^^^ ^^^ componitur ex duabus naturis, nee ut signum 5
in significata, nee reperitur alia indivisibilitas quo ad ^
singulares formas; igitur conclusio vera. Consequencia
patet ex notabili secundo. Ex quo sequitur, quod
Avincebron et auctor fontis vite et sanctus Thomas equi-
vocant de composicione taliurn formarum, illi dicentes 10
esse compositas ex materia spirituali et forma, iste dicens
componi ex actu et potencia. Nam verum est omnem
rem productam habere posse, ex quo producitur in
existencia, quod posse cum sit Veritas eterna in illius
producti venit composicionem, et per consequens nulla i3
talis forma dicitur componi ex duabus naturis.

CORROLARIUiM: Omnis intelligencia est simplex forma.

CORROLARIUM SECUNDUM: Non sequitur: intelligencia
habet potenciam ad existere, igitur est divisibilis.
III. The CONCLUSIO TERCIA: Omnis forma substancialis ani- 20

'"''ot'Tliviiig'" niati producta est indivisibilis quo ad molem. Hec

creature is conclusio patet primo per Gilbertum, auctorem sex prin-
indivisible as . . ^ ,. ■' .,.,„.. ^ „

to mass. cipiorum, dicentem in difhnicione torme: horma est

composicioni contingens, simplici et invariabili essencia



24. Cod.: composicionem continens.

9. Cf. Sancti Thomae Aquinatis De Substantiis separatis seu
Dc Angelorum Natura [Op. XIV], cap. V (Ed. Partn. XVI 187):
. . . Prima namqiie Avicebron in librn Fontis vitae, alteriiis
conditionis substantias separatas pasuit esse. Aestimavit enim
omnes substantias sub Deo constittitas e.v materia et forma
compositas esse . . . Cap. V fp. ISS'J: Comparaiur enim materia
ad formam, sicut potentia ad actum. Manifestum est autem,
quod potentia est minus ens, quam actus . . . etqusqu. — Accu-
ratius in banc rem qui inquirere volet, adeat quae de Tlioma
Aquinate, sedulo libri 'Pons vitae' inscripti investigatore scite
disputant J. Cuttmann „Die Philosophie des Salomon Jbn
Gabirol", Cotingae ISSD, p. r,!l f. 21. Cf. Gilbert! Porrctani

Sex Principiorum lib., cap. I (P.d. Arist. opp. Yen. I 31') cuius
exordium verbotenus expressit Wiclif. Minus in rem cadunt verba
Averrois in Aristot. Metaph. VI comm. 2 (Ed. Yen. YIII G9) :
Naturalis enim habet consyderare de aliqua fcsrma, scilicet
ilia, quae impossibilis est absque materia. Et intendcbat, quod
naturalis habet consyderare in utroque, scilicet dc forma, quae
est in materia, et de materia propter consyderationcm de
composito; sed consyderatio eius de formis naturalibus est prima
intentione et de materia propter formam.



Quaest. XI. Quacstioncs Ingicae et pliilosopliicac. SqS

consistens et per Commentatorem, VI" Phisicorum Jicen-
tem, forma rei est indivisihilis racione. Ari;uitur sic, ct
primo de forma substanciali, que est humanitas, arguitur
sic, quandocumquc forma inseparabilis inest alicui forme
5 ipsam denominanti; sed humanitas est forma insepara-
biliter inexistens cuilibet supposito specie! humane; ergo
quodlibet huiusmodi suppositum denominat. Si ergo
humanitas est forma divisibilis, dividatur, nc sequatur
inconsequens, quo posito arguitur sic: hcc humanitas

loest divisa; ergo in duo; vel ergo utrumque istorum est
humanitas, vel non, si^ utrumque illorum est humanitas,
tunc utrumque erit homo. Consequencia patet ex priori
assumpto, videlicet, quandocumque forma inseparabilis
inest forme alicui, ipsam denominat, et sic due par-

i3ciales humanitatcs divise secundum molem duas partes
distinctas denominabunt, et cum quelibct humanitas dat.
esse, habet aliud; sequitur, quod talia essent duo, ali-
quid essencialiter realiter ad invicem distincta, et per
consequens in eodem homine erunt duo homines totales

20 secundum existenciam in esse formali, quod est incon-
F. 200' sequens etc. j

CORROLARIUM : Quamvis forma animati substancialis
est indivisihilis quo ad molem, est tamen divisibilis in
partes subiectivas, primo in formam substancialem in-

25 fimam entis, secundo substancialem mixti inanimati, tercio
substancialem mixti vegetabilis, quarto substancialem
formam bruti, quinto formam substancialem hominis,
que est forma perfectissima rei corporee.

