John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 4 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 4 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


quod deficiat species. Ideo, cum deficiat genus illis 35
principiis, patet, quod non sunt sic species; ad pauca
ergo respiciunt, qui ponunt esse per se species propter
sui communitatem; non ergo omne commune est
universale, nee oportet, quod si sit in genere, quod sit
universale vel singularc. Illis enim, que sunt per se in 40



1 3, 32. Tractatu primo. De hoc ..tractatu primo" cf. notam
nostrani in fine capitis quarti hitius opusculi.



CAP. I. DE ENTE PREDICAMENTALI. 1 3

genere, contingit per se universalitas aut particularitas, et
aliis non, quia, si extendatur universale ad omne com-
mune, multis patet quod hec ampliacio est contra regulas
logicorum, cum Deus et omne singulare esset tunc
5 formaliter universale, quod si extendatur ad omne
commune, multis realiter distinctis conceditur; tunc
Deum punctum, et quotlibet talia esse universalia ad
hunc sensum ; sed sic ampliando oporteret concedere
multa esse universalia et singularia, que non sunt per

lo se in predicamento, sed per acciders aut per reduccionem,
et habent ens pro suo genere secundum Lincolienscm
primo posteriorum capitulo 5°. Aliter enim, ut dicit,
non esset metaphisica sciencia vera, nisi haberet ens
pro suo subiecto primo continente quidlibet, de quo

i5considerat metaphisicus, et idem patet quarto Meta-
phisice 2".

Eligendo autem de multiplicitate generis detecta No negatio or

^ 1 • ^ .. 1 • • ] ^ privatio forms

superius, genus logicum et metaphisicum, quod est .^ genus per se.
natura universalis univoce et quiditative per se com-

2o municata multis suppositis, patet, quod deficiente
alicui genere, quod sit per se existens aliquo modo
predicto, deficit per se existencia in tali genere, et per
consequens nulla negacio et privacio, cum non sit
natura positiva, est per se in genere, et per idem

25 principia rerum, ut partes qualitative, quantitative
minores numero naturali, non sunt per se, sed per
reduccionem in genere, ut forma, materia et alia
indivisibilia principia; [substanciam] cum ergo non sit
dare per se genus puncti vel alterius extra genus, patet,

3o quod non sunt per se in genere. Nam indivisibile est
passio, analogice contingens Deo, unitati, angelo, puncto
et instanti. Non ergo est indivisibile genus illis, nee
per idem aliquid aliud notandum, cum talis analogia
excludit racionem generis; ymo, si aliquod tale esset

I. iiniversitas] cod.: vnrf'»'. 27. substanciam cicicndum.

II. Cf. Commentaria Robcrti Lincolniensis in libros Poster.
Aristot., cap. 5 {Ed. Ven. f. 5): Sciendum est autem, quod super
universale ambiguum erigitur demonstratio; quod patebit ex
ipsis verbis Aristotelis inferius; et nisi hoc esset ens, non
esset subiectum metaphisice. 12. Arist. Met. Ill, 2, 4 (/«
edd. ant. IV 2, ed. Par. II 500, 34 ss.'): TLavrafov Ss ■KVQicog rov
TtQCJTOv i] £7ii.Gtr'jn.r], wd f| ov xk ciXla I'JQzrjzai,, xal dl layovzaL.
Ei ovv rovz' sazlv y ovaCa, t&v ovglcov &v dsoi tctg ciQ^ag nai
T«s ahias f-'x^iv zuv cpdoaocpov.



14 JOHANNIS WICLIF CAP. I.

genus, reduceretur ad genus substancic tanquam men-
suram, cuius generis foret accidens principium, quod
est contra dicta, cum principia substancie non sunt
per se in genere; et multo magis principia aliorum non
sunt per se in illis generibus communicabile. Igitur et 5
incommunicabile sunt prime differencie entis, et non
convertuntur cum universal! et singulari, cum Deus sit
tarn communicabile | quam incommunicabile, et necF. iqS
universale nee singulare secundum naturam divinam.
Extendendo autem speciem et genus mode, quo dictum lo
est superius, diceret aliquis, quod punctus est genus ad
punctum supracelestem et mathematicum vel naturalem,
et ita fingeret de aliis, et ita habet de conveniencia et
diflferencia talium. Sed ista dicta sunt preter considera-
cionem logicam. i5

The entire Ex istis facile perpenditur, quod tota multitude

predicaments predicamentorum reducibilis est ad Deum. Nam omnia

can be reduced novem predicamenta accidencium reducuntur ad cathenam
to God. , . ...

substancie ut suum pnncipium, et totum genus sub-
stancie oportet causari a quadam natura extra ipsum, 20
ut patet ex dictis; ergo conclusio.



