John Wycliffe.

Joannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) online

. (page 8 of 34)
Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 8 of 34)
Font size
QR-code for this ebook


fundum etc. id est et etiam longitudo et latitudo et profundum,
quae existimant esse substantiae corporis, videntur esse quantum,
et non substantia, quoniam quantum non est substantia. Et
intendebat quod., cum concesserimus corpora esse substantias, et
quod longitudo et latitudo et profundum, per quae definimus
corpus, sit quantum et non substantia, non remanebit in cor-
pore aliud, quod dicatur substantia, nisi materia. i6. Cf.

August. Dc Doctrina Chri.stiana II i6, 2 5 (Migne XXXIV 48):
Numerorum etiam imperitia multa facit non intelligi translate
et mystice posita in scripturis. Ingenium quippe, ut ita dixerim,
ingenuum non potest non moveri, quid sibi velit, f/uod et Morses
et Elias et ipse Dominus quadraginta diebus ieiunaverunt ....
Ita multis aliis atque aliis numeroru^n formis (fuaedam simili-
tudinum in Sanctis libris secreta ponuntur, quae propter nume-
rorum imperitiam legentibus clausa sunt. lo. Cf. Arist. Nat.
ausc. II 2, 1 (Ed. Par. II 'J(!2, 28 ss.): 'EtcsL 8s 8LWQiaxca
noaa^cog fj cpvacg ?.sysrai, iisxa xovro Hscoqtjzsov' rCvi, dtacpeQcL
tt uad'ijUutLY.bg xov cpvai-Aov' xat yuQ eninsda y.al gxfq(u i-'y^st xh
cpvar/.a acouuxu, y.ul fiyxt] y.cd arLy^ccg nsut wv ay.onsl <> fia&y-
uciziy.og- .... tIcqI xovtcov h'sv ovv TH)((y(icixsvsxca y.cd 6 ucc&tj-
uuxiy.og, a?.?.' ov% j] (pvaiy.ov acouatog nsQccg I'y.aaxov ovds xk
avufjffjrjy.oxa &8(0Q£l rj xoLovroig ovgl av^^bijtjv.B- Sib ^a), xcoQL'aSi '
•/^coQiaxci yccQ xtj voijaet, y.iv)jasMg sazf y.ai ovdfv diacpSQSif
ijvS:- yiv'cxui ipi-vdug ;|;f'j (^x ,^o' rr w r.



34 JOHANNIS WICLIF CAP. Vl.

Unde et scpe capit sentcncias corum pro suo inicnto
probando, ut palet tercio Meteorologicorum tic vridc. Fit
dicere, quod senlencia fundatur super uno impossihili,
quo dato eque sequeretur oppositum sicut propositum,
est nimis leve verbum, quod sic posset rudissimus multi- r
plicare conclusiones iniinitas; et cum omnis demon-
stracio doctrinalis foret deducens ad impossibile et nulla
ostensiva, quod est contra Aristotelem primo Posteriorum
dc distinccione denotacionum, quod ostensiva procedit
ex primis, veris et immediatis, ymo ex prioribus et h)
nature nocioribus veritatibus, quia causis conclusionis,
et constat tales demonstraciones potissime esse in scientiis
doctrinalibus, et non in phisica, in qua demonstracione
t]uia ostenditur a posteriori per eirectum eius causari;
ct patet assumptum ex hox, quod omnes sciencie doctri- i -^
nales supponunt diffiniciones et alia principia implicancia
quantitatem distini^ui a substancia et qualitate, et ex illis
procedunt concludendo ostensive, nee dicant necessaria
de inesse.
The exact Quod autem fundamenta taliuni scienciaruni in suis 20

the diMiiKtmn diftinicionibus presupponunt talia distingui ex doctrina

of accidents one
trom allot lier.

