John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 6 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 6 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


maxime diversa in se; et in istis non latet ex definitionibus, quod
nomen est aequivocum; in aliis vero est quaedam ambiguitas
et latent aliquantulum, sed tamen non sunt propinqua illis; alia
vero sunt valde propinqua, aut in genere, aut in comparatione ....
cum ista ambiguitas in diversitate spccierum sit propter propin-
quitatem naturarum ipsarum; quando igilur erit species diversa
a specie r Id est, quando igilur erunl duae naturae ambiguae
duae species . . . etqitsq.



substance?



CAPUT QUINTUM. f. 107

Formal Ilabito ex prcdictis, quod primum omnium decern

meaiiins of tlie ^ i ^ • .. ^ • i •» •

concept, generum est substancia, restat videre, que sit eius racio,

'substance', secundum quam est formaliter substancia, et videtur,

Is there a seir- ' ' . . '

existent quod non per se esse, nee per se substare accidentibus 5
absolutis vel respectivis, nee substare forme substanciali.

Primum non dabitur propter tria: Primutn, quia tune
potissime competeret Deo genus substancie; eonsequens
impossibile, quia tunc esset divinitas quiditative com-
]ionibilis ex genere et differencia ipsa prioribus, et sic lo
esset posterior in natura suo genere, quod esset causa
tinalis univoce participatum a Deo et aliis ereaturis.
Consequens impossibile ex deelaratis traetatu prinio:
et consequencia patet ex hoe, quod Deus maxime est
per se ens. i3

Seeundo videtur, quod nulla creatura sit per se ens,
quia si innitimur veritati sermonis, videtur sequi, si
sul)stancia per se est, ergo ipsa est causa, quare est;
et per consequens est causa sui ipsius; et si exeludimus
causani eommunem ab alio, sic quelibet substancia 20
habet Deum eausam, et ornne corpus habet materiatn
et formam cum quotlibet partibus quantitativis ipsum
causantibus. Si exeludimus pareialem inexistenciam,
solus mundus maximus est substancia, quia omne aliud
substaneiale est eius pars, vel saltern solum angeli sunt 25
substancie. Si exeludamus formalem inherenciam, tune
contingit accidentibus eucaristie, et vacuo infinito ra-
cio substancie, quia ilia possunt naturaliter per se
esse, ut creditur.

Tercio videtur, quod veritates eterne sint potissime 3o
substancie, quia ilia sunt encia, que non possunt in-
herere formaliter substanciis, ut patet de negaeionibus,

9. Cod.: esse. 17. Cod.: \irtiiti ct in inargiiit' veritati.
I?. C/. iintcim in fine cayitis cjiiartl.



CAP. V. Dl- I':NTK PREDIGAMKNTA[.I. 3 5

de potenciis, pretericionibus et futuricionibus cum aliis
veritatibus, quas claudit contradiccionem non esse; sed
omnes substancie sunt create, ut hie supponitur, ergo
nulle substancie habent talia accidencia illis tbrmaliter
b inexistencia. Et confirmacio istius racionis est, quod
vdee, que sunt raciones exemplares, vocantur substancie
tarn aput antiques quam aput modernos, quia abler
non essent universalia in f^cnerc substancie, ncc forme
exemplares creatrices, ut dicit I.incoliensis primo

lo posteriorum 7" et Augustinus conclusione 47, quia in-
dubic ydee non sunt forme accidcntales; nee dubium,
quin sunt veritatcs tales eterne, ut patebit posterius; et
vocantur forme ab Augustino, ubi supra, quia illis
formantur exemplariter res adextra; Deus enim nun

1? potest producere rem adextra, nisi secundum eius pro-
ducil^ilitatcm.

Nee seeunda racio valet propter nuilta. Primo per hoc,
quia per se substarc accidentibus absolutis \idctur ac-
ciderc angelis et aliis multis substanciis, cum stat sine

20 contradiccione spiritum talem esse sine qualitatc vcl quanti-

tate sibi accidentali et a pari sine accidcnte respectivo.

Secundo supposito, quod substancia non possit esse

sine tali aceidente, adhue prius naturaliter est quam

substat tali accidenti, vel quod habct aptitudinem ad

2r substandum tali accidenti; ergo cum non sit prior sua
racione, patet, quod hec non est racio substancie,
qua est formaliter substancia.