21. Post condu^'io Icgitiir ill codice nota bohcmica haec : Boze mily racz
pomoczy dokonaty brzo. cuius sciisus est: Deus dilectissime, adiuva me,
ut quanl celerrim'e opus perficiam.



CAPUT SECUNDUM.

Consequentcr restat vidcre de univocacione ct equi- Univocatio and
vocacione rerum in suis racionibus; hoc enim est ^'^''"t]yi"i';fs"° °^
necessarium ad noticiam predicamentorum, cum solum Explanation of

, . , , . the lirst chapter

D univoca sunt genera vel species. Ideo signanter pre- of Aristotle's
misit Aristoteles sentenciam suam de equivocis ab- categories,
iciendum, de univocis remanentibus persequendum, et
de denominativis, que competunt cum genere accidentis.
Sunt autem res extra communes univoce et equivoce,

loquia omne universale univoce competit suis subiectis
et per consequens est modo univoco. Et ultra sequitur,
quod sit univocum secundum talem modum contra-
diccionum, namque claudicat aliquid esse bene, moveri
velociter, vivere delectabiliter, nisi ipsum secundum

1 5 tales modos sit bonum, velox et delectans. Omnis enim
predicacio concreta accidentis redundat in subiectum,
ideo certum est, quod descripcio Aristotelis de equivocis,
univocis et denominativis consonat rebus extra, que
dicuntur equivoca secundum istas raciones et consequenter

aonominibus rerum, ut dictum est de universalitate; nam
res communes predicantur vel dicuntur principaliter,
sicut univoce insunt suis subiectis; ergo sunt principaliter
univoce, et, quomodocumque alteratum fuerit, certum
est, quod est dare res ad extra, quarum alique equi-

25 voce, alique univoce et alique denominative competunt
subiectis; et ille supponuntur esse equivoca, univoca
et denominativa, et consequenter racione illorum signa
dicuntur similitudine equivoca et univoca.

Ideo solet dici, quod duplex est equivocum, scilicet Two kinds of

Soequivocum equivocans, et equivocum equivocatum. »^l"'v°<^a'

6. Aristot. Cat. I et 2 {Ed. Par. I 1, 1).



1 6 ' JOHANNIS WICLIF CAP. II.

Equivocans dicitur, quod sub se equivocantur multa
supposita, sive sit res communis analoga, sive signum
eius. Equivocum equivocatum est, cui competit equi-
vocans secundum diversam racionem dici cum aliis, ut
quelibet res mundi equivocatur sub transcendente cum 5
aliqua alia.

Ex istis patent alique conclusiones. Prima, quod
omne equivocum est univocatum et econtra, et per
consequens non distingwuntur hec ex opposito, quamvis
repugnet idem secundum idem esse respectu eiusdem lo
equivocum et univocum. Prima pars patet ex hoc, quod
omne ens equivocatur sub transcendente, et nullum est
ens citra Deum, quando univocatur cum aliquo alio;
ideo omne univocum univocatum est equivocum equi-
vocatum et econtra. Et secunda pars patet ex hoc, i?
quod racio equivocacionis et univocacionis sunt in-
compossibiles de eodem primo respectu eiusdem.
Interchange of Secundo patet, quod nedum equivoca equivocata sunt
wUh'^univocuni. univoca univocancia et econtra, sed eadem respectu

. -A" • diversorum sunt univoca univocancia et equivoca equi- 20
significations . . . . ^ ^ .