II. Cod.: qc 9 caufj.

2. Cf. Arist. Mclcornloi;. Ill 5, i (Ed. Par. Ill (!05, 43 ss.):
"Ort d' oihp y.vy./.ov olov tp ylvBO&ca rf/g i^Qidog, ovzs fifi'^ov
ijiuy.v/.'/.tov Tiitjiia y.ca Ttfiil rcov a'/.lcov GVH§ciii>6i'riov tcfq] avTi/v,
f/C Tov dinyQcxji^iarog l-aTCit &sco()Ovai di/lov )jiua(pcai)Otv yaii ovtog
ini TOV OQL^ovTog y.vy.'Kov rov ecp a ru a, yJvtQov Sk TOt" x,
c'd.lov Sf: Tivog ocvKTS/./.ovTog arjusiou f-cp co xb >], h'iv m ano
TOV y. yQccni^ud y.axa y.covov iyminrovapa notcoaiv c6g7ZF<> a^ova rijv
h'p Ji 7/ 7jy., y.al nito rov y. am to ft sm^sv^dHOKi, c(vay.u(ad'coaiv
ccnh rov ijntacpaiQLOv stiI xb i] hnl xifjv fiei'i^co ycoviav Tt(}bg y.vy./.ov
7if?Qirp;-Qsi-KV, TiQogTiBGovvxat at anb xov %. • y.al sciv fisv STt'ava-
xoXijg, ij fTil dvoFcog rov ciaxQov >) nvcrA/MGig yEvi]xcci 7)fuy.vy.'/.iov
cntolrjrpdtjGSTKi rov y.vy./.ov vnb rod oQi'^ovrog rb vtcfq ytjv yivo-
(I8VOV hkv 8' tTicivco, tlaxxov an rjiuyivy.'/dov %xl. 8. Cf. Arist.
Post. I 2, 5 {Ed. Par. I 122, 20 ss.): El roivvv sari rb 87itGraGi)-ai ,
oTov s&Bfiav, tivayy.ri xal xrjv KTiodsr/.xr/.yi' IniGxi'jiirjv t'^ a/.t]{}c7}v
t' rivai, y.al nncoxcov y.al afitawv.^ y.al yrcoQiiicoxiQcov y.al tiqoxfqcov
y.al alxLcov xov avfinaQaofiaxog- ovxio yhq aaovxat xal al ag^al
oly.slai xov Ssixvvusvov. —v/.loyiaitbg fiav yaQ haxat y.al avev
Tovxcov' ccTcoSi-t^ig S' ovy. FGxai' ov ya<) noi/jGai. imGx/jtirjV.
.li.tjO't'/ iti-v uvv dn Fti'at, ort ovx t-Gxi rb nl] or FniGraGd'ai'
oror OTi t) duqtFXQog GvuiiFriyog. ^Ey. TTQCorcov d' anodi-r/.rcor,
on ovy. FTctGri'jGFrat fiij txior anuSrt§LV avxcov xb yaQ smGraaO-ai,
(OV anodai^ig sari ,«^ xorra aviijk-jh/y.og, rb t^siv anudrt^iv
taxiv .... y.r'/..



CAP. VI. DK ENTK l'HKI)l<;\Mi:\' lAI.I. 55

mc'taphisici, patet considcrando dit'Hnicioncs Kuclidi.s
de puncto, linea. supeiiicie, angulo et lit;ura, et idem
patet libro 5" et 7° de proporcionibus et luimciis, et
ita est de aliis scienciis doctrinalibus, quod omnes suppo-
3 mint distinccionem accidencium; quod fundamentum si
sit impossibile, sine dubio non fundat veritateni, quod,
si intelligantur conclusiones condicionaliter, palam patet,
quod eque sequitur quidlibet, quia iuxta banc viam de
potencia absoluta non posset producere tale accidens,
10 quale adnichilantes fingunt quantitatem, eo, quod tunc
non haberet colorem negandi talem quantitatem, quia
indubie evidencie, que moverent ad destruendum quanti-
tatem eque eflicacitcr probarcnt, quod non est possibile
talem esse.

i3 Ex quo videtur, quod altera illarum est herctica, si I'ln; disimctiun
. . ' , . . between

tuent pertinaciter detensata, quia scripture sacre se- accidents is

cundum quamlibet eius partem contraria. Undc sic '''%^'j'JJjj^''""''^

ariiueram frequenter in ista materia: Omnis opinio, Scrintme and
" - ,. . .... , and the teaching

ex qua formaliter sequitur oppositum iidei secundum ,,1 the Father;-.