Confirmacio tercio est per hoc, quod nulla passio
posterior subiecto est racio, quia subiectum est illud



9. Cf. CommciUaria Robcrli I.incoliensis in libros Posteriorum
Aristotelis cap. 7 [t'd. V'en. f. 7): Cognitiones enim renim
catisandarum, que fuerunt in causa prima, eternalitcr sunt
rationes revum causauJanim et cause formales exemplares, ct
ipse sunt creatrices, et hec sunt, quas vocavit Plato ydeas et
mtindum archelypum, et hec sunt secundum ipsum genera et
species et principia tarn essendi quam cognoscendi; quia cum
intellectus purus potest in his dejigere intuitum, in istis verissime
et manifestissime cognoscit res creatas, et non solum res creatas,
sed ipsam lucem primam, in qua cognoscit cetera. 10. Xon
extant „conclusioncs" Augustini, sed quae hoc loco a Wicli/io
commemorata esse videntur, inveniuntur in opere eiusdem viri
sancti De Diveris Quaestionibus XI, VI {non XLII) [Migne XL,
col. SO): Sunt namque ideae pri)icipales formae quaedam. vel
rationes rerum stabiles atque incommutabiles, quae ipsae for-
matae non sunt, ac per hoc aelernae ac eodem modo sese
habentes, quae in divina intelligentia continentur.



36 JOHANNIS WICI.IF CAP. V.

quod est, cum substancia sit prior suo accidente sepa-
rabili et inscparahili congregacione, diffinicione ex 7*^
Metaphisice. Nee valet dicere, quod hec sit racio co-
gnoscendi, et non essendi racio; turn, quia cuiuslibet
accidentis racio est racio cognoscendi substanciam, turn 5
eciam, quia racio essendi est invenibilis, cum hoc genus
sit plene causatum ex suis principiis, et per consequens
habct racionem a priori.

Nee valet racio tercia, cum solum competit materie
vel subiecto forme substaneialis, ut est corpus, cum 10
tamen ilia non sunt, nisi per reduccionem in genere;
et sic nee intelligencia, nee forma, nee substancia com-
posita asset proprie substancia, quod est impossible
responsioni. Nee valet inlellectualiter, compositum sub-
stare per suam materiam; quia adhuc prius natura-i3
liter competeret racio substancie materie, et non nisi
seeundarie eomposito; nee intelligeneie essent substancie,
cum supponuntur esse simpliees a tali composieione.
Et idem non valet dicere, quod omnis substancia est
composicio exaeta et potencia, quia racio predicta 20
primo competeret potencie, et ab ilia deviaretur ad
composicionem, quod non contingit generi substancie,
ut patet ex dictis et dicendis.
Meanings of Ideo pro racionc substancie in communi invenienda
'substance', notandum secundum Greeos, quod substancia quadru- 2.^
pliciter sumitur, et proporcionaliter quodlibet ipsa
inferius.
1. vTtoaraGig Primo modo dicit posicionem, ex qua | res est per F. 197'
subsistens; ^^. existens, et ilia vocatur in eorporibus materia,

corpus vel subiectum; in intelligeneiis vero vocatur 3o
nomine communi potencie intelleetus possibilis vel



3. Cf. Arist. Mctaph. VI (/._ antiqids edd. VII) I '^ {Ed.
Paris II 5.?<S, 23 ss.): ^fjXov ovv, on 8ik ravrtjv (scil. ovaiav]
■Acr/.fivcov i'/cctarov lanv. "Slazs to Ttfycbrmg ov xk! ovtI ov k/.a'
uv ccn).cog y ovaia av suj [h] Ilo/daxcog jttfr oi'V Iky^XKi ru
TCQfaxov ofKog ds navzav ij ovaia tiqcotov xal Xoycp xai yvwafi
x«t. iQovw. T&v fihv yhcQ kAAojv xatrjyoQrjftccTmv ov&fv y^faQiarov,
ciVTYj Ss uovtj. Km tco }.6y(o db rovzo tiqcoxov, avixyK')] yc<Q Iv
TM fixaarov /.oyco zbv rijg ovaiag ivvnccQ'^sv. 2?, 2(). (^uadrupli-
citor. Verum septem siibstantiae significationes a Wiclijio con-
stitui apparet; qua de causa aut librarium lapsum esse putemus
necesse est aut quatuov priores tantum veras substantiae notas
exhibere, i-eliquas tres ex iis esse, quae sensu translato substan-
tiam denotent.