(signa) are so vocancia, cum quibus sit tarn univocum, quam equi-
^' thev^are ^* vocum. Prima pars patet ex hoc, quod omnia signa
intrinsically univocantur sub hoc communi "signum", et cquivocan-

signitications . ■•^ ^ •

(signal all are tur sub hoc communi "ens . Omne eciam equivocum
tlicT'represe^nt univocatur sub hoc communi ''equivocum" et quotlibet 2?
entities. Q}i\\% communibus, et multa talia univocantur sub se alia,
ut patet tam de figuris quam de rebus communibus.
Transcendens autem, quod est equivocum equivocans,
est omnia ilia, et sic commune equivocum est omne
equivocum, quod univocatur sub illo, et equivocatur 3o
sub sc alia. Ymo, si quidlibet significat quidlibet, tunc
quidlibet est univocum univocans, et equivocum equi-
vocans, et per consequens tam univocum, quam equi-
vocum. Patet ergo, quod oportet limitare, in quo res
univocantur vel equivocantur, quando loquimur de illis, 35
ut substancia et quantitates sunt univoce universalia,
sed equivoce encia. Homo et urina univoce quanta, sed
equivoce sana, et sic de aliis.

Three dilTerent Tercio notandum, quod tres sunt gradus equivocacio-
dcsrccs of ....
aequivocatio "IS ct univocacioiiis, ct per consequens equivocum et4o

anJ univocatio. univocum contingit in codem analogo suis gradibus



16. Cod.: .{9po'«'. 2\.. Cod.: ccia vni":" e'uoca' et hacc ultima vox

corrccta in equivocum.



CM'. II. DE ENTP: PRF.niC.AMKNTAl.I. 17

convenire. QuoJdam enim est equivocum sine analoga
conveniencia cquivocatorum in illo equivoco, ut casu-
1". im3' alitcr vocatur | unus homo propria nominacione Felix,
et alius, quia beatus, dicitur felix; nee est aliqua ana-
-"> logia vel commune proprie intencionis conveniens illis,
secundum quod uterque dicitur felix, et taliter sepe
contingit in nominihus propriis.

Notandum tamen, quod multa putantur casualiter niscussiou on
nominata, ubi tamen est quedam conveniencia inter rem """'"^'op*^-
10 nominatam aut eius proprietatem ac ipsum nomen, ut
nomina requirencia apposicioncm nisus ad sui prolacio-
ncm vel difficultatcm dissonam imponuntur ad signiiican-
dum res vigorosas vel rudes, ut unium, vibrare, labrum,
rus etc. Alia autem nomina, imposita ad significandum
I -1 res contrarie disposicionis, sunt levis prolacionis, ut an-
gwilla, labium, lana, mel etc. Infantes, inhibentes nervos
molles tlexibiles sonant 1 pro r; et sic credo, quod
numquam fuit nomen primitivum ex mere indift'erentia
vel casu impositum; sed sicut confricacio barbe, elevacio
2ostraminis et ceteri actus vocati casuales fiunt ex quo-
dam intento confuso fantasie, sic omnis imposicio
nominis fit ex predeterminatione racionis vel influencia
celt limitantis, Celum enim variat lingwas non solum
in diversis climatibus, sed in eodem climate infra 3o
25 leucas, et ditlerencius secundum latitudinem climatis,
que plus respicit variacionem caumatis et frigoris, quan-
tum ad celum attinct, quam secundum longitudinem
climatis, propter minorcm diflformitatem celestis in-
fluencie secundum latitudinem mundi, quam secundum
3o longitudinem. Contingit autem eidem rei secundum
diversas proprietates diversa nomina imponi, ut lapis
secundum racionem, qua ledit pedem active, nomina-
tur vigorosius, ut masculus, ct petra sub racione, qua
passive est pede trita, nominatur leviter, ut femella, et
35 tales sunt raciones — si quis cognosceret — in om-
nibus nominibus primitivis; ista tamen non sunt tra-
henda in consequenciam, nee disputanda per locum a
simili, sicut nee alie ordinaciones hominum vel nature.
Nichil tamen est ordinatum, quin, si quis posset per-