-t) quamlibet partem sui, est heretica, quia consequenter

respondendo a lide divisiva; sed altera istarum est

huiusmodi, eo. quod formaliter impossibilis, ergo altera

:<)•- istarum est heretica. |

Nullum enim tale impossibile potest esse, nisi Deus Tiie opposite

,. ... , opinion would

2? non sit, nee oportet, si dictum sit hereticum, quod eo be liereticai it
ipso, quis ipsum asserit, sit hereticus. Omne ergo tale ,"/',i|,\"-,\'J,3_
dictum asserendo, consequenter negandus esset quilibet
articulus fidei, esset summe hereticum. Aliter enim non
esset evidencia, quod opiniones, que non sunt expresse

So heretice in scriptura sacra, nee eorum opposita asserta
essent heretice, cuius oppositum constat ex hereticacionc
multarum heresum per deterrninacionem ecclesie. Non
enim homo hereticus, quia dicit opinionem hereticam,
sed prius naturaliter est eum ipsum dogmatisare hereti-

'y? cam scienciam, quam ipsum esse hereticum. Patet ergo,
quod ista posicio repugnat scienciis doctrinalibus, quia
suis principiis repugnat, et dil'tinicionibus beati Augustini

I. Lf. Euclidis Element. I. Dctiiiil. 1 ; 2 .sq. ?; 8; 14 (Kuclidis
opera omnia edideriint J. L. Ileiberg et H. Alenge, Lipsiae
;,W.?_/S5c9, vol. I, p. 4 et r,). ■},. Cf. F.uclidis Element.\', 4—2.='
(ICd. Lips. II 1.5 — 71) et VII {ibid. 184 -'JCH). 3?. Cf. Augustini
De Quantitate lib. cap. VII, X— XII {Mignc XXXII 1041—1046)
atque imprimis illud, cap. XI, sect. ilS: Siquidem hoc (scil.
punctum) est quod niiUayn divisionem patiatiir, et pinictum



56 JOHANNIS WICLIF CAP. VI.

de Qnantitatc Animc capitulo 7", ul)i diflinit lincam,
siipcrficicm, punctum et angulum modo quo mathc-
maticus, et distinguit ipsa ab invicem et a substancia,
poncns sepe, quod punctus non est sensibilis, sed
intclligibilis et condicione perfectus quo ad indivisi- ?
bilitatem excedit lineam, sicut et linea superticiem, et
ipsa corpus. Cum ergo precipui doctores sancti ct
famosiores moderni ponunt quantitatem differre genera-
liter a substancia et qualitate, videtur pocius, quod
posicio negativa sit heretica. 10

SikIi ail Item iuxta istam opinionem non esset distinccio

opitii'iii would • c. r !• J .. J- '^

involve an specihca hgurarum corporauum, quod contradicit scrip-
unconditional ture; et consequencia sic probatur. Omne corpus, cuius

likcnciss ot all . , . ^, . , . , . ' . .

figures. maxima longitudo, maxima latitude et maxima profunditas

sunt simpliciter cquales, est conformiter figuratum; i5
omne corpus est huiusmodi, ergo etc. Maior patet ex
descripcionibus figurarum corporalium, quas dant, quibus
hucusque non dedignabatur Deus ostendere meliores,
ut patet de spera orbis et ceteris tiguris corporeis. Si
cnim capitur diffinicio spere, quam dat Theodosius, quod 20
est ,,unum solidum, una superficie contentum, a cuius
medio puncto omnes linee ducte ad circumferenciam
sunt equales", notum est, quod hec descripcio vel est
impossibilis vel de quolibet corpore verificabilis, quia
da, quod non de A cubo, contra infra A cubum est 2?
cubulus punctualis eque distans a lateribus, ymo quilibet
punctus intrinsecus vel extrinsecus distans a lateribus
est eque distans a lateribus.