CAP. V. DE ENTi; pkm:i)Ica.mi:nt.\!.i. 37

mateiia spiritualis, ut Avicebron dixit, quod omnis

intcllif;encia componilur ex materia spirituali et forma,

id est ex acta et potencia, cuius sentencia est satis

bona, cum claudit repugnanciam suhstanciam cieari,
5 nisi insit sibi secundum esse intelliyibile potencia ad

existendum; ilia ergo potencia existendi, ut actuatur,

cxistencia vocatur nominiluis supradictis, et ilia vocatur

apud Grecos ypostasis et aput Latinos subsistens.

Secundo modo accipitur substancia pro actu essendi 2. ovaia
lovel forma, qua les absoluta est illud, quod est, et ^tit>sistencia;

illam vocant Greci usiam et Latini subsistenciam.

Et tercio modo accipitur substancia pro unione .7. ovglov

istorum ad invicem, quam Greci vocant usion et I-atini ;'iipt;istans;

superstans, et solum tale est formaliter in primo genere
i5 predicamentali, et tota ista sentencia patet 8" Meta-

phisicc 3'^.

Sed quarto modo accipitur substancia, ut est analo- 1. anv meaning

gum commune ad quodlibet horum trium, et sic est "'"''thcse-^ '"

analogum superius genere.
20 Quinto accipitur analoycc pro quacumque essencia vel 5. every being

natura sue creata sue increata; sic enim dicimus tres created or

personas divinas esse eandem substanciam, dicimus eciam uncreated;

actum, relacionem et quodcumque per se in predica-



I. Avicebron (Aviiicebron). seu, quo nomine circiiinfertur,
Salomon Ibn (i'ebirol poeta Judaeus variis sciptis da-
rissimus, quorum versiones latinas milii praeslo non fuisse
aegre fero. Cetcrum cf. quae de hoc viro dispuiavi in eJitione
tractatus Wiclijiani „De Coinpositione I/ominis", p. 21 not- 15.
Quae in antit/uis editionibus Metaph. 8, cap. .7 comprehen-
duntur ab his verbis incipiunt {Ed. Par. lib. VI ly cap. II I,
vol. II 559, 1 ss.): ''Enfi S' 7/ f^tkv mg vnnxf-([isv)j xkI (og ijirj
ovaia o^toloynTui, aStrj 6' ^gtiv ij Svvdfisi, loinbv rijv cog
sv^QyeiKv ovGtciv xiov aiad-ijZMv htzhv rig sgtlv. JrjfioxQtrog
fikv ovv TQHg diaffOQccg iforKsv olofihxo dvai, . . . rpaivovim- 8h
nolXal SiKcpoQCi) ovaat .... sed Wiclif hoc loco verba Averrois
respexisse videtur, qui Commentariorum in Aristotclis Phvs. \'III
sectione tertia docet haec {Ed. Ven. VIII, fol. .'/.'/).• Et, cum dicit,
Et substantia est subiectum etc., id est et intendit, quod sub-
stantia dicitur primo modo de illo, quod est existens per se,
quod est subiectum aliis praedicamentis , et est com-
positum ex materia et forma: et dicitur alio modo de materia
istius substantiae; et dico matcriam illud, quod non est in actu
aliquo demonstratum et est in potentia illius. Deinde dicit Et
alio modo est definitio, id est substantia dicitur secundo modo
de illo, (juod si^nificat definitio, scilicet forma .... Deinde dicit,
Et tertio tnodo illud, quod est e.y istis etc., id est et sub'<tantia
tertia illud, quod congregatur a materia et forma.



38 JOllANMS WlCl.lF CAP. V.

mcnto habere substanciam pretcr ilia, que sibi acci-
dentaliter insunt.