I. Cod.: fn fbanaK" 9'cia. 2, 3. casualiter] end.: cair' = caiisaliter.

u. Cod..' 9ppm, Q li'iica obducla in a correctum. 25. Cod.: di-ncig;

cod.: latitudine. 33. Cod.: roin aclTe q™. 33. vigorosius] cod.: leviter;
34. leviter] cod.: vigorosius.



m



1 8 JOHANXIS WICLIF CAP. II.

fecte perspicere pulcritudinem universitatis, que consistit
in quadam armonica discrepancia, pateret sibi neces-
sarium esse, ut taliter ordinetur, et iste daret causam
diversitatis in argumentis factis per locum a simili;
sed quia non est viatorum, distincte cognoscere talem 3
ordinem. ideo damus ex ignorancia causas remotas, in
talibus aliqua coniectantes. et plura ignorantes; ut generi
vel linee generacionis propter unitatem personarum,
varietatem et pluralitatem est nomen monosillabum im-
positum, in quo sunt sex littere varie conglobate, sci- lo
licet ,,stirps", et ita, ut credo, est quodlibet nomen,
pure anglicum primitivum monosillabum; ex tali con-
sideracione prenosticat Abbas Joachim multiplices even-
tus in mundo futuros, ut patet in tractatu suo de
Speciebus Scripturarum. i3

Such Redeundo ergo dicitur, quod talis equivocacio, sicut

cquivocalion is » •» » ^ • •...•• i-»

onlv apparent; Caret unitate rei extra communis, cum sit pnncipaliter

.'■'^J.' . in signis. sic caret unitate conceptus realis adequate
contradiction ^ . ... ^ . .

nust be in the Communis ceteris equivocatis, et per consequens in tali-
as'tfie^mnrne. ^^^ proposicionibus equivocis non est contradiccio, etsi 20
signa videantur opposita. Contradiccio enim non est
nominis tantum, sed rei et nominis; patet ex hoc, quod
signa non contradicunt propter se vel suas signancias,
sed propter contradiccionis signancias. Oportet ergo ad
contradiccionem signorum, quod sensus contradicant. 25

In secundo gradu equivocatorum sunt analoga, sive
secundum esse, sive secundum operacionem vel aliam
proprietatem accidentalem, ut ens contingit analoyce
substancie et accidenti, cum substancia sit per se ens;
et accidens est ens, quia substancie formaliter inheret, 3o
et talis analogia est inter Deum et quodcumque causatum,
inter ydeam et ydeatum, et breviter inter quodcumque
ens intelligibile et actuale causatum extra Deum est

18. sic] cod.: sicut. 22. Cod.: nois (m.

16. Joachinnus abbas Floriensis, circa annum 1130 natus
scripta sua, ex qitibus ..Concordia veteris et novi testamenti",
,.Vaticinia de summis Romanis Pontihcibus", ..Commentarius in
Apocalypsim", ,,Psalterium decern chordarum" /jri/jciyew obtinent
locum, sentenciis mysticis atque mirabilia portenta praesagien-
tibus implevit; hunc potissimum monachum a Wiclijio nominari
vel ideo memoratu dignum est, cum Joachimum papae auctn-
ritati sua doctrina admodum detraxisse yiotum sit. Cf. Engel-
hardt, „T)er Abt Joachim und das ewige Evangelium" in
„Kircliengeschichtliche Abhandlungen" , p . 3; Baumgarten-Crusius^
Lehrbuch der christlichen Dogmengescliichte, I 505.



CAP. II. DE ENTK PREDICAMENTAI.I. 19

talis analogia secundum opcracioneni proporcionalem :
dicitur canis equivoce de Stella mordente in elTectu, de
animali lalrali morsivo, et pisce marine morsivo. Nee
quelibet substancia taliter morsiva dicitur canis, nee
3 sunt ibi morsus proprie univoci. Et conformiter dicitur
cultellus acutus, quia bene seissurus quo ad tactum;
sapor, odor, sonus, sensus et eorum subieeta dicuntur
acuta, quia sunt proporcionaliter activa; ut homo dicitur
acutus corporaliter, si est penetrativus cunei cedendo,