Et conformiter arguitur de descripcione cubi, ct
perirent ultimi quinque libri Euclidis de figuris corporeis, So



20. Cod.: theo"? corrcxi.

vacatur, cum medium tenet /igurae; si autem principiuin liucae
est vel lineis, aut etiam fmis, vel cum omnino ali'/uiJ nolat,
quod sine partibus intelligendum sit, nee tamen obtineat figurae
medium, signum dicitur. 20. Est Thcodosius Tripoliics

tnathematicus alterius seu tertii post Chr. n. saeculi, cuius He
Sphacrici.s libri trcs, pluries editi, prodierunt graece et latine
1707 Oxoniae {„e tlieatro Sheldoniano") //uorum primi dejini-
tionem primam de sphaera: —rpalQu hart o^iificc gtsqsov, vnb
mug tmcpan^t'ag 7tF(>tf'j^6i^ifvov, nQog '>}v a(p' §vug atjUfiov tcov
H>T()S rov' ayijucixog y.sifi:-vcov nciatxi at nQogniitzovaai sv&nai
i'aca cY/.ktjXuLg daiv plane ad vcrbum a W^-clifiu redditam esse
apparet. 2(). Cf. EucliJ. Klemciu XIII 18 (non 17) Jin {Ed.

Lips. IV 3-'jG sqq.): Asyco dtj, on nana xa elQrjfisva nsvTc op]-



CAP. VI. DE ENTF, I'KKDlCAMENTAr.I. 5;

ut cic ijiiinquc corporibus racionalil)iis, scilicel yco-
cedron, quod est corpus 20 basium, duoccdron, ocio-
cedron, tetracedron et exacedron, de quibus conclusionc
1 7'' libri 1 3' Euclidis, ct eadcm consideracio dc (.|uin-
5 que gencribus corporum in comniuni, dc spera, corpnrc
serratili, de solido parallelo.

Nee erit facile sic opinantem liiii;ere descripciones The opiniun
novas propter detectus terminorum, ut patet attendcnti ji'lielisi'dns'oi
ad pictacias hodiernas; quod autem omnis corporis tres any body arc

,. . ' . ,. . , ^ . equal is

lomaxmie dimensiones sunt simpliciter equates, probatur contradicted:
per deducciones ad impossibile, quia det sic opinans, i. By our
quod A piramis ignis non habeat istas tres equales, '"""•"' *'"'"'
contra maxima longitudo A est eius maxima materia,
K. 202' maxima latitudo A est eius | maxima forma et maxima

1 -^ profunditas A est eius maxima caliditas; et iste sunt
simpliciter equales; ergo et sue tres maxime dimensiones:
patet totum antecedens ex opinione, et idem est argu-
mentum de quolibet corpore assignando, quod expresse
contradicit scripture Gen. 6° de ligura et quantitate arche

2oNoe, cuius longitudo secundum instruccionem divinam 2. by iiie
foret trecentorum cubitorum, quinquaginta cubitorum scdpiiire.*
latitudo, et triginta cubitorum altitudo; modo secundum
istam opinionem eque sint longitudo, latitudo cum alti-
tudine, quia quecumque ad omnem punctum extensa,

^.^ymmo quelibet longitudo foret latitudo et profunditas
et econtra; et eadem confusio foret de ligura et qantitatc
tabernaculi portatilis ostensa Moysi in monte, de qua
Kxodi ; de tcmplo Salamonis, de quo 2° Regum,



S. Cod.: sollido paraieilo. 3o. Post Exodi lacuna 5 fcrc littcranim
in cod.





r'aovTca yciQ nd/.iv riaaciQsg oQ^aC- vtco dk TtsvTccycovcov lao-
n'/.svQcov y.cd laoycovicov, vno (ihv XQiav y rov dcoSey.atdQov
i'Tio Ss T£GGUQ(av ttdvvcitov .... y.rl. 21, (ien. VI 15.