CORROLARIU.M SECUNDU.M: Divisibile est indivisibile, non

3o tamen divisibilitas est indivisibilitas; patet, quia forma
substancialis producta est indivisibile in partes subiecti-
vas, et non dividitur secundum molem, igitur est indivi-
sibile secundum molem.

CORROI.ARIUAl TERCIU.M: Omnis anima est indivisihilis

35 secundum molem ; patet, quia omnis forma substancialis
producta est indivisihilis quo ad molem, et omnis que-
libet anima fit forma substancialis producta; sequitur
corrolarium. Tercio sequitur, quod manentc eodem ani-
mali manet eadem forma substancialis, a qua huiusmodi

40 animal capit suam quiditatem; quare sequitur: manente
eodem serpente, abscisa aliqua parte eius manet eadem

ig. Cod.: duo siiiKularcs lotalfS. 3i. Cod.: indivisibile quo aJ

molem ct omiii quelibct in partes {sic).



296 Johannis Wiclif Quaost. XI.

forma substancialis serpentis^ que prius fuit. Quarto
sequitur, quod omnis anima humana est indivisibilis
quo ad molem, et tamen est divisibile, quia sor, cum
idem sit et anima sortis, sicut idem est sor et hominis
sortis.

CORROLARIUM ULTliMUM : Questio, ut proponitur, est
^ vera; probatur, quod omnis forma substancialis animati

producta est indivisibilis quo ad molem.



I. Cf. August. De Quantitate Animae XXXI, 62 (Mi^ne
XXXII 1070) et Wiclif Dc Compositione hominis, cap. V (p. 76'
ed. nostrae). 4, 5. locus curruptiis.



XII.

Utrum cometa sit de natura celi vel ^f -' ^""^^'^ «*'

lica\cnlv or

elementari. cicmcnhiry



nature



-. )



Arguitur primo, quod omnis sit de natura celi, quia Heavenly; tor a
omnis Stella est de natura celi; sed omnis cometa est ^,\'Jj '.^ (.'oi^,''^^t"j^'
Stella. Igitur ... -i s"^"".

Maior probatur, quia omnis stella est densior pars sui
3 orbis, ut dicit Commentator 2° Celi; sed minor patet,
quia omnis cometa est stella, cometa igitur est stella.
Consequencia patet ab inferiori ad superius; sed ante-
cedens patet, quia cometa dicitur, quod stella comata.
In oppositum est Philosophus i° Met., tractatu 2° ca 4°.
10 Primo noto, quod cometa dicitur existens apparens
Stella, habens comam, caudam vel barbam vere vel
apparenter, et secundum hoc tres partes ponuntur comete,
scilicet comatus, caudatus et barbatus.

Secundo noto quamvis ly 'natura' dicitur multipliciter, I. Conclusion.

1 3 ut patet quinto Methaphisice, tamen in proposito volo '''b? f,t"^''^

ego uti pro essencia. Tercio noto, quod ly 'est' volo uti elementary
. ^ . '.?•', nature,

in proposito secundum supposicionem naturalem vel

propria opposicione est vel erit vel fuit vel potest esse.

CONCLUSIO I'RIMA: Aliquis cometa est de natura ele-

2omentari; patet conclusio per Philosophum primo Met.