10 et intellectualiter acutus, si est penetrativus veritatum

occultarum, raciones earum subtiliter decidendo, et sic

E. 194 est in quotlibet aliis exemplis, | ubi non dubium con-

tingit intelligere sub uno conceptu prime intencionis

omnia talia simul, et contingit limitare conceptum prime

1 3 intencionis ad unum signatorum preter intelleecionem
reliqui; et tunc non est contradiccio, etsi voces viden-
tur pretendere repugnanciam, ut contingit contracte
intelligere ens, ut dicit actualem existenciam, et sic
concedere omne ens existere ; et contingit alias amplius

20 intelligere ens, ut nee contrahitur ad prius tempore nee
ad esse existere, et sic concedere, quod aliquod ens
non existit; et in talibus equivocacionibus laborant tarn
antiqui, quam moderni, ut antiqui concesserunt homi-
nem esse eternum in sua ydea, in intellectu divino, in

2 3 sua causa vel in potencia, sicut eternaiiter Deus in-
telligit, wit et ordinat hominem. lUud patet de Platone,
de beato Johanne, de apostolo, de Augustino et aliis
Sanctis multis ipsos sequentibus. Aristotelcs tamen non
diceret tale secundum esse intelligibile esse hominem,

3o sed intelleecionem Dei et vitam primam, ut patet 7*^
Metaphisice, contra ydeas Platonis arguendo. Nee diceret
omnem creaturam esse vitam primam eo, quod esse
intelligibile euiuslibet creature est vita prima, nee diceret
totam stirpem esse in membris sui principii propter

33 equivocacionem intelligendi; et certum est, quod proficit
cognoscere tales equivocaciones pro intellectu autorum
habendo, et inutili decertaeione vitanda.

6. Cod. : q" ta ad tactih

28. Cf. Arist. Met. VI fin antiquh edd. VII) 2, 3 JEd. l\v:
II 539). "Ext TiaQci xa cua&rjtk oi fisv ovx oiovxat, Hvai ovd'hv
Toiuvxov, ol dk TiXf-Cm -/.at iiuXlov uvrcc mdici, coGTi^f) UXcixcov zu
Tt H'Stj xat xa iiudrjiiatLKu dvo ovaiag, XQizrjv ds xijv xcov citad't]X(av
Gco^axwv ovaiav .... (6) TI^qI Sy rovxcov xL Uyi^xat -Acdois rj
ut/ y.ukcog .... av.siixbov.

2*



20 JOHANNIS WICI.IF CAP. If.

Examples of Frequenter enim discrepant homines in verbis, qui-

equi vocations , u^i- .• ^ c .-i

arising from bus non subest dispar sentencia, et frequenter idem
"nfeanlne' of'^ autor vel philosophus una vice restringit, et alia vice
words. ampliat analogum, sine reali contradiccione, et ita con-
tingit equivocare in modo concipiendi equivocum primo 5
modo dictum, ut unus intelligit istam: ,,Omnis canis
currit" sub istis conceptibus; ,,omne corpus, cui im-
ponitur talis terminus ,, canis" ad significandum, currit",
et sibi repugnant ista: ,,omnis canis currit", et ,,ali-
quis canis non currit"; et homines, habentes in anima lo
simul intenciones rerum et intenciones suorum nomi-
num, sunt valde proni ad sic componendum. Alii autem
intelligunt solum primis intencionibus, quod omnis stella
taiiter accidentata currit, vel omnis bestia latralis currit,
vel tercio modo. Et sic convenit proporcionari talia, i3
que non contradicunt, et convenit taiiter intelligere talia,
quod sit vera contradiccio.