'Ml. Exod. XXVI 2 Longitudo cortinae unius habebit viginti
octo cubitoa ; latitudo quatuor cubitorum erit . . . il (non 2)
Reg. VI 2 Domus autem quam aedijicabat rex Salomon Domino,
habebat sexaginta cubitos in longitudine. et viginti cubitos in
latitudine et triginta cubitos in altitudine.



tcacliing as to

acciocnts

juintlv

iliialit\ iiig llic



58 JOHANMS WICI-IF CAP. VI.

de icmi'lo ymaginativo Ezechie lib. 2, brcvilcr dc omni
nicnsura ycometrica, de qua scriptura facit ubilibct
mencionem. Ex quo videtur, quod autores scripture
sicut et philosophi nescierunt istam opinionem. Quid
ergo valet tarn extranee et tam heretice sine evidencia '?
opinari r
On Ari.stiiilc's Hie dicitur comniuniter, quod non sequitur: Ista
cn.i,ts longitudo est tanta, ut hec latitudo vel profunditas,
ergo est tanta longitudo, et sic de latitudine ac pro-
subject while funditate, et sic glosantur omnia dicta autentica, et 10

distinct t'l'Din ... _ , -n 1 1

each other, corrigunt descripciones. bed contra illud est regula
Aristolelis, que docet numquam esse taliter sophisti-
candum diversimode inter coniunctum et divisum, nisi
quando unum accidentaliter coniungitur alteri; nee homo
est bonus ac faber, et tamen non est bonus faber, quia 1 ."^
bonus primo determinat bonitatem nature vel moris, et
secundo bonitatem artis fabrilis; sic autem non est in
proposito, quando dicitur hec res tanta est longitudo,
et hec res est tanta longitudo, quia neutrobique con-
notatur aliquod accidens rei; hie videtur sic opinantes 20
delicere in sermone signorum, de quibus est illis sum ma
causa, quia isti termini, linea, superticies et corpus
significant iuxta illos substanciam et quantitatcm in
recto, quod est contra naturam speciei, quam ojiortet
univoce signiiicare. Non ergo foret iste terminus linea 2?
per se species generis quantitatis, significando analoyce
omnem substanciam, qualitatem vel accidens longum.
Height, leiigih Sed dimissa ista altercacione signorum grammaticis

and bicadlh • , , • , \ i • » 1 "^ ^

are iioi vidctur sequi hoc: A sub isto gradu est res, cum arguitur

viuantiiv bill ^■yJ^^. impedimento a per se inferiori ad suum per se 3o
oi quaniiiy. superius, et per idem sequitur divisionibus, et per con-
sequens sub omni gradu, quo A est longitudo, latitudo.



i3. CoJ.: coniuctii.

I. Ei.XLII 2 — -J. In facie longitudinis, centum cubitos ostii
Ai/uilunis, et latitudinis qiiinquaginta cubitos, contra viginti
cubitos atrii interioris .... 11. Cf. Arisl. Met. \'I 4 (/-A/.

Par. II ijOi;, 9 ss.): El ()£ ndvra xara aviiljsjji/y.dg /JysTcci, ov&bv
i-arca tvijwtov to ■k<x&' ov, s! asl ro avuj^cfSt^y.og ■Ka&' vtioxscusvov
Tivbg Gijiimvsi rijv y.ax)j)'0{)iav. llrayy.)/ aQa sis ceTtsiQOv Uvki.
14X'k' udvvarov ovds yuQ Ti/.eCco avfinXixsrai. dvolv ro yc<Q
(7rajj!(ji]xug ov av^i^8{jrjv.6Ti. avn§Fp)jy,6g, h iiij on. cificpco ai'>ii^bp)]y.r-
TCivTO)- /.tyco (Y olov to Ipvy.bi' ftoraiy.ov y.al rovro /.svy.ov, on
iqixfco Tol wrOycoTTciJ ovfi(jb(^r]y.sv «/./.' ovx 6 —coK^dTi]g noiiaiy.bg
oiircog, ozi ccficpm avftpilj)//.!-!' !zE(}cp xlvL