6. collcciivdy; Sed sexto accipitur subStancia aggregative pro multis
collectis, lit populus, ecclesia, genere hominis et quot-
libet similibus. 5

7. means or Septimo vero accipitur pro diviciis, que subsunt

'^°virurously!''^ virtuoso, ut sibi ministret ad opera virtuosa. Perfecta
noticia equivocacionis signorum, cum debito intcllectu
signatorum est magna expedicio ad concipiendum distinc-
ciones rerum, ut patet per Ursonem in ultimoAphorismo; 10
sicut dictum est de substancia, ita dictum est de homine,
animali et ceteris inferioribus substancia, ut post decla-
rabitur, specialiter de homine, qui potest quadrupliciter
inlelligi.
Tlie real Istis premissis dico, quod racio substancie est sub-i3

"w'ord^iics hi''' ^^^1'"*-' potencie et actui, sicut suis intrinsecis fundatis.

the expression Kjeo, utendo termino latino, in supposicione simplici
videtur mihi, quod congrue vocaretur superstancia, et
talis secundum Boecium in commento solum est in hoc
predicamento per se; principia autem eius, ut actus et 20
potencia, sunt per reduccionem in hoc genere. Nee
refert, quibus verbis exprimatur ista racio, dum tamen
sane concipitur; ut alii exprimunt istam racionem per
se, alii per dici proprie, principaliter et maxime, ut
liabet tcxtus Philosophi capitulo de substancia. Sub- ^3
stancia enim proprie est, cum sit res absoluta ab in-
herencia, cuiusmodi non sunt accidencia, que non
habent esse nisi inherere, cum omnia sint modi sub-
Gtanciarum. Ideo dicitur proprie substancia, et princi-
paliter dicitur, cum potencia et actus non sunt com- l^o
pleta encia, sed incomplete, ut constituunt totum, quod

H). De Ursonis scholastici Aphorismis cf. quae disputavit
I.ediler, Trialog. 87 nut., cuius verba expressimus in editione
nostra tractatus De Coinpositione Hominis, p. 71, not. 19. For-
tasic allusit WicUf ad Boetii verba in libra III Commentariornm
in Porpliyriuni facta [Migne Cu)siis Patio!. LXIV WS I)):
Siiperius posila desci iptio ordiiwnt a generalissimo usque ad
i)idiv:dua pracdicationis osteiuiit, in qua (/uidem substantia
gene ral issi mil )ii dicitur gonis, i/uoniam praeposita est
omnibus, nulli vero ipsa suppo)iitur, et solum genus propter
eandon dicitur causain [^ M'/V/;/ solum in predicamento
per se). 2'?. 'I'extus. Niiniruni ex Categoriis (cap. 1^ (?) 1)

haustus est locus a Wiclifio commemoi atus { Ed. Paris. I 2, 39 ss.):
Obaia di eariv )) y.VQicoTCiTd re y.al TtQajzag urn iialiaTa /.eyo-
l-iBvrj, r} ^r'jXh -/.nd' vnoy.fiiiEVOV rivbg Xsysrcei, [lyts £v vnoy.siiihv(p
ttvi I- an v.



CAP. V. DE ENTE PREDICAMKN'IAU. 3q

est principalitcr intcntuni a natura. Et maxime dicitur
quo ad omnia ista tria, accidcns, actus vel potencia,
et ens per se completum. Unde et maxime dicilur esse
in noticia hominum, cum nemo coi^noscit accidens,
5 nisi precognoscendo substanciam, cui acciilit modus
accidentalis, nee aliquis cognoscit potenciam vel actum,
nisi precognoscendo per se existens, et transmutacionem
de verbo esse in aliud, ut cognoscendo creacionem
angeli vel eius mutabilitatem, cognosce in ipso poten-

lociam et actum; et ita generaliter de omni substancia.

Ex istis patet, quod substarc accidentibus, sive ab-

solutis sive respectivis, non est racio generis substancie,

sed aptitude ad per se substandum est eius passio

posterior genere substancie. Verumtamen non est pos-

i3sibile substanciam esse sine sue accidente, cum l')eus
non potest servare angelum sine infinitis habimdinibus
respectivis eius ad alia, nee sine qualitate accidentali
angele, ut videlur.

Sed quia argumenta facta centra primam respen- Selfexistence

20 sionem videntur militare contra istam sentenciam, ideo 'uncc'^'wavs'"

notandum, secundum Lincoliensem prime Posteriorum Recording to
.... . . ,. . ' (jiosseteste.

capituio 4", tripliciter dicitur aliquid per se.