Et proporcionaliter dicendum est de distribucione. dc
sillogisacione et aliis proprietatibus logicis in talibus
equivocis. Nam intelligendo solum per intenciones rerum, 20
falsum esset, quod uterque istorum est Johannes, ncc
pocius sequitur: Si iste est Johannes, et iste est Johannes,
quod uterque est Johannes, quam sequitur: Si iste est
hoc, quod uterque istorum est hoc, quod non est unus
conceptus singularis vel communis dicere extra pure. 25
per quam concipcret quilibet homo, ut Johannes. Con-
tingit tamen intelligere res extra simul intencionibus
spccierum et nominum, quod talia signa esscnt vera,
ut sic: uterque istorum est homo, cui competit talis
nominacio, et ita contingit duos equivocare, unum con- ?o
cedendo, quod plurcs sunt Johannes, id est homines sic
nominati, et tamen non sunt multi Johannes, id est.
non sunt multi homines, qui sunt, et ita concedunt
solute laborando in equivocis, quando queritur, quare
homo est l^etrus vel Johannes. Nam unus alisolute con- 3:"
cipiens datum hominem solum sub racione individuacio-
nis per nomcn propria m, conccderet, quod omne, quod
est causa individuacionis sue, est Johannes, et ccontra.
Alius autem plus concordantcr ad grammaticam in-
telligcret cum intencione vocis propriam appcllacioncm, 40
et sic diccret, quod idco est Johannes, quia est hoc sic



32. Co.i.: m' = mii/tis. 3^, 40. Coil. : adg=" dicet intolligeret.



CAP. II. DE ENTK I'RKDICAMENTALl. 2 1

nominatum. Ncc sequitur ex isto, quod posset esse Petrus
asinus etc., quia tunc posset esse alia res sic vocata.
Sed relinquendo istas contenciones pueris, et faciendo
finem de sentencia signorum, satis est dicere, quod signa
5 sunt equivoca secundum tres j^radus, et alia signa sunt
univoca correspondenter ad univocacionem in rebus
extra; et aliqua sunt multiplicata vel synonima, que
sub disparibus vocum Ibrmis eadam significant, ut ensis
et gladius. Sed forte, si quis sciret raciones imposicionis

lonominum, nulla talia essent pure synonima, ut lapis et
petra non sunt omnino synonima, sic nee nomen dif-
finicionis et nomen diffiniti; generaliter autem omnes
forme accidentales sunt denominativa et actualiter de-
nominant, ut concretive inexistunt. Unde omnia nomina

ir connotancia subiectum et sibi accidentaliter incxistens

vocantur denominativa, ut quantum, quale, magister,

artifex, dominus, et similia connotancia accidens in

aliquo. In tercio gradu sunt omnia genera, ut innuit

F. 1(14' Aristoteles | 7" Phisicorum 31^, ubi dicit genus esse

20 tacentcr equivocum, et ponit triplices gradus equivo-
corum secundum sentenciam hie positam.

Est autem triplex racio, quare genera dicuntur equi- Tlirco ways in
voca. Prima, quia habent diversas raciones in suis sub- a^re'L^.lumlcaT:
ordinatis speciebus. Secunda est, quia significant species ^-.''^.'^'^"/'^..'"S '"

. ,. . ^ . . ' ^ " ^ tiicir dillcrcnt

2? dispanum perreccionum essenciahum eciam secundum relations to tlie
speciem. Et tercia, quia est queJam analogia inter genus contained* in
et suam speciem, cum species nresupponit suum tienus, „ ,> ''"^'"- ,

.[ ; t tr t o ' II. Because thev

sicut accidens presupponit suum subiectum, et quelibet incUidc species
creatura Deum. Ideo dicit Philosophus, quod propter '''"to li.^lk ^^

^ « ^ ^ 1 obliqi

9. Cod.: ipo'^ '}9"P noni. 18. Cod.: aliquo, aliquo at altera manu.

Id. Cf. Arist. Nat. Ausc. Ml 4, 11 (Ed. Paris. II 840, 17).
Kul ar/iiaivai. 6 }.6yog ovzog, on to y^vog ov^ f-'v n, alia nuQCi
xovTo Xuv&avsi no'u.u, clai rs rav oiicovv^icov al (itv nolh
antxovaai, at ds k'lovGcci xLva o^OiorrjTa, al d'syyvg ^ ysv^i ^
avuloyia, did ov doxovobv ofiovvfiCra slvca, odoKi. Cf. editionem
Vcnetam Physicorum VII siimmae quartae scctioncs 3o — 3i,
vol. Ill, p. 151. 2<). Cf. Ari.si. Nat. Ausc. VII 4, 9 (Ed.