CAP. VI. DE ENTE rREDIC.X.MENTALI. 5q

vel [irofiinLlitas est i[i.siim res; ct cum lanliim uno
f^radu sit res, ut scquitur ex opinionc, patct, quod omni
t^radu, quo A est lont^itudo, est latitude et pi-ofunditas,
et hoc cxpositorie scquitur ex quiditatc gradus; non
? ergo suh minori gradu vcl minus est longitudo, quam
est latitude vel profunditas, cum sequitur sub isto gradu
est longitudo, et per se longitudo est quantitas, ergo
sub isto gradu est quantitas. ()^uante enim aliquid est
homo, tante est animal, et quidquid per se primo modo

lofuerit essendi, quia alitor non esset per se huiusmodi,
si posset nunc plus et nunc minus esse huiusmodi; ut
homo non est per se quantus, sicut non est per se
albus; cuius racio est iuxta sic opinantes, quia nunc
potest esse magis quantus, nunc minus quantus. Per

1 5 idem videtur, quod per accidens est linea quanta, quia

potest manere eadem linea nunc magis quanta ct nunc

minus quanta.

;o:^ Item, si substancia non sit tanta longitudo, sicut |

latitude vel profunditas, aut econtra, sequitur, quod sit

2oinHnitum minor longitudo quam profunditas vel econtra.
quia A columna est precipue tanta longitudo, quanta
est aliqua istarum, demonstrando omnes partes suas,
quarum quclibet sit eque longa cum toto, sed inlinilum
minor longitudo est aliqua istarum, quam A est pro-

25funditas; ergo A est infinitum minor longitudo, quam
ipsum est profunditas. Nee valet dicere, quod compa-
racio non est admittenda, quia hie non sunt aliqua
comparata, nisi res eiusdem speciei sive proprie com-
parandc. Nee valet isti vie dicere, quod racio est

3odiversa, quia utrobique est racio eadem, cum racio
secundum sic opinantes sit vel actus animc vel sub-
stancia vel qualitas, de qua est racio. Nee valet
negare syllogismos expositorios propter sensum redu-
cendi, ut patet tractatu de Tempore. Et ex eadem considc-

;io racione sequitur, quod omnis longitudo sit infinituni
maior profunditas, quam ipsum est latitudo, quia infini-
tum minor latitudo, quam ipsum est profunditas, est par
latitudo cum illo. Sequitur cciam ultra, quod nichil sic
est profundum, ut magnum, nisi unius speciei corpus;

2(), 27. coinparacio] cod.: conipacin.

32. Cominemorat Wiclif hoc loco operis sui amplissimi l")c
Entc sivc Summa Iiitcllectuaiium i>iscripti libri I tractatitm
sextiim, cf. Shirley I. c, p. iJ.



6o JOHANNIS WICLJF CAP. VI.

constat cnim, quod contingit corpora equc profunda
esse quantumlibct disparitcr quanta, ymo, capta A spera
et B cubo. quorum profundidates sunt equalcs, patct,
quod quantitates eorum sunt simpliciter inequales; ideo,
ut alias sepe dixi, longitudo, latitude et profunditas 3
non sunt formaliter quantitates, sed quantitatum pas-
siones. Item loyice seguitur ex opinione possibilitas
talium conclusionum: A et B sunt duo corpora precipue
eque magna; et A infinitum multam et infinitum mag-
nam quantitatem deperdet, et nuUam tunc adquiret, ct lo
tamen A per idem tempus huius mocionis infinitum
minorabitur, et B per suum tempus infinitum maiora-
bitur; pono A ct B esse duos cubos pedales, et pono
A infinitum diminui in ista hora. proporcionaliter ad-
quirendo de qualitate, ut diminuitur, et pono, quod i3
ilia qualitas alias infinitum rarefict. et patet conclusio
de A.