3. Cf. Averrois in Arist. De Coelo II comm. 1 5 : Et nan
sequitur ex hac positione, quod in orbe sit pars nobilior alia.,
ut sit compositus ex virtutibus diversis. Stellae enim sunt
parte'! nobilinres coeli. 9. Cf. Arist. Meteorolog. I, VII 4

(Ed. Par. Ill rifJO, 40 ss.J: Toiovrov 6 ^oji^rrjg sazlv aarrji),
coanSQ diad^ofirj aazsQog, ^xcov sv avxco nsQag xal a^xW-
14, 16. ly verbum (word) signi/icat. i5. Cf. Arist. Metaph. IV

fin autiquis edd. V) II i (Ed] Pax. II nil, 8 ss.). 20. Cf Aristot.
locum ex Mctcorol. supra citatum atque Averrois in eundcm
comment. Cf. Alt^azelis Logica ct Philosophica (Ed. Venetiis 150G)
Philosoph. lib. II, cap. De vento, fulgure et stellis cadentibus: Sed



298 Johannis Wiclif Quaest. XIl.

in loco prius allegato, et per Commentatorem. conclu-
sionem suam in commento; patet eciam per Algacelem
in philosophia sua dicentem, si fumus fuerit spissus,
ignitur, et si non est talis, qui cite convertatur^ remanebit
sic aliquamdiu, ut videbitur stella caudata; eciam per 5
Ptolemeum dicentem, quod iudicium tercium est a
secundis stellis, super quo dicunt tres conclusions comen-
tatores sui Haly, Abraham et Ungaforus. [ F. 201



si fuerit fumus spissus, ignietur quidem; sed quia non est talis'
qui cito convertatur, remanebit sic aliquamdiu et videbitur stella
caudata; que quandoque revulvitur cum celo eo quod partes
ignis continue sunt cum partibus concavitatis cell: et ideo resol-
I'itur propter consortium eius 8. Significatur hoc loco scriptor
arabicus 'Abu-1-Hasan, 'Alt ibn 'Abu-r-Rijal as Saibani, seu quo
nomine circumfertur Haly Aben Ragel, interpres libri Ptolemci
"Centum verbum" inscripti, in cuius opusculi editione, quae
prodiit una cum Opcre quadripartito, Venetiis 1484, ad textum
Claudianutn verb. IV: 'Anima quae ex natura dat iudicia,
iudicabit super secundis stellarum; eritque eius iudicium melius,
quam illius, qui iudicabit super primas Stellas' adnotata in-
veniuntur haec: 'lam docuit te, quomodo lioc anima hahet ex
natura: nunc dico tibi, quia secunde stellarum ex opere sunt;
quod ipse faciunt sub circulo lunari, ut sintillationes vel iacula
et stelle cum caudis et circidis, que apparent quandoque circa
solem .... Sed significacio earum non tantum valet quantum
significatio stellarum: et cum anima, que habet hoc ex natura,
scilicet iudicare per secundas Stellas, melius iudicabit per cas,
quam alius per Stellas primas ' De Abrahami in Ptolemeum
commentis cum nihil adhuc, quoad sciam, notum sit, coicere licet
eundem esse ilium atque Abrahamum Avesneszre vel Aezera,
ludaeum, scriptorem libelli "in magisterio iudiciorum astrorum,
qucm compilavit Abraham ex dictis sapientium et tloribus anti-
quorum" . . . qui manu scriptus legitur una cum Ptolomei Quadri-
partito et in idem commento Haly in codice Bibliothecae
Lemovicensi numero 9 (2s) insignito. Cf Catalogue general des
manuscrits des Bibliothcques des Departements etc. Nouvelle
serie IX 455. Ungaforum, inerpretem Piolemaei, indagare non
con ti git.



XIII.

Uirum perfeceio cognieionis cause seeundeisthopcncction
plus a medio eognoseendi, quam a potencia a second'"' cause

•,.,, . . T due more to

eognoseendi sit aeeipienda. the means of

knowiiii; or the
power of

Noto: licet titulus questionis secundum suam formam •^""^^"'S-^
duos sensus habeat, unum, utrum perfeceio cognicionis ^ 'NviifcirthV"
de causa secunda existens plus a medio coiinoscendi, ^lii^-^ti"'' may

^ . '^ 'he taken.

quam a potencia eognoseendi sit accipienda, alium,
5 utrum perfeceio cognicionis in causa secunda per motum
forme existentis plus a medio eognoseendi, quam a po-
tencia eognoseendi sit accipienda, et quia iuxta argumenta
magistri tytulus ad sensum secundum est limitatus, ideo
de illo sensu primo pretermisso aliquid dicam.
lo Et noto tunc secundo, quod perfeceio quandoque dicit Perfection may
modum, secundum quem aliquid valde et ad plenum ,j, of'doing



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 31 of 34)