Par. II 6'3i), 47 ss.): "En ds/mnov ov xb xv^ov iaxiv, cell' fv
svog xb TiQcaxov. I'lXV &Qa ov fiovov dsl xa avn.§?.rjxa ^'tj biiat-
vvticc fLvca ullci zcil fiij ty^fiv bincpoQuv, iir'jXf o (irjx' fr at;
Xsyco d'f oiov j^QaiiiK tj^si [bLccfpOQuv rjj 6im()faiv. ToiyccQovv ov
av(i(Slr]T6p Kaxk xovxo, olov nux£(jov •AB^QOiiuixiaxtiL [iciXlop, fiij
xccxd XL iQ&iioc, akV jj ^Qoifia, aXla Tiura xb Xsvkov — et ex
Commcntatoris verbis liaec {Ed. Vcncta Phys. VII siimmae giiarta



22 JOHANNIS WICLIF CAP. II.

appropriati; divcrsitatcm in s^encre iion suflicit unitas generis ad hoc
IlE^Bccai'itc^ol <-]i-iod aliqua comparentur in illo, ut nichil est magis

a ccruiiii album uLiani reliquum est nigrum, eo, quod commune,

analopv . ' . ' . '^ ' . '

between ^cniis m quo primo conveniunt, est genus colons, et multo

an i.pceii.h. j^^^„ij; passiones, privativa, et potencia non sunt sic 5

comparabiles ad invicem, ut nichil est magis magnum,

quam reliquum est parvum, et sic de similibus, quamvis

unum se habeat analoyce in suo genere, sicut reliquum in

suo genere; quamvis enim eadem sit racio animalis gene-

ralis in homine et in asino, tamen alia est rdcio animalis lo

specialis in homine, et alia racio animalis specialis in

asino. Et utraque istarum racionum est causa, licet non

proxima, quare animal dicitur de homine et asino. Nam

quia homo est animal racionale, ideo est animal; sed

primo, quia substancia animata sensibilis, ideo est animal, ib

Animal ergo secundum diversas raciones convenit suis

speciebus, et sic non pure univoce, ut species specialissima.

Secunda causa sic intelligitur : quodlibet genus habens

proprias diffcrencias habet unam positivam superemi-

nentem, et aliam defectivam sibi oppositam, et ditTerencia 20

positiva constituit speciem perfectissimani, que mensiirat

alias species in perfeccione, secundum quod plus elon-

gantur vel appropinquant illi speciei in perfeccione; ut

racionale est substancialis qualitas, constituens cum

genere speciem hkiminis, et ut alia species animalis plus 25

similatur speciei hominis, est perfeccior, et, ut plus

elongatur, est imperfeccior. Et sic est de speciebus

quorumcumque aliorum generum. Non enim est possi-

bile, quod alique due species sint omnino paris per-

feccionis essencialiter, quia pereunte gradu et ordine 3o

periret constitucio generis, quod oporteret fundari in

ordine suarum parcium subiectivarum, sicut oporlet

continuum fundari in ordine parcium quantitativarum.

Ex quo patet, quod genus quadam prioritate nature

f), 10. generalis in — racionalis ah altera manu in marfiitic codicis
siipplctiim. 25. Cod.: "plus "alis .silat^.

sect 2!>) . . . et hoc intendcbat, cum dixit verbi gratia qunniaui
in colore etc., id est, quoniam color non coniungitiir cum colore
secundum quod est color tantum, quoniam color dividitur per
di(l'erentias attributas colori divisivas; et istae differentiae sunt
diversae secundum formas et subiectum ; nisi comparatio cad it
inter ilia duo in eadem specie coloris, quoniam in istis potest
esse comparatio et coniunctio, verbi gratia in duobus albis quon-
iam possibile est dicere alterum esse albius reliquo, aut similiter.



CM'. II. DK ENTli l'Ki:i)lC.\.\li;.\ l.M.l. 23

participatur sue speciei in perfecciori, ut naUira hominis
secundum IMiilnsophum .sccundo Phisicorum 24'' est
finis omnium aliarum specierum animalium, mensurans
illas, tamquam media ordinata ad finem. Ideo philo-
3 sophicum est ponere, quod, cum homo sortitus fucrit



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 4 of 34)