17. FoUi -JOS pars fere media el 20^' tolum scriptura vacal.



CAPUT SEPTIMUM.

2o.\. Ad quantitatem et qualitatem in genere suhstancic or relation : it
fundatas consequitur naturaliter et formaliter relacio, ""qulmi'iu a'ld"^
cum claudit contradiccionem formalem duas substancias '■T'ali'y, winch

. . . . ai'c presupposfd

5 esse quantas aut quales, nisi una se habeat in acci- in relation,
dcntali hubitudine relativa ad rcliquam; et illam hal)i-
tudinem supponemus esse relacionem vel ad aliquid.
Distinguitur autem a quantitate vel qualitate, cum
presupponit ipsas tamquam posterius natura; quantitas
loeciam et qualitas sunt modo suo absoluta, sed relacio
ut huiusmodi est inter duo extrema.

Stat eciam quamcumque speciem quantitatis vel quali- The cognition
tatis servari in quocumque subiecto relacionis, deper- independciu of
dita relacione in ipsa fundata, et coenosci relacione "'f, '^"$."'f'"".'^^

, . ^ . . ... 'I''-' dillerenl

i.''ignota. cum relacio multiplicatur ad multiplicacionem accidents of an
obiccti, ad quod terminatur, ut cognoscendo hominem ' ' -'

sub racione, qua septipedalis et albus, adhuc non
cognosco, quod est equalis et similis alteri, quem
ignoro; ideo noviter cognoscendo hoc cognosco rela-

20 cionem distinctam a prius cognitis; cui relacioni com-
petunt multa, que non competunt illi quantitati vel
qualitati, ut patet de istis narratis et .quotlibet similibus.
Illud ergo, ad quod principaliter terminatur noticia in
cognoscendo, quod una substancia est commensurabilis

25 vel similis alteri, supponitur de vi vocis esse veritatcm,
quam vocamus relacionem, vel ad aliquid; et hoc satis
pro stabilimento relacionis quo ad suum esse et pro
distinccione eius a substancia et quantitate.

Sed pro ulteriori noticia relacionis est notandum. Relation in its

3o quod relacio extense accepta est analogum ad quam.- everv^nanner iii
cumque habitudinem relativam inter quodcumque ens '•'■'I'di one

T . . . . T T thing can be

et reliquum, et sic est prior naturaliter, quam genus related to

, ^ • . ]• • ^ 1 • 11. another,

substancie, cum m divinis sunt relacione.s al)S()lute,

22. Cod. : quodlibet.



f>-2 JOHANNIS WICI.IF CAP. \ll.

ncccssaric ct ctcrnc. Rclacio autcm sic amjiliata potest
vocari rcspectus unius cxtremi ad aliquid, qui eo ipso
ponitur, quo ipsa sunt posita, ut claudit contradiccio-
nem patrem et filium in divinis poni, nisi eo ipso
ponantur paternitas et filiacio. Et in creaturis non stat 5
unum corpus esse septipedale et aliud septipedale, nisi
eo ipso ponatur ipsorum equalitas, nee possunt esse
duo calida, nisi eo ipso ponatur eorum similitudo, et
ita de ceteris.
Relntion strictly Relacio autem proprie dicta est respectus unius sub- lo
wav one stancie ad aliam m suis accidentibus absolutis rundatus
^"-r\^T't '* ^"' ^'^ 'P^^ ponitur, quod ilia sunt posita, et ilia quar-
aiiotlier in its tum predicamentum.
acddents. Sed obicitur tripliciter. Primo per hoc, quod inter

ihreetoid dominuni et servum, inter patrem et filium sunt rela- i5

ob)cctioii : _ . '_ '