Prime mode solum negative quoad eius causam, ut 1. Nesaiively

Deus per se est, quia est, et non per causam sui. uncauscdf;

lb Secundo mode dicitur aliquid per se ens, quod 2. To that which

actualiter est per eius actum proprium et propriam •md'pas'sivc^

potenciam; sicut enim illud per se movetur, quod se- cause of its

, ' . ^ own existence;

cundum partes diversas est causa activa et passiva sui

motus, sic illud per se causaliter est, quod est causa

3o activa et passiva sue existencie. Non tamen est pos-

sibile, quod aliquid causet se prime et immediate. Fa

¥. KiSex isto I gradu existendi per se sunt multi alii gradus,

ut aliter est malicia per se, aliter celum, aliter homo,

et aliter elementum.



9. Cod. : miihli'"

14. Cf. Commeiitaria Robert! Lincolicn.sis in libros Posteriorum
Aristot 4 (Ed. Ven. f. 4): Hoc ipsiim per ,vc caitsam comparti-
cipem exchidit. Dicitur aittem per se e.v.vc, quod per efjicie>itcin
caii.sani non est, et sic sola causa prima est per se. Dicitur
secundo per se, quod per causatii materialem non est, et sic
dicuntur inteUii;cntie per se entes vel per se stantes. Dicitur
etiam per se esse, quod per subiectuni non est; et sic dicitur
oinnis substantia ct sola per se esse. Cf. supra pa^.!), not. ad lin.o'.



40 iOlIANMS WICI.IF CAP. V.

3. to every Tercio modo dicitur quodlibet ens per se vel secun-

'"^'' dum se esse, ut patct 4" Metaphisice commento secundo,

et 5" iMetaphisisce 1 3" et 14°. Quodlibet enim tale est

per se suum genus, et per se subiectum sue passioni.

Istum tamen modum essendi per se vocant quidam 5

modum dicendi per se.

God is Et patet quoad primum, quod equivoce a substancia

'even^'reliition' dicitur Deus per se esse, quod sit immunis a racione

of substance, substancie, cum nulla persona divina sit potencia re-

spectu alterius, que sit eius actus, quia totus Deus est 10
actus purus, cuius posse esse vel esse intelligibile non
precedit eius esse existere, ut patet ex dictis et dicendis.
Sed longe aliter est dc substanciis creatis, que secun-
dum esse actuale supponuntur solum esse substancie.
Sdfcxisteiice Ad secundum conceditur prima conclusio; sicut enim ir
"cxViaincd"br thcologi ponuiit homincm gencrare se, posito, quod mas

the example or Jecidat semen, et ipso corrupto, antequam sperma
man and his . ... . . , ^ ...

sperma. aptetur mduccioni anmie, anmia eiusdem mans mdu-

catur in materiam prius decisam; et sic dicunt, posito,
quod ignis particulariter generetur ex calore et materia 20
ignibili, ita quod non sit ignis generans ad extra,
nee sit tunc dare primum ignem generatum, tunc dici-
tur. quod quilibet ignis generatur hie a suo simili
in specie, et idem dicitur de quocunque corpore
natural!, cuius una pars quantitativa generat aliam;2.'>
ideo, sicut non repugnat idem secundum unam partem
agere in se secundum aliam, ymo correspondere se,
quamvis non per se et primo, sic nee repugnat idem
causare se secundum eius partes qualitativas, ita quod
sequatur pars istius, sicut causat pro mensura, qua est ?(>
pars; ergo et totum secundum illam partem. Quelibet
ergo pars quantitativa substancie sensibilis est per se
ens, et ens actu, sed non formaliter pars qualitativa,

16. ponunt iiddiJi. Cod.: se po'" po'" quod.

I. Cf. Averrois comm. in .Arist. Met. IV 2 (Ed. Veil. vol. VIII,
f. <it): Delude Incoeplt declarare niodos, seciiiidinii quos attrl-
buiinttif sttbstaiitiae, et dlclt quacdam eiiliit dlciintiir eiitia etc.,
id est quoddam dicitur ens, quia est exlstens per se, ct est
substantia ; et i/uoddam dicitur ens, quia est passio substantlae ....
7. Quae Arist. Met. \' i !^ ct 14 antlqultus legebantur, in no-
vissimis editlnnlbus inveniuntur llbr. IV 7 (De ente) (Ed. Par.
II 5 20, 44 ss.): To ov /.ayszaL ro phv y.ciTU avpljf^ijxog, xb Se /.€(&'
civto .... Kad-' avTci S's slvat Isystcci. oaansQ arjfiaivsL tec
ayrjitara zijg ytaztjYOQiccg' oaaj^aig yccQ Xsyszcci, roaavzcc)^ag to
fivca arjUnivFi:



CAI'. V. DE ENTK PRKDICAMK.NTAI.I. 4'

cum non potest esse, nisi fuerit pars altcrius, excepta

forma immateriali, de qua post; et isto modo intclli-

gitur illud Aristotelis 8" Mcthaphisice .... Kx duobus

existentibus in actu non fit qualitative aliquod unum;

5 si autem in materia ista placet limitare pronomen

rcciprocum facere relacionem ad idem secundum idem,

ut negatur Deum gignere se, corpus esse prius se.

et ita de similibus, ita quod totum solum sortitur

causanciam partis, si pro ilia mensura, quam causat,

losit pars, non dissencio; sic tamen, quod teneatur

sentencia de per-se-existencia substancie, habentis in

se actum et potenciam, ex quibus componitur; nee

est possibile accidencia manere per se vel vacuum

existerc, ut patet post.

IT Ad tercium dicitur, quod tales veritates eterne non litcni.il imtlis
. ,. , I ,..,,. . .lie not t(jrniallv

sunt tormaliter substancie, cum desit iliis racio sub- suhstanccs,
stancie supradicta; non enim habent in se potenciam *''"|^^^,"^^,^^,'^'jj"
et actum, ex quibus componuntur, quia tunc habcrcnt i-acio?iis, a

bcin;; based on

csse-existerc eternum a parte ante, et tunc non essent intellect.

2o creature; tales enim veritates non possunt habere esse,

nisi racionis; ideo non sunt substancie, sed sunt certa

encia intellectualia eterna, proporcionaliter, ac si essent

eorum accidencia.

Ydec autem non sunt substancie formaliter, si non JJe^'s ai^ "ot
, , . , toimally

20 equivoce, quia tunc haberent csse-existere eternum ab- substances,
solute necessarium, ut Deus, et distinguerentur forma- bcinc'^ii'oiiiv
liter a l^eo; quod est impossibile. Ideo solum habent intellectual.
esse intelligibile aut possibile, necessarium et eternum,
et per consequens, cum sint priores potencia actuata,

3o patet, quod satis univoce dicitur substancia de illis, et
rebus, secundum esse-existere, ut sunt eiusdem generis
vel speciei formaliter, Et isto modo potest intelligi



3. Pos: Mclaphisicc lacuna S—io littcmruin. lo. Cod.: sit psf no
diffenco.

3. Commemoravit fortasse scriptor quae dicit Arislolclcs
Met. VII 3, 2 — 3 [in antiqiiis Edd. VIII 4, Ed. Par. I! nHO,
10 ss.): ^sl dh fir] ciyvoi-ir, on hvioTB kavO'dvFi , tiotpqov atjuatvFi
TO uvofia xrjv avv&srov ovai-ccv y rr/v svFQystav ■/.al zrjv jAOQ(p'iji\
olov i] olzia TioTfQOV arjfifJov to?» -koivov oti, OKcnaafici fx ti'/j'i'-
&(ov y.txl ^j'&ayv (odl -/.eifispav. Ov cpcdrstat dij ^t]Tovaiv fj Gv?JM(^r/
sx T(ov GTOiXctoiv ovaa y.rd oin'O-hascos, oM' y olxt'a n'/jv'&cx xs
xal avv&8Gig. Kal tovto OQ&wg- ov yc'(Q aaxiv i] avv&BOig ov8'
rj HL^tg fx xovxcoVf wv f-ax'i, x. r. A.



42 JOHANNIS WICI.IF CAC. V.

Aristott'les 7° Metaphisice contra ydcas Platonis; nuUi

namque dubium quin Aristoteles concederet scntenciam

dc ydc'is; sed si materia et forma propter analoycam

prioritatem naturalem non sunt satis univoce et for-

maliter substancie cum composito, quanto magis vdea 3

et existens vdeatum I non sunt formaliter eiusdem cene- F. h)«'

ris vel speciei, quia, si minus analogum tollit racionem

generis, merito niagis plus analogum hoc tolleret.

Three Ex hoc secuntur tria.

conchi.sioiis: „ . , , . .