I. There are ciones, et tamen illi possunt esse sine illis. Generalis
relations ,..,.. ^-^ i • -u

heiween master descripcio relacionis non competit relacionibus propne

and servant and jj(;j-ig Aliter enim dominium et servitus essent naturales

vet tliev can _ . .

exist without et perpetuc. Ymo, cum relacio talis non potest salvari

such relations; • r , ^ .. • i .. ] • i •

sine lundamento ipsam causante, videtur, quod si relacio 20
ponitur extremis positis, quod nulla substancia posset
qualitatem perdere aut quantitatem, vel si posset, tunc
relacio, dependens ab illis, posset deficere servatis ex-
tremis.
2. man as snch Item amicicia, paternitas et quotlibet alie relaciones 23

does not involve •, ^ • • ^ ^ •

the relation videntur non eo ipso pom, quo extrema sunt posita;

'trieiid' or ^^^^ enim duos hornines esse cum omnibus absolutis
'iitlier ; . . ....

accidentibus in eis ponibilibus sine hoc, quod sint

amici vel ininiici; et curn quilibet homo potest gene-

rari a quolibot. eo, quod individuacio hominis est ab 3()

anima solum, videtur, quod stat duos homines quos-

cumque poni sine hoc, quod inter eos sit paternitas

vel I liliacio. Nam vis generandi non sufficit ad pater- F. 2o.|.'

nitatem, cum, quia oportet actum superaddi, tum eciam,

quia ipsa perdita stat paternitas. 3?

3. There are Item videtur, si relaciones eterne sunt in Deo, ut

eternal relations . . 11^ ., i-. • •,. u .. •

in Ciod ; if these •nnuitur, quod l)eus eternaiitcr propne sit substancia,
relations are gj quod ilia relacio sit accidens, et per consequens

accidents, thev " ^ . . ^

are creatures' creatura coeterna Deo, que non potest incipere vel

cocternal with ,

(;,,d. desinere, et per consequens non creari. 40



32. Coii. : poni In Ir" q hiil amici vl iiniici et in quilz ho pt gn'a ri a
juolz inl' eos.



CAP. VII. DE ENTF PRIiniCAMKNTAI.I. r,3

Pro quo dicitiir, quod oxtrcma rclacionum propric Sulmion oi' ihc
diciarum, per se in gcncre existcncium, sunt ai^t^rcgata RciatJoMs"i'rc
per accidens ex substanciis et fundamentis relacionum, to""dcd in the

. ... ... . ;if;gicgate ot

ut quantitate, vel qualitate, et ilia extrcma sunt, qui- the substance

.^ bus positis sequitur relacio propria. Ilbi autem deficit accidents^ If

aliqua particula illius condicionis, vocantur relativa , i',"y ,"' t'l^se

,,..,,. . . . . . tails, the relatmn

secundum dici vel relativa racionis, quod contini^it tri- becomes simpiv

nliVitpi- intellectual. '

P"'^^^^'- This is the

Primo, quando unum cxtremum est substancia, ha- case:
, c \ 1- • I. In the

lobens rundamentum, et rcliquum non, ut gracia, qua relation

creatura racionalis est grata Deo, lundatur in virtute, f,^ndam"nuil
a qua dependct; ideo est adquiribilis et deperdibilis substance and

. , 101 -1 one not

tamquam accidens temporale. Sed econtra gracia vel tundamental, as
caritas, qua Deus habet racionalem creaturam gratam '^a'liY'ma^"'^

i.^sibi, nee habet substanciam pro suo subiecto, nee ac-
cidens in Deo pro suo fundamento; ideo utraque est
relacio racionis, et una reliqua prior tempore etc.

Secundo modo est relacio racionis inter extrema, 2. between non-
quorum uterque deficit esse substanciam, ut inter que- sutistantial
" ... . ^ concepts, e. g.

2ocumque accidencia et inter personas divinas. between two



Online LibraryJohn WycliffeJoannis Wiclif De ente praedicamentali (Volume 11) → online text (page 8 of 34)