1. Substance Prmio, quod omne ens est modo suo m predicamento 10
prc'd killed ill substancie; patet ex hoc, quod Deus et omnes veritates
some sense of priores substaiicia sunt eius princinia vel esse, et ner

everv enm\ : - -,, .

consequens sunt ni illo genere, sicut per se causa in
suo causato, et omne accidens posterius substancia est
in predicamento substancie tanquam forma accidentalis ir
in suo per se subiecto, cum omne accidens sit sub-
stanciam accidentaliter se habere, et omnis substancia
prima vel secunda est per se in genere substancie, sicut
pars subiectiva vel quiditativa, ut patet 4" Phisicorum

9. Cod.: Ii'- li^-.

I. Cf. Arist. Melaph. \l 14, 1—2 {/n antiquis Edd. XII lf>.
Ed. Par. If /j54, 12 ss): fpavi^rtuv d' f| avrmv tovtcov to
av(i§mvov xrd to?? tks Idsag Xsyuvaiv ovaiag re y.ai j^coQiatag
8Lvai xal cqia to flSog fx tov ysvog itoiovai 'Aal zcov dic((po(}cov
El yaQ f'gti tu eu))] xai to l;(oov l-v tm avd-Qcbno) Km "nnw,
iJTOi fV Km XKVTov rep ccQid-^co earh' y f^r^Qov. Tco ^ifv yrVp Ao)'fo
8fjlov_ oTt ;'v zhv yaQ cevruv dif^siai ?Myoi> 6 Isycov h' I'-AaTSQcp.
El ovv eari ng ch'&QWTiog avTug y.ad-' kvtup rods tl xal xs^co-
QiGfisvov, civdyxt] xal f^ av, olov rb t;cpov xm rb SItcovv, rods
n Gijuaivfiv xal firm ;);fop/(7rfi; y.m ovaiag- coazf xm rb t^moj'.
Cf. praeterea locu))i, qucm Carolus Prantl, Cieschiclite der Logik
irn Abendlande IV 38 not. ex Widijii dialogorum libris ( '>. 1.1523)
ad ideariim rationem, quomodo a W. concepta sit exponendam
affert (I c. S /. XII v.) Quamvis omnes ideae di.stinguuntur
inter se formaliter et a Deo, sunt tamen omnes essentialiter
ipse Deus; unde Aristoteles .... arguens contra ideas Platonis
aeqiiivocavit in logica stiilte concipiens, quod idea sit essentia
i.ibsoluta distincta ab essentia divina. 10. C.f. Arist. Nat.

Ausc. 1\' :^ (3) I {Ed. Par. II2S7, il.'i ss.): MfzaS's rcdna 7.i]nThoi\
noaaxoig ci?J.o fv allca Isysrm. "Eva (ihv dij rQonov oig 6 dcixTV?.og
fv rjj x^'Q' ^^' ol(ag rb fiBQag Iv rco o/.cp- a/./.ov ds ojg rb o'/.ov
h> Tolg f^i.^QSGiv ov yrtQ han nccQa rh fiSQV rb olov. "A'/.lov 8h
rQonov Mg b civO-Qconog Iv '^(ocp xm olcog siSog Iv yfvst. "AXXov
dl- ojg rb ysvog Iv rm sidst- xm uXwg rb f-ifgog top ti'Sovg h>
tc5 tov fl'Sovg Xoyco. "En mg vyisia Iv d-SQfiolg xai ipvxQoig xal
(IXcog rb fiSog fv rtj vlrj. "En tog fv ^aai'iH rce rcov 'E/ltpnov,
xccl ohog rb &v rco nQwrcp xivtjrixco. "En ihg sv rm aycc\)-(o
xai oXojg h' rut rfXn' rovro 8' sari rb ov i^vcxcc. FIuvtcov ds
xn(ti(ijraT0V rb ci)g fv nyyBiio xm oXcog sv totko.



CAP. V. DE ENTE I'RKDlCAMENTAI.l. 43

dc octo modis inexistendi ct ex divisione entis pre-
dicta.

SecLindo patet, quod si non est prima substancia, non 3. substance is
est aliquod ens predicamentale, quia, si non est sub- yrcdlauncnt's ;
3 stancia, non est secunda, cum causatur sul)iectivc a
prima; et si non est substancia, non est accidens,
erf;o etc. Substancia ergo est basis et fundamcntum
omnibus aliis.

Tercio patet, quod una et eadem essencia est ma- 3. all substance

loteria, forma et unio illarum. Materia enim non est .^^ij"'^,^.,^,'',,,,"^"^
nisi essencia absoluta posse existere vel informari, et



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 6 of 34)